Roczność i wieloletniość w finansach publicznych - OpenLEX

Ruśkowski Eugeniusz (red.), Roczność i wieloletniość w finansach publicznych

Monografie
Opublikowano: LEX 2014
Rodzaj: monografia
Autorzy monografii:

Roczność i wieloletniość w finansach publicznych

Autor fragmentu:

Wprowadzenie

Prezentowany materiał jest monograficznym opracowaniem problemu roczności i wieloletniości w finansach publicznych w Europie. Jest on jednym z wyników badań naukowych, prowadzonych w ramach problemu badawczego NCN 2011/01/B/HS5/03357, finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki .

W zasadzie przez cały XX w. finanse publiczne krajów europejskich opierały się na zasadzie jednoroczności budżetu, mimo że nauka postulowała wprowadzenie w zamian lub obok niej zasady wieloletniego planowania finansowego. W niektórych krajach europejskich wprowadzano eksperymentalne rozwiązania w tym zakresie, wydłużające okres planowania budżetowego (finansowego) powyżej jednego roku, kończące się z reguły niepowodzeniem. Pozytywne rezultaty w tym zakresie zaczęły przynosić dopiero doświadczenia licznych krajów z końca XX w. i początku nowego milenium. Początkowo polegały one na wzmacnianiu rocznego budżetu fragmentarycznymi, wieloletnimi planami finansowymi (np. w zakresie finansowania inwestycji, ograniczania długu publicznego), potem zaś na opracowywaniu całościowych, wieloletnich planów finansowych, różnorodnie powiązanych z rocznym budżetem. Około 2010 r. można więc było zasadnie mówić o wzmacnianiu zasady roczności budżetu zjawiskiem wieloletniości w finansach publicznych. Dlatego problemem naukowym prowadzonych badań była odpowiedź na pytanie, czy zjawisko wieloletniości planowania finansowego w Europie ma charakter trwały oraz czy będzie ono nabierać charakteru zasady prawnej, konkurencyjnej lub wzmacniającej wobec zasady jednoroczności budżetu? Jako hipotezę badań przyjęto, że wieloletniość w planowaniu finansowym ma charakter trwały, wzmacniający, a nie konkurencyjny wobec zasady jednoroczności budżetu, oraz że w coraz szerszym zakresie będzie przybierała postać zasady prawnej. Przeprowadzone badania potwierdziły tę hipotezę, zaś jej dodatkowym wzmocnieniem było wydanie dyrektywy Rady 2011/85/UE z dnia 8 listopada 2011 r. w sprawie wymogów dla ram budżetowych państw członkowskich (Dz. Urz. UE L 306 z 23.11.2011, s. 41), zobowiązującej te kraje do jej implementacji do dnia 31 grudnia 2013 r.

Badania przeprowadzono w organach Unii Europejskiej oraz w wybranych dziesięciu krajach europejskich. Poza studiami teoretycznymi oraz analizą ewolucji systemu prawnego, przedmiotowe badania objęły także faktyczne kształtowanie się zasady roczności budżetu i wieloletniości planowania finansowego w tych podmiotach. Rzutuje to na redakcję prezentowanej monografii, w której po odrębnych charakterystykach roczności i wieloletniości finansów publicznych Unii Europejskiej i badanych krajów przedstawiono wybrane problemy merytoryczne, dające podstawę do wyciągnięcia wniosków końcowych (sformułowania konkluzji).

Co do zasady, prezentowany materiał uwzględnia stan prawny i faktyczny aktualny na koniec 2012 r. Implementacja dyrektywy 2011/85/UE do końca 2013 r. stworzyła jednak w omawianym zakresie nową sytuację w krajach Unii Europejskiej. O jej aspektach, opartych na fragmentarycznych materiałach, sygnalizujemy także w przedmiotowym opracowaniu . Ta nowa sytuacja prawna i faktyczna, powstała po implementacji powoływanej dyrektywy, wymaga podjęcia odrębnych badań naukowych dla pogłębienia i weryfikacji wniosków zawartych w niniejszej monografii.

Powstanie przedmiotowej monografii było możliwe dzięki wysiłkowi organizacyjnemu i merytorycznemu licznych kolegów z różnych ośrodków europejskich, za który chcemy im serdecznie podziękować. Nie jesteśmy w stanie wymienić wszystkich imiennie, dlatego wskażemy tylko niektórych z nich, zachowując kolejność alfabetyczną prezentowanych krajów. Serdeczne podziękowania kierujemy do: doc. L. Abramchik z Uniwersytetu J. Kupały w Grodnie, doc. P. Mrkývka z Uniwersytetu Masaryka w Brnie oraz M. Kozieła z Uniwersytetu Technicznego w Ostrawie, C. Riou z Uniwersytetu Paryż 1 Pantheon-Sorbonne, doc. B. Sudavičiusa z Uniwersytetu Wileńskiego, dr. A. Paula z Państwowego Uniwersytetu w Woroneżu, doc. M. Sidaka z Uniwersytetu Comeniusa w Bratysławie, doc. O. Ilnytskyi i doc. P. Mostovyy z Lwowskiego Uniwersytetu Państwowego im. I. Franko oraz dr. G. Kecső z Eőtvős Loránd University w Budapeszcie.

Istotne znaczenie dla ostatecznego kształtu prezentowanej monografii miały także uwagi jej recenzentów wydawniczych: prof. dr hab. T. Lubińskiej i dr hab. M. Postuły, prof. ALK. Autorzy monografii serdecznie dziękują za ich różnorodność i wszechstronność, dającą możliwość ponownej analizy struktury pracy oraz tez w niej zawartych.

Białystok, czerwiec 2014 r.

Redaktor naukowy

prof. zw. dr hab. Eugeniusz Ruśkowski

Autor fragmentu:

CzęśćI
Roczność i wieloletniość w finansach publicznych Unii Europejskiej i wybranych krajów europejskich

Rozdział1
Unia Europejska

1.1.Wprowadzenie

Dla finansów publicznych zarówno całej Unii Europejskiej, jak i krajów członkowskich, lata 2008-2009 były niezwykle istotne. Zapoczątkowały bowiem ciągle trwający okres stagnacji gospodarki europejskiej, a w niektórych latach pojawiło się nawet zjawisko recesji, którego potwierdzeniem był spadek produktu krajowego brutto (PKB), np. w roku 2009 w wysokości 4,3%, czy w roku 2012 - 0,4%. Także prognozy Komisji Europejskiej do końca roku 2015 nie są zbyt optymistyczne, choć zauważalna jest tendencja niewielkiego ożywienia (zob. tabela nr 1). Ponadto "pełzającej" stagnacji towarzyszy wzrost bezrobocia, które od roku 2012 w całej Unii przekracza 10%, a w strefie euro oscyluje wokół 12%. Także prognozy w tym zakresie nie przewidują diametralnej zmiany (tabela nr 2).

Tabela 1. Wzrost realnego PKB w Unii Europejskiej i strefie euro w latach 2007-2015 (w procentach)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

UE-27/28

3,0

0,5

-4,3

1,8

1,6

-0,4

0,1

1,6

2,0

strefa euro

2,8

0,4

-4,2

1,8

1,6

-0,7

-0,4

1,2

1,7

Źródło:Europe in...

Pełna treść dostępna po zalogowaniu do LEX