Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 17 listopada 2006 r.
I FSK 1203/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. sp. z o.o. w B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 czerwca 2005 r. sygn. akt I SA/Gl 806/05 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia (...) nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Gl 806/05, mocą którego odrzucono skargę I. sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług.

W motywach orzeczenia opisano stan sprawy. Wskazano, że w wykonaniu zarządzenia z dnia 25 maja 2005 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi i do usunięcia jej braków poprzez złożenie pełnomocnictwa i dokumentu świadczącego o umocowaniu do reprezentacji spółki. Wezwanie przesłano na adres pełnomocnika spółki. Z uwagi na jego nieobecność przesyłka została awizowana z dniem 2 czerwca 2005 r., natomiast odebrano ją dnia 10 czerwca 2005 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Należny wpis uiszczono z dniem 17 czerwca 2005 r., w tym dniu uzupełniono także pozostałe braki.

W oparciu o powyższe fakty Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że z uwagi na treść art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwana dalej p.p.s.a. - pismo należało uznać za doręczone nie 10 czerwca 2005 r., a 9 czerwca, gdyż właśnie tego dnia upłynął siedmiodniowy termin do odbioru awizowanej przesyłki. Skutkiem powyższego Sąd stwierdził, że uzupełnienie braków skargi nastąpiło o jeden dzień za późno i na tej podstawie skargę odrzucił w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z § 3 p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej od przedmiotowego orzeczenia strona reprezentowana przez radcę prawnego zarzuciła w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 73 w zw. z art. 65 § 2 p.p.s.a. i w zw. z § 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 62, poz. 697 ze zm.) - zwane dalej rozporządzeniem z 17 czerwca 1999 r. - przez przyjęcie, że doręczenie wezwania do usunięcia braków skargi nastąpiło 9 czerwca 2005 r. Ponadto skarżąca spółka zarzuciła naruszenie art. 220 § 3 w zw. z art. 73 w zw. z art. 65 § 2 p.p.s.a. i w zw. z § 8 rozporządzenia z 17 czerwca 1999 r. poprzez przyjęcie, że od skargi nie uiszczono w terminie należnego wpisu. To naruszenie przepisów postępowania także mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W oparciu o przedstawione zarzuty spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i o przeprowadzenie dowodu z pisma Rejonowego Urzędu Poczty w Toruniu co do sposobu zawiadomienia pełnomocnika skarżącego o nadejściu przesyłki sądowej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej spółka wskazała, że Sąd uznał przesyłkę zawierającą wezwanie do uzupełnienia braków skargi za doręczoną zgodnie z przepisem art. 73 p.p.s.a., odnoszącym się do tzw. doręczenia zastępczego. Skarżąca podkreśliła, że dla skuteczności doręczenia zastępczego niezbędnym jest, poza złożeniem pisma w placówce pocztowej na 7 dni, prawidłowe zawiadomienie adresata o powyższym fakcie. Przepis art. 65 § 2 p.p.s.a. odsyła w tym zakresie do przepisów rozporządzenia z 17 czerwca 1999 r. Zgodnie z przepisem § 8 tegoż rozporządzenia zawiadomienie o przesyłce sądowej musi być sporządzone na specjalnym formularzu, którego wzór stanowi załącznik nr 3 do rozporządzenia. Z zawiadomienia tego wynika, jaki jest charakter nadesłanej przesyłki. Tymczasem w niniejszej sprawie listonosz nie zastawszy pełnomocnika pozostawił zawiadomienie, które zostało sporządzone na druku dotyczącym przesyłek "zwykłych". Co więcej, na zawiadomieniu tym widniała informacja, że przesyłkę odebrać można w terminie 14 dni. Adresat wezwania nie miał więc świadomości, że oczekujące nań pismo zostało skierowane z Sądu. Na potwierdzenie powyższych twierdzeń pełnomocnik spółki przedstawił dowód z dokumentu: pismo Rejonowego Urzędu Poczty w Toruniu - Urząd Pocztowy Toruń 3 (bez daty).

W ocenie pełnomocnika skarżącej powyższe fakty świadczą o tym, że zastępcze doręczenie mu wezwania do uzupełnienia braków było wadliwe, a co za tym idzie, nieskuteczne. Dlatego też bieg terminu do usunięcia braków formalnych skargi rozpoczął się dopiero z dniem rzeczywistego odbioru przesyłki, tj. 10 czerwca 2005 r., a zakończył się 17 czerwca 2005 r., czyli w dniu uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżąca dodała, że funkcjonariusze pocztowi wykonują zadania zlecone przez ustawę, które, gdyby nie to zlecenie, byłyby wykonywane przez sąd. Stąd też błąd doręczyciela pocztowego działającego na rzecz wymiaru sprawiedliwości nie może pozbawiać jednostki konstytucyjnego prawa do sądu, zagwarantowanego w art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się zasadna, gdyż Sąd pierwszej instancji bezpodstawnie odrzucił skargę spółki.

Na wstępie należy podkreślić, że kwestia poprawności doręczeń pism w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym jest kluczowa dla oceny, czy strona przez błędną formę tychże nie została pozbawiona prawa do sądu. Wynika to z faktu, że poprawne doręczenie pisma umożliwia stronie zapoznanie się z jego treścią oraz często rozpoczyna bieg terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Jest więc w istocie gwarancją zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu.

Jak stanowił art. 73 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w rozpatrywanej sprawie, w razie niemożności właściwego doręczenia pisma składało się je na okres siedmiu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszczało w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W tym przypadku doręczenie uważało się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Z przywołanego przepisu wynika, że na zawiadomieniu o przesyłce pozostawionym adresatowi musi widnieć poprawna informacja o terminie odbioru przesyłki. Ponadto z mającego zastosowanie na mocy art. 65 § 2 p.p.s.a. do doręczeń w postępowaniu sądowoadministracyjnym § 8 rozporządzenia z 17 czerwca 1999 r. wynika obowiązek sporządzenia zawiadomienia na stosownym formularzu. Jeśli zawiadomienie nie spełnia tych wymogów, nie może być mowy o zainicjowaniu przezeń biegu terminu do odbioru przesyłki. Potwierdzeniem zastosowania powyższej procedury jest informacja umieszczona na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma, która oprócz daty awizowania, miejsca pozostawienia przesyłki i przyczyny niedoręczenia powinna zawierać wzmiankę o miejscu, w którym pozostawiono awizo.

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji w oparciu o zwrotne potwierdzenie odbioru, które uznał za prawidłowe, stwierdził, iż zastępcze doręczenie wezwania do uzupełnienia braków skargi nastąpiło z dniem 9 czerwca 2005 r. Zgodnie z informacją zawartą w tymże dokumencie listonosz nie zastał podmiotu uprawnionego do odbioru przesyłki z sądu pod wskazanym adresem w dniu 2 czerwca 2005 r. i pozostawił przesyłkę w placówce pocztowej, jednakże listonosz nie podał informacji o tym, gdzie pozostawił zawiadomienie o przesyłce. Nie zakreślił bowiem w druku potwierdzenia odbioru właściwego miejsca. Przesyłka, pomimo upływu ustawowo przewidzianego siedmiodniowego terminu, została wydana pełnomocnikowi 10 czerwca 2005 r.

Potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy, który jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego należy mieć na względzie, iż dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywujące.

Oceniając stan faktyczny zaistniały w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie było podstaw do zastosowania instytucji tzw. doręczenia zastępczego. Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. dopuścić jako dowód pismo wyjaśniające Kierownika Rejonowego Urzędu Poczty w Toruniu - Urząd Pocztowy Toruń 3 (bez daty). Z przedłożonego pisma wynika, że przesyłka zawierająca wezwanie była błędnie awizowana - tj. po pierwsze na awizo wskazano niewłaściwy termin odbioru - 14 dni, a po drugie nie sporządzono go na właściwym formularzu. Jak słusznie podniósł pełnomocnik spółki, od prawidłowości awizowania przesyłki zawierającej wezwanie zależy uznanie, czy rozpoczął bieg termin do jego odbioru, co w konsekwencji ma wpływ na ustalenie czy i kiedy rozpoczął bieg termin do uzupełnienia braków skargi. Tylko bowiem poprawnie sporządzone awizo umożliwia adresatowi pisma odebranie go w odpowiednim terminie. W stanie faktycznym zaistniałym w tej sprawie listonosz omyłkowo sporządził zawiadomienie o przesyłce z sądu na zwykłym formularzu, który nie wskazywał na charakter pisma oczekującego na odbiór w placówce pocztowej. Co więcej, umieścił na nim błędną informację, że list można odebrać w terminie 14 dni. W tym miejscu należy dodać, że również zwrotne potwierdzenie odbioru nie zostało przezeń wypełnione poprawnie, o czym była mowa wyżej.

Powyższe błędy doręczyciela skutkować muszą stwierdzeniem, że doręczenie zastępcze nie miało w tej sprawie miejsca, a w konsekwencji, iż termin do uzupełnienia braków formalnych skargi rozpoczął bieg dnia następnego po dniu odebrania przesyłki przez pełnomocnika, tj. 11 czerwca 2005 r., a zakończył 17 czerwca 2005 r. Stąd też zasadnym jest twierdzenie pełnomocnika skarżącej, że braki jej skargi zostały uzupełnione w terminie.

Przedstawione wnioski powodują, że zasadnym jest zarówno zarzut naruszenia przez Sąd art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jak i art. 220 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach bezpodstawnie bowiem odrzucił skargę spółki pomimo niezaistnienia przesłanek wskazanych w przywołanych przepisach.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny postanowił zaskarżone postanowienie uchylić w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.