Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2690984

Wyrok
Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
z dnia 19 czerwca 2018 r.
I ACa 367/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SA Anna Guzińska.

Sędziowie SA: Lidia Mazurkiewicz-Morgut, Andrzej Połata (spr.).

Sentencja

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu I Wydział Cywilny po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa W. B., J. G., M. H., S. P., M. P., P. R., G. S., M. S., R. U. przeciwko (...) S.A. w L. o zapłatę na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 31 października 2017 r. sygn. akt I C 66/14

1. oddala apelację;

2. zasądza od strony pozwanej na rzecz powodów W. B., J. G., S. P., P. R., G. S., M. S. i R. U. po 8.100 zł, a na rzecz powodów M. H. i M. P. po 4.050 zł kosztów postępowania apelacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Powodowie W. B., J. G., M. H., S. P., M. P., P. R., G. S., M. S. oraz R. U. w pozwie skierowanym przeciwko (...) S. A. wnieśli o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz:

1. W. B. kwoty 270.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi:

* od kwoty 135.000 zł od dnia 01.03.2008 r. do dnia zapłaty,

* od kwoty 135.000 zł od dnia 01.03.2009 r. do dnia zapłaty,

2. J. G. kwoty 540.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi:

* od kwoty 270.000 zł od dnia 01.03.2008 r. do dnia zapłaty,

* od kwoty 270.000 zł od dnia 01.03.2009 r. do dnia zapłaty,

3. M. H. kwoty 150.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi:

* od kwoty 75.000 zł od dnia 01.03.2008 r. do dnia zapłaty,

* od kwoty 75.000 zł od dnia 01.03.2009 r. do dnia zapłaty,

4. S. P. kwoty 540.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi:

* od kwoty 270.000 zł od dnia 01.03.2008 r. do dnia zapłaty,

* od kwoty 270.000 zł od dnia 01.03.2009 r. do dnia zapłaty,

5. M. P. kwoty 90.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi:

* od kwoty 45.000 zł od dnia 01.03.2008 r. do dnia zapłaty,

* od kwoty 45.000 zł od dnia 01.03.2009 r. do dnia zapłaty,

6. P. R. kwoty 540.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi:

* od kwoty 270.000 zł od dnia 01.03.2008 r. do dnia zapłaty,

* od kwoty 270.000 zł od dnia 01.03.2009 r. do dnia zapłaty,

7. G. S. kwoty 270.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi:

* od kwoty 135.000 zł od dnia 01.03.2008 r. do dnia zapłaty,

* od kwoty 135.000 zł od dnia 01.03.2009 r. do dnia zapłaty,

8. M. S. kwoty 510.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi:

* od kwoty 255.000 zł od dnia 01.03.2008 r. do dnia zapłaty,

* od kwoty 255.000 zł od dnia 01.03.2009 r. do dnia zapłaty,

9. R. U. kwoty 540.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi:

* od kwoty 270.000 zł od dnia 01.03.2008 r. do dnia zapłaty,

* od kwoty 270.000 zł od dnia 01.03.2009 r. do dnia zapłaty.

Jednocześnie wnieśli o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz każdego z nich kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a ponadto zasądzenie od pozwanego na rzecz każdego z powodów kosztów postępowania o zawezwanie do próby ugodowej w sprawie sygn. akt I Co 577/10 prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Lubinie oraz w sprawie o zawezwanie do próby ugodowej w sprawie sygn. akt I Co 603/12 prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Lubinie.

Kwoty powyższe stanowić miały wynagrodzenie za IX i X rok stosowania projektu stworzonego przez powodów na podstawie umowy o dokonanie projektu racjonalizatorskiego zawartej ze stroną pozwaną.

Strona pozwana (...) S.A. w L. w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództw powodów R. U., J. G., W. B., M. H., S. P., P. R., G. S. oraz M. S. w całości i o zasądzenie od powodów R. U., J. G., W. B., M. H., S. P., P. R., G. S. oraz M. S. na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych oraz uznała powództwo powoda M. P. do kwoty głównej 9.362,92 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od tej kwoty od dnia l marca 2008 r. do dnia zapłaty, wnosząc o oddalenie powództwa M. P. w pozostałym zakresie, wniosła o zniesienie między pozwanym a powodem M. P. kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Wyrokiem z dnia 31 października 2017 r. Sąd Okręgowy w Legnicy uwzględnił w przeważającej części powództwo, zasądzając od strony pozwanej na rzecz powodów następujące kwoty:

I. W. B.:

1. za 2007 r. - 120.533,26 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 marca 2008 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

2. za 2008 r. - 113.340,79 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 marca 2009 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

II. J. G.:

1. za 2007 r. - 241.066,52 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 marca 2008 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

2. za 2008 r. - 226.699,57 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 marca 2009 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

III. M. H.:

1. za 2007 r. - 66.962,92 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 marca 2008 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

2. za 2008 r. - 62.972,10 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 marca 2009 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

IV. S. P.:

1. za 2007 r. - 241.066,52 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 marca 2008 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

2. za 2008 r. - 226.699,57 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 marca 2009 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

V. M. P.:

1. za 2007 r. - 40.177,75 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 marca 2008 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

2. za 2008 r. - 37.783,26 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 marca 2009 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

VI. P. R.:

1. za 2007 r. - 241.066,52 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 marca 2008 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

2. za 2008 r. - 226.699,57 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 marca 2009 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

VII. G. S.:

1. za 2007 r. - 120.533,26 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 marca 2008 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

2. za 2008 r. - 113.349,79 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 marca 2009 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

VIII. M. S.:

1. za 2007 r. - 227.673,93 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 marca 2008 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

2. za 2008 r. - 214.105,15 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 marca 2009 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

IX. R. U.:

1. za 2007 r. - 241.066,52 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 marca 2008 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

2. za 2008 rok 226.699,57 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 marca 2009 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty.

Sąd dalej idące powództwo oddalił (pkt X), wyrokowi w pkt V.1 do kwoty 9.362,92 zł nadał rygor natychmiastowej wykonalności (pkt XI) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania (XII, XIII, XIV).

Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym:

W dniu 15 kwietnia 1998 r. między (...) S.A. Biuro Zarządu z siedzibą w L.

jako zamawiającym a J. G., P. R. i R. U. jako wykonawcami zawarta została umowa o dokonanie projektu racjonalizatorskiego. Na mocy umowy wykonawcy zobowiązali się w terminie trzech miesięcy od podpisania umowy opracować projekt racjonalizatorski w przedmiocie sposobu zagospodarowania materiału pochodzącego z instalacji odsiarczania spalin EC HMG, składowanego na hałdach jako bezużyteczny odpad (§ 1).

W myśl § 6 umowy za dokonany zgodnie z umową Projekt Wykonawcy mieli otrzymać wynagrodzenie naliczane od uzyskiwanych korzyści przez okres pierwszych pięciu lat stosowania projektu, płatne w terminie dwóch miesięcy po upływie każdego roku uzyskiwania korzyści z Projektu w wysokości 15% efektów uzyskiwanych przez (...) S.A., zaś w przypadku uzyskania patentu na rozwiązanie będące przedmiotem Projektu, płatne za okres pierwszych dziesięciu lat stosowania Projektu, w wysokości 15% efektów uzyskiwanych przez (...) S.A. Wynagrodzenie miało być płatne w terminie 2 miesięcy po upływie roku rozliczeniowego. W § 7 umowy zastrzeżono, że jeśli współautorami Projektu będą również inne osoby (poza Wykonawcami) osoby te będą partycypować w wynagrodzeniu o którym mowa w § 6 w części zadeklarowanej w arkuszu zgłoszenia Projektu. Rachunek efektów ekonomicznych powstałych z tytułu zastosowania Projektu będący podstawą do naliczania wynagrodzenia twórcom miał być sporządzany przez Oddział (...) S.A. stosujący projekt, a w razie potrzeby weryfikowany w Biurze Zarządu przez Departament Planowania i Analiz Ekonomicznych (§ 8 umowy). Zastrzeżono jednocześnie, że we wszelkich sprawach nieuregulowanych w umowie mają zastosowanie m.in. postanowienie Zasad Funkcjonowania wynalazczości w (...) S.A., załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 143/II/97 Zarządu (...) S.A. z dnia 7 kwietnia 1997 r.

Metodyka obliczania efektów ekonomicznych zastosowana przez stronę pozwaną do wyliczania efektów ekonomicznych z tytułu stosowania projektu racjonalizatorskiego za I, II, III, IV, V rok stosowania jest metodyką opartą na efekcie oszczędnościowym (bez efektu produkcyjnego i jakościowego).

U strony pozwanej na mocy uchwały z dnia 7 kwietnia 1997 r. funkcjonowały "Zasady realizacji prac z zakresu postępu technicznego w (...)" oraz "Zasady funkcjonowania wynalazczości w (...)". Zgodnie z zasadami funkcjonowania wynalazczości Komórka Wynalazczości w której rejestrowano zgłoszenie projektu koordynuje postępowanie w fazie przygotowawczo-opiniodawczej poprzez zbieranie opinii, dokumentów na potrzeby oceny Zgłoszenia Projektu dotyczące między innymi zdolności patentowej. Komórka Wynalazczości wydaje decyzję oceniając nowość i nieoczywistość rozwiązania. W przypadku oceny, iż projekt posiada cechy wynalazku, informuje Departament Ochrony Własności Przemysłowej i Wdrożeń w Biurze Zarządu, który prowadzi całokształt prac związanych z uzyskaniem ochrony patentowej. Szczegółowy tryb postępowania w sprawie ochrony wynalazków, zgodnie z ww. dokumentem określa Dyrektor Ochrony Własności Przemysłowej i Wdrożeń w Biurze Zarządu (...). Strona pozwana takiego trybu ostatecznie nie określiła.

W dniu 10 lipca 1998 r. 28 współtwórców, w tym powodowie, dokonało u strony pozwanej zgłoszenia projektu wynalazczego, który został zarejestrowany pod nr (...) pt. "Sposób zagospodarowania materiału pochodzącego z instalacji odsiarczania spalin EC HMG składowanego obecnie na hałdach jako bezużyteczny odpad". Istotą projektu było zastosowanie produktu IOS do dwóch procesów:

konwertowania kamienia miedziowego w (...)" i w przetopie koncentratów miedziowych w piecu zawiesinowym w (...)". W zgłoszeniu twórcy oświadczyli, że według ich oceny projekt ma cechy wynalazku, a nadto, że prawo do projektu przysługuje (...) S.A. wg projektu udział procentowy powodów wynosił: W. B. - 5%, J. G. - 10%, M. H. - 3%, S. P. - 4%, M. P. - 2%, P. R. - 10%, G. S. - 5%, M. S. - 3%, R. U. - 10%. W załączniku nr 3 do zgłoszenia wskazano sposób wyliczania efektów ekonomicznych dla potrzeb wynagrodzenia autorskiego.

Decyzją Prezesa Zarządu (...) S.A. w L. z dnia 22 grudnia 1998 r. projekt wynalazczy został uznany za projekt racjonalizatorski i przyjęty do stosowania z dniem 1 stycznia 1999 r.

W dniu 21 kwietnia 2000 r. (...) S.A. wystąpiła do Urzędu Patentowego RP o udzielenie patentu na wynalazek. Wniosek został zarejestrowany pod nr (...).

Przygotowany opis zgłoszeniowy do Urzędu Patentowego dotyczył tylko drugiego procesu opisanego w projekcie racjonalizatorskim. Nowość rozwiązania polegała na dodawaniu produktu IOS z instalacji odsiarczania spalin. W podaniu o udzielenie patentu wymieniono 27 twórców wynalazku, a dane personalne tych osób pokrywają się z informacjami podanymi na stronie tytułowego zgłoszenia projektu racjonalizatorskiego. W zgłoszeniu patentowym przeliczono składniki IOS podane uprzednio w projekcie racjonalizatorskim. W momencie opracowania dokumentacji zgłoszeniowej wiedziano, że jest możliwe mieszanie i podawanie projektu IOS z pyłami zwrotnymi, a w trakcie stosowania projektu ustalono dla potrzeb zgłoszenia do Urzędu Patentowego dane niezbędne do sporządzenia zastrzeżenia patentowego. Pismem z dnia 16 kwietnia 2002 r. strona pozwana zwróciła się do Urzędu Patentowego z prośbą o skrócenie okresu postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku.

Na mocy ugody z dnia 18 kwietnia 2002 r. zawartej między (...) S.A. Oddział Huta (...) w G. a twórcami projektu wynalazczego w przedmiocie wypłaty wynagrodzenie autorskiego należnego twórcom projektu za wykorzystanie na Oddziale Huty (...) w G. ustalono, że z uwagi na problemy związane z rozliczeniem efektów ekonomicznych stosowania projektu w III okresie obliczeniowym należne twórcom wynagrodzenie zostanie uiszczone do dnia 25 kwietnia 2002 r., zaś twórcy zrzekają się wszelkich roszczeń dotyczących odsetek za zwłokę.

Urząd Patentowy RP decyzją z dnia 29 grudnia 2003 r. odmówił udzielenia patentu na zgłoszony wynalazek z powodu niespełnienia warunku nieoczywistości.

Na skutek skargi strony pozwanej na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia 31 sierpnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 marca 2006 r. sygn. akt VI S.A./Wa 2198/05 uchylił zaskarżone decyzje Urzędu Patentowego RP z 31 sierpnia 2005 r. i 29 grudnia 2003 r. w przedmiocie udzielenia patentu na zgłoszenie wynalazku z uwagi na fakt nienależytego uzasadnienia braku nieoczywistości wynalazku i niewskazanie, na czym ono polegało, a ponadto w związku z przeredagowaniem swojego zgłoszenia przez stronę pozwaną, co miało miejsce, gdy w dalszym ciągu zgłoszenie nie spełniało wymogów z art. 10 ustawy o wynalazczości Urząd powinien przed wydaniem decyzji zawiadomić zgłaszającego, czego nie uczynił.

W dniu 1 marca 2004 r. twórcy projektu wynalazczego (...) skorygowali z dniem 1 marca 2004 r. udział procentowy i skład osobowy członków zespołu obowiązujący od wypłaty wynagrodzenia za efekty uzyskane w VI i następnych latach stosowania w przypadku uzyskania patentu na rozwiązanie, co wynikało z oceny osobistego wkładu w pracę całego zespołu. Udział procentowy projektantów wyniósł: J. G. - 9%, P. R. - 9%, R. U. - 9%, W. B. 4,5%, S. P. - 9%, M. S. - 8,5%, G. S. - 4,5%, M. H. - 2,5%, M. P. - 1,5%.

W dniu 24 października 2006 r. Urząd Patentowy RP wydał decyzję o udzieleniu na rzecz (...) S.A. patentu na wynalazek pod warunkiem uiszczenia w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia decyzji opłaty za udzielenie ochrony, pod rygorem wydania przez Urząd decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu. Pismem z dnia 31 stycznia 2007 r. strona pozwana wniosła o odroczenie opłaty dotyczącej wynalazku o sześć miesięcy, wskazując na prowadzone prace organizacyjno-prawne na rzecz umocnienia polityki dotyczącej procesu innowacyjności w (...) i sporządzaniem niezbędnych opracowań w tym zakresie, a także w aspekcie ekonomicznej opłacalności dotyczących stosowania i ochrony prawnej projektów wynalazczych będących własnością Spółki.

Pismem z dnia 14 kwietnia 2007 r. pełnomocnik twórców R. U. w związku z decyzją Urzędu Patentowego o udzieleniu ochrony patentowej i informacją otrzymaną od Urzędu o nieuregulowaniu przez stronę pozwaną wymaganej opłaty patentowej zwrócił się do Prezesa strony pozwanej K. S. o niezwłoczne dokonanie opłaty. Wniósł jednocześnie o umożliwienie twórcom uiszczenia opłaty w sytuacji braku możliwości finansowych po stronie pozwanej. Nadto, wskazując na uzyskanie patentu, wniósł o niezwłoczną wypłatę wynagrodzenia dla wszystkich twórców za VI, VII i VIII rok stosowania projektu. W odpowiedzi na powyższe Dyrektor Departamentu Wynalazczości i Wdrożeń Prac Badawczo-Rozwojowych T. P. w dniu 22 maja 2007 r. przesłał do R. U. pismo - porozumienie w sprawie wypłaty wynagrodzenia za VI, VII i VIII rok stosowania projektu, zgodnie z którym strona pozwana zaproponowała uiszczenia wynagrodzenia do dnia 30 czerwca 2007 r. Pełnomocnik twórców odmówił podpisania porozumienia i przedłożył własną propozycję porozumienia.

Strona pozwana prowadziła w tym okresie pertraktacje z twórcami dotyczące obniżenia wynagrodzenia ustalonego w umowie. W marcu 2007 r. dla rozliczenia efektów ekonomicznych strona pozwana stworzyła tzw. metodykę tymczasową w której tylko 10 rodzajów efektów cząstkowych i 3 rodzaje nakładów. W metodyce tymczasowej nastąpiło wyłączenie z obliczeń efektów ekonomicznych projektu dla pieców szybowych huty I jako nieobjęte zgłoszeniem patentowym.

Poleceniem służbowym dyrektora Oddziału Huty (...) z dnia 4 czerwca 2007 r. powołany został Zespół do naliczenia efektu ekonomicznego stosowania patentu.

Zespół w protokole końcowym zawnioskował, aby do rozliczenia efektów ekonomicznych generowanych z patentu zastosować zweryfikowaną metodykę wyliczenia efektów stanowiącą załącznik nr 1. Zespół uznał, że przedstawione w projekcie racjonalizatorskim rozwiązanie było znane przed zgłoszeniem rozwiązania zawartego w projekcie racjonalizatorskim (a tym samym i później udzielnego na bazie tego projektu patentu). Zaproponowano, by dla rozliczenia efektów ekonomicznych stosowania patentu uznać efekty wynikające z tytułu zastosowania produktu IOS jako zamiennika wprowadzonego w miejsce wapna hydratyzowanego, zmniejszenie kosztów składowania produktu IOS na składowisku, wydłużenia w czasie eksploatacji składowiska przeznaczonego do składowania odpadu z IOS, pomniejszone o nakłady poniesione na realizację projektu.

W zweryfikowanej metodyce dla VI, VII i VIII roku stosowania całkowity efekt został obliczony jako suma jedynie 3 efektów cząstkowych, pomniejszona o 1 rodzaj nakładu. Pominięto 15 rodzajów cząstkowych elementów ekonomicznych proponując w zamian obliczanie efektu nazwanego "zastosowanie produktu IOS jako zamiennika wprowadzonego w miejsce wapna hydratyzowanego". Zmianę metodyki strona pozwana uzasadniała tym, że twórcy znali (tworząc projekt racjonalizatorski) wyniki badań Instytutu Metali Nieżelaznych.

W dniu 17 lipca 2007 r. strona pozwana przedstawiła twórcom arkusze obliczeniowe wymiernych efektów sporządzone na podstawie zweryfikowanej metodyki, na podstawie wyliczeń dokonanych przez Zespół ds. naliczenia efektu ekonomicznego stosowania patentu. W odpowiedzi na powyższe jeden z twórców J. G. przypomniał, że sposób wyliczenia efektów uzgodniony został między stronami w ugodzie z dnia 18 kwietnia 2002 r. i wezwał do zapłaty na podstawie powyższych ustaleń. Twórcy przedstawili stronie pozwanej swoje stanowisko, w którym nie zgodzili się z twierdzeniem, jakoby przedstawione w projekcie racjonalizatorskim, a następnie w patencie rozwiązanie było znane. Podkreślili, że prowadzono wprawdzie w latach 1984-1988 badania z wykorzystaniem związków wapnia, wyniki prac nie zostały jednak nigdy wdrożone, a rozwiązanie twórców jest nowatorskie.

Dyrektor Departamentu Wynalazczości i Wdrożeń Prac Badawczo Rozwojowych T. P. pismem z dnia 17 lipca 2007 r. zwrócił się do Zarządu spółki z wnioskiem o podjęcie decyzji w przedmiocie nieuiszczenia przez spółkę opłaty patentowej. Na posiedzeniu zarządu w dniu 17 lipca 2007 r. podjęto decyzję o nieuiszczeniu opłaty.

Decyzją z dnia 4 września 2007 r. Urząd Patentowy RP stwierdził wygaśnięcie decyzji z dnia 24 października 2006 r. o udzieleniu patentu nr (...) na rzecz (...) S.A. w L.. Twórcy nie zostali poinformowani o przyczynach nieuiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony wynalazku.

Powodowie pozwem z dnia 28 stycznia 2008 r. wnieśli o zasądzenie od strony pozwanej na ich rzecz wynagrodzenia z VI, VII i VIII roku stosowania projektu ich współautorstwa i osiągania korzyści z tego tytułu przez pozwaną spółkę.

Wyrokiem z dnia 18.09.2008 r. Sąd Okręgowy w Legnicy oddalił powództwo.

Na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy, Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 19 grudnia 2008 r. apelację oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku skutecznie wywiódł powód M. P..

Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2010 r. uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej oddalenia apelacji powoda M. P. i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania z orzeczeniem o kosztach postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 18 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej oddalenia powództwa M. P. i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Legnicy do ponownego rozpoznania.

Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Legnicy uwzględnił żądanie powoda M. P. o zapłatę wynagrodzenia za VI, VII, VIII rok stosowania przez stronę pozwaną projektu współautorstwa powoda i osiąganie z tego tytułu korzyści ekonomicznych. Wyrokiem z dnia 24.04.2013 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił apelację strony pozwanej od powyższego wyroku.

Strona pozwana nie sporządzała arkuszy obliczeniowych efektów ekonomicznych z tytułu stosowania projektu współautorstwa powodów za IX i X rok stosowania projektu w latach 2007 i 2008.

Arkusze obliczeniowe efektów stosowania projektu wynalazczego nr ew. (...) pt. "Sposób przetopu koncentratu miedzi w piecu zawiesinowym" zostały sporządzone w dniu 19.03.2014 r według metodologii przyjętej przez Sąd Okręgowy w Legnicy w sprawie sygn. akt I C 278/10, do której strona pozwana wprowadziła korekty efektów oraz nakładu z uwagi na zastosowanie rozdziału koncentratu na ubogi i bogaty w węgiel w (...) oraz zastosowania węglanu wapnia jako czynnika wpływającego na wielkość nadawy do pieca zawiesinowego. Obliczony przez stronę pozwaną efekt ekonomiczny za IX rok stosowania projektu współautorstwa powodów wynosił 8.126.180,27 zł a za X rok stosowania minus 3.964.884,83 zł. Główną przyczyną powstania efektu ujemnego za X rok obliczeniowy była zmniejszona produkcja i podaż koncentratów własnych (...) jak również awaria ciągu technologicznego w Hucie (...) w 2008 r. trwająca 18 dni, nadto nieuwzględnienie efektu wydłużenia funkcjonowania składowiska. Strona pozwana nie uwzględniła przy obliczeniu efektów ekonomicznych awarii pieca elektrycznego, która miała miejsce w powyższym okresie.

W dniu 18 lutego 2010 r. powodowie wystąpili do Sądu Rejonowego w Lubinie z wnioskiem o zawezwanie strony pozwanej do zawarcia ugody w sprawie wypłaty wynagrodzenia za korzystanie przez pozwaną spółkę z projektu ich współautorstwa za IX i X rok stosowania.

Z ponownym wnioskiem o zawezwanie do zawarcia ugody w sprawie wypłaty wynagrodzenia za IX i X rok stosowania przez stronę pozwana projektu współautorstwa powodów powodowie wystąpili do Sądu Rejonowego w Lubinie w dniu 22.02.2012 r. Do zawarcia ugód nie doszło.

Całkowite efekty ekonomiczne netto za IX rok stosowania projektu współautorstwa powodów wyniosły 17.856.799,03 zł, a za X rok stosowania 16.792.560,92 zł.

Sąd Okręgowy zważył, że powodom (poza M. P.) przysługuje prawo do wynagrodzenia za IX i X rok stosowania przez stronę pozwaną projektu wynalazczego i prawa tego nie utracili na skutek powagi rzeczy osądzonej wynikającej z prawomocnego orzeczenia Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 18.09.2008 r., sygn. akt I C 64/08 oddalającego żądanie powodów o wynagrodzenie za VI-VIII rok stosowania wynalazku współautorstwa powodów.

Skoro zaś wynagrodzenie jest świadczeniem podzielnym, zaś strona pozwana nie kwestionuje prawa do wynagrodzenia za VI-X rok stosowania projektu w świetle prawomocnego rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I C 278/10, to konsekwentnie uznać należało, że powodowie W. B., J. G., M. H., S. P., P. R., G. S., M. S. i R. U. nie utracili prawa do wynagrodzenia za IX i X rok stosowania projektu ich współautorstwa, które to prawo powstało dopiero kolejno z dniem 1.03.2008 r. i 1.03.2009 roku i nie było przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 18.09.2008 r.

Sąd I instancji również bardzo szeroko uzasadnił, że ustalając wysokość należnego powodom wynagrodzenia za IX i X rok stosowania przez stronę pozwaną projektu ich współautorstwa, Sąd oparł się na wyliczeniach efektów ekonomicznych dokonanych przez biegłego T. K., nie zaś opinii biegłego S. Ł.. W związku z tym przyjął, że efekty ekonomiczne za IX rok stosowania (2007 rok) projektu współautorstwa powodów wyniosły 17.856.779,03 zł, a za X rok (2008) - 16.792.560,92 zł. Biorąc pod uwagę, że zgodnie z umową wynagrodzenie twórców projektu wynosiło 15% uzyskanych efektów ekonomicznych oraz mając na względzie wskazane udziały procentowe powodów, zasądził kwoty jak wskazane w wyroku, zaś dalej idące powództwo oddalił.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyjaśnił również, że oddalił wniosek strony pozwanej o dopuszczenie dowodu z opinii kolejnego biegłego na okoliczność ustalenia wysokości rzeczywistych efektów ekonomicznych uzyskiwanych w IX i X roku jako spóźniony, a ponadto brak jest możliwości ustalenia rzeczywistych efektów ekonomicznych uzyskiwanych za IX i X rok stosowania projektu, bowiem strona pozwana nie gromadziła danych dotyczących osiąganych efektów, jak i ponoszonych kosztów i nie sporządzała kart technicznych, które to karty były podstawą do obliczenia efektów ekonomicznych.

Brak było także podstaw do przyjęcia, iż M. P. dopuścił się zwłoki w przyjęciu uznanej części świadczenia. Strona pozwana dysponowała numerem rachunku bankowego powoda, na który wielokrotnie wcześniej przekazywała świadczenia pieniężne. Twierdzenie, że niewskazanie przez powoda numeru rachunku do przekazania kwoty uznanej jest odmową przyjęcia przez powoda świadczenia jest nieuprawnione. Nadto możliwym było przelanie uznanej kwoty przekazem pocztowym. Brak rachunku powoda nie uniemożliwiał pozwanemu wykonanie zobowiązania.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. i art. 100 k.p.c.

Apelację od powyższego wyroku wywiodła strona pozwana, zaskarżając wyrok w całości wyrok w części, tj.:

1. w zakresie pkt I, II, III, IV, VI, VII, VIII, IX, XII, XIV w całości;

2. w zakresie pkt V wyroku w części dotyczącej:

a. pkt V.1. ponad kwotę główną 9.362,92 zł oraz w zakresie odsetek ustawowych i odsetek ustawowych za opóźnienie, wykraczających ponad odsetki ustawowe od powyższej kwoty naliczone za okres od dnia 1 marca 2008 r. do dnia 16 maja 2014 r.;

b. pkt V.2.

Na zasadzie art. 368 § 1 pkt 2 k.p.c. zaskarżonemu wyrokowi strona pozwana zarzuciła naruszenie mających wpływ na wynik sprawy przepisów postępowania i prawa materialne w postaci:

1. art. 366 k.p.c. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c., poprzez uznanie, że powaga rzeczy osądzonej prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt I C 64/08, którym jest związany Sąd I instancji, a którym sąd ten oddalił powództwo wszystkich powodów (poza M. P.) o zapłatę dodatkowego wynagrodzenia z tytułu osiągania przez pozwaną korzyści ze stosowania rozwiązania zawartego w projekcie nr (...) przez okres kolejnych 5 lat, w zakresie VI, VII i VIII okresu obliczeniowego (lata 2004-2006), nie rozciąga się na przedmiot sporu objęty postępowaniem o sygn. I instancji I C 666/14 (w ramach którego powodowie dochodzą zapłaty tego dodatkowego wynagrodzenia w zakresie IX i X okresu obliczeniowego - lata zapłaty tego dodatkowego wynagrodzenia w zakresie IX i X okresu obliczeniowego - lata 2007-2008), a tym samym uznanie, że przedmiot rozstrzygnięcia w związku z podstawą sporu w postępowaniu o sygn. I C 64)08 (zobowiązanie pozwanej do zapłaty powodom na gruncie zawartej pomiędzy stronami umowy z dnia 15 kwietnia 1998 r.) jest inny niż przedmiot rozstrzygnięcia w związku z podstawą sporu w postępowaniu o sygn. I C 66/14;

2. art. 233 § 1 k.p.c., polegającym na (a) wykroczeniu ponad zasadę swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, (b) sformułowaniu, na podstawie przeprowadzonych dowodów, wniosków, które uchybiają zasadom prawidłowego rozumowania i wnioskowania, co łącznie skutkowało poczynieniem błędnych ustaleń faktycznych;

3. art. 285 § 1 k.p.c. i art. 286 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. oraz w zw. z art. 280 in fine k.p.c., polegającym na podzieleniu, i to pomimo uznania przez samego biegłego, że nie może ustalić rzeczywistych efektów stosowania projektu (...), twierdzeń o faktach zawartych w opiniach biegłego lub sformułowaniu następujących, kontrfaktycznych, wniosków na tej podstawie;

4. art. 486 § 2 k.c., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w uznaniu, że brak reakcji powoda M. P. (jako wierzyciela) na dokonane w odpowiedzi na pozew częściowe uznanie powództwa, któremu towarzyszył wniosek o podanie danych rachunku bankowego, w dobro którego pozwana mogłaby uiścić należność w niespornej części, nie stanowi zachowania kwalifikowanego jako zwłoka wierzyciela.

W związku z powyższymi zarzutami strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części, poprzez oddalenie powództwa powodów w zaskarżonym zakresie, tj. poprzez oddalenie w całości powództw P. U., J. G., W. B., M. H., S. P., P. R., G. S. oraz M. S. oraz oddalenie powództwa M. P. ponad kwotę główną 9.362,92 zł oraz w zakresie odsetek ustawowych i odsetek ustawowych za opóźnienie wykraczających ponad odsetki ustawowe od powyższej kwoty naliczone za okres od dnia 1 marca 2018 r. do dnia 16 maja 2014 r. oraz na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. o zasądzenie od powodów na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, za obie instancje według norm przepisanych.

Powodowie wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie na ich rzecz od strony pozwanej kosztów procesu.

Uzasadnienie prawne

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd Apelacyjny w pełnym zakresie podziela stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji, zarówno co do poczynionych ustaleń faktycznych, jak i trafności rozstrzygnięcia. Dokonaną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak również wyciągnięte z tych dowodów wnioski przyjmuje jako własne. Tym samym Sąd II instancji uznał, że brak było podstaw do przyjęcia, że Sąd I instancji naruszył przepisy prawa materialnego i procesowego.

Zarzuty podniesione w apelacji dotyczyły trzech aspektów: powagi rzeczy osądzonej, oceny dowodów oraz odsetek zasądzonych na rzecz M. P..

Analizując przedmiot postępowania obu tych spraw, Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że wbrew stanowisku apelującego przedmiot rozstrzygnięcia w prawomocnie zakończonym na mocy wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2008 r. postępowaniu był inny aniżeli niniejszej w sprawie.

Na podstawie art. 366 k.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Powagę rzeczy osądzonej określają zarówno granice przedmiotowe, jak i podmiotowe. Nie oznacza to wszakże, że sąd jest związany motywami rozstrzygnięcia, poglądami prawnymi i ustaleniami faktycznymi wywiedzionymi we wcześniejszych sprawach (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2017 r., V CSK 164/16; postanowienie z 20 września 1027 r., I CSK 696/16; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2017 r., V CSK 197/17; wyrok z dnia 29 września 2017 r., V CSK 10/17).

Obie sprawy nie są ze sobą zbieżne pod względem granic przedmiotowych, tj. roszczenia wywodzone w obu sprawach nie są identyczne. Mianowicie przedmiotem prawomocnie zakończonego postępowania było roszczenie o zapłatę z tytułu wynagrodzenie za VI, VII i VIII rok stosowania wynalazku. Natomiast przedmiotem niniejszego postępowania jest roszczenie powodów o zapłatę wynagrodzenia za IX i X rok stosowania wynalazku. W sprawie uprzednio prawomocnie zakończonej żądanie zapłaty wynagrodzenia za IX i X rok stosowania wynalazku nigdy nie było przez powodów zgłoszone i dlatego też nie stanowiło ono przedmiotu rozważań sądów. Dlatego okoliczność, że powodowie (poza M. P.) utracili roszczenie o wynagrodzenia za VI, VII i VIII rok stosowania wynalazku, w żaden sposób nie uprawnia do twierdzeń, że utracili oni także i roszczenie o wynagrodzenie za rok IX i X objęte niniejszym sporem.

Dlatego też nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem apelującego, wedle którego zapadłe wcześniej prawomocne rozstrzygnięcia mają skutek tego rodzaju, że powodowie, poza M. P., utracili prawo do wynagrodzenia również za IX oraz X rok stosowania wynalazku. Jakkolwiek w stosunku do pozostałych powodów, poza M. P., orzeczenia te mają moc formalnie obowiązującą, to nie dotyczyły one przedmiotu niniejszej sprawy.

W tej sytuacji nie sposób ocenić, ażeby Sąd Okręgowy w Legnicy, wydając zaskarżony, wyrok był związany co do oceny prawnej roszczeń powodów wyrokami w poprzednio zakończonym postępowaniu. Sąd I instancji nie naruszył zatem art. 365 § 1 k.p.c., albowiem Sąd nie był związany przesłankami rozstrzygnięcia zapadłego w innej sprawie. Tym bardziej sąd nie jest związany takimi motywami rozstrzygnięcia, które następnie, w wyniku kontroli instancyjnej i kasacyjnej okazały się błędne, a ostateczna ocena zasadności roszczenia powodów okazała się odmienna. Fakt, że uchylenie orzeczeń nie odniosło skutku wobec pozostałych poza M. P. powodów, którzy to nie wnieśli skargi kasacyjnej, skutkowało pozbawieniem ich roszczeń o zapłatę wynagrodzenia, jednakże wyłącznie za VI, VII i VIII rok stosowania wynalazku i tylko w takim zakresie Sąd Okręgowy był związany istnieniem prawomocnego wyroku sądu.

Nadmienić nadto należy, że skoro strona pozwana nie kwestionuje wypłaty wynagrodzenia za IX i X rok na rzecz M. P. (uznała powództwo w tym zakresie w odpowiedzi na pozew z dnia 23 kwietnia 2014 r.), to również konsekwentnie należałoby przyjąć, że pozostałym projektantom wytaczającym niniejsze powództwo również takie wynagrodzenie przysługuje.

Wbrew stanowisku apelującego, Sąd Okręgowy również nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Przede wszystkim nie sposób podzielić argumentacji strony przeciwnej co do konieczności przeprowadzenia w niniejszej sprawie dodatkowego dowodu z opinii biegłego. Wszelkie sporne okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione i uzupełnianie, kontynuowanie postępowania dowodowego nie było konieczne. Odmienne stanowisko pozwanego wynika wyłącznie z braku zgody na treść każdej z opinii biegłych.

Sąd Okręgowy nie naruszył w szczególności art. 286 k.p.c. poprzez to, że oddalił wniosek dowodowy pozwanego o dopuszczenie dowodu z opinii kolejnego biegłego. Zgodnie bowiem z ww. przepisem dopuszczenie dowodu z dodatkowej opinii biegłych może być uzasadnione jedynie w razie potrzeby. W judykaturze dość powszechnie przyjmuje się, że nie stanowi dostatecznego uzasadnienia dla przeprowadzenia dowodu z opinii dalszych biegłych sama tylko okoliczność, że opinia biegłych nie ma treści odpowiadającej stronie (wyrok SN z 30.5.2007 r., IV CSK 41/07, Legalis; wyrok SN z 10.1.2002 r., II CKN 639/99, Legalis; wyrok SN z 18.10.2001 r., IV CKN 478/00, Legalis; wyrok SN z 4.8.1999 r., I PKN 20/99, OSNAPiUS 2000, Nr 22, poz. 807; wyrok SN z 5.11.1974 r., I CR 562/74, Legalis).

Potrzeba zażądania dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych może w szczególności zaistnieć wówczas, gdy powołani w sprawie dwaj biegli wydadzą rozbieżne opinie. Z powyższego nie wynika jednak, aby sąd miał obowiązek powołać trzeciego biegłego. Jeżeli biegły później powołany ustosunkuje się szczegółowo i przekonująco do wcześniej wydanej opinii, wskazując na jej błędy i braki, sąd może poprzestać na tej opinii i oprzeć na niej swoje rozstrzygnięcie (wyr. SN z 24.8.1972 r., II CR 222/72, OSPiKA 1973, Nr 5, poz. 93). Wprawdzie opinia biegłych jest oparta na wiadomościach specjalnych, to jednak, jak każdy dowód w sprawie, podlega ona ocenie sądu w oparciu o cały zebrany w sprawie materiał procesowy. Oznacza to, że na tle tego materiału konieczne jest stwierdzenie, czy biegli ustosunkowali się w niej do wynikających z innych dowodów faktów mogących stanowić podstawę ocen w opinii zawartych oraz czy opierając się na tym materiale w sposób logiczny i jasny przedstawili tok rozumowania prowadzący do sformułowanych w niej wniosków.

Jeżeli opinia biegłych wymogów tych nie spełnia, za zasadny należy uznać wniosek strony o powołanie innych biegłych (wyr. SN z 24.5.2005 r., V CK 659/04, Legalis).

Biorąc to pod uwagę, Sąd I Instancji szeroko wyjaśnił, dlaczego oparł swoje rozstrzygnięcie na opinii T. K., nie zaś na opinii biegłego T. Ł.. Sąd Apelacyjny również uznał, podobnie jak uczynił to Sąd Okręgowy, że opinia uzupełniająca T. K. jest rzetelna, fachowa i kompletna. Biegły ustosunkował się do wszystkich wątpliwości stron, a wnioski płynące z opinii przekonująco uzasadnił. Ponadto Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku w sposób szczegółowy, wszechstronny i logiczny wytłumaczył, dlaczego ustalił wysokość efektów ekonomicznych oraz wynagrodzenia należnego powodom w oparciu o opinię uzupełniającą biegłego T. K.. Za Sądem I instancji zauważyć trzeba, że biegły dysponował dodatkowymi danymi niezbędnymi do dokonywania takich wyliczeń, którymi nie dysponował biegły T. Ł. przy wyliczaniu efektów ekonomicznych, w postaci arkuszy bilansów metalurgicznych P-21 i P-22 za lata 2007-2008 oraz kalkulacji kosztów Wydziału Pieców Szybowych Huty I, Wydziału Pieców Konwentorowych Huty I, Eksploatacji Stawu Osadowego nr IV i Stacji Filtracji Szlamu za lata 2007-2008.

Ponadto trzeba mieć na względzie, że strona pozwana w zarzutach apelacji nie wskazała na żadne uchybienia, błędy rachunkowe czy wady opinii, które mogłyby podważyć wiarygodność opinii uzupełniającej biegłego T. K., co sugerowałoby, że wyłącznie w subiektywnej ocenie (...) opinia biegłego nie zasługuje na uwzględnienie. Same czysto subiektywne twierdzenia oraz oceny skarżącego, że przyjęta przez biegłego metodyka jest zgoła odmienna co do metodyki liczenia efektów ekonomicznych, jaką forsuje pozwany, są bezzasadne. Zważyć przy tym trzeba, że Sąd Okręgowy w uzasadnieniu orzeczenia wyjaśnił, dlaczego preferowane przez apelującego metodyka oraz obliczenia strony pozwanej uznał za nieprzydatne i niewiarygodne. Sąd I instancji, podobnie jak i bezstronni dwaj biegli sądowi wydający niezależne od siebie opinie, ocenił, że X rok obliczeniowy wymaga odmiennego podejścia w zakresie metodologii liczenia efektów. W tym zakresie Sąd powołał się na istotne zmiany w procesie technologicznym w zakresie wykorzystywania produkcji instalacji odsiarczania spalin do przetopu koncentratu miedzi w piecu zawiesinowym.

Zgodzić się należy z poglądem przyjętym przez Sąd I instancji, że działania strony pozwanej zmierzały do zaniżenia efektów ekonomicznych uzyskiwanych ze stosowania projektu współautorstwa powodów. Zarówno biegły S. Ł. jak również T. K. zarzucili w swoich opiniach stronie pozwanej, że sporządzając arkusze obliczeniowe efektów ekonomicznych za IX i X rok stosowania projektu uczyniła to w sposób nierzetelny, nie gromadziła danych dotyczących osiąganych efektów, jak i ponoszonych kosztów, nie sporządzała kart technicznych. To uniemożliwiało ustalenie rzeczywistych efektów ekonomicznych uzyskiwanych przez stronę powodową ze stosowania projektu współautorstwa powodów. Należy też zgodzić się z poglądem, że dokonywanie przez stronę pozwaną zmian w procesie przetopu koncentratów miedzi nie zwalniało pozwanego od obowiązku prowadzenia rzetelnej dokumentacji stosowania wynalazku pozwalającej na oddzielenie wpływu dokonanych zmian na wyniki ekonomiczne projektu (...).

Biegły T. K. w sposób rzeczowy logiczny i przekonujący wyjaśnił, jaki wpływ na efekty ekonomiczne miało stosowanie koncentratów importowanych, wprowadzenie do technologii żużla ołowiowego, przekazanie żużla zawiesinowego czy skrzepów miedzi do Huty I, jak również obciążenie projektu kosztami zakupu węglanu wapnia. Dokonując fachowej i bardzo szczegółowej analizy obszernej dokumentacji technicznej, biegły dokonał ustalenia prawidłowych wielkości produkcji miedzi blister, wprowadził konieczne korekty i poprawki oraz sporządził arkusze efektów ekonomicznych. Biegły ponadto ujawnił i omówił szereg pomyłek i nieścisłości, jakie zawierają arkusze sporządzone przez pozwanego oraz wyjaśnił, dlaczego nie oddają one rzeczywistych efektów ekonomicznych stosowania wynalazku. W przeciwieństwie do arkuszy pozwanego, arkusze efektów ekonomicznych sporządzone przez biegłego T. K. uwzględniają wszystkie rzeczywiste korzyści ekonomiczne stosowania wynalazku.

Nie sposób podzielić również zarzutów strony apelującej związanych z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów w zakresie, w jakim dotyczą one zeznań przesłuchiwanych w sprawie świadków G. H. i R. K.. Jak ustalił Sąd I instancji, świadkowie ci pracowali u strony pozwanej, brali udział w sporządzaniu kart technicznych (R. K.) oraz arkuszy ekonomicznych (G. H.). Wiarygodność dowodu z zeznań ww. świadków jest w związku z tym taka sama jak wiarygodność twierdzeń strony pozwanej. Jednakże trzeba mieć na względzie, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji oraz biegli S. Ł. i T. K., że na polecenie swoich przełożonych, świadkowie ci dokonywali nieuprawnionych korekt efektów ekonomicznych, zaniżając realne korzyści ekonomiczne ze stosowania projektu współautorstwa powodów. Dlatego w pełni należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że takie zmienianie danych kart technicznych na etapie obliczeń jest niedopuszczalne, a w związku z tym zeznania świadków nie mogą być brane pod uwagę przy ustalaniu wysokości efektów ekonomicznych wynalazku powodów stosowanego u pozwanego w 2007 i 2008 r. Sąd Okręgowy przedstawił, jakie konkretnie dane w kartach technicznych i arkuszach obliczeniowych były bezpodstawnie zmieniane bądź też błędnie wprowadzane, zwracając uwagę na rozbieżności między danymi zawartymi w kartach technicznych a danymi użytymi do obliczania efektów ekonomicznych (na co wskazywali biegli).

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 486 § 2 k.c. dotyczący odsetek zasądzonych na rzecz powoda M. P.. Sąd I instancji trafnie zasądził odsetki ustawowe w taki sam sposób, dla każdego z powodów od tej samej daty: od dnia 1 marca 2008 r. (od kwoty wynagrodzenia za IX rok stosowania wynalazku) i od 1 marca 2009 r. (od kwoty wynagrodzenia za X rok stosowania wynalazku). Nie sposób podzielić stanowiska apelującego, że zawarte w odpowiedzi na pozew wezwanie powoda M. P. do wskazania numeru rachunku bankowego oraz niewskazanie tego rachunku przez powoda jest jednoznaczne z odmową przyjęcia świadczenia i kwalifikować je można jako zwłokę wierzyciela. Nie istnieje w tym zakresie żadna reguła interpretacyjna odnosząca się do tego rodzaju zachowań ani też prawne czy faktyczne domniemanie. Sąd Apelacyjny zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego, że pozwany wielokrotnie przelewał na rzecz M. P. środki na adres wskazany w pozwie. Świadczenie pieniężne jest bowiem świadczeniem oddawczym i zgodnie z art. 454 § 1 zdanie 2 k.c. powinno być spełnione w miejscu zamieszkania wierzyciela.

Co więcej, należy mieć na względzie, że nie istnieje prawny obowiązek wskazywania rachunku bankowego przez wierzyciela na żądanie dłużnika ani też obowiązek przyjęcia świadczenia pieniężnego w postaci przelewu bankowego.

W przypadku świadczenia pieniężnego to do wierzyciela należy decyzja, w jaki sposób ma być ono spełnione (gotówką, do rąk własnych, przekazem pocztowym czy też przelewem na rachunek), zaś dłużnik nie może narzucać uprawnionemu wybranej formy płatności. Ponadto należy przypomnieć, że milczenie czy też brak reakcji osób uprawnionych wywiera w obrocie cywilnoprawnym skutki prawne wyłącznie wyjątkowo, gdy przewiduje to przepis ustawy (np. art. 68 2 k.c., 520 k.c., 1015 § 2 k.c.). Brak reakcji bowiem nie pozwala w żaden sposób na zrekonstruowanie treści czynności, a co za tym idzie w niniejszym postępowaniu nie pozwala na podnoszenie twierdzeń dotyczących zwłoki wierzyciela M. P..

Biorąc pod uwagę, że apelacja pozwanego nie zasługiwała na uwzględnienie, na podstawie art. 385 k.p.c. należało ją oddalić, co znalazło odzwierciedlenie w pkt 1 wyroku. W rezultacie o kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 98 k.p.c., tym samym przyjmując zasadę odpowiedzialności za wynik procesu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.