Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2657602

Wyrok
Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z dnia 29 stycznia 2019 r.
I ACa 417/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SA Ryszard Iwankiewicz.

Sędziowie SA: Agnieszka Bednarek-Moraś, Dorota Gamrat-Kubeczak (spr.)

Sentencja

Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2019 roku na rozprawie w Szczecinie sprawy z powództwa A. L. przeciwko (...) spółce akcyjnej w W. o rentę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 marca 2018 roku, sygn. akt I C 1040/15

1. oddala apelację;

2. odstępuje od obciążania powoda kosztami zastępstwa procesowego pozwanego w postępowaniu apelacyjnym.

Wyrokiem z dnia 9 marca 2018 roku Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu sprawy z powództwa A. L. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. w punkcie pierwszym umorzył postępowanie w zakresie zasądzenia zadośćuczynienia z odsetkami, powództwo o zapłatę renty oddalił, zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę

1.302 złote i 12 groszy tytułem zwrotu kosztów procesu oraz nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim kwotę 2.750 złotych tytułem opłaty od pozwu, od uiszczenia której powód jest zwolniony oraz kwotę 1.312 złotych i 45 groszy tytułem zwrotu części wydatków sądowych, kosztów opinii sądowej. Przedmiotem żądania powoda w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności było zadośćuczynienie za doznaną krzywdę w związku z wypadkiem komunikacyjnym, któremu uległ w dniu 5 września 2013 roku. W tym zakresie jednakże strony doszły do porozumienia i w związku z zawartą ugodą pozasądową, a także wypłaconą przedprocesowo powodowi kwotą powód cofnął pozew, stąd w punkcie pierwszym wyroku Sąd Okręgowy umorzył postępowanie w zakresie zadośćuczynienia wraz z odsetkami. W dalszej kolejności powód domagał się zasądzenia renty w związku z utratą możliwości zarobkowania, domagał się zasądzenia renty wyrównawczej w kwocie 1.286 złotych i 17 groszy. Sąd Okręgowy powództwo w tym zakresie oddalił oraz orzekł o kosztach postępowania.

Apelację od wyroku Sądu I instancji wywiódł powód. Zaskarżył orzeczenie w części, to jest w zakresie punktu drugiego oddalającego powództwo o zapłatę renty oraz o rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu. Rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie prawa materialnego, to jest artykułu 444 paragraf 1 i 2 w związku z artykułem 445 paragraf 1 Kodeksu cywilnego przez błędną wykładnię i uznanie, że w przypadku powoda brak jest podstaw do zasądzenia renty z tytułu utraty zdolności do pracy wskutek doznanych obrażeń. Skarżący wskazywał także na naruszenie przepisów artykułu 233 paragraf 1 kpc w związku z artykułem 227 kpc poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego. Wskazując na te zarzuty skarżącego wniósł o zmianę orzeczenia, zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda renty w kwocie 1.286 złotych i 16 groszy tytułem comiesięcznej renty wyrównawczej, płatnej do 10 dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności comiesięcznej raty, poczynając od dnia rozszerzenia pozwu w tym zakresie. Wniósł także o zmianę rozstrzygnięcia o kosztach procesu zawarte w punkcie trzecim i czwartym wyroku i zasądzenie na rzecz strony powodowej od pozwanego kosztów postępowania, a także zasądzenie na rzecz powoda kosztów postępowania przed Sądem II instancji. W uzasadnieniu apelacji strona powodowa rozwinęła wskazane na wstępie zarzuty i stanowiły one w istocie powtórzenie stanowiska prezentowanego przez powoda w toku postępowania, z którego to stanowiska wynikało, że powód na skutek doznanych obrażeń w wyniku wypadku komunikacyjnego aktualnie nie ma możliwości wykonywania pracy zarobkowej. Jednocześnie uzasadniając wysokość renty, jakiej powód domagał się w niniejszej sprawie, wskazywał on, że będąc osobą zdrową zarabiałby co najmniej minimalne wynagrodzenie i takiej też kwoty domagał się zasądzenia.

Strona pozwana w odpowiedzi na apelację wnosiła o jej oddalenie.

Apelacja powoda okazała się nieuzasadniona. Zarzuty apelacji koncentrowały się na naruszeniu prawa materialnego oraz wadliwej oceny dowodów. Zarzutami apelacji nie został objęty ustalony przez Sąd Okręgowy stan faktyczny przedstawiony w pierwszej wyodrębnionej części uzasadnienia Sądu I instancji. Wprawdzie znalazł się tam zarzut naruszenia artykułu 233 paragraf 1 kpc, nawiązujący do ustaleń faktycznych, jednak w istocie nie ma on charakteru naruszenia prawa procesowego, a stosowania prawa materialnego, o czym w dalszej części uzasadnienia. Zatem przy uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego zachodziły przesłanki do zastosowania artykułu 387 kpc. Przepis ten stanowi, że jeżeli Sąd II instancji nie przeprowadzi postępowania dowodowego, ani nie zmieni ustaleń faktycznych Sądu I instancji, a w apelacji nie zgłoszono zarzutów dotyczących tych ustaleń, uzasadnienie wyroku może zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem żądania powoda była renta z tytułu utraty zdolności do pracy wskutek wypadku, za którego skutki odpowiedzialny na podstawie umowy odpowiedzialności cywilnej jest pozwany. Należy podkreślić, iż pozwany co do zasady swojej odpowiedzialności nie kwestionował. Apelujący w ramach zarzutu naruszenia artykułu 233 paragraf 1 kpc podniósł, że Sąd Okręgowy błędnie ocenił możliwości zarobkowe powoda. Wskazać jednak należy, że tego rodzaju sposób argumentacji kwalifikowany być winien na płaszczyźnie procesowej, jako zarzut obrazy, nie powinien być kwalifikowany na płaszczyźnie procesowej, a jako zarzut obrazy prawa materialnego, dotyczący ściślej rzecz ujmując fazy jego subsumpcji do ustalonego stanu fatycznego. To, czy określone fakty winny być uwzględnione, jako wpływające na ograniczenie możliwości zarobkowych powoda wskutek wypadku komunikacyjnego, będących konsekwencją oceny dowodów dokonanej z przekroczeniem artykułu 233 paragraf 1 kpc stanowi element oceny materialnoprawnej, związanej z kwalifikacją okoliczności faktycznych z punktu widzenia dyspozycji artykułu 44 Kodeksu cywilnego. Stad też wyjaśnienie przyczyn poprawności bądź braku poprawności wywodu Sądu Okręgowego w tym zakresie nastąpi równolegle z omówieniem materialnoprawnej podstawy powództwa. Dla oceny zasadności żądania powoda zasądzenia renty należało ocenić, czy na skutek doznanych obrażeń powód utracił zdolność do zarobkowania bądź też czy jego zdolności w tym zakresie zostały ograniczone. W dalszej kolejności w przypadku pozytywnej odpowiedzi na wskazane pytanie należało ocenić, jakie byłyby zarobki powoda, gdyby do wypadku nie doszło oraz ich porównanie z obecnie uzyskiwanymi dochodami lub tymi, które powód mógłby uzyskać, gdyby wykorzystywał faktycznie swoje możliwości zarobkowania. Niewątpliwie Sąd Apelacyjny dostrzega, iż powód przed wypadkiem był młodym zdrowym mężczyzną. Sąd Okręgowy szczegółowo ustalił stan zdrowia powoda po wypadku i istniejące w tym zakresie deficyty. Wskazać należy, iż biegli sądowi wskazali na uszczerbki w wysokości 10 procent w sferze psychicznej, 20 procent w związku z niedowładem połowicznym lewym oraz 30 procent w związku z padaczką pourazową. Niewątpliwie powód wymaga rehabilitacji i przyjmowania leków przeciwpadaczkowych. Jednakże, co należy podkreślić, biegli sądowi przy tych schorzeniach wskazanych w swych opiniach wskazali na zachowaną zdolność powoda do pracy, z tym ograniczeniem, że powinna być to praca lekka, z ograniczeniami, to jest nie można pracować w porze nocnej, na wysokościach, przy maszynach w ruchu ciągłym bez zabezpieczeń, nie może pracować jako operator wózka widłowego i kierowca zawodowy. Istotne z punktu widzenia oceny stanu zdrowia powoda i jego możliwości zarobkowania Sąd Apelacyjny uznaje także orzeczenia o stopniu niepełnosprawności powoda Powiatowego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności. Te orzeczenia datowane są na dzień 14 lipca 2015 roku i 13 lipca 2018 roku, a więc to drugie zostało wydane w 3 lata po pierwszym. Powód w obu tych decyzjach został zakwalifikowany do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, a jako odpowiednie dla niego wskazano zatrudnienie w warunkach chronionych. Zauważyć należy, że Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przewiduje możliwość zaliczenia chorego do jednej z trzech grup niepełnosprawności, stopnia znacznego, umiarkowanego i lekkiego. Powód został zakwalifikowany do umiarkowanego, a zatem średniego stopnia niepełnosprawności. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wskazuje zatem na zachowaną przez powoda zdolność do pracy, przy czym jest ona uwarunkowana pewnymi ograniczeniami. Podkreślić należy, że przewidziano dla niego zatrudnienie w warunkach chronionych. Zgodnie natomiast z artykułem 4 ustęp 5 wskazanej już Ustawy zaliczenie do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności osoby nie wyklucza możliwości zatrudnienia jej u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, pod warunkiem przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Powyższe oznacza, że powód może wykonywać pracę zarówno w warunkach zakładów pracy chronionej, ale także na wolnym nazwijmy to rynku pracy. Może zatem znaleźć zatrudnienie na rynku pracy pełnosprawnych, wówczas gdy pracodawca zapewni stanowisko przewidziane dla osoby niepełnosprawnej. Podkreślić należy, że wbrew twierdzeniom apelacji powód zachował zdolność do pracy. Potwierdzili to zarówno biegli sądowi, a także zespoły orzeczników ZUS w dwóch odrębnych opiniach. Twierdzenia zatem powoda o niemożności podjęcia pracy ze względów zdrowotnych nie znajdują żadnego uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym. Zauważyć także należy, na co wskazywał sam powód będąc przesłuchiwanym w sprawie, że był badany w zakładzie karnym w czasie odbywania kary pozbawienia wolności i tam również został uznany za osobę zdolną do pracy, a jak wynika z zeznań powoda sam odmówił przystąpienia do tej pracy. W tych okolicznościach twierdzenia powoda o niemożności wykonywane pracy nie zostały wykazane i nie znajdują uzasadnienia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Przechodząc do oceny, na ile obecny stan zdrowia rzutuje na zdolności zarobkowania powoda odnieść się należy do twierdzeń samego powoda o jego potencjalnych zarobkach. Powód domagając się zasądzenia renty wskazał, że domaga się jej zasądzenia w wysokości najniższego wynagrodzenia, gdyż tyle zarabiałby będąc osobą zdrową. Jeszcze raz wrócić należy do sygnalizowanego wcześniej sposobu ustalenia uprawnienia do renty z tytułu wyrównania uszczerbku w związku z wypadkiem. Podstawą obliczenia renty wyrównawczej, wyrównującej szkodę, powinno być ustalenie faktycznych możliwości podjęcia przez poszkodowanego działalności zarobkowej. Przy ocenie tej zdolności należy ustalić zarobki, jakie poszkodowany przypuszczalnie osiągałby, gdyby nie uległ wypadkowi. Następnie trzeba je zestawić z zarobkami, jakie poszkodowany może osiągnąć wykorzystując ograniczoną zdolność to zarobkowania. Jest to tak zwana metoda różnicy. Na zastosowanie tejże metody wskazał także Sąd Najwyższy w postanowieniu z 1 marca 2018 roku sprawa I PK 95/17. Skoro zatem powód twierdzi, że pracując i będąc osobą zdrową zarabiałby najniższe wynagrodzenie, a obecnie zachowując zdolność do pracy i podejmując zatrudnienie w warunkach ograniczenia, jakie obecnie ma uzyskałby również najniższe wynagrodzenie, to stosując metodę różnicy brak podstaw do wyrównania zarobków powoda w drodze renty. Podkreślić należy, że Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia publikowane przez Radę Ministrów corocznie dotyczy tak osób pełnosprawnych, jak i niepełnosprawnych. Podkreślić należy, że to na powodzie ciążył obowiązek wykazania wysokości swoich potencjalnych zarobków, które uzyskałby, gdyby do wypadku nie doszło, a także obecnie podnoszoną niemożność podjęcia pracy. Wobec jednoznacznych opinii biegłych sądowych oraz treści orzeczeń o stopniu niepełnosprawności powoda, nie sposób uznać, że utracił on całkowicie zdolność do pracy. Powód nie podjął próby wykazania, że jego zarobki byłyby wyższe niż najniższe wynagrodzenie, a jednocześnie nie wykazał, że podejmował jakąkolwiek próbę podjęcia pracy przy obecnym stanie zdrowia. Zauważyć zaś należy, że orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem do pracy w warunkach chronionych uzasadnionym czyniły poszukiwania pracy w zakładach pracy chronionej, a w samym G. takich zakładów jest co najmniej 18, a w całym województwie (...) 28. Wykaz takich zakładów znajduje się na stronie internetowej (...). Powód nie czynił żadnych starań w zakresie znalezienia zatrudnienia w tych zakładach. Sąd miał na uwadze, że w sprawach o zasądzenie renty nie jest zobowiązany do drobiazgowej dokładności. W tym zakresie może kierować się wskazaniami z artykułu 322 Kodeksu postępowania cywilnego, jednakże twierdzenia i dowody zaoferowane przez powoda w zestawieniu z materiałem dowodowym nie pozwoliły na ustalenie jego prawa do renty nawet przy zastosowaniu artykułu 322. Wskazać należy jeszcze raz, że z twierdzeń powoda wynika, że będąc zdrowym zarabiałby najniższe wynagrodzenie, a materiał dowodowy wskazuje, że zachowując zdolność do pracy także może uzyskać najniższe wynagrodzenie. Zatem brak podstawowych do wyrównania jego zarobków. Nie sposób podzielić tutaj argumentacji, że powód nie może podjąć zatrudnienia, gdyż nie ma ofert pracy dla niego w sytuacji, gdy jak wynika z jego zeznań nie podejmował jakichkolwiek prób w tym zakresie. Brak ofert pracy dla ogrodnika, co próbował wykazywać powód, nie stanowi o niemożności podjęcia pracy przez powodowa w ogóle. Wskazać należy, że przed wypadkiem powód także nie pracował jako ogrodnik, a obecnie na rynku pracy pracownik powinien wykazywać się swego rodzaju elastycznością i dostosowywać do potrzeb rynku pracy. Obserwacja rynku pracy i doświadczenie życiowe wskazują, że nawet osoby z większą od powoda niepełnosprawnością wykonują prace w ramach zakładów pracy chronionej, samodzielnie się utrzymując. W związku z powyższym Sąd Apelacyjny uznał, iż zarzuty apelacji nie znalazły uzasadnienia. Prawidłowo Sąd uznał, iż ustalony w stanie stan faktyczny nie pozwalał na zastosowanie artykułu 444 paragraf 2 Kodeksu cywilnego i zasądzenia na rzecz powoda renty wyrównawczej z tytułu zmniejszonych zarobków w związku z uszczerbkiem na zdrowiu, jakiego doznał na skutek wypadku. Powód bowiem zachował zdolność do zarobkowania na poziomie takim, jak twierdzi miałby będąc osobą zdrową. W związku z powyższym na podstawie artykułu 385 kpc apelacja powoda została oddalona, a o kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł na podstawie artykułu 102 Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd Apelacyjny uznał bowiem, że charakter sprawy stanowił szczególną okoliczność i szczególną przesłankę do odstąpienia powoda od obciążania go kosztami postępowania apelacyjnego strony pozwanej.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.