Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1213502

Postanowienie
Sądu Najwyższego
z dnia 31 marca 1999 r.
I CKU 71/98

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN M. Wysocka.

Sędziowie SN: F. Barczewska, Z. Świeboda (spraw.).

Przy udziale Prokuratora Prokuratury Krajowej J. Szewczyka.

Sentencja

Sąd Najwyższy Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 31 marca 1999 r. na rozprawie sprawy z wniosku Skarbu Państwa - B. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z udziałem Ledy C. następcy prawnego Jakuba J. o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości opuszczonej na skutek kasacji Ministra Sprawiedliwości od postanowienia b. Sądu Powiatowego z dnia 19 listopada 1957 r., postanawia:

uchylić zaskarżone postanowienie w pkt 1 i w tym zakresie przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 19 listopada 1957 r. b. Sąd Powiatowy stwierdził w pkt 1, że własność nieruchomości położonej przy ul. S., a oznaczonej katastralnie jako parcela 3344/394 o obszarze 0,2295 ha objętej księgą wieczystą (...), tom 81, wykaz 2795 nabył przez przedawnienie (zasiedzenie) Skarb Państwa. Sąd przyjął, że nieruchomość objęta tomem 81 wykazem 2795 jest nieruchomością opuszczoną w rozumieniu art. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87 z późn. zm.), a wobec 10-letniego posiadania jej przez Skarb Państwa, bez podjęcia w tym czasie jakichkolwiek starań przez jej dotychczasowego właściciela Jakuba J. zmierzających do odzyskania tejże nieruchomości uznał, iż na podstawie art. 34 dekretu, Skarb Państwa nabył przez przedawnienie (zasiedzenie), poprawniej przemilczenie, tytuł własności do tejże nieruchomości. Ponieważ miejsce pobytu Jakuba J. nie było znane, Sąd ustanowił dla niego kuratora.

W kasacji Minister Sprawiedliwości wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzuca rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 1 ust. 1 i art. 34 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87 z późn. zm.) w związku z art. 13 § 1 i 26 § 1 dekretu z dnia 18 lipca 1945 - Kodeks postępowania niespornego (Dz. U. Nr 27, poz. 169 z późn. zm.) oraz w związku z art. 155 d. k.p.c. i art. 371 § 2 pkt 5 d. k.p.c., a nadto naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Nie można odmówić słuszności prezentowanemu w kasacji stanowisku. Ustanowienie przez Sąd kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu Jakuba J. dokonane zostało z naruszeniem art. 153 d. k.p.c. Sąd bowiem mógł podjąć czynności procesowe z udziałem kuratora ustanowionego dla nieznanego z miejsca pobytu Jakuba J., lecz postępowanie związane z ustanowieniem takiego kuratora powinno obejmować uprawdopodobnienie, że miejsce pobytu uczestnika postępowania nie jest znane. Artykuł 155 d. k.p.c. nakładał na wnioskodawcę obowiązek wspomnianego uprawdopodobnienia. Wnioskodawca w ślad za złożonym wnioskiem o stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości opuszczonej nie dołączył żadnego dokumentu, który by uprawdopodobniał twierdzenie, że miejsce pobytu uczestnika Jakuba J. nie jest znane.

Nie można zatem przyjąć, że postępowanie sądowe było prowadzone w stosunku do osoby nieznanej z miejsca pobytu, skoro także Sąd z własnej inicjatywy nie zmierzał do wyjaśnienia tej istotnej okoliczności. W tej sytuacji doszło do pozbawienia właściciela nieruchomości możności obrony swych praw, co również według art. 371 § 2 d. k.p.c. prowadziło do nieważności postępowania.

Do kasacji skarżący dołączył dokumenty, które mogą podważać ustalenie Sądu, iż Jakub J. nie podejmował żadnych czynności przewidzianych prawem, a zmierzających do odzyskania własności nieruchomości. W związku z tym rację ma skarżący, że zaskarżone postanowienie może naruszać również art. 34 cyt. dekretu, co też Sąd dokładnie ustali.

Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji (art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego. Dz. U. Nr 43, poz. 189 i art. 422 § 2 obowiązujący do dnia 1 lipca 1996 r.).

Upływ terminu do wniesienia kasacji nie stoi na przeszkodzie w jej uwzględnieniu, jeżeli zaskarżone orzeczenie narusza również interes Rzeczypospolitej polegający na trosce Państwa o przestrzeganie konstytucyjnej zasady ochrony własności nieruchomości.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.