I ACa 399/19 - Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3160197

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 21 lipca 2020 r. I ACa 399/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Małgorzata Gulczyńska.

Sędziowie: Małgorzata Kaźmierczak, Mikołaj Tomaszewski.

Sentencja

Sąd Apelacyjny w Poznaniu I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2020 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa A. B. przeciwko M. S. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu

z dnia 20 grudnia 2018 r. sygn. akt I C 2431/15 oddala apelację.

Uzasadnienie faktyczne

Dnia 9 października 2013 r. powódka A. B. złożyła do Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu pozew, w którym domagała się na podstawie art. 189 k.p.c. i art. 415 k.c. ustalenia prawa do odszkodowania za zniszczone przez dozorcę M. S. mienie, które zostało mu powierzone przez komornika pod dozór.

Powódka pismem z 21 lipca 2014 r. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zmieniła swoje żądanie, domagając się ostatecznie:

1. zasądzenia kwoty 139.400 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wymagalności do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za zajęte przedmioty w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego,

2. wydania wyroku wstępnego co do zasady w przedmiocie odpowiedzialności pozwanego za szkodę wyrządzoną powódce poprzez zniszczenie jej mienia w postaci wyposażenia oraz bazy danych Instytutu (...), czym pozbawił ją faktycznej możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i czerpania z niej dochodów w okresie od 14 marca 2011 r., tj. od momentu złożenia żądania wydania ww. przedmiotów od chwili wydania wyroku.

Pozwany M. S. wniósł o oddalenie powództwa. Przyznał, że dokonał zniszczenia przedmiotów z uwagi na fakt, że były one bezwartościowe.

Na żądanie powódki dopozwano B. G., Komornika Sądowego przy SR Grunwald i J. w P. i (...) SA, którzy wnieśli o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powódki na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy zasądził od M. S. na rzecz powódki 1.540 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 14 listopada 2015 r. do dnia zapłaty; w pozostałym zakresie oddalił powództwo i nie obciążył powódki kosztami postępowania.

Wyrok został zaskarżony wyłącznie przez M. S. w części uwzględniającej powództwo. W zakresie istotnym na etapie postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy poczynił następujące ustalenia.

A. B. od 1 grudnia 1993 r. prowadziła działalność gospodarczą pod firmą Instytut (...), której przedmiotem był handel detaliczny artykułami przemysłowymi, usługi-audiometria. W dniu 1 grudnia 2000 r., w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, zawarła na czas nieokreślony umowę najmu lokalu użytkowego z E. T. i H. G., działającymi poprzez Zrzeszenie (...).

W związku z zaległościami czynszowymi współwłaścicielki nieruchomości pismem z 12 stycznia 2007 r. wypowiedziały umowę najmu, a wyrokiem z 29 października 2007 r. Sąd Rejonowy w Poznaniu nakazał A. B., aby opuściła, opróżniła i wydała A. G. i E. T. (2) lokal użytkowy położony w P. przy ul. (...) składający się z 7 pomieszczeń o łącznej pow. 104,55 m2, zasądzając na rzecz E. T. (2) i A. G. koszty procesu.

A. G. i E. T. (2) skierowały wniosek egzekucyjny do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Poznań-Grunwald i J., S. S. W toku egzekucji, w dniu 18 grudnia 2008 r., zastępca komornika T. C. (1) zarządził przymusowe otwarcie lokalu, dokonał zajęcia wartościowych ruchomości, pozostawiając je pod dozorem M. S. - administratora budynku przy ul. (...). Pozostałe ruchomości, nieujawnione w protokole zajęcia, Komornik oznaczył jako nieprzedstawiające wartości handlowej.

Ze znajdujących się w lokalu ruchomości pewną wartość handlową przedstawiały:

1. meble wypoczynkowe, tj. sofa oraz 2 fotele, o wartości 950 zł;

2. szafa biurowa z drzwiami o wartości 80 zł;

3. szafa biurowa bez drzwi o wartości 60 zł;

4. komplet szafek biurowych (witrynka, szafa, dwa regały, szafka z lustrem) o wartości 350 zł;

5. zestaw komputerowy o wartości 100 zł.

Łączna wartość ruchomości wyszczególnionych w protokole zajęcia wynosiła 1.540 zł.

W dniu 5 stycznia 2009 r. zawiadomiono Komornika Sądowego o przeniesieniu pozostawionych ruchomości do wynajętego w tym celu lokalu. 17 czerwca 2009 r. Zrzeszenie (...) w P. zawiadomiło A. B. oraz Komornika Sądowego o wyznaczeniu na 6 lipca 2009 r. ostatecznego terminu odbioru deponowanych ruchomości pod rygorem wyrzucenia ich na wysypisko. Pismo zostało skutecznie doręczone A. B., która nie odebrała rzeczy. W dniu 16 grudnia 2009 r. zawiadomiono Komornika Sądowego o konieczności likwidacji nieodebranych ruchomości ze względu na wypowiedzenie i rozwiązanie umowy wynajętego pomieszczenia.

Pismem z 14 marca 2011 r. powódka, za pośrednictwem radcy prawnego, wniosła o zwrot przedmiotów majątkowych oddanych pod dozór M. S. Zrzeszenie (...) w P. wyjaśniło powódce, że wszystkie przedmioty będące pod dozorem M. S. zostały zniszczone.

W kolejnym piśmie z dnia 31 maja 2011 r., A. B. także za pośrednictwem radcy prawnego, zwróciła się do E. T. (2) o wyrównanie strat na jakie została narażona na skutek niezgodnego z prawem prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez komornika T. C.

W tych okolicznościach Sąd podniósł, że zgodnie z art. 1046 § 1 k.c. jeżeli dłużnik ma wydać nieruchomość lub statek albo opróżnić pomieszczenie, komornik sądu, w którego okręgu rzeczy te się znajdują, wezwie dłużnika do dobrowolnego wykonania tego obowiązku w wyznaczonym stosownie do okoliczności terminie, po którego bezskutecznym upływie dokona czynności potrzebnych do wprowadzenia wierzyciela w posiadanie. § 9 stanowi, iż przeprowadzając egzekucję, komornik usunie ruchomości niebędące przedmiotem egzekucji i odda je dłużnikowi, a w razie jego nieobecności pozostawi osobie dorosłej spośród jego domowników, gdyby zaś i to nie było możliwe, ustanowi dozorcę, pouczając go o obowiązkach i prawach dozorcy ustanowionego przy zajęciu ruchomości, i odda mu usunięte ruchomości na przechowanie na koszt dłużnika. Natomiast zgodnie z § 10 jeżeli na wezwanie dozorcy dłużnik w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 30 dni, nie odbierze ruchomości, sąd na wniosek dozorcy i po wysłuchaniu dłużnika nakaże ich sprzedaż, a jeżeli ruchomości nie przedstawiają wartości handlowej lub sprzedaż okaże się bezskuteczna, sąd wskaże inny sposób rozporządzenia rzeczą, nie wyłączając ich zniszczenia.

Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, że pozwany wzywał powódkę do odbioru ruchomości pozostawionych pod jego dozorem. Brak reakcji powódki nie zwalniał pozwanego od przedsięwzięcia dalszych czynności uprawniających go do zniszczenia ruchomości. W szczególności M. S. jako ustanowiony dozorca przed podjęciem decyzji o zniszczeniu przedmiotów oddanych mu pod dozór, powinien był zwrócić się do sądu o wyrażenie zgody na zniszczenie tych rzeczy. Tłumaczenia pozwanego o niepouczeniu go przez komornika o jego obowiązkach jako dozorcy nie mogą stanowić okoliczności zwalniającej go od odpowiedzialności. Pozwany jako dozorca miał obowiązek zapoznania się z przepisami prawa, a jeśli miał jakiekolwiek wątpliwości co do tego czy może on zniszczyć oddane mu pod dozór ruchomości, to powinien on był zwrócić się w pierwszej kolejności do komornika. Skoro tego nie uczynił, odpowiada na podstawie art. 415 k.c.

Na okoliczność ustalenia wartości ruchomości został przeprowadzony dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy, który ustalił wartość ww. ruchomości na łączną kwotę 1.540 zł i taką kwotę Sąd zasądził od pozwanego M. S. na rzecz powódki z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14 listopada 2015 r., tj. od dnia następującego po dniu doręczenia pozwu. O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c.

Na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd odstąpił od obciążania powódki kosztami postępowania z uwagi na jej bardzo trudną sytuację majątkową oraz problemy zdrowotne.

Wyrok zaskarżył pozwany, zarzucając:

- sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału przez przyjęcie, że M. S. ma obowiązek zapłaty na rzecz powódki kwoty 1.540 zł z tytułu zniszczenia rzeczy oddanych pod dozór, pomimo że pozwany wielokrotnie wzywał powódkę do odbioru rzeczy,

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że pozwany ponosi jako administrator budynku odpowiedzialność za pozostawione pod jego dozorem rzeczy, pomimo że nie został pouczony przez komornika sądowego o jego obowiązkach,

- przedawnienia roszczenia, ponieważ powódka złożyła pozew 9 października 2013 r., natomiast protokół zajęcia ruchomości jest z 18 grudnia 2008 r., zatem minął trzyletni termin przedawnienia roszczenia, jak również termin trzyletni przedawnienia odsetek, a także roczny termin z tytułu umowy składu.

Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 1 i oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania, a w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie prawne

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Za niesłuszny należy uznać zarzut przedawnienia roszczenia.

Stron nie łączył stosunek umowny, stąd nie znajdują zastosowania przepisy o umowie składu. Odpowiedzialność pozwanego ma charakter deliktowy. Roszczenie powódki przedawniało się zatem zgodnie z art. 4421 § 1 k.c. w terminie 3 lat od momentu dowiedzenia się o szkodzie i osobie za nią odpowiedzialnej. Z okoliczności ustalonych przez Sąd Okręgowy i niezakwestionowanych w apelacji wynika, że miało to miejsce wiosną 2013 r. Powódka dowiedziała się o zniszczeniu rzeczy z pisma Zrzeszenia (...) w P., stanowiącego odpowiedź na zawarte w piśmie z 14 marca 2011 r. żądanie zwrotu rzeczy. Pozew wniosła natomiast 9 października 2013 r. Nawet jeśli założyć, że wiosną 2011 r. dowiedziała się także o osobie odpowiedzialnej za szkodę, to wniesienie powództwa zmierzającego do ustalenia roszczenia za szkodę, w myśl art. 123 § 1 k.c. przerwało bieg przedawnienia roszczenia.

Nie są zasadne także pozostałe zarzuty apelacji.

Choć skarżący zarzuca poczynienie ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią materiału dowodowego, to w istocie nie kwestionuje ustalonych faktów. Jego zarzuty sprowadzają się do przypisania mu odpowiedzialności deliktowej w świetle bezspornych okoliczności, a zatem prawidłowości zastosowania prawa materialnego.

Pozwany ponosi odpowiedzialność wobec powódki nie w związku z wykonywaną funkcją administratora budynku, lecz ze względu na przyjęcie na siebie obowiązków dozorcy. Te zaś uregulowane są w art. 856 k.p.c. Zgodnie z jego § 1 dozorca obowiązany jest przechowywać oddane mu pod dozór ruchomości z taką starannością, aby nie straciły na wartości, i oddać je na wezwanie komornika lub stosownie do orzeczenia sądu albo na zgodne wezwanie obu stron. § 2 nakłada na dozorcę obowiązek zawiadomienia komornika o zamierzonej zmianie miejsca przechowania ruchomości.

W myśl art. 857 § 1 k.p.c. dozorca nie odpowiada za pogorszenie, uszkodzenie, zniszczenie lub zaginięcie zajętych ruchomości, jeżeli zachował staranność, do jakiej był obowiązany w myśl przepisu artykułu poprzedzającego.

Pozwany ewidentnie takiej staranności nie dochował, bo doprowadził do zniszczenia mienia. Takie postępowanie bez orzeczenia sądu nie było możliwe, co wynika z art. 1046 § 10 k.p.c.

Ewentualny brak poinformowania pozwanego przez komornika o obowiązkach dozorcy nie zwalnia pozwanego z odpowiedzialności. Po pierwsze, zakaz niszczenia cudzych rzeczy jest powszechny i nie wymaga szczególnych pouczeń. Ustanowienie dozorcy, już tylko w ogólnym rozumieniu, wiąże się z obowiązkiem ochrony powierzonego pod dozór mienia. Jeśli więc pozwany zamierzał ingerować w cudzą własność, to winien upewnić się, że ma ku temu odpowiednie podstawy prawne.

Po drugie, nawet jeśli założyć niedochowanie obowiązku pouczenia przez komornika, to oznaczałoby to tylko, że naraził on M. S. na szkodę, co może mieć wpływ w rozliczeniach między pozwanym a komornikiem. Nie zwalnia natomiast pozwanego z odpowiedzialności wobec właścicielki zniszczonych rzeczy.

Z tych względów na podstawie art. 385 k.p.c. apelację oddalono.

Powódka nie poniosła w postępowaniu apelacyjnym kosztów postępowania. Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. nie było podstaw do zasądzania ich na rzecz przegrywającego postępowanie apelacyjne pozwanego.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.