Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1678508

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 23 kwietnia 2015 r.
I FZ 36/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (sprawozdawca).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. spółka jawna w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt I SA/Lu 576/14 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi P. spółka jawna w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 19 maja 2014 r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik, listopad, grudzień 2008 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z 23 października 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 576/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi P. spółka jawna w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 19 maja 2014 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik, listopad, grudzień 2008 r.

Uzasadniając postanowienie, WSA wskazał, iż 6 października 2014 r. pełnomocnik skarżącej spółki jawnej otrzymał odpis postanowienia z 18 września 2014 r. o odrzuceniu skargi z uwagi na nieuiszczenie od niej wpisu. Jednocześnie udzielone zostało pouczenie o prawie, terminie i sposobie złożenia skargi kasacyjnej od tego orzeczenia.

W dniu 13 października 2014 r. pełnomocnik skarżącej spółki złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi i w tym samym dniu została wpłacona kwota 1 500 zł, wyjaśniając, że wpis od skargi nie został uiszczony w wymaganym terminie z uwagi na stan zdrowia jednego ze wspólników skarżącej spółki, który przyjmował silne leki przeciwbólowe, powodujące bardzo złe samopoczucie i zaniki pamięci. Natomiast drugi wspólnik nie wiedział o obowiązku zapłaty wpisu od skargi, a nadto zaangażowany był w inne rozliczne obowiązki, w tym zbieranie owoców z ponad 100 ha. Zdaniem pełnomocnika skarżącej spółki, rozważany wniosek został złożony z zachowaniem ustawowego terminu, bowiem w ciągu siedmiu dni po doręczeniu mu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi. Z chwilą tego doręczenia dowiedział się bowiem, że wpis nie został uiszczony. Do opisanego wniosku dołączone zostało zaświadczenie lekarskie z dnia 13 października 2013 r., z którego wynika, że A. W. - jeden ze wspólników skarżącej spółki - w dniu 25 lipca 2014 r. zgłosiła się w poradni z bólami kolana i prawej łydki, od tego czasu pozostaje pod opieką specjalistyczną z powodu dolegliwości, problemów w samodzielnym poruszaniu się, wywołanych chorobą prawego kolana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny powołując się na art. 86 § 1 i art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.) stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu był spóźniony i to obowiązkiem wnoszącego o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym jest wykazanie, że przeszkoda rzeczywiście zaistniała i konkretnie przez jaki czas trwała.

Analizując wniosek spółki Sąd stwierdził, że przedstawione zaświadczenie nie dawało podstaw do stwierdzenia, aby wspólniczka skarżącej spółki nie była w stanie podjąć koniecznych czynności faktycznych w celu uiszczenia wpisu od skargi w dniach od 26 lipca 2014 r. oraz, aby rzeczywiście po dniu 25 lipca 2014 r. stan jej zdrowia był przeszkodą do uiszczenia wpisu od skargi.

Na podstawie przedłożonego zaświadczenia można było przyjąć istnienie co najwyżej jednodniowej przeszkody, trwającej wyłącznie w dniu 25 lipca 2014 r. W efekcie powyższego zdaniem Sądu siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi rozpoczął się bezpośrednio po upływie terminu na uiszczenie tej opłaty sądowej.

Sąd wskazując na art. 87 § 1 p.p.s.a., nie zgodził się z pełnomocnikiem spółki, że termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu należy liczyć, od dnia doręczenia mu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi, czyli od dnia kiedy dowiedział się on o tym, że wpis nie został uiszczony. Sąd zaznaczył, iż data ustania przeszkody, dotyczącej wspólnika skarżącej spółki, nie jest tożsama z datą, w której pełnomocnik tej spółki dowiedział się o odrzuceniu skargi, jako nieopłaconej, pomimo prawidłowego wezwania skierowanego do pełnomocnika. Zdaniem Sądu pełnomocnik w związku z otrzymaniem wezwania do uiszczenia wpisu od skargi 25 lipca 2014 r., wiedział kiedy termin do dokonania tej czynności rozpoczął bieg, a nadto po upływie terminu zakreślonego na uiszczenie wpisu od skargi, już od dnia 2 sierpnia 2014 r., miał możliwość uzyskania wiedzy o tym, że wpis nie został uiszczony w wymaganym terminie. W ocenie Sądu nie ma podstaw do przyjmowania domniemania, w myśl którego wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem ustawowego terminu, jedynie na tej podstawie, że strona wykazuje moment początkowy zaistnienia przeszkody.

W efekcie powyższego Sąd stanął na stanowisku, że skoro czas trwania przeszkody, jaka została wykazana, ograniczał się do dnia 25 lipca 2014 r., bowiem dłuższego czasu jej trwania strona skarżąca nie wykazała, to przeszkoda ta ustała nim upłynął termin na opłacenie skargi wpisem sądowym, a twierdzenia zawarte we wniosku nie stanowią wykazania przeszkody odnoszącej się do skarżącej spółki, którą reprezentuje nie tylko jeden wspólnik. Sąd zauważył, iż pełnomocnictwo dołączone do skargi zostało udzielone przez S. W., a zatem wspólnik ten wiedział o postępowaniu sądowym zainicjowanym przez spółkę. W związku z czym w opinii Sądu powyższe prowadziło do wniosku, że w stosunku do tego wspólnika nie zaistniała żadna przeszkoda.

W podsumowaniu Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek strony o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi jest spóźniony, w rezultacie odrzucił go na podstawie art. 88 p.p.s.a.

W zażaleniu spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia wskazując na brak winy w uchybieniu terminu.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Jednocześnie ustawodawca w art. 88 powoływanej ustawy postanowił, iż spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu Sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Z powyższych przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione łącznie. W przeciwnym razie wniosek podlega oddaleniu bądź też, w przypadku wniosku spóźnionego lub z mocy ustawy niedopuszczalnego, odrzuceniu przez sąd. Jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest złożenie wniosku w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuję się, że w przypadku odrzucenia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny jako wniesionej z uchybieniem terminu, siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., biegnie od dnia doręczenia skarżącemu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi, bowiem od tej chwili skarżący dowiaduje się o uchybieniu terminu (por. postanowienia NSA: z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 44/12; z dnia 11 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 468/09; z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt II OZ 1150/10, z dnia 15 czerwca 2011 r. sygn. akt I GZ 123/11 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W orzecznictwie wyrażony został także pogląd, że w sytuacji gdy skarga strony została odrzucona z uwagi na uchybienie terminowi do uzupełnienia jej braków formalnych, to i w tym przypadku przyjąć należy, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie od dnia doręczenia skarżącemu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi. W tym bowiem dniu skarżący dowiaduje się, że nie uzupełnił w terminie braków formalnych skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2014 r. sygn. akt II FZ 1425/14, z 17 marca 2015 r., sygn. akt I FZ 500/14).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wskazane wyżej. W związku z tym skoro w okolicznościach rozpoznawanej sprawy postanowienie o odrzuceniu skargi zostało doręczone pełnomocnikowi strony 6 października 2014 r., to z tym dniem ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi i od tej daty powinien być liczony 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Termin ten upływał zatem w dniu 13 października 2014 r. Oznacza to, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu w dniu 13 października 2014 r., nastąpiło z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego wniesienia określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w zażaleniu należy zauważyć, iż wniosek o przywrócenie terminu został odrzucony przez Sąd pierwszej instancji jako spóźniony na podstawie art. 88 p.p.s.a., w związku z czym dla oceny zasadności zażalenia istotne było to, czy strona zachowała siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej (art. 87 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając ponownie sprawę Sąd pierwszej instancji winien ocenić wniosek merytorycznie badając kwestie związane z brakiem winy strony (czyli zarówno wspólników jak i pełnomocnika spółki) w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.