Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2749377

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 22 listopada 2019 r.
I FSK 1253/17
Nieregulowanie zaległości podatkowych jako przesłanka zabezpieczenia zobowiązania podatkowego.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Danuta Oleś.

Sędziowie: NSA Izabela Najda-Ossowska, del. WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Po 1206/16 w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 25 maja 2016 r., nr (...) w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz zabezpieczenia na majątku przewidywanej wysokości zobowiązania

1) oddala skargę kasacyjną,

2) zasądza od J.K.

na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Po 1206/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 25 maja 2016 r. o nr (...) w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz zabezpieczenia na majątku przewidywanej wysokości zobowiązania.

Z uzasadnienia przedmiotowego orzeczenia wynika, że Sąd I instancji podzielił stanowisko organów o ziszczeniu się w sprawie przesłanek zabezpieczenia z art. 33 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.), albowiem zachodzi uzasadniona obawa, że ciążące na podatniku zobowiązania podatkowe nie zostaną przez niego wykonane. Organy stwierdziły bowiem, że skarżący trwale nie uiszcza wymagalnych należności o charakterze publicznoprawnym, wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. w łącznej kwocie należności głównej 3.695.303,40 zł oraz decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. w łącznej kwocie należności głównej 26.747.832 zł. Słusznie zdaniem Sądu organy uznały, że skoro skarżący trwale nie uiszcza należności o charakterze publicznoprawnym, z których najstarsza zaległość w podatku od towarów i usług dotyczy stycznia 2010 r., to istnieje uzasadniona obawa, że nie wykona on przewidywanego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 r. Również zaniżenie przez skarżącego wysokości zobowiązań podatkowych za lata 2010 - 2012 jest wystarczającym dowodem na to, że jego zamiarem było uchylanie się od obowiązku zapłaty podatku. Sąd wziął też pod uwagę sytuację majątkową skarżącego oceniając, że nie dysponuje on aktywami odpowiednimi dla uiszczenia ewentualnego podatku. Jedynym majątkiem zobowiązanego jest bowiem samochód (...) z 2013 r., którego współwłaścicielem w 49% jest (...), dom, w którym mieszka jest własnością jego żony, a w 2015 r. powstała u niego strata podatkowa w wysokości 72.455,32 zł.

Sąd I instancji nie zgodził się z zarzutami skarżącego co do wadliwości przeprowadzonego postępowania dowodowego i podkreślił, że skarżący skoncentrował się na przesłance zbywania majątku, a nie odniósł się do akcentowanej przez organ przesłanki trwałego niewykonywania zobowiązań publicznoprawnych.

W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, które w konsekwencji doprowadziło do dokonania przez Sąd I instancji błędnych ustaleń faktycznych w sprawie, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z:

- art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 33 § 1- 4 Ordynacji podatkowej, poprzez zaakceptowanie przez Sąd, w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organu podatkowego, naruszenia przepisów postępowania przez organ podatkowy oraz zastosowania w niniejszej sprawie i utrzymania w mocy decyzji organu podatkowego w przedmiocie zabezpieczenia na majątku skarżącego do kwoty 33.184.446 zł wynikającej z przewidywanej kwoty zobowiązania podatkowego, pomimo tego, iż organ podatkowy nie wykazał podstaw do zastosowania takiego zabezpieczenia;

- art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez zaakceptowanie przez Sąd, w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organu podatkowego, naruszenia przepisów postępowania przez organ podatkowy i niezastosowaniu środka określonego w ustawie i utrzymaniu w mocy decyzji organu, pomimo dokonania przez organ dowolnej oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu, polegających w szczególności na uznaniu, że zapłata przez skarżącego zobowiązania podatkowego, będzie w jakikolwiek sposób zagrożona i nie zostanie rzeczywiście dokonana;

- art. 122, a także art. 188 Ordynacji podatkowej, poprzez zaakceptowanie przez Sąd, w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organu podatkowego naruszenia przepisów postępowania przez organ podatkowy i niezastosowania środka określonego w ustawie i utrzymaniu w mocy decyzji organu, pomimo niepodjęcia przez organ wszystkich możliwych działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W konsekwencji tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, ewentualnie zmianę w całości zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie należy zwrócić uwagę pełnomocnikowi skarżącego, że art. 33 Ordynacji podatkowej, w oparciu o który organy dokonały w niniejszej sprawie zabezpieczenia przewidywanej kwoty zobowiązania podatkowego na majątku podatnika, jest przepisem o charakterze materialnym, dlatego błędne było sformułowanie zarzutu jego naruszenia z powołaniem się na podstawę kasacyjną opisaną w art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niezależnie jednak od powyższego sposób sformułowania i uzasadnienia tego zarzutu pozwala na stwierdzenie, że w istocie chodzi o niewłaściwą subsumcję wskazanego przepisu, której kasator upatruje w tym, iż organ niezasadnie orzekł o zabezpieczeniu w sytuacji braku ziszczenia się przesłanek tego zabezpieczenia. W szczególności zwraca się uwagę na to, że organ podatkowy nie wykazał, że skarżący wyzbywa się majątku lub dokonuje innych czynności zmierzających do uszczuplenia swojego stanu posiadania i utrudnienia ewentualnej przyszłej egzekucji.

W tym miejscu jednak wskazać należy, że pełnomocnik skarżącego nie podważył, prawidłowej w opinii NSA, wykładni przedmiotowego przepisu dokonanej przez organy i zaakceptowanej przez Sąd I instancji, a sprowadzającej się do stwierdzenia, że w postępowaniu dotyczącym zabezpieczenia należności podatkowych organy mogą wykazywać ziszczenie się przesłanek ustawowych zabezpieczenia przy użyciu wszelkich dostępnych i możliwych środków, a także w oparciu o wszelkie okoliczności faktyczne uprawdopodobniające możliwość niewykonania zobowiązania podatkowego. Główną przesłanką wydania decyzji o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego w trybie art. 33 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej jest uzasadniona obawa, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Ustawodawca nie wyjaśnił jednak, co należy rozumieć przez "uzasadnioną obawę, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane". Wskazał jedynie dwie szczegółowe przesłanki, które mogą taką obawę uzasadniać, a mianowicie gdy "podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym" lub "dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję". Jednakże przesłanki te mają charakter jedynie przykładowy, co oznacza, że organy mogły powołać się na inne okoliczności, które w ich ocenie uzasadniały zastosowanie art. 33 Ordynacji podatkowej, a takimi okolicznościami mogły być ujawnione podczas postępowania kontrolnego fakty podejrzenia posługiwania się przez skarżącego w rozliczeniach podatkowych nierzetelnymi fakturami, sytuacja finansowa i stan majątku skarżącego w zestawieniu z wielkością zabezpieczonych zobowiązań (jedynym majątkiem zobowiązanego jest samochód (...) z 2013 r., którego współwłaścicielem w 49% jest (...), dom, w którym mieszka jest własnością jego żony, a w 2015 r. powstała u niego strata podatkowa w wysokości 72.455,32 zł, zaś przybliżona kwota zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 r. została określona na kwotę 32.976.505,35 zł wraz z odsetkami w wysokości 8.009.869,35 zł), jak również celowe zaniżanie zobowiązań podatkowych za lata 2010-2012, co stanowi wystarczający dowód na to, że zamiarem skarżącego generalnie jest uchylanie się od obowiązku zapłaty podatku. Jednakże, co najistotniejsze w sprawie, organy wykazały, że skarżący trwale nie uiszcza wymagalnych należności o charakterze publicznoprawnym, wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. w łącznej kwocie należności głównej 3.695.303,40 zł oraz decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. w łącznej kwocie należności głównej 26.747.832 zł.

Wbrew zatem twierdzeniom skargi kasacyjnej, prawidłowo w sprawie wykazano istnienie przesłanki uzasadnionej obawy niewykonania przyszłych zobowiązań podatkowych, co warunkowało zastosowanie zabezpieczenia w trybie art. 33 Ordynacji podatkowej. Skarżący w rzeczywistości nie zaprzeczył opisywanym wyżej okolicznościom, zaś argument, iż nie uiszcza zaległości podatkowych tylko z tego powodu, że postępowania w przedmiocie tych zaległości nie zostały ostatecznie i prawomocnie zakończone, nie może zostać uwzględniony.

Niezasadne są nadto pozostałe zarzuty naruszenia art. 191, art. 122 i art. 188 Ordynacji podatkowej z uwagi na brak ich uzasadnienia. Za takie nie mogą być uznane ogólnikowe stwierdzenia o nieprzeprowadzeniu wszystkich działań, które mogłyby pomóc w wyjaśnieniu niniejszej sprawy, bez wskazania o jakie konkretnie działania chodzi, czy o dokonaniu oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, bez wyjaśnienia na czym owa dowolność miałaby polegać i w czym należy upatrywać błędu w rozumowaniu organów i Sądu.

Całkowicie niezrozumiałe jest natomiast oczekiwanie przez pełnomocnika skarżącego przeprowadzenia przez Sąd I instancji jakiegoś bliżej niesprecyzowanego dodatkowego postępowania dowodowego, zwłaszcza wobec braku wniosków dowodowych składanych przed tym Sądem, a przede wszystkim w kontekście brzmienia art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające, ale tylko z dokumentów i wyłącznie wówczas, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości oraz nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono natomiast na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 w zw. z art. 207 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.