Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2848005

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 29 stycznia 2020 r.
I FZ 259/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 września 2019 r. sygn. akt I SA/Lu 445/19 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 30 kwietnia 2019 r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2016 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z 5 września 2019 r., sygn. I SA/Lu 445/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił J.W. (dalej "strona" lub "skarżący") przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej "organ" lub "organ odwoławczy") z 30 kwietnia 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2016 r.

Orzeczenie to zapadło w następującym stanie faktycznym.

Pismem z 13 czerwca 2019 r. strona osobiście wniosła skargę na wskazaną wyżej decyzję organu podatkowego.

W wykonaniu zarządzeń Przewodniczącego Wydziału - w pismach z 24 lipca-wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.815 zł oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie numeru PESEL oraz numeru REGON prowadzonej działalności gospodarczej, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków, w terminie 7 dni, spowoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."). Oba wezwania zostały stronie doręczone w sposób prawidłowy 7 sierpnia 2019 r.

Pismem z 13 sierpnia 2019 r. (data nadania 17 sierpnia 2019 r. - po terminie), skarżący uzupełnił braki formalne skargi, wskazując numer PESEL oraz numer REGON. Jednocześnie załączył potwierdzenie uiszczenia wpisu od skargi w wymaganej kwocie (data operacji 8 sierpnia 2019 r.) i poinformował Sąd pierwszej instancji, że "jestem po operacji i wypadku samochodowym w dniu 27 lipca 2019 r. i nie jestem w pełni sprawny przy analizie bieżących spraw. W załączeniu Karta informacyjna leczenia szpitalnego."

Załączone dokumenty obejmowały natomiast wyniki badań laboratoryjnych z rozpoznaną kamicą oraz ekspertyzą przyjęcia na oddział Urologii i Onkologii Urologicznej oraz wykonania określonego w karcie zabiegu. W efekcie tego skarżącemu wystawiono zwolnienie lekarskie od 21 sierpnia 2019 r.do 30 sierpnia 2019 r. Z dokumentu tego wynikało, że skarżący został wypisany w stanie ogólnym i miejscowym dobrym.

W tych okolicznościach, zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 20 sierpnia 2019 r. zakwalifikowano pismo skarżącego, w części zawierającej złożone tam wyjaśnieniami, jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.

Postanowieniem z 5 września 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił stronie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, wskazując w uzasadnieniu, że choć wniosek został złożony w terminie i jako dopuszczalny podlegał rozpoznaniu, to przedstawione w nim okoliczności nie uzasadniały przywrócenia terminu. W ocenie Sądu a quo skarżący podał bowiem jedynie ogólne informacje o złym stanie zdrowia nie przedstawiając żadnych konkretnych okoliczności związanych z wypadkiem samochodowym, które miałyby uprawdopodobnić brak winy strony w niedotrzymaniu terminu, a zwłaszcza nie przedstawiając okoliczności przemawiających za skutkami wypadku samochodowego po okresie, który był objęty zwolnieniem lekarskim, a w którym biegł termin do uzupełnienia braków formalnych skargi.

W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a ewentualnie o rozpoznanie sprawy i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.

W uzasadnieniu skarżący uzupełnił dotychczasową argumentację odnośnie okoliczności wypadku samochodowego z 27 lipca 2019 r., wskazując, że w jego wyniku był leczony w poradni medycyny pracy w gabinecie psychiatrycznym. Wizyty lekarskie miały miejsce w dniach 30 lipca, 14 sierpnia oraz 12 września 2019 r. Z załączonego zaświadczenia lekarza psychiatry wynika, że przyczyną podjęcia leczenia był powypadkowy stres sytuacyjny z komponentami depresyjno lękowymi o znacznym nasileniu, które powstały na skutek udziału skarżącego w wypadku komunikacyjnym, w wyniku którego ww. "przejechał własnym samochodem po człowieku kierującym motocyklem". Skarżący zgłaszał wzmożone nagłe napięcia emocjonalne, który w znaczy sposób obniżyły sprawność psychofizyczną, "pacjent nie był w stanie racjonalnie myśleć, zachowywać się, postępować oraz wykazywać czynności, które mogły mieć wpływ na sprawy bieżące. Ze względu na dolegliwości stresowe, stosowane leki, mogły pojawiać się napadowe zaniki pamięci".

Ponadto skarżący załączył informację uzyskaną z Komendy Powiatowej Policji w R. odnośnie okoliczności przedmiotowego zdarzenia drogowego oraz zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA potwierdzające niezdolność do pracy strony w okresie od 20 sierpnia 2019 r. do 23 sierpnia 2019 r.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zauważyć należy, że w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy zakwalifikowano pismo strony z 13 sierpnia 2019 r., w części, w której skarżący wskazał, że "jestem po operacji i wypadku samochodowym w dniu 27 lipca 2019 r. i nie jestem w pełni sprawny przy analizie bieżących spraw, w załączeniu Karta informacyjna leczenia szpitalnego" - jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.

Taki sposób sformułowania żądania w piśmie sądowym, sygnalizuje bowiem pewnego rodzaju nieporadność strony w reprezentowaniu swoich interesów oraz trudności w ich wyartykułowaniu. Szczególnie, że argumentacja wniosku, która wskazuje na zdarzenie drogowe została wsparta zaświadczeniem o leczeniu urologicznym kamicy nerkowej, z tym że, w okresie poprzedzającym upływ terminu do dokonania czynności procesowej. Co o tyle budzi wątpliwości, że skarżący w dniu następnym (po otrzymaniu wezwania do uzupełnienia braku fiskalnego skargi) - uiścił należny wpis. Tymczasem wezwanie do uzupełnienia wpisu zostało wyekspediowane do strony w jednej przesyłce wraz z wezwaniem do uzupełnienia numeru PESEL i REGON.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione wyżej okoliczności winny zatem wzbudzić dalej idące wątpliwości Sądu pierwszej instancji i skutkować wezwaniem strony do uzupełnienia podnoszonej argumentacji i wyjaśnienia, w jaki sposób zdarzenie, na które się powołuje miałoby uprawdopodobnić brak winy w niedotrzymaniu terminu oraz w jaki sposób skutki wypadku samochodowego miałyby się rozciągać poza okres objęty zwolnieniem lekarskim. Zwłaszcza, że istotą odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi były te właśnie niejasności.

Faktem jest, że tego rodzaju braki nie stanowią braków formalnych pisma, które uniemożliwiają nadanie temu pismu biegu w rozumieniu art. 49 § 1 p.p.s.a. Niemniej wniosek ten był pozbawiony prawidłowego uzasadnienia w rozumieniu art. 64 § 2 p.p.s.a. Przepis stanowi natomiast, że wniosek powinien czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać określenie żądania, jego podstawy i uzasadnienie oraz oznaczenie stron i organów, a także spełniać inne wymagania określone w przepisach szczególnych. Wniosek - w ogólnym ujęciu - stanowi bowiem pisemną propozycję strony skierowaną do sądu, dotyczącą rozpoznania i załatwienia określonej kwestii procesowej zgodnie z intencją wnioskodawcy (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2018, s. 127).

Skoro więc Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że wyrażone w przedmiotowym piśmie żądanie było na tyle nieprecyzyjne, że na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego z 20 sierpnia 2019 r. wymagało zakwalifikowania jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, to w tej konkretnej sytuacji - wskazującej na nieporadność strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym - należało również wyjaśnić wątpliwości, które legły u podstaw rozstrzygnięcia, a przede wszystkim wątpliwości, w zakresie tego, co strona w złożonym wniosku rozumie przez brak pełnej sprawności "przy analizie bieżących spraw", gdyż za tego rodzaju stwierdzeniem (intencją) mogła przemawiać czasowa niezdolność psychofizyczna.

Stanowisko, że decydujące znaczenie zawsze powinny mieć rzeczywiste intencje wnioskodawcy, a nie sam tytuł, czy nawet literalne jego brzmienie, że podstawowe znaczenie ma istota sprawy, a nie jej oznaczenie - jest stanowiskiem ugruntowanym w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych (zob. przykładowo wyrok z 12 września 2019, sygn. III SA/Lu 111/19), orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. przykładowo 6 października 2010 r., sygn. II OSK 1488/09), czy wreszcie dorobku orzeczniczym Trybunału Konstytucyjnego (m.in. wyroki z 3 grudnia 1996 r., sygn. K 25/95; oraz z 19 marca 2001 r., sygn. K 32/00, OTK ZU nr 3/2001, poz. 50).

Ponieważ przytoczone wyżej dowody, wraz z obszernym ich uzasadnieniem, pojawiły się dopiero w trakcie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, to na tym etapie postępowania, przedwczesnym jest ocena przesłanek formalnych wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w rozumieniu art. 87 § 2 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, to na stronie, która składa wniosek o przywrócenie terminu spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w jego uchybieniu. Przypomnieć należy natomiast, że niniejsze postępowanie ma na celu zweryfikowanie legalności działania Sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia, nie zaś ponowne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu.

Z tych względów, ocena okoliczności powołanych w zażaleniu, a stanowiących w zasadzie wyjaśnienie niewyartykułowanych dotychczas kwestii wraz z przytoczonymi na ich uzasadnienie dowodami, będzie rzeczą Sądu pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Oceny zaistnienia przesłanek wyrażonych w art. 87 § 2 p.p.s.a. będzie więc należało dokonać z uwzględnieniem wpływu jaki na zdolność do dochowania należytej staranności strony w prowadzeniu jej spraw i ewentualnym zawinieniu w uchybieniu terminu miała postać oraz przebieg jednostki chorobowej rozpoznanej i leczonej u pacjenta w gabinecie medycyny pracy, która opisana została w dołączonym do zażalenia zaświadczeniu lekarskim, a którą będzie należało skonfrontować z treścią pisma z Komendy Powiatowej Policji w R.

W tych okolicznościach działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.