Monografie
Opublikowano: WKP 2019
Rodzaj: monografia
Autor monografii:

Samobójstwo w prawie polskim

Autor fragmentu:

Wstęp

Samobójstwo należy do zjawisk, które występowały zawsze (w mniejszym lub większym natężeniu), we wszystkich epokach i cywilizacjach , i które w różnych czasach w różnych społecznościach były (i wciąż są) różnie oceniane. Niektóre społeczności oceniały samobójstwo w sposób negatywny, niektóre – w sposób neutralny, ale zdarzały się i takie społeczności, które do samobójstwa zachęcały czy wręcz je gloryfikowały .

Poglądy poszczególnych społeczności na temat zjawiska samobójstwa, dodajmy – zwłaszcza te negatywne, znajdowały przy tym częstokroć odzwierciedlenie w obowiązujących w danym momencie regulacjach prawnych. I tak, dla przykładu, kodeks karny obowiązujący w monarchii austriackiej od 1803 r. (tzw. Franciszkana, Stafgesetz uber Verbrechen und schwere Polizeiubertretungen) przewidywał, że: „Kiedy kto w przedsięwzięciu sobie odebrania życia sam się zrani lub skaleczy od dokonania samobójstwa z żalu samego odstąpi, takowy przed zwierzchność przywołany ma być i względem szkaradności swego przedsięwzięcia, którem tyle obowiązków zgwałconych zostaje, surowo napomnianym będzie” (§ 90) . Z kolei w sytuacji gdy „dokonanie tylko przypadkowo lub przeciw własnej sprawcy woli nie nastąpiło, tenże pod straż pewną wzięty być ma i trzymany tak długo pod ścisłym dozorem (...) póki żalu za popełniony swój występek nie pokaże” (§ 91) .

Jeżeli chodzi o prawo polskie, to stwierdzić należy (z dumą, jak się wydaje), że nigdy nie zakazywało ono i wciąż nie zakazuje (przynajmniej w sposób bezpośredni i przynajmniej – co do zasady) targnięcia się człowieka na własne życie/samobójstwa (co nie oznacza, że zachowania tego rodzaju akceptuje czy popiera i że nie stara się przeciwdziałać odebraniu sobie życia przez człowieka). W sposób wyraźny zakazuje natomiast współdziałania w targnięciu się człowieka na własne życie/samobójstwie (mającego postać namowy lub udzielenia pomocy) i spowodowania targnięcia się człowieka na własne życie/samobójstwa (w drodze znęcania się nad człowiekiem lub nękania go).

Charakterystykę powyższą stosunku polskiego prawa do zjawiska samobójstwa uznać należy jednak za niewystarczającą. Tak uproszczone i pozbawione uzasadnienia zilustrowanie statusu zjawiska samobójstwa na gruncie polskiego prawa nie zasługuje na aprobatę. Jest to zjawisko nazbyt istotne, by poświęcić mu ledwie kilka mało precyzyjnych zdań.

Autor fragmentu:

RozdziałI
ZNACZENIE SŁOWA „SAMOBÓJSTWO” W JĘZYKU OGÓLNYM I W LITERATURZE ORAZ PRÓBA UTWORZENIA WŁASNEJ DEFINICJI

1.Wstęp

Ustalenie znaczenia słowa „samobójstwo” i przyjęcie takiej, a nie innej definicji rzeczonego zjawiska jawi się z perspektywy niniejszej pracy nie tylko jako pożądane, ale wręcz jako konieczne. Przypomnijmy bowiem, że celem postawionym przez autora niniejszej pracy jest ustalenie statusu zjawiska samobójstwa na gruncie polskiego prawa. Trudno zaś ustalić ów status, nie wiedząc w ogóle, czym jest samobójstwo. Zgodzić się należy z T. Ślipko, że: „zagadnienie samobójstwa może być rozważane z różnych punktów widzenia (...). W każdym jednak wypadku poprawnie sformułowana definicja okazuje się niezbędnym warunkiem prawidłowego opracowania podjętego tematu. Wyjątkowo tylko, kiedy zacieśnia się uwagę do niewielkiej i ściśle określonej klasy aktów samobójczych albo też we wstępnej fazie rozważań (...), można poprzestać na potocznym rozumieniu tego terminu” .

Oczywiście zasadnie wskazuje B. Hołyst, że: „Autorzy prac z zakresu nauk społecznych przystępując do prezentacji wyników badań coraz...

Pełna treść dostępna po zalogowaniu do LEX

Zaloguj się do LEX | Nie korzystasz jeszcze z programów LEX? Zamów prezentację