Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 8 marca 2005 r.
GSK 4/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Józef Waksmundzki.

Sędziowie NSA: Maria Myślińska, Janusz Zajda (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej (...) - spółki z o.o. z/s w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 lipca 2004 r. sygn. akt III SA/Lu 202/04 w sprawie ze skargi (...) - spółki z o.o. z/s w Łodzi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia 6 lutego 2004 r. Nr (...) w przedmiocie opłat celnych dodatkowych;

1.

oddala skargę kasacyjną;

2.

zasadza od (...) - spółki z o.o. z/s w Łodzi na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej kwotę złotych 900 (dziewięćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

wyrok W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 marca 2005 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym:

|Przewodniczący |Sędzia NSA |Józef Waksmundzki |

|Sędziowie NSA: |Maria Myślińska |

| |Janusz Zajda (spr.) |

|Protokolant |Aleksandra Macewicz |

po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej (...) - spółki z o.o. z/s w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 lipca 2004 r. sygn. akt III SA/Lu 202/04 w sprawie ze skargi (...) - spółki z o.o. z/s w Łodzi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia 6 lutego 2004 r. Nr (...)

w przedmiocie opłat celnych dodatkowych;

1.

oddala skargę kasacyjną;

2.

zasadza od (...) - spółki z o.o. z/s w Łodzi na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej kwotę złotych 900 (dziewięćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 6 lipca 2004 r. sygn. akt III SA/Lu 202/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę (...) Spółki z o.o. z/s w Łodzi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z 6 lutego 2004 r. Nr (...), w przedmiocie opłat celnych dodatkowych.

Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych organów celnych obu instancji.

Zgodnie z nimi, działająca w imieniu strony Agencja Celna C. Hartwig dokonała 20 lipca 2003 r. zgłoszenia celnego, wnioskując o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzone z Ukrainy według dokumentu SAD Nr (...) rury stalowe wodnogazowe. Do sprowadzonego towaru objętego kodem PCN 7306 30 78 0 zastosowano opłatę celną dodatkową w wysokości 10% wartości, na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 7 marca 2003 r. w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych produktów stalowych (Dz. U. Nr 40, poz. 342). Kwota opłaty celnej dodatkowej w wysokości 7.017,20 zł została przez stronę zapłacona gotówką.

W dniu 17 września 2003 r. pełnomocnik strony złożył do Naczelnika Urzędu Celnego w Zamościu wniosek o uznanie powyższego zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej wymiaru opłaty celnej dodatkowej.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji decyzją z 1 grudnia 2003 r. Nr 131600-EK-580-1/03/D uznał zgłoszenie celne za prawidłowe.

W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów art. 2, art. 88 ust. 1 i art. 217 Kodeksu celnego w związku z art. 8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także art. 120 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego.

Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej decyzją z 6 lutego 2004 r. Nr 130000-EK-6420-30/04/EU utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Jako jego podstawę wskazał przepisy art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm.) i art. 262 ustawy z 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w następstwie wniosku Hutniczej Izby Przemysłowo-Handlowej Minister Gospodarki 8 czerwca 2002 r. wszczął postępowanie ochronne przed nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych produktów stalowych, w tym zakresie wydając postanowienie na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 i art. 14 ustawy z 11 kwietnia 2001 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny (Dz. U. Nr 43 z 2001 r., poz. 477 ze zm.). Postępowanie zakończyło się wydaniem przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej cyt. rozporządzenia z 7 marca 2003 r. w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej.... Zgodnie z § 1 tego rozporządzenia - ustanawia się na okres dwóch lat ostateczny środek ochronny w formie opłaty celnej dodatkowej na przywóz na polski obszar celny niektórych produktów stalowych. Wysokość tej opłaty ustala się jako iloczyn wartości celnej towaru, określonej zgodnie z przepisami prawa celnego oraz stawki określonej w procentach w stosunku do tej wartości. Załącznik Nr 1 do rozporządzenia zawiera wykaz towarów objętych opłatą celną dodatkową, stawki tej opłaty oraz wielkość przywozu nie objętego tą opłatą. Na towary, m.in. o kodzie PCN 7306 30 78 0, stawka ta została określona w wysokości 10% wartości towaru.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie jest władny orzekać o zgodności ustaw i przepisów prawa wydawanych przez centralne organy państwowe z Konstytucją, jednak mając na uwadze unormowania konstytucyjne uznaje, że rozporządzenie w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej stanowi źródło prawa powszechnie obowiązującego i może być podstawą prawną wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów. Powołał się przy tym na dotyczące art. 217 Konstytucji dotychczasowe orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego.

Spółka zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów art. 2, art. 217 w związku z art. 8 oraz art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także art. 120 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej wniósł o jej oddalenie oraz dodatkowo wyjaśnił, że cyt. rozporządzenie zostało wydane w celu wykonania ustawy, więc wprowadzenie ostatecznego środka ochronnego w drodze rozporządzenia nie narusza art. 217 Konstytucji.

Oddalając skargę Spółki na tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że zarzuty skarżącej nie są zasadne.

Wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiła w sprawie ustawa z 11 kwietnia 2001 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny (Dz. U. Nr 43, poz. 477) oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 7 marca 2003 r. w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych produktów stalowych (Dz. U. Nr 40, poz. 342).

Podkreślił, iż przepisy art. 8 i 9 cyt. ustawy określają środki ochronne w postaci tymczasowej opłaty celnej dodatkowej oraz opłaty celnej dodatkowej, jako środek ostateczny. Postępowanie ochronne regulują natomiast przepisy rozdziału III powołanej ustawy i jest ono przeprowadzane przez ministra właściwego do spraw gospodarki.

Stwierdził, że takie postępowanie ochronne w zakresie przywozu na polski obszar celny niektórych wyrobów stalowych zostało przeprowadzone przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej i zakończyło się wydaniem przez niego rozporządzenia z 7 marca 2003 r. w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych produktów stalowych na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy.

W ocenie Sądu I instancji zarzuty skargi sprowadzały się do naruszenia ww. przepisów Konstytucji. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego dotyczące wykładni art. 217 i art. 84 Konstytucji, przytaczając, że w wydanym w pełnym składzie wyroku z 6 marca 2002 r. (P.7/00) TK stwierdził, iż w art. 84 Konstytucji sformułowana została zasada władztwa podatkowego, zgodnie z którą państwo ma prawo obciążania podmiotów znajdujących się w polu jego władzy w celu sfinansowana zadań państwa, a wyliczenie zawarte w art. 217 Konstytucji należy rozumieć jako nakaz uregulowania ustawą wszystkich istotnych elementów stosunku daninowego, do których zalicza się podmiot, przedmiot, stawkę podatkową, zasady przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatku. TK podkreślił również, że wyliczenie powyższe nie ma charakteru wyczerpującego, co oznacza, że do unormowania w drodze rozporządzenia mogą zostać przekazane tylko te sprawy, które nie mają istotnego znaczenia dla konstrukcji danej daniny; w praktyce nie jest możliwe, aby w ustawach regulować wszystkie zagadnienia daniny publicznej. Powoduje to konieczność korzystania w ustawach - w zakresie nie wyłączonym przez art. 217 Konstytucji - z upoważnień ustawowych, przy czym mogą one zawierać jedynie takie uregulowania, które stanowią dopełnienia regulacji ustawowej i spełniają wymagania określone w art. 92 Konstytucji. Akty podustawowe mogą zatem zawierać wyłącznie regulacje uzupełniające to, co zostało uregulowane w ustawie i tylko w zakresie nie przesądzającym o istotnych elementach konstrukcji daniny. Stosownie do art. 92 ust. 1 Konstytucji rozporządzenie może być wydane tylko na podstawie wyraźnego, szczegółowego upoważnienia ustawy w zakresie określonym w upoważnieniu, w granicach upoważnienia ustawy i w celu jej wykonania, a ponadto zgodnie z normami Konstytucji. Naruszenie choćby jednego z powyższych warunków może uzasadniać zarzut niezgodności rozporządzenia z ustawą.

Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 28 ust. 1 cyt. ustawy, jeżeli w wyniku postępowania ochronnego minister właściwy do spraw gospodarki stwierdzi, że zaistniały warunki przewidziane ustawą do ochrony rynku przed nadmiernym przywozem, ustanowi w drodze rozporządzenia ostateczny środek ochronny. Zakres delegacji określa art. 28 ust. 2 cyt. ustawy precyzując, że rozporządzenie powinno określać:

-

nazwę towaru, opis towaru, kod taryfy celnej,

-

rodzaj ustanowionego środka ochronnego,

-

wysokość i okres stosowania środka ochronnego,

-

sposób, warunki i zakres stosowania ustanowionego środka ochronnego, w tym wskazanie rodzaju pochodzenia, którego środek dotyczy.

W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że wydane na podstawie delegacji ustawowej rozporządzenie z 7 marca 2003 r. stanowi doprecyzowanie tego, co zostało uregulowane w ustawie, i to powoduje, że zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.

Od powyższego orzeczenia (...) - spółka z o.o. z/s w Łodzi złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

W skardze kasacyjnej wskazano na:

1.

naruszenie prawa materialnego:

-

poprzez niezastosowanie art. 217 w zw. z art. 8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

-

art. 84 oraz art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez ich błędną wykładnię,

2.

naruszenie przepisów postępowania poprzez nierozpatrzenie materialnych zarzutów skargi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka podkreśliła, iż wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w rozporządzeniu nie zostały uregulowane jedynie szczegółowe zasady, lecz zostały wskazane wszystkie zasady nakładania daniny publicznej - opłaty celnej dodatkowej. Skarżąca podniosła, iż Minister Gospodarki miał dosyć dużą dowolność w ustanawianiu daniny, przy czym związany był jedynie wynikami postępowania ochronnego. Wskazał on w rozporządzeniu:

-

kategorię podmiotów zobowiązanych do uiszczenia daniny publicznej - importerów towarów wskazanych w załącznikach do rozporządzeń,

-

przedmiot daniny publicznej - import towarów wskazanych w załącznikach do rozporządzeń,

-

stawkę daniny publicznej, tj. stawkę opłaty celnej dodatkowej,

-

podstawę opodatkowania - wartość celną towarów,

-

zasady przyznawania zwolnień i ulg od daniny publicznej - zasady wydawania pozwoleń w ramach wielkości nieobjętej opłatą celną dodatkową.

Zdaniem skarżącej, zgodnie z treścią art. 217 Konstytucji RP wszystkie ww. elementy kalkulacyjne daniny publicznej powinny być wskazane w ustawie o nadmiernym przywozie towarów na polski obszar celny, a wskazane są one w "akcie o randze rozporządzenia". Ustawa wskazuje jedynie przesłanki, kiedy taka danina publiczna może być wprowadzona, nie wskazując jednakże jakichkolwiek zasad poboru tej daniny. Na poparcie swoich twierdzeń Spółka podkreśliła, że w art. 21 ustawy wyraźnie wskazano, iż wszystkie ww. elementy kalkulacyjne daniny publicznej/podatku zostaną zawarte w rozporządzeniu wprowadzającym środek ochronny. Zdaniem skarżącej, jest to w istocie delegacja do wprowadzenia daniny publicznej.

Strona nie twierdzi, iż właściwy Minister wydał rozporządzenie z naruszeniem art. 91 Konstytucji, tj. z przekroczeniem delegacji. Stawia natomiast zarzut, iż rozporządzeniem została wprowadzona danina publiczna, co stoi w sprzeczności z art. 217 Konstytucji, nawet w sytuacji, gdy takie rozporządzenie zostało wydane w ramach ustawowej delegacji.

Zdaniem Spółki, przyjmując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym wyroku jako zasadne, "należałoby przyjąć jako zgodny z art. 217 Konstytucji przepis ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wprowadzający dla Ministra Finansów delegację do wydania rozporządzenia określającego stawki podatku w podatku dochodowym od osób fizycznych, w zależności od sytuacji budżetu Państwa".

Skarżąca stwierdziła także, iż o konstytucyjności przepisów na podstawie których pobrano opłatę celną dodatkową nie przesądza okoliczność, że znajdują one umocowanie w umowach międzynarodowych zawartych przez Rzeczpospolitą Polską. Normy tych umów są adresowane do Państwa i pozwalają na wprowadzenie środków ochronnych, jeżeli wystąpią przesłanki nadmiernego importu towarów na polski obszar celny, stwierdzone w odrębnym postępowaniu, co nie oznacza, iż ustanowienie środków ochronnych będących w istocie daninami publicznymi może odbywać się z naruszeniem art. 217 Konstytucji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania. Podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację podkreślił, że opłata celna dodatkowa jest należnością celną.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna (...) - Spółki z o.o. z/s w Łodzi wniesiona została w trybie art. 173 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej zwanej ustawą procesową.

Przepis art. 183 § 1 ustawy procesowej obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu Sąd bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny zostały wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy. Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawia nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania.

Skarga kasacyjna została oparta zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego w pierwszej kolejności wymaga rozważenia zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny Sądu tylko w odniesieniu do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, stanowiącego podstawę zastosowania prawa materialnego.

Skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez nierozpatrzenie materialnych zarzutów skargi. Tak sformułowana podstawa kasacyjna nie spełnia wymogów określonych w przepisie art. 174 pkt 2 ustawy, gdyż nie podano w niej konkretnych przepisów procesowych, które zostały naruszone przez Sąd I instancji.

Konieczność dokładnego sprecyzowania podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia wiąże się z uregulowaniem zawartym w art. 183 § 1 cyt. ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem skargę w granicach skargi kasacyjnej, a strony mogą przytaczać tylko nowe uzasadnienie zgłoszonych wcześniej podstaw. Skarga powinna więc zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych, przez co należy rozumieć wskazanie tych przepisów, które - zdaniem wnoszącego kasację - uległy naruszeniu. Z urzędu Sąd bierze pod rozwagę nieważność postępowania. Wysokie wymagania stawiane skardze kasacyjnej, przewidziane w ustawie procesowej, korelują z ustanowionym w tej ustawie przymusem adwokacko-radcowskim do sporządzenia skargi (art. 175 § 1). Przymus taki ma za zadanie zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego.

W powyżej opisanym stanie prawnym Naczelny Sąd Administracyjny nie ma zatem prawem dopuszczalnych podstaw do przyjęcia domniemania intencji autora skargi kasacyjnej, tj. wnioskowania, jakie konkretnie przepisy prawa procesowego skarżąca Spółka miała na uwadze. Tego rodzaju brak skargi kasacyjnej nie może być sanowany w trybie art. 49 w zw. z art. 193 u.p.s.a. Zważyć przy tym należy na konsekwentnie podtrzymywane w orzecznictwie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że nie jest wskazaniem podstawy kasacyjnej powołanie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy procesowej, bez podania konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, które - zdaniem autora skargi - zostały naruszone (por. m.in. postanowienie z 8 marca 2004 r., FSK 41/04, ONSA i WSA Nr 1, poz. 9; postanowienie z 13 lipca 2004 r., OSK 658/04, nie publ.).

Określenie podstaw kasacji i ich uzasadnienia obejmuje obowiązek wskazania, które przepisy w postaci numeru, artykułu, paragrafu, ustępu ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (postanowienie SN z 11 marca 1997 r. III CKN 13/97, OSN z 1997 r. nr 8, poz. 114).

Nie stanowi zatem przytoczenia podstawy kasacyjnej zgłoszenie zarzutu naruszenia przepisów postępowania bez wskazania konkretnego przepisu, który w ocenie skarżącej został naruszony. Jak również nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli skarżąca nie wykazała, że następstwa tego naruszenia kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego w skardze kasacyjnej orzeczenia.

Wobec nieprawidłowego sformułowania podstawy kasacji dotyczącej naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 ustawy procesowej) Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym sprawy będącym podstawą wydania zaskarżonego wyroku (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 04 2002 r., sygn. akt IV CKN 930/00, Lex nr 55106).

W konsekwencji, dla oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny trafności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia przepisów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny sprawy, w oparciu o który Sąd uznał, że wydane na podstawie delegacji ustawowej rozporządzenie z 7 marca 2003 r. stanowi doprecyzowanie tego, co zostało uregulowane w ustawie.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.