Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 783617

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 14 lutego 2011 r.
I FZ 19/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Artur Mudrecki.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 640/10 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 31 marca 2010 r. nr (...) w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.

Uzasadnienie faktyczne

1. Postanowieniem z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 640/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez J. J. decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 31 marca 2010 r., w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r.

Sąd pierwszej instancji, przytaczając art. 61 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: u.p.p.s.a.), stwierdził, że skarżący poza hasłowymi sformułowaniami, że wykonanie decyzji spowodowałoby zakończenie działalności gospodarczej, jest kryzys w branży, ma na utrzymaniu rodzinę, nie wykazał okoliczności warunkujących pozytywne rozstrzygnięcie wniosku. Podkreślił, że wnioskodawca w żaden sposób nie skonkretyzował przywołanych przez siebie okoliczności i nie uprawdopodobnił ich wystąpienia.

Sąd wskazał, że nie kwestionuje trudnej sytuacji skarżącego, jednak aktualny stan finansów firmy nie decyduje o zasadności wniosku. Zwrócono też uwagę, że przy prowadzeniu działalności gospodarczej należy liczyć się z różnymi zagrożeniami, łącznie z czasowym lub stałym brakiem płynności finansowej, która doprowadzić może nawet do eliminacji podmiotu z obrotu gospodarczego. Zadaniem Sądu jest jedynie zbadać, czy istotnie zagrożenia z art. 61 § 3 u.p.p.s.a. będą w swych skutkach nieadekwatne do wcześniejszego sposobu prowadzenia przez podmiot gospodarczy działalności (postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06).

Sąd zwrócił też uwagę na fakt istnienia ograniczeń w prowadzeniu egzekucji administracyjnej. Ograniczenia te gwarantują zachowanie zobowiązanemu i jego rodzinie warunków wystarczających według ustawodawcy do humanitarnej egzystencji - choć niewątpliwie w gorszych standardach niż przed wszczęciem egzekucji. Pogorszenie jednak warunków egzystencji to jeszcze nie powód, aby wstrzymywać wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2005 r., II GZ 111/05).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, z treści wniosku nie wynika, aby wykonanie zaskarżonej decyzji wiązało się dla skarżącego z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

2. W zażaleniu na powyższe postanowienie wniesiono o jego zmianę przez wstrzymanie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu błąd w ustaleniach faktycznych i błędną ocenę dostarczonego materiału dowodowego.

Żalący wskazał, że do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji zostały załączone dokumenty w postaci informacji o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej za rok 2009, kopie dowodów osobistych dzieci oraz zawiadomienie o dokonaniu zabezpieczenia na majątku podatnika w postaci wpisania hipoteki przymusowej na nieruchomości - domu mieszkalnym. We wniosku żalący podał, że wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządziłoby nieodwracalne skutki - wynika to z faktu, że decyzja została zabezpieczona przez wpisanie hipoteki przymusowej na nieruchomości - domu mieszkalnym podatnika, w którym zamieszkuje wraz z rodziną, w tym pozostającymi na jego utrzymaniu studiującymi dziećmi. We wniosku wskazano też na trudną sytuację na rynku transportowym i osiągnięcie bardzo niskiego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, skutkujące niemożnością spłacenia zobowiązania w tak dużej wysokości (101.697 zł). Skoro nie jest możliwe uregulowanie należności z bieżącej działalności organ egzekucyjny sięgnie do majątku, który ma zabezpieczać możliwość zaspokojenia należności publicznoprawnych, tj. domu mieszkalnego. Nie zgadzając się z argumentacją zaskarżonego postanowienia skarżący stwierdził, że powoływał się na przesłankę spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci sprzedaży w drodze licytacji domu mieszkalnego, w którym zamieszkuje wraz z rodziną, a tym samym wyrządzenia znacznej szkody nie tylko o charakterze finansowym, lecz również w postaci utraty miejsca, do którego podatnik jest przywiązany. Zwrócono uwagę, że w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji trudno będzie odwrócić skutki licytacji domu. Sąd pierwszej instancji, zupełnie pominął okoliczność, że na majątku dłużnika została ustanowiona hipoteka dla zabezpieczenia roszczeń publicznoprawnych wynikających z zaskarżonej decyzji. Nie odniesiono się do faktu, że należność jest zabezpieczona i nie ma zagrożenia niespłacalności zobowiązania, natomiast wykonanie decyzji nieprawomocnej w postaci wszczęcia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości spowoduje trudne do odwrócenia skutki w postaci zmiany właściciela.

Strona zwróciła też uwagę na głosy pojawiające się w doktrynie, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji winien zostać uwzględniony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes publiczny, np. dokonano zabezpieczenia obowiązku płynącego z decyzji podatkowej. Sąd pierwszej instancji nie wskazał, jaki interes publiczny stoi na przeszkodzie uwzględnieniu wniosku skarżącego w sytuacji, gdy wykonanie zobowiązania podatkowego zostało zabezpieczone, a wykonanie decyzji przed jej uprawomocnieniem się może spowodować licytację nieruchomości, która jest czynnością, która nie może zostać zmieniona.

Uzasadnienie prawne

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone postanowienie nie analizuje w wystarczający sposób złożonego przez skarżącego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i załączonych do tego wniosku dokumentów. Z akt sprawy wynika, jak słusznie wskazał w zażaleniu skarżący, że główną okolicznością, na którą powołano się we wniosku jest prawdopodobieństwo wszczęcia egzekucji z nieruchomości skarżącego (domu mieszkalnego), co spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki. Niskie dochody z prowadzonej działalności gospodarczej powołano jako powód niemożności uiszczenia wynikającego z zaskarżonej decyzji zobowiązania, co w ocenie strony spowodowałoby sięgnięcie przez organ egzekucyjny do hipoteki przymusowej na domu, w którym skarżący zamieszkuje z rodziną. Na potwierdzenie twierdzeń wnioskodawcy do wniosku załączono m.in. informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2009 (z której wynika, że w roku tym skarżący osiągnął dochód wysokości 5.046,02 zł), zawiadomienie z 1 września 2008 r. o wpisie hipoteki przymusowej kaucyjnej do kwoty 233.909 zł na rzecz Skarbu Państwa oraz szereg decyzji Naczelniku Urzędu Skarbowego z 18 czerwca 2008 r. o dokonaniu zabezpieczenia na majątku wspólnym skarżącego i jego żony.

Sąd pierwszej instancji, rozpatrując przedmiotowy wniosek, w żaden sposób nie odniósł się do kluczowej okoliczności podnoszonej przez stronę, czyli możliwej licytacji nieruchomości i zabezpieczenia zobowiązań podatkowych w drodze hipoteki przymusowej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący ograniczył się do hasłowych sformułowań, a powołane okoliczności nie zostały skonkretyzowane ani uprawdopodobnione. Tymczasem załączenie do wniosku dokumentów, które precyzują okoliczności podnoszone przez wnioskodawcę powoduje, że Sąd pierwszej instancji, przed uznaniem wniosku za niezasadny, miał obowiązek uzasadnić, dlaczego jego zdaniem twierdzenia strony wsparte znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami, nie wskazują na zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 u.p.p.s.a. Całkowite pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowiska wnioskodawcy i załączonych do wniosku dokumentów powoduje, że wniosek w istocie nie został zbadany. Bez rzetelnego odniesienia się do podnoszonych przez stronę okoliczności, dotyczących przede wszystkim hipoteki przymusowej i możliwości licytacji domu rodzinnego, niemożliwe jest stwierdzenie, czy zasadny jest pogląd Sądu pierwszej instancji o braku przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z art. 61 § 3 u.p.p.s.a. Zauważyć przy tym należy, że aczkolwiek prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na to, że sama trudna sytuacja finansowa czy trudności w prowadzonej działalności gospodarczej nie stanowią o spełnieniu przesłanek z art. 61 § 3 u.p.p.s.a., jak również zasadnie zwrócił uwagę na ograniczenia w prowadzeniu egzekucji administracyjnej, żadne z tych twierdzeń nie zostało skonfrontowane z okolicznościami powoływanymi przez stronę, czyli prawdopodobieństwem wszczęcia egzekucji z obciążonej hipoteką przymusową nieruchomości.

Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny będzie zobowiązany do wyczerpującego odniesienia się do okoliczności, które w ocenie skarżącego świadczą o niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jak i do zbadania załączonych do wniosku dokumentów.

Nie orzeczono o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego, bowiem przedmiotowe rozstrzygnięcie nie mieści się w zawartym w art. 209 u.p.p.s.a. katalogu orzeczeń, w których sąd rozstrzyga wniosek strony w tym zakresie.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.