Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego - OpenLEX

Dauter Bogusław, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego

Monografie
Opublikowano: LexisNexis 2009
Rodzaj: monografia
Autor monografii:

Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego

Autor fragmentu:

Wstęp

Od 1 stycznia 2004 r. sądownictwo administracyjne funkcjonuje w zreformowanej, odrębnej od sądownictwa powszechnego, formie ustrojowej. Jego istotą, zgodnie z zapisami Konstytucji RP, jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.

Ustawami regulującymi zakres kontroli są w szczególności ustawa z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz ustawa z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Pierwszą z nich wprowadzono dwuinstancyjność sądownictwa administracyjnego oraz uregulowano ustrój sądów administracyjnych, druga natomiast określa zasady postępowania przed tymi sądami. Na postępowanie składa się wiele czynności stron i sądu, które prowadzą do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej.

Postępowanie przed sądami administracyjnymi charakteryzuje się - w porównaniu z innymi procedurami sądowymi - pewną swoistością, przejawiającą się nie tylko w jego przedmiotowo - podmiotowym charakterze, lecz także m.in. w tym, że wojewódzki sąd administracyjny jako sąd pierwszej instancji przy rozpoznawaniu skargi nie jest związany jej zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Już chociażby ten jeden z wielu przykładów odrębności postępowania przed sądami administracyjnymi wskazuje na potrzebę odpowiedniego przygotowania ze strony podmiotów uczestniczących w tym postępowaniu.

Szczególna rola w postępowaniu sądowoadministracyjnym przypada sędziemu, który przy rozstrzyganiu indywidualnej sprawy, poza wiedzą z zakresu prawa materialnego, musi wykazywać się dogłębną znajomością zasad procesowych i umiejętnością ich stosowania z największym pożytkiem dla stron postępowania. Zwróciła na to uwagę również Krajowa Rada Sądownictwa, która w uchwale nr 16/2003 z 19 lutego 2003 r. w sprawie uchwalenia zbioru zasad etyki zawodowej sędziów stwierdziła m.in., że sędzia powinien dbać o porządek i właściwy przebieg oraz odpowiedni poziom stosowania procedur, w których uczestniczy (§ 12). Wyjaśniając stronom kwestie proceduralne, powinien to czynić w sposób dla nich zrozumiały. To samo dotyczy ogłaszanych motywów rozstrzygnięcia, w których powinien ponadto unikać sformułowań wykraczających poza rzeczową potrzebę uzasadnienia stanowiska sądu mogących naruszać godność lub cześć podmiotów występujących w sprawie albo też osób trzecich (§ 11). Obowiązkiem sędziego jest również podejmowanie wszelkich czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy i dążenie do jej rozstrzygnięcia w pierwszym terminie. W celu prawidłowej realizacji tej, wynikającej z ustawy, zasady ogólnej niezbędna jest praktyczna umiejętność posługiwania się określonymi instytucjami prawa procesowego. Temu właśnie służy niniejsze opracowanie.

Intencją autora jest pragmatyczne ujęcie poszczególnych instytucji procesowych w pewnym porządku, nie zawsze jednak zgodnym z kolejnością ich zamieszczenia w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Aby zapewnić przejrzystość książki, została ona podzielona na rozdziały, punkty i podpunkty. Ze względu na charakter opracowania niektóre instytucje omówiono szerzej, np. posiedzenia sądowe czy uzasadnienie orzeczenia, inne - jak właściwość sądu czy pisma stron - tylko w takim zakresie, jaki jest niezbędny dla odniesienia się do całości poruszanej problematyki.

Istotą opracowania jest próba udzielenia odpowiedzi na pytania, które nasuwają się w praktyce orzeczniczej, i wskazania sposobu ich rozstrzygnięcia. W wielu wypadkach odpowiedź wynika z ugruntowanego już orzecznictwa sądów administracyjnych lub piśmiennictwa prawniczego, przywoływanych w tej pracy. Niektóre jednak kwestie wymagały indywidualnego podejścia i uzasadnienia z pełną świadomością, że zweryfikuje je praktyka orzecznicza. Autor starał się również odnieść do pytań i wypowiedzi, które były przedmiotem wielu sędziowskich narad i szkoleń.

Niniejsza publikacja jest kierowana głównie do asystentów sędziego, referendarzy sądowych, asesorów, a także kandydatów na sędziów. Autor ma nadzieję, że do opracowania sięgną również sędziowie, dla których omawiana problematyka nie ma żadnych tajemnic.

Drugie wydanie niniejszego opracowania zostało uzupełnione o aktualne piśmiennictwo prawne oraz orzecznictwo sądowe, w tym przede wszystkim podjęte przez składy poszerzone Naczelnego Sądu Administracyjnego, a dotyczące m.in. wartości przedmiotu zaskarżenia, kosztów postępowania od skargi kasacyjnej na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie, kary grzywny, skutków związania uchwałą składu siedmiu sędziów przy ponownym rozpoznaniu skargi kasacyjnej przez NSA, czy braków formalnych wniosku o prawo pomocy.

Przy niektórych zagadnieniach, nadal kontrowersyjnych, jak np. naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, autor w szerszym zakresie przywołał argumentację odmienną od tej, którą sam podziela.

Serdeczne podziękowania autor składa Panu sędziemu prof. Janowi Pawłowi Tarno oraz Panu sędziemu dr Arturowi Mudreckiemu za przychylne tej pracy recenzje. Zawarte w tych recenzjach uwagi stanowiły ważną inspirację do dodatkowych rozważań, które to wydanie zawiera.

Autor fragmentu:

RozdziałI
Zagadnienia ogólne

1.Konstytucyjne zasady funkcjonowania sądownictwa administracyjnego

1.1.Prawo do sądu

Każdy, zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, ma prawo do rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. To konstytucyjne prawo do sądu przysługuje każdemu podmiotowi występującemu w obrocie prawnym z wyjątkiem podmiotów prawa publicznego, które jako organy władzy publicznej realizują swoje uprawnienia w sposób władczy.

Prawo do sądu, będące gwarancją podstawowych praw i wolności człowieka, ma swoje umocowanie w prawie międzynarodowym. W szczególności chodzi tu o art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) oraz art. 14 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych z 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167). Konwencje zostały ratyfikowane przez Polskę, weszły tym samym do porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.

Zasadę prawa do sądu zapisaną w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wzmacnia art. 77 ust. 2Konstytucji RP, który stanowi, że ustawa...

Pełna treść dostępna po zalogowaniu do LEX