Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2690792

Wyrok
Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
z dnia 31 sierpnia 2018 r.
I ACa 634/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SA Adam Jewgraf.

Sędziowie SA: Tadeusz Nowakowski (spr.), Lidia Mazurkiewicz-Morgut.

Sentencja

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu I Wydział Cywilny po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2018 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. we W. przeciwko E. F. o zapłatę na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 1 lutego 2018 r. sygn. akt I C 1096/16

1. oddala apelację;

2. zasądza od pozwanej na rzecz strony powodowej 4.050 zł kosztów postępowania apelacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z 1.02.2018 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu zasądził od pozwanej na rzecz strony powodowej 50.631 zł z odsetkami i kosztami sporu, a dalej idące powództwo oddalił.

Sąd ten ustalił, że strona powodowa zajmuje się m.in. sprzedażą samochodów.

Działalność tę prowadzi m.in. w budynkach położonych na działce przy ul. (...) we W.. Była ona we współużytkowaniu wieczystym pozwanej i jej męża W. F..

Natomiast strona powodowa nie była i nie jest właścicielem czy też współwłaścicielem tej działki. Prowadzi tam działalność gospodarczą na podstawie umowy dzierżawy.

Zgodnie z zapisami księgi wieczystej nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Krzyków we Wrocławiu, w 2012 r. współużytkownikami wieczystymi gruntu i współwłaścicielami posadowionego na nim budynku byli pozwana i W. F..

Pozwana początkowo w powodowej spółce była prezesem zarządu (do 2011 r.),a następnie do 2015 roku piastowała funkcję pełnomocnika zarządu. Do jej obowiązków należało m.in. regulowanie zobowiązać spółki, w związku z czym posiadała upoważnienie do dysponowania kontem spółki.

W roku 2012 r. należny podatek od nieruchomości i opłatę za użytkowanie wieczyste uiszczał jeden z użytkowników wieczystych - W. F., zgodnie z umową dzierżawy łączącą go ze spółką. Następnie spółka zawracała mu kwotę zapłaconego podatku.

Jednocześnie, na polecenie pozwanej i w oparciu o noty księgowe przez nią wystawione, podatek ten wpłacany był przez powodową spółkę na konto Urzędu Miejskiego we W..

W dniu 15.03.2012 r. strona powodowa wpłaciła na rzecz Prezydenta W. Wydział Podatków i Opłat UM kwotę 33.958,00 zł tytułem podatku od nieruchomości za 2012 r. za nieruchomość położoną we W. przy ul. (...).

W dniu 15.03.2012 r. strona powodowa wpłaciła na rzecz Prezydenta W. Wydział Podatków i Opłat UM kwotę 16.979,00 zł tytułem I raty podatku od nieruchomości za 2012 r. za nieruchomość położoną we W. przy ul. (...) E. F..

W dniu 15.05.2012 r. strona powodowa wpłaciła na rzecz Prezydenta W. Wydział Podatków i Opłat UM kwotę 16.679,00 zł tytułem II raty podatku od nieruchomości za 2012 r. za nieruchomość położoną we W. przy ul. (...) E. F..

W dniu 15.05.2012 r. strona powodowa wpłaciła na rzecz Prezydenta W. Wydział Podatków i Opłat UM kwotę 33.958,00 zł tytułem podatku od nieruchomości za 2012 r. za nieruchomość położoną we W. przy ul. (...) - II rata.

W dniu 14.09.2012 r. strona powodowa wpłaciła na rzecz Prezydenta W. Wydział Podatków i Opłat UM kwotę 33.958,00 zł tytułem III raty podatku od nieruchomości za 2012 r. za nieruchomość położoną we W. przy ul. (...).

W dniu 14.09.2012 r. strona powodowa wpłaciła na rzecz Prezydenta W. Wydział Podatków i Opłat UM kwotę 16.979,00 zł tytułem III raty podatku od nieruchomości za 2012 r. za nieruchomość położoną we W. przy ul. (...) E. F..

Wszystkich wpłaty pochodziły, jak wynika z tytułów przelewów, albo od (...) sp. z o.o., albo od (...) sp. z o.o.

Prezydent W. Wydział Podatków i Opłat UM zwrócił w dniu 12.10.2012 r. pozwanej, zgodnie z jej wnioskiem z dnia 08.10.2012 r. (data wpływu), nadpłatę w kwocie 16.681,00 zł.

Prezydent W. Wydział Podatków i Opłat UM zwrócił w dniu 11.02.2013 r. pozwanej, zgodnie z jej wnioskiem z dnia 31.01.2013 r. (data wpływu) i wnioskiem W. F. z dnia 15.01.2013 r. (data wpływu), nadpłatę w kwocie 33.956,00 zł.

Łącznie pozwanej zwrócono z tytułu nadpłaconych podatków kwotę 50.631,00 zł.

Pismem z dnia 26.08.2015 r. strona powodowa wezwała pozwaną do zapłaty kwoty 42.495,60 zł. Pozwana powyższej kwoty nie zapłaciła Dowodem wypłaty z dnia 26.11.2014 r. wystawionym przez (...) sp. z o.o. tytułem zaliczki potwierdzono wypłatę pozwanej kwoty 2.652,00 zł Dowodem wypłaty z dnia 22.12.2014 r. wystawionym przez (...) sp. z o.o. tytułem zaliczki potwierdzono wypłatę pozwanej kwoty 2.000,00 zł Na koncie posiadacza rachunku (...) sp. z o.o. w Banku (...) SA odnotowano następujące wypłaty: dnia 15.03.2012 r. 16.979,00 zł tytułem I raty podatku od nieruchomości 2012 ul. (...), dnia 30.03.2012 r. 3.885,60 zł tytułem użytkowanie wieczyste za 2012 rok ul. (...) i dnia 14.09.2012 r. 16.979,00 zł tytułem III rata podatku od nieruchomości ul. (...).

Ponadto w rozrachunku konta 234-00267 z ksiąg strony powodowej widnieją wypłaty: 33.958,00 zł wypłacona 30.10.2014 r. tytułem zaliczka na wydatki, 2.652,00 zł wypłacona 26.11.2014 r. tytułem zaliczka i 2.000,00 zł wypłacona 22.12.2014 r. tytułem zaliczka. W nagłówku wydruku znajduje się zapis "F. W.".

Dowodem wpłaty z dnia 26.11.2014 r. pozwana wpłaciła w kasie strony powodowej kwotę 2.652 zł tytułem "za polisę 53088030 nr rej (...)".

Dowodem wpłaty z dnia 07.01.2015 r. pozwana wpłaciła w kasie strony powodowej kwotę 2.000 zł tytułem "zwrot zaliczki".

Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że roszczenie zasługiwało na uwzględnienie w części.

Oparł się na zeznaniach pozwanej słuchanej w charakterze strony na rozprawie 9.03.2017 r. gdzie przyznała, że zarząd spółki poinformował ja o nadpłacie podatku od nieruchomości, którą zwrócono na jej osobiste konto bankowe, na jej wniosek.

Roszczenie strony powodowej to kwota wpłat z jej rachunku, na rzecz Prezydenta W. z tytułu podatku od nieruchomości i za wieczyste użytkowanie, dotyczące nieruchomości przy ul. (...) we W., a następnie zwracane przez ten organ na konto osobiste pozwanej.

Wysokość tej kwoty to 50.637 zł, którą zwrócono pozwanej na jej wniosek z dnia 8.10.2012 r. w wysokości 16.681 zł oraz na jej wniosek z 31.01.2013 r. w wysokości 33.956 zł.

W ocenie Sądu pierwszej instancji pozwana - mimo takich twierdzeń - nie wykazała, czyli nie udowodniła jaką część nadpłaconego podatku zwróciła powodowej spółce.

Przyjął zatem, że nie zwróciła żadnej kwoty. Spowodowało to uwzględnienie roszczenia strony powodowej co do zasądzonej w punkcie I wyroku kwoty 50.631 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w tej części wskazał przepis art. 405 k.c.

Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że pozwana przez wiele lat była prezesem zarządu (...) spółki z o.o., a od 2011 r. była pełnomocnikiem zarządu odpowiedzialnym m.in. za regulowanie zobowiązań spółki.

Wiedząc, że obowiązek uiszczania podatku od nieruchomości i opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, obciąża właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości czyli W. F. i E. F., wydawała polecenia wypłaty z konta spółki kolejnych rat podatku na konto Urzędu Miejskiego, mimo tego że w tym samym czasie realizując ten sam obowiązek podatkowy, opłaty te uiszczał W. F..

Powstałą nadpłatę poleciła przelać nie na konto spółki lecz na swoje konto osobiste.

Tym samym została bezpodstawnie wzbogacona o kwotę 50.631 zł.

Odnosząc się do podniesionego przez pozwana zarzutu przedawnienia Sąd Okręgowy nie zgodził się z jej poglądem, że roszczenie strony powodowej z powyższego tytułu jest związane z prowadzeniem działalnością gospodarczej, co skutkuje trzyletnim terminem przedawnienia. Roszczenie o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia powstałego z tytułu zwrotu nadpłaconego podatku od nieruchomości i opłaty z tytułu wieczystego użytkowania przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą i zwróconego na rzecz osoby fizycznej nie jest roszczeniem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 118 k.c. i podlega przedawnieniu po upływie 10 lat.

Wyrok ten zaskarżyła pozwana co do punktów I, III i IV wyroku. W apelacji zarzuciła: - naruszenie prawa procesowego, a to art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. polegające na braku wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i dowolne ustalenie, że pozwana została bezpodstawnie wzbogacona o 50.631 zł, podczas gdy było to świadczenie nienależne a roszczenie o jego zwrot wyłączone z uwagi na to, że strona powodowa wiedziała, że nie była do świadczenia zobowiązania, a spełnienie świadczenia nie nastąpiło z zastrzeżeniem jego zwrotu (art. 411 pkt 1 k.c.); nadto wadliwe ustalenie, że dochodzone roszczenie nie jest związane z działalnością gospodarczą prowadzona przez stronę powodową, co powinno skutkować uwzględnieniem zarzutu przedawnienie,

- art. 328 § 2 k.p.c. przez brak wskazania faktów, które Sąd Okręgowy uznał za udowodnione i braku wskazania dowodów, na których oparł ustalenie że roszczenie dochodzone nie jest związane z działalnością gospodarczą strony powodowej,

- naruszenie prawa materialnego, a to: art. 410 § 2 k.c. i art. 411 pkt 1 k.c. przez ich niezastosowanie oraz art. 118 k.c. poprzez jego błędną wykładnię.

Wskazując ba powyższe zarzuty wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa z zasądzeniem kosztów postępowania za obie instancje.

Strona powodowa w odpowiedzi na apelację wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie prawne

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja nie podlega uwzględnieniu. Chybione są jej zarzuty naruszenia prawa procesowego i prawa materialnego. W pierwszej kolejności należy rozważyć zarzuty procesowe, bowiem prawidłowo ustalona podstawa faktyczna rozstrzygnięcia, daje możliwość odniesienia się do prawidłowości zastosowania prawa materialnego.

W ustalonym stanie faktycznym zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. jest bezzasadny. Ocena dowodów przeprowadzonych w rozpoznawanej sprawie nie jest wadliwa ani błędna. Nie zostały naruszone dyrektywy płynące z art. 233 § 1 k.p.c.

Sąd Okręgowy dokonał wnikliwej i wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, z rozważeniem i omówieniem dowodów na podstawie których przyjął ustaloną wersję zdarzeń z których wynika, że pozwana swoimi decyzjami będąc we władzach spółki doprowadziła do uszczuplenia majątku spółki i przysporzenia do majątku osobistego.

Nie potrafiła także wykazać aby z uzyskanej łącznie kwoty 50.637 zł, a nie jak błędnie ustalił Sąd Okręgowy 50.631 zł, zwróciła spółce jakąkolwiek kwotę, a to na pozwanej spoczywał ciężar dowodu na powyższą okoliczność, co trafnie ocenił Sąd pierwszej instancji. Nie jest trafny kolejny zarzut procesowy, a to naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. Uzasadnienie wyroku zawiera niezbędne elementy określone w tym przepisie i umożliwia dokonanie kontroli pod względem jego prawidłowości.

Odzwierciedla i ujawnia w dostatecznym stopniu tok procesu myślowego i decyzyjnego, którego wynikiem jest treść zaskarżonego wyroku.

Nie można także zgodzić się z zarzutami naruszenia prawa materialnego. Słusznie strona powodowa w odpowiedzi na apelację podniosła, że pozwana błędnie powołuje się na przepisy art. 410 § 2 k.c. i 411 pkt 1 k.c. W rozpoznawanej sprawie nie chodzi o nienależyte świadczenie strony powodowej na rzecz pozwanej, lecz o bezpodstawne wzbogacenie po stronie pozwanej kosztem strony powodowej.

Źródłem roszczeń w tej sprawie nie jest spełnienie przez stronę powodową świadczeń zapłaty podatku, którego płatnikiem nie była, lecz fakt uzyskania przez pozwaną z Urzędu Miasta środków pieniężnych, które powinny wrócić do powodowej spółki, a nie do pozwanej.

Źródłem bezpodstawnego wzbogacenia pozwanej jest właśnie to zdarzenie.

Nienależne świadczenie jest natomiast jedną z wielu postaci źródła bezpodstawnego wzbogacenia, które jednak w tej sprawie nie zachodzi.

Strona powodowa nie spełniała na rzecz pozwanej żadnego świadczenia.

Wynika z tego, że Sąd pierwszej instancji trafnie nie zastosował wskazanych w apelacji przepisów art. 410 § 2 k.c. i 411 pkt 1 k.c., natomiast słusznie do ustalonego stanu faktycznego w ramach subsumcji zastosował art. 405 k.c.

Nie bez znaczenia dla powyższej oceny jest bezsporny fakt, że pozwana do lipca 2015 r. była pełnomocnikiem zarządu powodowej spółki i do jej obowiązków należało regulowanie zobowiązań spółki.

Dysponowała jej kontem bankowym i w sprawach podatku od nieruchomości była decydentem, nakazującym spółce zapłatę tegoż podatku, a następnie w ramach udzielonej jej przez zarząd spółki pełnomocnictwa, polecała dokonywanie zwrotu na swoja rzecz.

W ocenie Sądu Apelacyjnego nie da się obronić też teza, że zubożony czyli powodowa spółka wiedział o tym, że świadczenie jest nienależne. Skoro pozwana w imieniu tejże spółki spełniała to świadczenie na swoją rzecz.

Jak trafnie zauważa strona powodowa w odpowiedzi na apelację, nawet przy hipotetycznym założeniu, że doszło do nienależnego świadczenia, to w ustalonym stanie faktycznym sformułowany przez pozwaną zarzut, byłby nadużyciem prawa podmiotowego, sprzecznym z zasadami współżycia społecznego w rozumieniu art. 5 k.c.

Za chybiony należy także uznać zarzut naruszenia art. 118 k.c.

Roszczenie powodowej spółki nie pozostaje w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, bowiem pobranie przez pozwaną środków pieniężnych z Urzędu Miasta nie ma nic wspólnego z działalnością gospodarczą strony powodowej.

Nie może prowadzić do takiego wniosku okoliczność, że były to środki na podatek związany z nieruchomością, bowiem podatek ten obciążał jej właścicieli (osoby fizyczne).

Nie ma związku z działalnością gospodarcza fakt, że pozwana najpierw wydała niesłuszną dyspozycję zapłaty podatku z konta spółki, a następnie bezpodstawnie wydała kolejną dyspozycję zwrotu nadpłaty na swoje konto.

W ocenie Sądu Apelacyjnego w tej sytuacji brak przesłanek do przyjęcia trzyletniego terminu przedawnienia.

Z powyższych przyczyn apelację jako bezzasadną należało oddalić (art. 385 k.p.c.).

Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego uzasadnia przepis art. 98 k.p.c.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.