I Ca 409/20 - Wyrok Sądu Okręgowego w Sieradzu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3112198

Wyrok Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 15 grudnia 2020 r. I Ca 409/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Katarzyna Powalska.

Sentencja

Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2020 r. w Sieradzu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa W. D. (1) przeciwko Towarzystwu (...) w W. o odszkodowanie na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Łasku

z dnia 27 sierpnia 2020 r., sygn. akt I C 288/20

I. zmienia zaskarżony wyrok w punktach 1 i 3 w ten sposób, że:

a. w punkcie 1 "oddala powództwo",

b. w punkcie 3 "znosi wzajemnie pomiędzy stronami koszty procesu";

II. zasądza od powodaWojciecha D. na rzecz pozwanego Towarzystwa (...) w W. 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym z ustawowymi odsetkami za opóźnienie poczynając od dnia następnego po upływie tygodnia od dnia doręczenia powodowi odpisu wyroku do dnia zapłaty.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2020 r. Sąd Rejonowy w Łasku w sprawie z powództwa W. D. (1) przeciwko Towarzystwu (...) w W. zasądził od pozwanego na rzecz powoda 300 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 22 kwietnia 2020 r., umorzył postępowanie w pozostałym zakresie i obciążył pozwanego kosztami procesu należnymi powodowi w wysokości 387 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Uzasadnienie prawne

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Wniesiona apelacja okazała się w pełni zasadna, co skutkowało koniecznością zmiany zaskarżonego wyroku w kierunku postulowanym w środku odwoławczym. Wszelkie podniesione zarzuty sprowadzały się do zakwestionowania zasadności zasądzenia w ramach odszkodowania poniesionego kosztu tzw. prywatnej ekspertyzy. Na wstępie podnieść należy, że niniejsza sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym. Wobec tego - zgodnie z art. 50513 § 2 k.p.c. - skoro Sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku zawiera jedynie wyjaśnienie jego podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Trzeba mieć także na uwadze, że w postępowaniu uproszczonym apelacja ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Innymi słowy, apelacja ograniczona wiąże Sąd Odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący. Wprowadzając apelację ograniczoną, ustawodawca jednocześnie określa zarzuty, jakimi może posługiwać się jej autor i zakazuje przytaczania dalszych zarzutów po upływie terminu do wniesienia apelacji - co w polskim porządku prawnym wynika z art. 5059 § 11 i 2 k.p.c. (tak też Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. III CZP 49/07, publ. OSNC Nr 6 z 2008 r., poz. 55; tak również M. M. w: "Apelacja w postępowaniu cywilnym. Komentarz. Orzecznictwo", W. 2013, s. 305 - 306). Tym samym w ramach niniejszego uzasadnienia poprzestać należy jedynie na odniesieniu się do zarzutów apelacji, bez dokonywania analizy zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem w pozostałym zakresie.

W tym miejscu przypomnieć trzeba, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem odszkodowanie przysługujące z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów powinno odpowiadać wartości stanowiącej pełną kompensatę poniesionego uszczerbku, zatem stosownie do okoliczności sprawy, może obejmować również koszty ekspertyzy wykonanej na zlecenie poszkodowanego, czy jego następcy prawnego, a dotyczącej oszacowania poziomu doznanego uszczerbku majątkowego. Ocena czy poniesione koszty ekspertyzy sporządzonej w postępowaniu przedsądowym powinny być objęte odszkodowaniem musi być dokonana przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy, a w szczególności w zależności od ustalenia czy zachodzi normalny związek przyczynowy pomiędzy poniesieniem tego wydatku, a zdarzeniem szkodzącym oraz czy poniesienie tego kosztu było obiektywnie uzasadnione i konieczne (por. uchwała SN z dnia 18 maja 2004 r., III CZP 24/04, OSNC 2005, str. 7-8 poz. 117).

Przy ustaleniu zatem istnienia związku przyczynowego między poniesionym kosztem ekspertyzy a zaistnieniem zdarzenia wywołującego szkodę koniecznym jest na gruncie okoliczności faktycznych konkretnej sprawy poczynienie ustaleń czy zlecenie ekspertyzy, jak również jej koszt były celowe, konieczne i racjonalne z punktu widzenia efektywnej realizacji roszczenia odszkodowawczego. W tym względzie istotne jest czy poszkodowany prowadzi działalność gospodarczą i dysponuje wiedzą oraz właściwymi środkami i narzędziami, pozwalającymi mu, bez konieczności uciekania do pomocy innych podmiotów, dokonać właściwej oceny. Istotne znaczenie ma także okoliczność czy sporządzenie ekspertyzy zostało zlecone przez bezpośrednio poszkodowanego, który pokrył te koszty, a następnie zbył wierzytelność, czy też wydatkującym w tym względzie był już nabywca. Jeśli więc koszty ekspertyzy zostały poniesione przez poszkodowanego przed dokonaniem cesji wierzytelności, to wydaje się że żądanie zwrotu tych kosztów jako integralna część roszczenia odszkodowawczego przechodzi na nabywcę, przy nie kwestionowanej aktualnie dopuszczalności dokonania cesji wierzytelności z tytułu odszkodowania za uszkodzenie pojazdu (por. uchwała S.N. z 7 maja 2009 r., III CZP 18/09).

W przedmiotowym stanie faktycznym jednak poszkodowany pierwotnie otrzymał od ubezpieczyciela odpowiedzialnego za naprawienie przedmiotowej szkody kwotę 2 296,70 zł, po czym zbył wierzytelność z tytułu dalszego odszkodowania na rzecz powoda. Prywatną ekspertyzę, której koszt wyniósł 300 złotych zlecił już nabywca wierzytelności - W. D. (1) prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...).

W takich zaś okolicznościach, w kontekście powyższych rozważań, wydaje się konieczne i jednocześnie miarodajne dla ustalenia istnienia związku przyczynowego poniesionego kosztu ze zdarzeniem szkodzącym ale w realiach dotyczących sytuacji już nabywcy wierzytelności, a nie samego poszkodowanego. Orzecznictwo jest bowiem zgodne co do tego, że roszczenie o zwrot kosztów ekspertyzy stanowi własne roszczenie nabywcy, które ma jedynie oparcie w nabytym roszczeniu i jego dynamice (por. uchwała S.N. z 29 maja 2019 r., III CZP 68/18, OSNC 2019, Nr 10, poz. 97). Oznacza to konieczność badania z punktu widzenia racjonalności poniesionych wydatków czy nabywca prowadzi działalność gospodarczą obejmującą nabywanie i dochodzenie roszczeń odszkodowawczych. Zwrot kosztów z tego tytułu będzie bowiem uzasadniony jedynie wówczas, gdy opinia nie jest powiązana wyłącznie z oceną ryzyka nabywanej wierzytelności, co ma istotne znaczenie na gruncie przedmiotowej sprawy, gdzie poszkodowany otrzymał już wypłatę odszkodowania w konkretnej wysokości, przyznanej przez ubezpieczyciela.

W tym względzie trzeba zauważyć, iż powód jako nabywca wierzytelności jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie skupowania i dochodzenia wierzytelności z tytułu szkód komunikacyjnych, a także oceny ryzyka i szacowania poniesionych strat, co wynika z wydruku (...) załączonego do pozwu. Nadto co istotne, trzeba docenić fakt istniejących powiązań powoda z podmiotem, któremu zlecił wykonanie ekspertyzy. Sąd pierwszej instancji pominął bowiem przy ocenie materiału dowodowego i nie nadał właściwej rangi okoliczności, iż W. D. (2) jest prezesem zarządu oraz wspólnikiem dysponującym połową udziałów w Spółce z o.o. (...) w S., a ten właśnie podmiot wykonał ekspertyzę. Z powyższego w sposób oczywisty wynika, że powód posiadał wiedzę i umiejętności, aby samodzielnie obliczyć należne odszkodowanie. Powód jako profesjonalista dysponuje wiadomościami specjalnymi i miał możliwość zweryfikowania wyceny ubezpieczyciela, bez zlecenia sporządzenia kalkulacji prywatnej i to swojej spółce. Przypomnieć w tym miejscu należy, iż zgodnie ze stanowiskiem judykatury ocena czy poniesione koszty ekspertyzy sporządzonej na zlecenie poszkodowanego w postępowaniu przedsądowym są objęte odszkodowaniem przysługującym od ubezpieczyciela z umowy odpowiedzialności cywilnej, musi być dokonana przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy, a w szczególności uzależniona od ustalenia, czy zachodzi normalny związek przyczynowy pomiędzy poniesieniem tego wydatku a wypadkiem, oraz czy poniesienie tego kosztu było obiektywnie uzasadnione i konieczne (vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2004 r., III CZp 24/04, publ. LEX nr 106617). W przedmiotowej sprawie odszkodowanie należne powodowi od skarżącego nie powinno więc obejmować także kosztów ekspertyzy prywatnej wykonanej na zlecenie powoda, skoro posiada on specjalistyczną wiedzę z zakresu wyceny szkód samochodowych, a więc dla zweryfikowania stanowiska ubezpieczyciela nie był zobligowany do skorzystania z wiadomości specjalnych. Tożsamy pogląd został zaprezentowany przez Sąd Okręgowy w Łodzi w uzasadnieniu wyroku z dni 27 maja 2019 r. (w sprawie o sygn. akt III Ca 404/19 LEX nr 2716555), w którym to Sąd stwierdził, że "nie wszystkie wydatki pozostające w związku z wypadkiem mogą być refundowane (uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt III CZP 5/11), istnieje bowiem obowiązek wierzyciela zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów (art. 354 § 2 k.c, art. 362 k.c. i art. 826 § 1 k.c). Na dłużniku ciąży w związku z tym obowiązek zwrotu wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, niedających się wyeliminować w inny sposób, ale z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika. Tymczasem w niniejszej sprawie powód nie przytoczył ani nie dowiódł takich okoliczności, z których by wynikało, że opinia rzeczoznawcy dotycząca kosztów naprawy samochodu, była niezbędna dla dochodzonego przez niego roszczenia. Za niewystarczające w tym względzie uznać należało twierdzenie, że była ona konieczna z uwagi na odmowę wypłaty należnego świadczenia w pełnej wysokości przez ubezpieczyciela. Podobnie niewystarczające było przedłożenie dowodu z dokumentu w postaci faktury za wykonanie kalkulacji szkody. Sama faktura dowodzi jedynie obowiązku poniesienia określonego wydatku, nie zaś jego celowości i ekonomicznego uzasadnienia. Powyższe okoliczności zdaje się zupełnie uszły uwadze Sądu pierwszej instancji, a w istocie uniemożliwiają one zaliczenie kosztów przeprowadzonej kolejnej ekspertyzy wykonanej w dniu 21 kwietnia 2020 r., do odszkodowania należnego powodowi z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych.

Dlatego też w tym zakresie Sąd Okręgowy, uwzględniając apelację strony pozwanej na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w punkcie I w ten sposób, że oddalił powództwo.

Zmiana orzeczenia Sądu I instancji w zakresie roszczenia głównego skutkowała koniecznością zmiany rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu. Sąd w punkcie 3 zgodnie z treścią art. 100 k.p.c. zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty procesu, zważywszy na zbliżony zakres poniesionych w toku pierwszej instancji poziomu kosztów po obu stronach i proporcje uwzględnionego powództwa (jako uwzględnione w kontekście kosztów należy traktować roszczenie uiszczone w toku procesu, stanowiące podstawę cofnięcia pozwu - 356,88 zł i oddalone - 300 zł.).

Na podstawie art. 98 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. orzeczono o kosztach procesu w postępowaniu apelacyjnym (120 zł na podstawie § 2 pkt 1 w związku § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. - w sprawie opłat za czynności radców prawnych - Dz. U. z 2018 r. poz. 265 oraz 100 zł tytułem poniesionej opłaty).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.