I FSK 259/18 - Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3094711

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2020 r. I FSK 259/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek (spr.).

Sędziowie NSA: Artur Mudrecki, Arkadiusz Cudak.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 22 września 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt I SA/Lu 640/17 w sprawie ze skargi J. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 22 maja 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie podatku od towarów i usług za październik 2013 r. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Skarga kasacyjna Jerzego Jaworskiego dotyczy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 12 października 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 640/17. W orzeczeniu tym Sąd pierwszej instancji uwzględnił w części skargę Skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z 22 maja 2017 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego i uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z 19 stycznia 2017 r. w części odmawiającej wszczęcia postępowania podatkowego w zakresie odsetek, a w pozostałym zakresie oddalił skargę.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji zgodził się z organem co do tego, że nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania z wniosku podatnika w sprawie zwrotu VAT, gdy równolegle toczy się wszczęte z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie prawidłowego rozliczenia VAT za ten sam okres, w tym przypadku za październik 2013 r. W tym zakresie organ, zdaniem Sądu, zasadnie zastosował art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), dalej "Ordynacja podatkowa".

WSA nie podzielił jednak stanowiska organu w kwestii możliwości prowadzenia odrębnego od wymiarowego postępowania w przedmiocie oprocentowania zwróconej już kwoty VAT. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, postępowanie na wniosek Skarżącego winno zostać wszczęte i - po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego - zakończyć się stosowną decyzją. Sąd dopatrzył się zatem w tym zakresie zarzucanego w skardze naruszenia art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu wyroku wskazano również, że sformułowane przez Skarżącego w skardze zarzuty dotyczące materialnego prawa podatkowego, przede wszystkim zasadności zwrotu VAT, czy też prawidłowości deklarowanego rozliczenia tego podatku, wykraczają poza granice sprawy, w której sądowa kontrola legalności miała za przedmiot postanowienie wydane przez organ na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej.

Skarżący, działając za pośrednictwem pełnomocnika - doradcy podatkowego, w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w części, w jakiej Sąd pierwszej instancji oddalił skargę. Pełnomocnik Skarżącego powołując się na art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. sformułował zarzuty naruszenia następujących przepisów prawa:

- art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", obligującego Sąd do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego postanowienia przez organy podatkowe nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego podatkowego, poprzez zaniechanie dokonania kontroli legalności działalności organów podatkowych w danej sprawie podatkowej, poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów objętych skargą, znajdujących oparcie w stanie faktycznym, błędnie ocenionym przez organ, skutkujące niesłusznym oddaleniem skargi w trybie art. 151 p.p.s.a.

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez brak stwierdzenia naruszeń prawa i odmowę uchylenia przez Sąd zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie wydane zostało z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego: (1) art. 183 i art. 395 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz.UE.L z 2006 r. Nr 347/1, z późn. zm.), dalej "Dyrektywa 112"; (2) art. 87 ust. 2 i art. 87 ust. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, z późn. zm.), dalej "u.p.t.u.", jak również art. 78 § 1 w zw. z art. 78a Ordynacji podatkowej;

- art. 183 i art. 395 Dyrektywy 112, poprzez niewłaściwe zastosowanie, a także art. 87 ust. 7 w zw. z art. 87 ust. 2 u.p.t.u., poprzez brak zastosowania do kontroli legalności zaskarżonego postanowienia;

- art. 87 ust. 7 u.p.t.u. w zw. z art. 120 Ordynacji podatkowej, poprzez stosowanie w sposób niewłaściwy przepisów prawa;

- art. 87 ust. 7 u.p.t.u. w zw. z art. 78 § 1 Ordynacji podatkowej, przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w sprawie ma zastosowanie art. 165a Ordynacji podatkowej;

W kontekście tak sformułowanych podstaw kasacyjnych pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części oddalającej w pozostałym zakresie skargę i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w tym zakresie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna i w związku z tym podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli sądowej było postanowienie o charakterze procesowym, na podstawie którego organ odmówił Skarżącemu wszczęcia postępowania podatkowego w zakresie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za październik 2013 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie wszczęcia postępowania (art. 165 Ordynacji podatkowej), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Z uwagi zatem, że przedmiotem sporu była poprawność ww. postanowienia do uwzględnienia skargi kasacyjnej nie mogły doprowadzić zarzuty naruszenia prawa materialnego bowiem organ podatkowy nie dokonywał wykładni tych przepisów ani nie stosował tego typu norm. W konsekwencji tego Sąd pierwszej instancji nie przeprowadzał kontroli legalności postanowienia w tym zakresie. Dlatego też nie mogło dojść do naruszenia przepisów wskazanych w ramach podstaw kasacyjnych z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. art. 183 i art. 395 Dyrektywy 112, art. 87 ust. 7 w zw. z art. 87 ust. 2 u.p.t.u., art. 87 ust. 7 u.p.t.u. w zw. z art. 120 Ordynacji podatkowej i art. 87 ust. 7 u.p.t.u. w zw. z art. 78 § 1 Ordynacji podatkowej.

Z tych samych względów nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Zdaniem autora skargi kasacyjnej przepis ten został naruszony, albowiem Sąd pierwszej instancji nie zbadał, czy przy wydaniu zaskarżonego postanowienia przez organy podatkowe nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego podatkowego, poprzez zaniechanie dokonania kontroli legalności działalności organów podatkowych w danej sprawie podatkowej i nierozpoznanie wszystkich zarzutów objętych skargą, co doprowadziło do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Ze względu na to, że istotą zaskarżonego postanowienia była prawidłowość zastosowania art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej a więc kwestia dopuszczalności prowadzenia postępowania podatkowego w zakresie zwrotu podatku w sytuacji, gdy równolegle toczyło się postępowanie podatkowe, zaś termin zwrotu podatku od towarów i usług został przedłużony postanowieniem organu podatkowego, to Sąd pierwszej instancji nie miał obowiązku ani prawa odnosić się merytorycznie do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie tej miał zastosowanie art. 165a Ordynacji podatkowej a w konsekwencji doszedł do prawidłowych wniosków, że nie może się toczyć odrębne postępowanie w zakresie zwrotu podatku w sytuacji, gdy równolegle prowadzone jest wymiarowe postępowanie podatkowe, dotyczące tego samego okresu rozliczeniowego. Podkreślić bowiem należy, że przypadku gdy organ podatkowy nie zwraca wykazanej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym to podatnik ma szereg instrumentów prawnych do jego kwestionowania. Wskazać chociażby należy, że strona może składać zażalenie na postanowienia przedłużające termin zwrotu podatku, a w konsekwencji skargę do sądu administracyjnego w razie nieuwzględnienia tego środka zaskarżenia. Podatnikowi przysługują również środki prawne w razie bezczynności lub przewlekłości organu w postaci skargi do sądu administracyjnego. Natomiast w sytuacji toczącego się postępowania podatkowego weryfikującego samoobliczenie podatnika, nie jest on uprawniony do żądania wszczęcia odrębnego postępowania podatkowego w przedmiocie zwrotu tego podatku. To zaś oznacza, że w sprawie wystąpiła przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania, wynikająca z 165a § 1 Ordynacji podatkowej, tj. postępowanie nie może być wszczęte z innych przyczyn.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.