Monografie
Opublikowano: LEX 2014
Rodzaj: monografia
Autorzy monografii:

Skarb Państwa a działalność gospodarcza

Autor fragmentu:

Uwagi wstępne

Skarb Państwa jest szczególną osobą prawną. Jego rola w prawie prywatnym i prawie publicznym wciąż wymaga badań. Równie szczególne są problemy związane z podmiotowością gospodarczą Skarbu Państwa, a więc jego udziałem w obrocie gospodarczym. To ostatnie wywołuje spore kontrowersje i wiąże się z kluczowym pytaniem – czy Skarb Państwa powinien uczestniczyć w działalności gospodarczej, a jeżeli tak, to w jaki sposób? Jak połączyć władztwo państwa z uczestniczeniem w rynkowych procesach opartych o reguły konkurencji, niewykorzystywaniem swojej szczególnej pozycji itd.?

Skarb Państwa, będący upostaciowieniem państwa, posiada szczególną pozycję w stosunku do innych podmiotów. Z jednej strony mamy więc sferę imperium, a z drugiej dominium.

Problem uczestniczenia Skarbu Państwa w działalności gospodarczej należy postrzegać również z punktu widzenia podmiotów, które tworzy: jednoosobowych spółek Skarbu Państwa, spółek z jego większościowym udziałem, czy takich, w których jest wspólnikiem mniejszościowym. Ale przecież nie tylko spółki są „wehikułem” prawnym, po który sięga Skarb Państwa. Co prawda w nieco innej formule, ale wykorzystuje on też funkcje organu założycielskiego w przedsiębiorstwach państwowych. Nie można zapominać, że banki również mogą być w pełni państwowe (np. Bank Gospodarstwa Krajowego), a więc w pełni zależne od państwa.

Pewnym dylematem pozostaje więc forma prawna, jaką może wykorzystywać państwo dla uczestniczenia w działalności gospodarczej. W związku z tym rodzi się pytanie, czy obecnie dobre jest łączenie formy spółki akcyjnej z udziałem Skarbu Państwa z upublicznieniem tych spółek? Czy da się zawsze pogodzić wodę z ogniem; czy można realizować w pełni nadzór, kontrolę, wykorzystywać prawo do informacji itd.? Czy nie lepiej byłoby może powrócić do formuły przedsiębiorstwa państwowego w zmodyfikowanej nieco formule, przystającej do współczesności, aby państwo mogło uczestniczyć w działalności gospodarczej? Stąd konieczność badań nad nową formą prowadzenia działalności gospodarczej, jaką mogłoby być choćby przedsiębiorstwo użyteczności publicznej.

Inna kwestia to skala zaangażowania państwa w procesy gospodarcze. Czy powinno ono być aktywne czy pasywne i jakie instrumenty powinno wykorzystywać. Już dzisiaj widać, że wykorzystywanie Skarbu Państwa w charakterze poręczyciela czy gwarancji sprawdza się lepiej niż próba konkurowania z innymi przedsiębiorcami.

Zdaję sobie sprawę, że skala problemów, którą należy badać, jest wielka. Mam nadzieję, że opracowanie niniejsze choć w części da Państwu odpowiedzi na stawiane pytania.

Prezentowana publikacja jest efektem Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Skarb Państwa a działalność gospodarcza”, zorganizowanej m.in. przez Katedrę Prawa Gospodarczego i Handlowego UMCS, która odbyła się w Lublinie 24 października 2013 r.

Lublin, 30 maja 2014 r.

Prof. zw. dr hab. Andrzej Kidyba

Autor fragmentu:

CzęśćI
Skarb Państwa i spółki Skarbu Państwa w działalności gospodarczej

Dobre praktyki corporate governance. Doświadczenia spółek giełdowych jako wskazówka dla spółek Skarbu Państwa

1.Wprowadzenie

Dobre praktyki nadzoru korporacyjnego (corporate governance) oferujące zestaw pożądanych działań realizowanych przez spółki w odniesieniu do aktywności akcjonariuszy, funkcjonowania rady, polityki informacyjnej czy strukturyzowania płacy zarządzających stają się oczywistym standardem, bez którego trudno jest uzyskać zainteresowanie ze strony inwestorów. Choć tradycyjnie zarówno badania naukowe, jak i wdrażane regulacje z zakresu nadzoru korporacyjnego dotyczą głównie spółek giełdowych, coraz częściej dorobek corporate governance wykorzystywany jest przez inne typy organizacji, jak administracja publiczna, organizacje sieciowe, pozarządowe czy pożytku publicznego, oraz przez projekty. Doświadczenia corporate governance, szczególnie te odnoszące się do stosowania dobrych praktyk, wydają się być także szczególnie istotne dla spółek Skarbu Państwa, gdyż mogą dostarczyć konkretnych wskazówek dotyczących poprawy jakości nadzoru nad tymi przedsiębiorstwami.

Celem niniejszego artykułu jest...

Pełna treść dostępna po zalogowaniu do LEX

Zaloguj się do LEX | Nie korzystasz jeszcze z programów LEX?