Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 783624

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 4 marca 2011 r.
I FZ 30/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Cudak.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Ol 507/10 przyznające prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie przekraczającej pięćset złotych w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 31 maja 2010 r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 i 2007 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 507/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zwolnił M. S. od kosztów sądowych w kwocie przekraczającej 500 zł w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 31 maja 2010 r., nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 i 2007 r.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że Skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.000 zł. Strona wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia skarżącej wynika, że mieszka sama w części domu należącym do córki. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Posiada rachunek bankowy, który został zajęty w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Nie posiada żadnych oszczędności, majątku nieruchomego ani ruchomego oraz nie uzyskuje żadnych dochodów, zaś środki niezbędne do egzystencji zapewniają Jej córki.

Ustosunkowując się do wezwania Sądu skarżąca wyjaśniła także, że z pełnomocnikiem nie zawierała pisemnej umowy o świadczenie usług prawnych, zaś wynagrodzenie za te usługi zostało uiszczone jeszcze na etapie postępowania przed organem kontroli skarbowej. Do pisma dołączyła kopię postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 11 maja 2010 r. o wpisaniu do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych Krajowego Rejestru Sądowego.

Następnie pismem z dnia 24 września 2010 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia oświadczenia o posiadanych nieruchomościach w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 10 sierpnia 2010 r. oraz w przypadku ich zbycia - do określenia formy zbycia, jego daty i kwot uzyskanych z tego tytułu oraz ich przeznaczenia. Pomimo doręczenia powyższego wezwania w dniu 27 września 2010 r., strona w wyznaczonym terminie nie złożyła wymaganych oświadczeń.

Postanowieniem z 19 października 2010 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Po rozpoznaniu sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że z uwagi na prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz nieosiąganie dochodów, złożony przez skarżącą wniosek zasługiwał na uwzględnienie w zakresie obejmującym zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych w kwocie przekraczającej 500 zł. Dokonując częściowego zwolnienia od kosztów sądowych Sąd miał również na względzie, że strona skarżąca ma obowiązek ponoszenia kosztów w innych sprawach, które toczą się przed tutejszym Sądem. Według Sądu I instancji, brak jest natomiast podstaw do przyjęcia w sposób jednoznaczny, iż skarżąca nie ma żadnej możliwości sfinansowania przynajmniej części kosztów sądowych. Tym bardziej w sytuacji, gdy jak wynika z akt administracyjnych, w okresie od 2001 r. do marca 2009 r. skarżąca wraz z byłym mężem J. S. dokonali sprzedaży około 22 ha, w tym tylko w 2006 r. sprzedaży 32 działek za kwotę 1.319.531 zł, zaś w roku 2007 r. - 6 działek za 683.595 zł. Jak natomiast wynika z akt zawisłej przed Sądem sprawy o sygn. akt I SA/Ol 509/10 ze skargi J. S., pozostała część majątku (około 56 ha), jak również środki pieniężne, przekazana została natomiast w formie darowizny córkom, z których pomocy skarżąca może, zdaniem Sądu, skorzystać w związku z obowiązkiem częściowego uiszczenia kosztów sądowych w sprawie.

W zażaleniu pełnomocnik strony wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ewentualnie przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty sądowej w całości. Autor zażalenia uznał, że Sąd I instancji błędnie ocenił sytuację majątkową skarżącej a okoliczności faktyczne związane z dawną sytuacją finansową skarżącej nie mogą mieć bezwzględnego znaczenia dla oceny istnienia przesłanki braku możliwości ponoszenia kosztów postępowania w aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, że podobne sprawy z zażalenia M. S. w zakresie zwolnienia od kosztów, były już przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w postanowieniach z dnia 22 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 12/11 i II FZ 13/11. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko i argumentację zaprezentowaną w powołanych wyżej orzeczeniach.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie fizycznej gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym może być przyznane jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Rozpoznając sprawę sąd pierwszej instancji miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie. W tym celu stosownie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wezwał skarżącą do przedstawienia dodatkowych dokumentów, potwierdzających przytoczone we wniosku okoliczności. Należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 246 cytowanej ustawy regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści jej art. 199, stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Poddając zatem ocenie wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien kierować się tą zasadą. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą.

W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie przychylił się w pełni do wniosku skarżącej, uznając, że zapłata wpisu w wysokości 500 zł nie przekracza jej możliwości finansowych. Z treści złożonego przez skarżącą wniosku oraz dodatkowych dokumentów wynika, iż skarżąca nie posiada żadnych oszczędności, nie jest właścicielem, ani też współwłaścicielem żadnych nieruchomości czy też wartościowych ruchomości. Wszystkie nieruchomości, których była współwłaścicielem zbyła w latach 2001-2009, a uzyskane środki przekazała w darowiźnie córkom. Tylko w 2006 r. wraz z byłym mężem dokonała sprzedaży 32 działek za kwotę 1.319.531 zł, natomiast w 2007 r. ze sprzedaży 6 działek uzyskali kwotę w wysokości 683.595 zł.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca dokonując darowizn majątku tak znacznej wartości sama doprowadziła do sytuacji finansowej w jakiej się znajduje. Nie ma zatem żadnego uzasadnienia wniosek o przyznanie Jej prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.