Monografie
Opublikowano: WKP 2019
Rodzaj: monografia
Autor monografii:

Legitymacja procesowa w postępowaniu cywilnym

Autor fragmentu:

Wstęp

Celem monografii jest analiza pojęcia legitymacji procesowej w postępowaniu cywilnym. Poza zakresem pracy pozostają kwestie dotyczące legitymacji do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego czy karnego. Zrezygnowano również z szerokiego omówienia legitymacji w poszczególnych kategoriach spraw. Szczegółowe regulacje posłużyły jako przykłady ilustrujące główny tok wypowiedzi.

Opracowanie składa się z dziewięciu rozdziałów. Rozdział 1 poświęcono pojęciu i rodzajom legitymacji procesowej. Przyjęto, że legitymacja procesowa dzieli się na legitymację procesową materialną oraz formalną. Zawsze należy ustalić, z jaką legitymacją procesową mamy do czynienia, różne są bowiem skutki braku jednej lub drugiej legitymacji.

Obowiązująca w doktrynie, jak i dominująca w orzecznictwie definicja legitymacji procesowej materialnej jako zdolności do występowania w konkretnej sprawie w charakterze powoda (legitymacja czynna) lub pozwanego (legitymacja bierna) może budzić zastrzeżenia, których źródłem jest stosowanie pojęć procesowych do zdefiniowania legitymacji materialnoprawnej. Prowadzi to w konsekwencji do wielu trudności, w tym m.in. w zakresie odróżnienia legitymacji materialnej od formalnej.

Wskazano, że niemożliwe jest podanie jednej definicji legitymacji procesowej, albowiem należy wyróżnić legitymację materialną oraz formalną. Przez legitymację formalną rozumie się zdolność do dokonywania czynności procesowych w konkretnej sprawie. Ma ona swoją podstawę w przepisie prawa albo w stosunku procesowym. Legitymacja formalna związana jest ze stosunkiem procesowym, a nie ze stosunkiem materialnoprawnym. Legitymacja materialna oznacza występowanie wskazanych w pozwie podmiotów jako stron stosunku prawnego będącego przedmiotem postępowania.

W sposób ogólny, albowiem zagadnienie zostało przedstawione szczegółowo w rozdziale 3, omówiono skutki braku legitymacji materialnej oraz formalnej.

Rozdział 2 dotyczy legitymacji procesowej formalnej. W sposób zwięzły odniesiono się w nim do problemu odróżnienia przypadków szczególnej zdolności sądowej od występowania w charakterze strony osoby fizycznej piastującej określoną funkcję. Generalny podział obejmuje legitymację formalną przysługującą stronom stosunku prawnego oraz legitymację pozostającą poza tym stosunkiem. W opracowaniu opowiedziano się za koncepcją traktującą legitymację formalną jako przesłankę procesową, której brak prowadzi do odrzucenia pozwu lub innego pisma procesowego. Legitymacja formalna została potraktowania szerzej niż tylko jako legitymacja do wniesienia pozwu. Dotyczy ona wszystkich czynności podejmowanych w procesie przez strony.

Rozdział 3 poświęcono legitymacji prokuratora oraz podmiotów, do których stosuje się odpowiednio przepisy o udziale prokuratora.

W rozdziale 4 przedstawiono pojęcie legitymacji procesowej na tle innych podstawowych pojęć postępowania cywilnego. W szczególności wskazano na relacje między legitymacją procesową a zdolnością sądową oraz zdolnością procesową. Ze względu na istotę legitymacji materialnej omówiono podstawowe rodzaje stosunków cywilnoprawnych.

W rozdziale 5 przedstawiono skutki braku legitymacji procesowej. Oddzielnego potraktowania wymaga brak legitymacji formalnej oraz materialnej. Brak legitymacji formalnej prowadzi do odrzucenia pozwu lub innego pisma procesowego, albowiem pismo zostaje wniesione przez osobę nieuprawnioną. Legitymacja formalna stanowi bezwzględną przesłankę procesową. Brak legitymacji procesowej materialnej skutkuje natomiast oddaleniem powództwa. Odrzucając pozew, sąd wydaje orzeczenie w formie postanowienia, oddalając zaś powództwo – w formie wyroku.

Rozdział 6 poświęcono zmianom podmiotowym w procesie, które zostały uregulowane w art. 194–198 k.p.c. Zmiany te są połączone z legitymacją procesową. Zwrócono jednak uwagę na nieprawidłową terminologię dotyczącą tych zmian w połączeniu z legitymacją procesową.

W rozdziałach 7–9 omówiono kolejno: legitymację procesową w postępowaniach odrębnych, legitymację w postępowaniu nieprocesowym oraz legitymację w postępowaniu zabezpieczającym i egzekucyjnym.

Całość zamykają wnioski końcowe zawierające również postulaty de lege ferenda.

Praca została przygotowana przy wykorzystaniu metody prawno-dogmatycznej. Uwzględniono w niej stan prawny na dzień 12.11.2018 r.

Autor fragmentu:

Rozdział1
Pojęcie i rodzaje legitymacji procesowej

1.1.Pojęcie legitymacji

1.1.1.Definicje doktryny

Należy podkreślić, że w polskiej doktrynie postępowania cywilnego, podobnie zresztą jak i w zagranicznej, brak jest jednolitości poglądów co do samego pojęcia legitymacji procesowej .

Według W. Siedleckiego legitymacja procesowa oznacza „materialne uprawnienie do występowania w konkretnym procesie cywilnym w charakterze strony procesowej” . Autor podkreśla przy tym, że nie jest to określenie prawa procesowego, albowiem o legitymacji procesowej decydują przepisy prawa materialnego . Podobną „materialnoprawną” koncepcję legitymacji przyjął także H. Dolecki, twierdząc, że legitymacja procesowa wynika z przepisów prawa materialnego i stanowi „przesłankę merytorycznego rozpoznania sprawy” . Należy podkreślić, że o podziale przepisów na przepisy prawa materialnego i procesowego nie rozstrzyga wyłącznie ich usytuowanie odpowiednio w Kodeksie cywilnym lub Kodeksie postępowania cywilnego. W piśmiennictwie podkreśla się, że w Kodeksie cywilnym zawarte są również przepisy procesowe, a w...

Pełna treść dostępna po zalogowaniu do LEX

Zaloguj się do LEX | Nie korzystasz jeszcze z programów LEX? Zamów prezentację