Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2678135

Wyrok
Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
z dnia 26 października 2017 r.
I ACa 449/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SA Jan Futro (spr.).

Sędziowie: SA Małgorzata Kaźmierczak, SO Maciej Rozpędowski.

Sentencja

Sąd Apelacyjny w Poznaniu Wydział I Cywilny po rozpoznaniu w dniu 26 października 2017 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa M. B. (1) przeciwko M. K. i B. K. o zapłatę na skutek apelacji pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2016 r. sygn. akt XVIII C 179/15

1. odrzuca apelację w części, w jakiej skarży ona rozstrzygnięcie o uchyleniu nakazu zapłaty i oddaleniu powództwa;

2. w pozostałej części apelację oddala;

Uzasadnienie faktyczne

Powód M. B. (1) w pozwie wniesionym dnia 30 października 2013 r.r. wniósł o orzeczenie nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym, że pozwani M. K. i B. K. mają zapłacić mu kwotę 367 174,54 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 12 października 2013 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego w kwocie 7 200 zł.

W uzasadnieniu twierdził, że w dniu 21 marca 2005 r. pomiędzy nim, a pozwanymi, H. D. (1) i Przedsiębiorstwem (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. została zawarta umowa na doinwestowanie przez powoda działalności gospodarczej wspomnianej Spółki oraz regulująca zasady współpracy między stronami w zakresie weryfikacji założeń biznesowych tej Spółki. Na mocy tej umowy powód dofinansował działalność przedmiotowej Spółki kwotą 300 000 zł. Zgodnie z jej postanowieniami w przypadku nie dokonania przez powoda inwestycji do dnia 30 czerwca 2005 r. kwota 300 000 zł przedpłaty na objęcie udziałów miała być traktowana jako zwrotna, oprocentowana pożyczka, która zostanie zwrócona w ciągu 9 miesięcy wraz z odsetkami wynoszącymi 15 % w skali roku. Na zabezpieczenie zwrotu tej pożyczki pozwani wystawili weksel własny in blanco, do którego dołączyli podpisane oświadczenia wekslowe.

Powód wskazał, że wierzytelność wynikającą z przedmiotowej umowy zgłosił w toku postępowania upadłościowego Spółki (...), jednak w tym postępowaniu uzyskał zaspokojenie wyłącznie częściowe tj. co do kwoty 64 225,46 zł.

W dniu 2 października 2013 r. wypełnił weksel na kwotę 367 174,54 zł i wezwał pozwanych do jego wykupienia, czego jednak nie uczynili. Powód wskazał, że na dochodzoną kwotę składa się kwota pożyczki w wysokości 300 000 zł oraz odsetki od tej kwoty w wysokości 131 400 zł wyliczone za okres 3 lat, tj. za 1 095 dni według oprocentowania umownego w wysokości 15 % w skali roku, pomniejszona o kwotę 64 225,46 zł jaką otrzymał w ramach częściowego zaspokojenia w postępowaniu upadłościowym Nakazem zapłaty z 4 grudnia 2013 r. wydanym w postępowaniu nakazowym Sąd Okręgowy w Poznaniu orzekł, że pozwani w ciągu 2 tygodni winni zapłacić powodowi kwotę 367 174,54 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 12 października 2013 r. do dnia zapłaty wraz z kwotą 11 807 zł tytułem kosztów postępowania, w tym kwotą 7 217 zł tytułem kosztów zastępstwa adwokackiego, w terminie dwóch tygodni od doręczenia nakazu, albo wnieśli w tymże terminie zarzuty.

Pozwani wnieśli zarzuty od tego nakazu domagając się jego uchylenia w całości i oddalenia powództwa oraz zasądzenia kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podnieśli, że powód uzupełnił otrzymany od nich weksel niezgodnie z porozumieniem wekslowym.

Powód był bowiem uprawniony do uzupełnienia weksla w przypadku powstania po jego stronie wymagalnych zobowiązań z umowy z dnia 30 marca 2005 r. Powód uzupełnił natomiast weksel na przysługujące mu rzekomo roszczenia wynikające z umowy zawartej w dniu 21 marca 2005 r., które zgodnie z treścią deklaracji - takiej podstawy nie mogły stanowić. Z ostrożności pozwani podnieśli, że nawet gdyby uznać, że weksel zabezpieczał umowę załączoną przez powoda do pozwu, to i tak nie przysługuje mu względem nich żadne wymagalne roszczenie wynikające z tej umowy. Wpłacona kwota nie przekształciła się bowiem w oprocentowaną pożyczkę zwrotną.

W dniu 21 marca 2005 r. powód bowiem zawarł z pozwanym M. K. przedwstępną umowę sprzedaży 20 % udziałów w Spółce (...) należących do 1 pozwanego. Na mocy tej umowy sprzedaż udziałów miała nastąpić do dnia 30 kwietnia 2005 r. za łączną kwotę ł 000 000 zł. Pozwani zaznaczyli, że załączona do pozwu umowa określała tzw. zasady wprowadzenia powoda do przedmiotowej Spółki. W umowie - dotychczasowi wspólnicy wyrazili zgodę na przystąpienie powoda do Spółki oraz nabycie przez niego 20 % udziałów od pozwanego M. K.. Powód zaś ponownie zobowiązał się do zapłaty na rzecz Spółki kwoty 300 000 zł oraz zadeklarował chęć nabycia 20 % udziałów za cenę, która nie przekroczy 1 000 000 zł.

W wykonaniu tych umów w dniu 15 kwietnia 2005 r. powód nabył od pozwanego M. K. 20 % udziałów, a tym samym została przez niego zrealizowana inwestycja, o której mowa w załączonej do pozwu umowie. Z tego też powodu nie przysługuje mu roszczenie o zwrot kwoty 300 000 zł Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2016 r Sąd Okręgowy w Poznaniu utrzymał nakaz zapłaty w części, w jakiej zasądzono kwotę 269 524,54 zł wraz z ustawowymi odsetkami od tej kwoty od dnia 12 października 2013 r. do dnia zapłaty w pozostałej części uchylił nakaz zapłaty i oddalił powództwo.

Orzekając o kosztach postępowania nakazał ściągnąć od na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Poznaniu) od powoda kwotę 366,93 zł tytułem niepokrytych dotąd kosztów sądowych oraz zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwotę 6 675,11 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Jako podstawy rozstrzygnięcia Sąd I instancji powołał następujące ustalenia.

W dniu 3 lipca 2003 r. M. K., H. D. (2) i B. K. w celu prowadzenia działalność gospodarczej na rynku przetwarzania odpadów zawiązali spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością pod nazwą Przedsiębiorstwo (...) z (...). Kapitał zakładowy Spółki wyniósł 500 000 zł i dzielił się na 200 udziałów o wartości nominalnej 2 500 zł każdy. M. K. objął 140 udziałów, H. D. (2) 40 udziałów, a B. K. 20 udziałów. Następnie wspólnicy zmienili nazwę Spółki na Przedsiębiorstwo (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej również jako Przedsiębiorstwo (...) albo Spółka) i pod taką nazwą Spółka w dniu 28 października 2003 r. została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego. Członkami zarządu Spółki zostali wszyscy wspólnicy, z tym jednak zastrzeżeniem, iż M. K. w roli prezesa, a H. D. (2) w roli wiceprezesa.

Spółka podjęła proces inwestycyjny polegający na budowie instalacji do segregacji odpadów oraz przerobu odpadów plastikowych w oparciu o technologię krakingu poliolefin. D. zakończenia inwestycji Spółce zabrakło jednak środków finansowych. Zainteresowanie zainwestowaniem w Spółkę wyraził powód M. B. (1), który znał się z M. K..

W dniu 22 marca 2005 r. jeszcze przed podpisaniem umowy powód dokonał wpłaty na rachunek bankowy Spółki kwoty 100 000 zł wskazując w tytule przelewu, iż jest to zaliczka na poczet udziałów.

W dniu 30 marca 2005 r. w Kancelarii Notarialnej notariusza V. Dolata stawili się: M. B. (1), jego żona E. B., M. K., B. K. oraz H. D. (2). Podpisali oni umowę datowana na dzień 21 marca 2005 r. Przy czym na egzemplarzu umowy, na którym notariusz poświadczył złożenie przez wskazane osoby podpisów, wbrew treści tego poświadczenia, brak jest podpisu pozwanej B. K.. Pozwana podpis złożyła jednak na innym egzemplarzu tej samej umowy.

Nadto w trakcie przedmiotowej wizyty w Kancelarii Notarialnej M. K. i B. K. działając w imieniu własnym złożyli podpis pod wekslem in blanco 2 i oświadczeniem wekslowym, a także wspólnie z H. D. (1) działając w imieniu Spółki złożyli podpisy pod takimi samymi dokumentami. Złożenie tych podpisów również zostało poświadczone przez notariusza. Weksle pozwanych i Spółki wraz oświadczeniami wekslowymi zostały przekazane powodowi. W oświadczeniu wekslowym do weksla własnego pozwani stwierdzili, że powód w przypadku powstania wymagalnych zobowiązań z umowy z dnia 30 marca 2005 r. będzie uprawniony do wypełnienia weksla na kwotę tych wymagalnych zobowiązań wraz z odsetkami, a w przypadku nie zapłacenia sumy wekslowej w terminie 7 dni od daty wezwania będzie mógł wystąpić o wydanie nakazu zapłaty bez protestu.

Jeszcze tego samego dnia (30 marca 2005 r.) ale już po podpisaniu umowy powód tytułem zaliczki na poczet udziałów dokonał drugiej wpłaty na rachunek Spółki w wysokości 200 000 zł.

Umowa podpisana u notariusza w dniu 30 marca 2005 r. została zawarta pomiędzy M. B. (2) wianem jako inwestorem, a dotychczasowymi wspólnikami Przedsiębiorstwa (...) i tą Spółką (dalej jako umowa z dnia 30 marca 2005 r. bądź przedmiotowa umowa) reprezentowaną przez prezesa zarządu - M. K.. Żona powoda podpis pod umową z dnia 30 marca 2005 r. złożyła, z uwagi na fakt, że środki pieniężne o jakich w niej mowa pochodziły z majątku wspólnego małżonków.

Z preambuły przedmiotowej umowy wynika, że na dzień jej podpisania do zakończenia pierwszego etapu inwestycji

(uruchomienia instalacji krakingu w czterech reaktorach) potrzebna jest kwota 300 000 zł. W preambule został zamieszczony także zapis, iż inwestor wyraża chęć objęcia udziałów finansowych z kapitału własnego.

W § 1 przedmiotowej umowy wskazano, że reguluje ona zasady współpracy między stronami w zakresie weryfikacji założeń biznesowych Spółki oraz umożliwienia jej rozwoju na obecnym etapie, w szczególności wzajemne prawa i obowiązki stron w zakresie:

a) dofinansowania jej działalności w kwocie 300 000 zł w formie przedpłaty z tytułu odkupienia udziałów przez inwestora;

b) potencjalnego objęcia przez inwestora udziałów w Spółce oraz niektórych wzajemnych praw i obowiązków stron jako wspólników spółki.

Umowa została zawarta na czas określony do dnia 30 czerwca 2005 r. (§ 2 ust. 1 przedmiotowej umowy). Strony ustaliły, że w przypadku wyrażenia woli przez inwestora do objęcia udziałów w Spółce, co przez strony zostało nazwane inwestycją, Spółka sprzeda udziały inwestorowi do dnia 30 czerwca 2005 r. (§ 2 ust. 2 przedmiotowej umowy). Zgodnie z § 3 ust. 1 przedmiotowej umowy inwestor miał objąć 20 % udziałów w kapitale zakładowym Spółki po łącznej cenie nabycia, która nie przekroczy 1 000 000 zł wraz z kwotą przedpłaty. W przypadku natomiast nie dokonania inwestycji do dnia 30 czerwca 2005 r. przedpłata na objęcie udziałów miała być traktowana jako zwrotna oprocentowana pożyczka i zostać zwrócona powodowi w ciągu maksymalnie dziewięciu miesięcy wraz z odsetkami wynoszącymi 15 % w skali roku (§ 3 ust. 2 przedmiotowej umowy). Strony postanowiły, że zabezpieczeniem przedpłaty na wypadek, gdyby powód nie dokonał inwestycji będzie: weksel własny in blanco Spółki, weksel własny in blanco pozwanych B. K. i M. K. oraz zastaw na udziałach w Spółce odnotowanych w księdze udziałów (§ 3 ust. 3 przedmiotowej umowy). W § 4 umowy z dnia 30 marca 2005 r. zostały określone zobowiązania Spółki. W ramach tych zobowiązań Spółka m.in. miała umożliwić inwestorowi i doradcom przez niego wskazanym przeprowadzenie oceny prawno- finansowego stanu spraw Spółki niezwłocznie po podjęciu decyzji na piśmie o objęciu udziałów (§ 4 ust. 2 przedmiotowej umowy). Etapy inwestycji strony ustaliły w § 5 przedmiotowej umowy. Dotychczasowi 3 wspólnicy zobowiązali się do odbycia zgromadzenia wspólników w terminie 10 dni roboczych od dnia otrzymania przez Spółkę zawiadomienia inwestora o gotowości do dokonania inwestycji i podjęcia następujących uchwał:

* uchwały o odstąpieniu od prawa pierwokupu udziałów Spółki przez dotychczasowych wspólników i sprzedaży udziałów inwestorowi;

* uchwały o dokonaniu zmian w umowie spółki i przyjęciu umowy w brzmieniu uzgodnionym z inwestorem;

* uchwały o powołaniu do Zarządu Spółki osób reprezentujących inwestora (§ 5 ust. 1 przedmiotowej umowy).

Niezwłocznie po dokonaniu przez inwestora zapłaty za udziały, jednak nie później niż w ciągu 5 dni od dnia uznania konta bankowego Spółki, Zarząd Spółki miał złożyć do Sądu Rejestrowego wniosek o zarejestrowanie ww.

uchwał, a po dokonaniu zarejestrowania uchwały o odstąpieniu od prawa pierwokupu, dokonać odpowiednich zmian w księdze udziałów (§ 5 ust. 2 i 3 przedmiotowej umowy). Strony ustaliły również minimalny zakres zmian jakie będą wprowadzone do umowy Spółki w przypadku ich dokonywania w porozumieniu z inwestorem (§ 6 ust. 1 przedmiotowej umowy), a także odpowiedzialność dotychczasowych wspólników i Spółki (§ 7 ust. 1 i 2 przedmiotowej umowy). W postanowieniach końcowy (§ 9 przedmiotowej umowy) strony m.in. ustaliły, iż:

* jakakolwiek jej zmiany wymagają zachowania formy pisemnej, pod rygorem nieważności (ust. 2 § 9);

* jakiekolwiek zawiadomienia związane z umową i w niej przewidziane powinny być sporządzone w formie pisemnej i powinny zostać doręczone wszystkim stronom osobiście, telefaksem lub listem poleconym, na adresy w niej wskazane (ust. 2 § 9);

* koszty prawne zawarcia umowy zostaną poniesione przez Spółkę i to ona poniesie podatek od czynności cywilnoprawnych związany z podwyższeniem kapitału zakładowego (ust. 5 § 9).

W dniu 15 kwietnia 2005 r. pomiędzy pozwanym M. K., a powodem M. B. (1) doszło do zawarcia dwóch umów.

Z § 1 ust. 1 pierwszej z tych umów datowanej na dzień 21 marca 2005 r. wynika, że jej przedmiotem jest wprowadzenie powoda do działalności Przedsiębiorstwa (...) w charakterze udziałowca i wiceprezesa zarządu. W § 1 ust. 2 tej umowy strony postanowiły, iż jej mocą M. K. sprzeda w terminie do dnia 30 kwietnia 2005 r. 20 % udziałów w Spółce (...) za kwotę 150 000 zł. Natomiast w § 1 ust. 3 umowy znalazł się zapis, iż M. B. (1) nabywa udziały w Spółce i zobowiązuje się do zapłaty:

* 300 000 zł Spółce z tytułu zaliczki na udziały - 22 i 30.03.2005 r.;

* 100 000 zł M. K. z tytułu zapłaty za udziały do 20.04.2005 i\;

* 200 000 zł M. K. z tytułu dopłaty do inwestycji do 15.05.2005 r.;

* 100 000 zł M. K. z tytułu dopłaty do inwestycji do 15.06.2005 r.; -300000 zł M. K. z tytułu zapłaty za udziały do 31.03.2006 r.

Razem: 1 000 000 zł (jeden milion złotych). W związku z dokonywanymi przez powoda wpłatami pozwany M. K. na przedmiotowej umowie pokwitował odbiór:

* w dniu 15.04.2005 r. kwoty 100 000 zł;

* w dniu 27.04.2005 r. kwoty 20 000 zł;

* w dniu 10.05.2005 r. kwoty 60 000 zł;

* w dniu 18.05.2005 r. kwoty 120 000 zł;

* w dniu 27.05.2005 r. kwoty 50 000 zł;

* w dniu 07.06.2005 r. kwoty 10 000 zł;

* w dniu 10.06.2005 r. kwoty 10 000 zł;

4 - w dniu 15.06.2005 r. kwoty 30 000 zł.

Z kolei druga z zwartych w dniu 15 kwietnia 2005 r. umów dotyczyła przeniesienia przez M. K. na M. B. (3) do 40 udziałów w Spółce za cenę 100 000 zł, która to cena została w dniu zawarcia umowy zapłacona (§ 1 umowy). W dniu 19 maja 2005 r. przed notariuszem W. S. (1) powód i pozwany potwierdzili złożenie podpisów pod tą umową.

W dniu 15 kwietnia 2005 r. pozostali (...) Spółki - (...) i H. D. (2) złożyli oświadczenia o zrzeczeniu się prawa pierwokupu 40 udziałów na rzecz M. B. (1), a także odbyło się nadzwyczajne zgromadzenie wspólników Spółki, na którym podjęto uchwałę o powołaniu powoda na wiceprezesa zarządu Spółki. Po tych zmianach wspólnikami i jednocześnie członkami zarządu Spółki byli: M. K., H. D. (2), B. K. i M. B. (1).

Kwotę 300 000 zł, jaką powód w dniach 21 i 30 marca 2005 r. wpłacił na rachunek bankowy Spółki pozwany ostatecznie wypłacił ze Spółki sobie.

W dniach 14 i 27 września 2005 r. na wniosek powoda odbyły się posiedzenia zarządu Spółki. Omawiano na nich sytuację finansową Spółki, która w tym czasie była zła. Z tego też powodu na posiedzeniu w dniu 27 września 2005 r. zarząd Spółki podjął uchwałę o zwołaniu nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników na dzień 11 października 2005 r. Porządek tego zgromadzenia miał obejmować sprawy związane z dalszym działaniem i finansowaniem Spółki lub decyzję ojej likwidacji.

W dniach 11-12 października 2005 r. odbyło się nadzwyczajne zgromadzenie wspólników Spółki. W dniu 11 października 2005 r. powód zgłosił propozycję dokapitalizowania Spółki poprzez podwyższenie kapitału i skierowanie propozycji zakupu udziałów w podwyższonym kapitale do inwestorów zewnętrznych oraz wspólników. Natomiast w dniu 12 października 2005 r. powód zrezygnował z funkcji członka zarządu Spółki. W tym też dniu zgromadzenie podjęło m.in. uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego z kwoty 500.000 zł do kwoty 2.500,000 zł poprzez utworzenie 800 nowych udziałów wartości nominalnej 2.500 zł każdy oraz uchwałę o zakończeniu przygotowania do dokapitalizowania Spółki do dnia 15 listopada 2005 r.

W dniach 7 listopada i 23 listopada 2005 r. przed notariuszem V. D. łatą odbyły się dwa kolejne nadzwyczajne zgromadzenia wspólników Spółki. Na zgromadzeniach tych powód był reprezentowany przez pełnomocnika.

Na zgromadzeniu w dniu 7 listopada 2005 r. podjęto m.in. uchwałę o uchyleniu uchwał podjętych na zgromadzeniu w dniu 11 i 12 października 2005 r., a dotyczących podwyższenia kapitału Spółki oraz uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego z kwoty 500 000 zł do kwoty 2 100 000 zł poprzez utworzenie 640 nowych udziałów wartości nominalnej 2 500 zł każdy. Udziały te miały zostać objęte przez dotychczasowych wspólników i pokryte wkładami pieniężnymi. M.

K. miał objąć 180 udziałów, H. D. (2) 192 udziały, B. K. 140 udziałów, a M. B. (1) 128 udziałów. W uchwale ustalono też w jakich proporcjach przez pozostałych wspólników zostaną objęte udziały, w sytuacji, kiedy M. B. (1) nie skorzystałby z prawa pierwszeństwa.

Na zgromadzeniu w dniu 7 listopada 2005 r. podjęto m.in. uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego z kwoty 2 100 000 zł do kwoty 2 300 000 zł poprzez utworzenie 40 nowych udziałów wartości nominalnej 2 500 zł każdy.

Udziały te miały zostać objęte przez dotychczasowych wspólników i pokryte wkładami pieniężnymi. M. K. miał objąć 8 udziałów, H. D. (2) 16 udziałów, B. K. 8 udziałów, a M. B. (1) 8 udziałów. W uchwale ustalono też w jakich proporcjach przez pozostałych wspólników zostaną objęte udziały, w sytuacji, kiedy M.B. nie skorzystałby z prawa pierwszeństwa. Przeciwko podjęciu tej uchwały głosował pełnomocnik powoda, który złożył sprzeciw i zażądał jego zaprotokołowania.

Powód nie objął udziałów w podwyższonym kapitałę zakładowym Spółki. Udziały te zostały objęte przez pozostałych wspólników i tak po objęciu nowych poszczególnym wspólnikom przysługiwało: M. K. (...)udziałów, P. D. 300 udziałów, B. K. 186 udziałów i M. B. (1) 40 udziałów.

Powód wypełnił weksel wystawiony przez Spółkę i w dniu 25 kwietnia 2006 r. wniósł przeciwko niej pozew o zapłatę.

Nakazem zapłaty z dnia 30 listopada 2006 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I Nc 292/06 Sąd Okręgowy w Poznaniu nakazał Przedsiębiorstwu (...), aby zapłaciło na rzecz powoda M. B. (1) kwotę 345.863,01 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 25 kwietnia 2006 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 4.324 zł tytułem kosztów sądowych i kwotę 7.200 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w terminie dwóch tygodni od doręczenia nakazu albo wniósł w tym terminie zarzuty. Po uzyskaniu klauzuli wykonalności w dniu 25 kwietnia 2007 r. powód złożył wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwko przedmiotowej Spółce. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia 10 marca 2008 r., sygn. akt XI GU 3/08 Sąd Rejonowy - S. w P. ogłosił upadłość Przedsiębiorstwa (...) spółki z o.o. z siedzibą w G. obejmującą likwidację jej majątku. Z tego też powodu postanowieniem z dnia 21 marca 2008 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Szamotułach W. S. (2) zawiesił postępowanie egzekucyjne. W toku postępowania upadłościowego powód dokonał zgłoszenia wierzytelności zasądzonej przedmiotowym nakazem zapłaty z dnia 30 listopada 2006 r. W ramach podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości na rachunek bankowy powoda w dniu 28 maja 2010 r. została przelana kwota 64 225,46 zł. Ostatecznie postanowieniem z dnia 20 października 2010 r. umorzono postępowanie upadłościowe wobec Przedsiębiorstwa (...) spółki z o.o.

Także w kwietniu 2006 r. powód złożył do Sądu Okręgowego w Poznaniu pozew przeciwko H. D. (1). W postępowaniu tym powód domagał się zasądzenia na swoją rzecz kwoty 300 000 zł tytułem zwrotu udzielonej Przedsiębiorstwu (...) spółki z o.o. pożyczki. Ostatecznie wyrokiem z dnia 14 kwietnia (w rzeczywistości: lutego) 2007 r., sygn. akt I C 2092/06 Sąd Okręgowy w Poznaniu powództwo oddalił. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 17 marca 2007 r.

Przyczyną oddalenia powództwa był fakt, że H. D. (2) jako osoba fizyczna nie zawierał umowy z 30 maja 2005 r w swoim imieniu a jedynie w imieniu spółki i nie zobowiązał się w żaden sposób do zwrotu powyższej kwoty.

Po dwukrotnym umorzeniu postępowania przygotowawczego przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej P. w P. w dniu 30 kwietnia 2012 r. powód złożył do Sądu Okręgowego w Poznaniu akt oskarżenia przeciwko pozwanemu M. K..

W sprawie tej wyrokiem z dnia 19 września 2016 r., sygn. akt XVI K 42/16 Sąd Okręgowy w Poznaniu uznał pozwanego M. K. za winnego tego, że:

- w okresie od 15 kwietnia 2005 r. do 15 czerwca 2005 r. w P. i D., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wprowadzając M. B. (1) w błąd, co do rzeczywistego przeznaczenia środków finansowych wynikających z umowy z dnia 21 marca 2005 r., której przedmiotem była m.in. dopłata do prowadzonej przez spółkę Przedsiębiorstwo (...) sp. z o.o. w G. inwestycji budowy instalacji przerobu odpadów plastikowych, doprowadził go do niekorzystnego 6 rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 300 000 zł., która została mu przez pokrzywdzonego przekazana w transzach: w dniu 27.04.2005 r. w kwocie 20 000 zł, w dniu 10.05.2005 r. w kwocie 60 000 zł., w dniu 18.05.2005 r. w kwocie 120 000 zł., w dniu 27.05.2005 r. w kwocie 50 000 zł., w dniu 07.06.2005 r. w kwocie 10 000 zł., w dniu 10.06.2005 r. w kwocie 10 000 zł. w dniu 15.06.2005 r. w kwocie 30000 zł., z przeznaczeniem na dopłatą do inwestycji prowadzonych przez wymienioną spółkę i wbrew umowie nie wpłacił ich do kasy spółki, czym wyrządził M. B. (1) znaczną szkodę majątkową, tj. przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.; na podstawie art. 46 § 1 k.k. w zw. z art, 4 § 1 k.k. Sąd orzekł obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę przez oskarżonego M. K. na rzecz pokrzywdzonego M. B. (1) kwoty 300 000 zł (trzysta tysięcy złotych);

- w dniu 9 maja 2005 r. w D., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, pełniąc funkcję Prezesa Zarządu Przedsiębiorstwa (...); (...) sp. z o.o. w G., będąc z tego tytułu powołanym do zajmowania się sprawami majątkowymi tej spółki, nadużywając przysługujących mu uprawnień prezesa zarządu spółki, polecił wystawić dokument KW nr (...)na nazwisko M. B. (1) na kwotę 300 000 zł. tytułem "zwrot zaliczki na zakup udziałów", które to pieniądze M. B. (1) wpłacił uprzednio do spółki w dniach 22 i 30 marca 2005 r. w związku z dofinansowaniem działalności spółki i z tytułu przedpłaty na poczet udziałów w spółce, a następnie nie wypłacając tychże pieniędzy M. B. (1), polecił wystawić kolejny dokument KW o nr (...) i zaksięgować wpłatę dla siebie, przywłaszczając w ten sposób wierzytelność przysługującą M. B. (1) i wyrządzając znaczną szkodę majątkową Przedsiębiorstwu (...) sp. z o.o. w G., tj. przestępstwa z art. 296 § 1 k.k. i art, 284 § 1 k.k. w z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Wyrok ten nie jest prawomocny.

Wystawiony przez pozwanych weksel in blanco powód uzupełnił na kwotę 367 174,54 zł płatną na jego rzecz bez protestu dnia 09 października 2013 r., a następnie pismami z dnia 2 października 2013 r. wezwał pozwanych do jego wykupienia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania.

W tale ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy wskazał, że ostatecznie zasadniczy spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do tego czy przedpłata, o której mowa w umowie datowanej na 21 marca 2005 r. a faktycznie zawartej 30 marca 2005 r. w kwocie 300 000 zł, którą to kwotę powód wpłacił w dniach 22 i 30 marca 2005 r. na rachunek bankowy Spółki, przekształciła się w oprocentowaną pożyczkę czy też nie. Pozwani bowiem stali na stanowisku, że inwestycja została przez powoda zrealizowany, gdyż ostatecznie - co pozostawało poza sporem-nabył on 20 % udziałów od pozwanego M. K.. Z kolei powód stał na stanowisku, że udziały, które nabył od pozwanego, nie były formą inwestycji, na rzecz której dokonał przedpłaty, gdyż ta miała polegać na objęciu udziałów w ramach podwyższenia kapitału zakładowego Spółki, a nie nabyciu już istniejących udziałów od któregoś ze wspólników.

Dokonując wykładni umowy w ocenie Sądy ostatecznie wbrew twierdzeniom pozwanych należało jednak przyjąć, iż przez inwestycję, o której mowa w przedmiotowej umowie należy rozumieć nie nabycie przez powoda już istniejących udziałów od któregoś ze wspólników, ale objęcie udziałów powstałych na skutek podwyższenia kapitału zakładowego.

Za takim przyjęciem przemawia przede wszystkim cel w jakim przedmiotowa umowa została zawarta i założenie, że jej postanowienia miały być skuteczne.

Reasumując, że wskazanych w uzasadnieniu przyczyn Sąd uznał, że wpłacona przez powoda na rzecz przedmiotowej Spółki w dniach: 22 marca i 30 marca 2005 r. łączna 7 kwota 300 000 zł przekształciła się w pożyczkę, o której mowa § 3 ust. 2 umowy nr (...). Pożyczka ta podlegała zwrotowi w ciągu dziewięciu miesięcy wraz z odsetkami wynoszącymi 15 % w skali roku. Powód co do zasady był zatem uprawniony do uzupełnienia wystawionego przez pozwanych weksla in blanco.

Jednakże z treści uregulowania umownego wynika, że oprocentowanie w wysokości 15 % w skali roku dotyczyło wyłącznie okresu na jaki pożyczka została udzielona i tylko za taki okres mogły zostać naliczone. Kwota należnych odsetek wyniosła zatem 33 750 zł. Łącznie zatem tytułem zwrotu pożyczki wraz odsetkami należna była powodowi kwota 333 750 zł pomniejszona o kwotę 64 225,46 zł jaką powód uzyskał w ramach zaspokojenia w postępowaniu upadłościowym. Powód był więc uprawniony do uzupełnienia weksla in blanco wyłącznie na kwotę 269 524,54 zł (333 750 zł - 64 225,46 zł) od której, skoro nie została zapłacona należą się odsetki ustawowe.

O odsetkach ustawowych od należnej powodowi kwoty orzeczono na podstawę w art. 481 § 1 k.c.

Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu - wskazując, co się na nie składa - Sąd Okręgowy powołał przepis art. 100 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Od wyroku tego zaskarżając go w całości apelację wnieśli pozwani zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania tj. art. 233 k.p.c. mające istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, polegający na dokonanej przez Sąd I instancji dowolnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonaniu interpretacji spornej umowy w sposób nie znajdujący potwierdzenia w jej treści.

W konsekwencji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie nakazu zapłaty i oddalenie powództwa w całości ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu zarzucili, że zawarcie umowy nr (...) przez Spółkę oraz wszystkich wspólników miało na celu zabezpieczenie przekazanej przez powoda kwoty 300 000 zł, gdyby okazało się, że nie zdecyduje się on na uczestnictwo w Spółce, co automatycznie skutkowałoby powstaniem pomiędzy powodem, a Spółką stosunku zobowiązaniowego w postaci oprocentowanej pożyczki. Tak się jednak nie stało, gdyż powód nie bacząc na rzekome zobowiązanie (...) Sp. z o.o. do wyemitowania nowych udziałów, podpisał z M. K. jako udziałowcem owej Spółki umowę nr (...), a w konsekwencji umowę nr (...), na podstawie, której został właścicielem 20 % udziałów (...) Sp. z o.o.

Powód wniósł o oddalenie apelacji.

Uzasadnienie prawne

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja okazała się w części niedopuszczalna.

Na wstępie rozważań stwierdzić trzeba, że przesłanką zaskarżenia wyroku.jest m.in. istnienie po stronie wnoszącego apelację pokrzywdzenia (gravamen) czy inaczej mówiąc procesowego interesu prawnego. Jak wiadomo, pojęcie to leży u podstaw konstrukcji środków odwoławczych. Oznacza ono, że strona procesu albo uczestnik postępowania nieprocesowego, niezadowoleni i pokrzywdzeni rozstrzygnięciem sądu pierwszej instancji, mogą zwrócić się do sądu odwoławczego o kontrolę tego rozstrzygnięcia. Pokrzywdzenie polega bądź na całkowitym, bądź na częściowym nieuwzględnieniu żądań obrony i uwidacznia się poprzez porównanie twierdzeń strony o przysługujących jej prawach z rozstrzygnięciem o tych prawach zawartym w orzeczeniu.

Wyrok w części w jakiej Sąd uchylił nakaz zapłaty i oddalił powództwo jest dla pozwanych niewątpliwie korzystny.

Wobec powyższego stronie tej nie przysługiwało - zgodnie z zasadą gravaminis - uprawnienie do zaskarżenia orzeczenia. Za trafny, zatem uznać należało podnoszony zarzut naruszenia przepisów o dopuszczalności apelacji.

Apelacja jako niedopuszczalna podlegała, bowiem odrzuceniu, (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietna 1997 r I CKN 57/97 - OSNC 1997/11/166, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 1999 r I CKN 1139/97 - OSNC 2000)1/6). Pogląd ten wyrażany we wskazanych orzeczeniach potwierdzony został w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2014 r. III CZP 66/13.

W konsekwencji brak interesu prawnego uzasadniał odrzucenie - jako niedopuszczalnej - w tej części apelacji na podstawie art. 370 k.p.c..

Przechodząc do meritum zauważyć trzeba, że ustalenia dotyczące treści umowy notarialnej są elementem stanu faktycznego, nie stanowią zaś rozstrzygnięć w sprawie rozumienia i obowiązywania prawa (normy prawnej), mimo iż z umowy tej wynikają określone dla stron prawa i obowiązki (stanowi ona element prawa czy porządku prawnego, ale tylko w szerokim rozumieniu tych terminów). Tym samym błędy w interpretacji postanowień umowy (notarialnej) są równoznaczne z błędami w ustaleniu faktycznej podstawy rozstrzygnięcia sądowego, nie oznaczają natomiast naruszenia polegającego na obrazie prawa materialnego poprzez jego wadliwą wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.

W niniejszym przypadku błędów takich nie ma.

Podniesiony zarzut, że zawarcie umowy z 30 (21) marca 2005 r. przez Spółkę oraz wszystkich wspólników miało na celu jedynie zabezpieczenie przekazanej przez powoda kwoty 300 000 zł nie znajduje żadnych podstaw.

Ustalona przez Sąd treść umowa odpowiada jej treści. Słusznie w szczególności Sąd wskazał, że określony w § 1 pkt 1 a cel umowy jest jednoznaczny. Dotyczy on dofinansowania kwotą 300 000 zł prowadzonej inwestycji. To Spółka a nie którykolwiek ze wspólników miał sprzedać udziały inwestorowi do dnia 30 czerwca 2005 r. (§ 2 ust. 2 umowy).

Potwierdza to także treść § 4 umowy a w szczególności jego pkt 3,

Nastąpić to mogło jedynie przez podwyższenie kapitału zakładowego. Jest oczywistym, że nabycie udziałów już istniejących i to nie od Spółki a od któregoś wspólnika w żaden sposób nie prowadziło do dokapitalizowania spółki. Tego argumentu podniesionego przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku pozwani w rzeczywistości nie kwestionują.

Można tu nadto zwrócić uwagę, że kwotę 300 000 zł określoną w tej umowie ostatecznie wypłacił sobie ze spółki pozwany.

Z treści oświadczenia wekslowego (k. 10) jednoznacznie także wynika, że weksel, którego wystawcą byli oboje pozwani zabezpieczał wykonanie umowy z 21 (30) marca 2005 r.

Nie znajduje zatem podstaw zarzut wypełnienia weksla niezgodnie z zawartym porozumieniem.

Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jak w punkcie 2 wyroku Orzekanie o kosztach postępowania apelacyjnego było zbędne, skoro powód, który sprawę wygrał zastępowany przez adwokata roszczenia o ich zwrot nie zgłosił i nie pozostały nieuiszczone koszty sądowe podlegające ściągnięciu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.