C II Rw 3222/1933 - Orzeczenie Sądu Najwyższego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1670993

Orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1934 r. C II Rw 3222/1933

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia T. Dyduszyński.

Sędziowie: dr. Wł. Dbałowski (sprawozdawca), E. Baczyński.

Sentencja

Powodowa firma P.-H.-G.-Gesellschaft m. b, H. w Gdańsku wniosła przeciw pozwanej firmie Franciszek P. w Bielsku skargę o zapłacenie kwoty 664 guldenów gdańskich z tytułu reszty ceny kupna za dostarczone towary.

Sąd Okręgowy w Cieszynie, wydział handlowy, wyrokiem z 16 października 1932 III. Cg. J. 7/32 orzekł w myśl żądania skargi.

Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z 7 września 1933 I 2 C. A. 50/33 nie uwzględnił odwołania strony pozwanej i zatwierdził zaskarżony wyrok.

Sąd Najwyższy wskutek rewizji strony pozwanej na posiedzeniu niejawnem postanowił:

przychylić się do rewizji, znieść zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego oraz zatwierdzony nim wyrok Sądu pierwszej instancji i zwrócić sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownej rozprawy i zawyrokowania.

Uzasadnienie faktyczne

Wywodom rewizji, opartym na przyczynach rewizyjnych z § 503 1, 2. 3 i 4 p.c., nie można co do pierwszej i ostatniej przyczyny rewizyjnej odmówić trafności.

Strona pozwana, przedkładając Sądowi procesowemu postanowienie Sądu powiatowego w Gdańsku z maja 1932 - 11 - Nr 48/32 - 2, ogłaszające powodowej spółce upadłość, zażądała przerwy postępowania aż do podjęcia sprawy przez zarządcę masy upadłości powodowej spółki. Sąd Apelacyjny nie zarządził przerwy postępowania, wychodząc z założenia, że według umowy z 28 listopada 1925, zawartej między Polską a Wolnem Miastem Gdańskiem, dotyczącej wzajemnego wykonywania orzeczeń sądowych (Dz. U. z 1927 r. Nr 55, poz. 490) uchwały wydane w postępowaniu upadłościowem na obszarze jednej z układających się Stron nie są na obszarze drugiej Strony wykonalne (art. 1 ustęp 2). Sąd Apelacyjny przeoczył jednak, że w danym przypadku nie chodzi o przymusowe wykonanie postanowienia Sądu gdańskiego na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, lecz przede wszystkiem o wpływ tego postanowienia na zdolność procesową i zastępstwo powodowej spółki. Ponieważ spółka ta ma swą siedzibę w Gdańsku, przeto zdolność jej w każdym zakresie, a zatem i w zakresie zdolności procesowej, ocenić należy według prawa obowiązującego w Gdańsku (art. 1p. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 o prawie prywatnem międzynarodowem, Dz. U. z 1926 r. Nr 101, poz. 581). Sąd Apelacyjny powinien był zatem rozważyć, czy według prawa obowiązującego w Gdańsku, dłużnik upadły ma w odniesieniu do majątku, objętego upadłością, zdolność do samoistnego dalszego prowadzenia procesu aktywnego, wszczętego przez siebie przed ogłoszeniem upadłości, niemniej czy proces ten może być kontynuowany przez dłużnika upadłego osobiście, czy też tylko przez zarządcę masy upadłości. Oddalenie zatem przez Sąd Apelacyjny zarzutu, dotyczącego w istocie rzeczy zdolności procesowej i należytego zastępstwa powodowej spółki w procesie, polega na przyczynach pod względem prawnym mylnych (§ 6, 7 i 159 p. c).

Również uzasadnione są wywody rewizji co do ważności umowy, będącej podstawą prawną skargi. Strona pozwana zarzuciła bowiem co do oparcia przez powodową spółkę dochodzonego roszczenia o zapłatę reszty ceny kupna za dostarczone stronie pozwanej towary (artykuły fotograficzne) nietylko na tem, jakoby one przy wwozie na obszar celny Rzeczypospolitej Polskiej i Wolnego Miasta Gdańska nie zostały należycie oclone, lecz także na tem, jakoby wwóz tych towarów lub przynajmniej ich części, za które cena kupna jest dochodzona, był do Polski, jako towaru pochodzenia niemieckiego, wogóle wzbroniony. Strona pozwana powołała się w tej mierze na akta przeprowadzonego przeciwko niej postępowania karno - skarbowego, tudzież na zeznania b. prokurenta powodowej firmy, który podał, że pomiędzy artykułami, dostarczonemi firmie pozwanej, mogły się znajdować także artykuły, przeznaczone tylko dla Gdańska. Sąd Apelacyjny nie ustalił, czy pomiędzy artykułami, za które firma powodowa dochodzi ceny kupna, znajdowały się także artykuły pochodzenia niemieckiego, których wwóz do Polski był wzbroniony i które zostały następnie przez władze skarbowe polskie firmie pozwanej skonfiskowane, ani też nie zbadał przepisów, mających obejmować rzeczone zakazy przywozu.

Zarzut niedokładności postępowania (§ 503 1. 2 p.c.) jest więc w tej mierze uzasadniony. Jeżeli bowiem dochodzona cena kupna dotyczy towarów, których przywóz do Polski był wzbroniony, to umowa o dostarczenie takich towarów do Polski, jako przeciwna zakazom ustawowym, byłaby nieważna (§ 879 ust. 1u. c). Umową taką nie mogłaby więc strona powodowa uzasadniać w Polsce swego roszczenia o zapłatę ceny kupna. Stronie pozwanej nie możnaby zaś odmówić uprawnienia do chodzenia w drodze potrącenia szkody, spowodowanej jej przez powódkę przez dostarczenie towaru zakazanego.

Z tych zasad zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego, jako dotknięty przyczynami rewizyjnemi z § 503 1. 2 i 4 p.c., ulega uchyleniu. Gdy zaś także rozprawa w pierwszej instancji wymaga uzupełnienia, uchylono w myśl § 510 p.c. także wyrok Sądu pierwszej instancji i wydano powyższe zarządzenia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.