Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 327915

Wyrok
Sądu Najwyższego
z dnia 25 maja 1999 r.
I CKN 274/99

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN B. Myszka (spr.).

Sędziowie SN: F. Barczewska, S. Dąbrowski.

Protokolant: E. Krentzel.

Sentencja

Sąd Najwyższy Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 25 maja 1999 r. na rozprawie sprawy z powództwa Bogusława W. przeciwko Maciejowi W. o uchylenie obowiązku alimentacyjnego na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Płocku z dnia 2 grudnia 1998 r.:

1)

oddala kasację,

2)

odmawia przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 3 września 1998 r. Sąd Rejonowy w Kutnie oddalił powództwo Bogusława W., skierowane przeciwko synowi, Maciejowi W., o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Apelacja powoda od tego wyroku została przez Sąd Wojewódzki w Płocku oddalona wyrokiem z dnia 2 grudnia 1998 r. Za podstawę wyroku Sąd Wojewódzki przyjął następujące okoliczności faktyczne:

Maciej W. pochodzi z małżeństwa zawartego przez powoda z Marianną W. Z uwagi na faktyczną separację rodziców alimenty na jego rzecz zostały zasądzone orzeczeniem sądowym. Wyrokiem z dnia 18 lutego 1997 r. Sądu Rejonowego w Kutnie, zmienionym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Płocku z 2 lipca 1997 r., wysokość należnych pozwanemu od powoda alimentów podwyższono do kwoty 70 zł miesięcznie. Powód jest inwalidą pierwszej grupy i pobiera rentę w wysokości 518,27 zł miesięcznie. Od 1979 r. jest pacjentem Poradni Zdrowia Psychicznego w K., w której leczy się z powodu choroby pod postacią zespołu paranoidalnego u osoby z charakteropatią. Był czterokrotnie hospitalizowany, a ostatnio leczy się ambulatoryjnie, acz niesystematycznie. Przepisywane przez lekarza leki są nieodpłatne. Powód mieszka sam w oddzielnym mieszkaniu. Do niedawna korzystał z pomocy żony, która przychodziła, sprzątała mieszkanie i prała brudną bieliznę. Ostatnio powód zabronił rodzinie wstępu do swojego domu, gdyż podejrzewa, że odwiedzające go osoby "rozsypują" trujące substancje. Przeciwko powodowi toczyło się postępowanie karne, które zostało warunkowo umorzone, z tym że postanowieniem z dnia 7 listopada 1996 r. Sąd Rejonowy w Łodzi zobowiązał powoda do naprawienia szkody w wysokości 950,24 zł Ponieważ powód nie wywiązał się z nałożonego obowiązku, jego zadłużenie uległo zwiększeniu o odsetki windykacyjne w kwocie 33.434,76 zł Pozwany liczy 16 lat i z powodu dwuletniego opóźnienia uczęszcza dopiero do ósmej klasy szkoły podstawowej. Mieszka wspólnie z matką, Marianną W., w mieszkaniu babci, która w całości pokrywa koszty utrzymania mieszkania. Marianna W. jest inwalidą drugiej grupy z powodu cukrzycy, niedosłuchu i innych schorzeń. Otrzymuje rentę w wysokości 376,20 zł miesięcznie. Od czasu ostatniego ustalenia zakresu świadczeń alimentacyjnych sytuacja życiowa powoda nie uległa żadnym istotnym zmianom. Wzrosły wprawdzie koszty utrzymania mieszkania, lecz zwiększyła się pobierana przez powoda renta.

Sąd Wojewódzki uznał za trafne stanowisko Sądu pierwszej instancji co do braku przesłanek z art. 138 k.r.o., warunkujących uwzględnienie powództwa. Podkreślił, że pozwany nie osiągnął jeszcze zdolności do samodzielnego utrzymania, a trudna sytuacja życiowa powoda, sama przez się, nie uzasadnia żądania uchylenia alimentów, gdyż rodzice są obowiązani dzielić się z dzieckiem nawet najskromniejszymi dochodami.

Powód zaskarżył wyrok Sądu Wojewódzkiego kasacją, w której - powołując się na podstawę z art. 3931 pkt 1 k.p.c. - zgłosił wniosek o jego uchylenie oraz o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Kutnie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów art. 135 § 1 i art. 138 k.r.o.

Pozwany, w imieniu i na rzecz którego działała matka, Marianna W., wnosił o oddalenie kasacji.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podniesiony w kasacji zarzut naruszenia przepisów art. 135 § 1 i art. 138 k.r.o. przez ich błędną wykładnię nie został poparty żadną argumentacją. Skarżący bowiem nie wskazał w uzasadnieniu kasacji, na czym jego zdaniem polega błędne zrozumienie przez Sąd Wojewódzki powołanych przepisów prawa materialnego.

Wbrew odmiennym zapatrywaniom skarżącego Sąd Wojewódzki niewadliwie przyjął, że podstawą powództwa z art. 138 k.r.o. mogłaby być tylko zmiana stosunków, o ile zmiana taka nastąpiłaby po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 18 lutego 1997 r., którym zasądzono na rzecz pozwanego tytułem alimentów po 70 zł miesięcznie. Żądanie uchylenia tych alimentów mogłaby przy tym uzasadniać jedynie zmiana stosunków polegająca na całkowitym ustaniu możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego bądź na uzyskaniu przez uprawnionego zdolności do samodzielnego utrzymania się. Sąd Wojewódzki niewadliwie ocenił, że po dniu 2 lipca 1997 r., kiedy to uprawomocnił się wspomniany wyrok Sądu Rejonowego w Kutnie, tego rodzaju zmiana stosunków nie nastąpiła.

Z wywodów zawartych w uzasadnieniu kasacji wynika, że skarżący w istocie kwestionuje dokonaną przez Sąd Wojewódzki ocenę jego zarobkowych i majątkowych możliwości, twierdząc, iż możliwości te "są zredukowane do zera." Skarżący pomija jednak tę ważną okoliczność, że jego zarobkowe i majątkowe możliwości nie uległy istotnej zmianie w porównaniu z okresem sprzed dnia 2 lipca 1997 r. Oznacza to, że nie nastąpiła zmiana stosunków, o której mowa w art. 138 k.r.o.

Pozostałe wywody kasacji zmierzają do zakwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, które to ustalenia usuwają się spod kontroli Sądu Najwyższego, wobec oparcia kasacji wyłącznie na podstawie określonej w art. 3931 pkt 1 k.p.c. (por. art. 39315 k.p.c.).

Z przytoczonych wyżej powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 k.p.c. oddalił kasację, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Zgłoszony przez autora kasacji wniosek o przyznanie mu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zawiera oświadczenia, że żądane koszty nie zostały zapłacone w całości lub w części (por. § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych, Dz. U. Nr 154, poz. 1013 ze zm.). Z tej przyczyny Sąd Najwyższy odmówił przyznania wspomnianych kosztów (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1998 r. II CKN 687/98, OSNC 1999 z. 3, poz. 63).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.