Monografie
Opublikowano: WKP 2017
Rodzaj: monografia
Autor monografii:

Opieka nad zabytkiem nieruchomym. Problemy administracyjnoprawne

Autor fragmentu:

Wprowadzenie

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn.: Dz.U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm.) określa w szczególności przedmiot, zakres i formy ochrony zabytków oraz opieki nad nimi.

Niniejsze opracowanie dotyczy opieki nad zabytkami, a więc drugiego podstawowego elementu budowy całej konstrukcji ustawowej.

Opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega w szczególności na zapewnieniu warunków do:

1)

naukowego badania i dokumentowania zabytku,

2)

prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku,

3)

zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie,

4)

korzystania z zabytku w sposób gwarantujący trwałe zachowanie jego wartości,

5)

popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury.

Opieka jest w niniejszej publikacji rozumiana w większym stopniu jako wykonywanie zadań publicznych niż jako realizacja uprawnień właścicielskich. Z tego względu przedstawiona w pracy perspektywa opiekuna prawnego zabytku jest nieco odmienna od dotychczas ukształtowanych poglądów doktryny i orzecznictwa.

Drugim elementem ograniczającym zakres rozważań była koncentracja wyłącznie na problemach opieki prawnej nad zabytkami nieruchomymi, których sytuacja prawna różni się od sytuacji zabytków ruchomych.

Przyjęta w opracowaniu perspektywa opiekuna prawnego zabytku dotyczy oczywiście różnych podmiotów publicznych i prywatnych. W ostatnich latach nasila się jednak proces jednokierunkowego przekazywania zadań publicznych w zakresie opieki nad zabytkami nieruchomymi podmiotom prywatnym, do których należy już największa liczba takich zabytków. Jednocześnie oczekiwana jest zmiana modelu ochrony zabytków, która w założeniu powinna pozwolić na bardziej elastyczne reakcje na problemy opiekunów prawnych zabytków nieruchomych. Wydaje się zatem, że w tej dziedzinie znajdujemy się obecnie w okresie przejściowym.

W tytule opracowania celowo użyto liczby pojedynczej, gdyż niezależnie od kwestii własnościowych opieka nad zabytkiem wykazuje zawsze zindywidualizowany charakter. Nie ma bowiem dwóch takich samych zabytków nieruchomych, nawet wówczas, gdy są to sąsiadujące ze sobą budynki bliźniacze. Dlatego w odniesieniu do każdego z nich działania opiekuna muszą być nieco inne, uwzględniające nie tylko jego specyfikę, wynikającą z faktu, iż jako zabytek, będący dziełem człowieka lub związany z jego działalnością, stanowi świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, ale także respektujące posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową, której zachowanie leży w interesie społecznym. W praktyce oznacza to konieczność podejmowania działań nie tylko na rzecz utrzymania wartości materialnej zabytku nieruchomego, ale również służących zachowaniu jego wartości niematerialnej.

W pracy uwzględniono ostatnie zmiany wprowadzone ustawą z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz ustawy o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz ustawy o muzeach (Dz. U. poz. 1887).

Autor fragmentu:

RozdziałI
Ochrona dziedzictwa kulturowego i zabytki

1.Dziedzictwo narodowe i kulturowe

Zgodnie z art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.): „Rzeczpospolita Polska (...) strzeże dziedzictwa narodowego”, co oznacza, że dbałość o dziedzictwo powinna być uwzględniana przez wszystkie władze publiczne, tj. zarówno przez ustawodawcę, jak i przez organy administracji publicznej, a także przez sądy. Artykuł 5 Konstytucji RP wyznacza jednoznacznie istotny cel publiczny, jakim jest sprawowanie pieczy nad dziedzictwem narodowym. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego cel, jakim jest ochrona zabytków, nie może być w żadnej mierze kwestionowany i za oczywiste należy uznać, że konieczność ochrony zabytków leży w interesie publicznym . M. Stahl wskazuje, że określenie terminu „interes publiczny” jest trudne oraz zależne od konkretnego kontekstu prawnego, społecznego, politycznego oraz od przyjętego systemu wartości . Cel zachowania dziedzictwa w przypadku administracji publicznej powinien być realizowany poprzez wykonywanie...

Pełna treść dostępna po zalogowaniu do LEX

Zaloguj się do LEX | Nie korzystasz jeszcze z programów LEX?