Granice nieruchomości i sposoby ich ustalania - OpenLEX

Felcenloben Dariusz, Granice nieruchomości i sposoby ich ustalania

Monografie
Opublikowano: LexisNexis 2011
Rodzaj: monografia
Autor monografii:

Granice nieruchomości i sposoby ich ustalania

Autor fragmentu:

Wprowadzenie

Prawo własności do wyodrębnionego obszaru ziemi, stanowiące fundament każdego społeczeństwa, byłoby niepewne, a tym samym trudne do fizycznej, ale także prawnej ochrony, gdyby nie miało ściśle oznaczonych granic wyznaczających obszar, w którym właściciel - z wyłączeniem innych osób - może korzystać z przysługujących mu praw. Z tego też powodu tak istotne jest, aby granice nieruchomości wyznaczone były w taki sposób, aby dawały każdoczesnemu posiadaczowi poczucie pewności, w jakim obszarze przysługujące mu prawo może wykonywać, i w jakim zakresie podlega ono formalnej ochronie.

Od czasu kiedy człowiek zaczął prowadzić osiadły tryb życia, a ziemia stała się rzadkim dobrem o mierzalnej ekonomicznej wartości, granice użytkowanych gruntów oznaczane były przez ich posiadaczy widocznymi znakami (kopcami, kamieniami, naciosami na drzewach itd.), a przebieg linii rozdzielających sąsiednie nieruchomości ustalany był w sposób zwyczajowo przyjęty w danej społeczności, co z czasem doprowadziło do wykształcenia się stanowionych norm prawa procesowego, będących podstawą rozstrzygania sporów granicznych i powstających na ich tle międzysąsiedzkich konfliktów.

W książce zostało przedstawione zagadnienie dotyczące formowania się na przestrzeni wieków norm prawa zwyczajowego, a następnie stanowionego, umożliwiających ustalanie granic posiadłości ziemskich, jak i określających procesowe zasady postępowania w spornych sprawach granicznych, a także rozstrzygania sporów o charakterze posesoryjnym i petytoryjnym.

Książka podzielona jest na dwie części. W pierwszej, zawierającej dziesięć rozdziałów, przedstawiono historię kształtowania się pojęcia granic własności i sposobów ich oznaczania, ze szczególnym uwzględnieniem obowiązujących w prawie rzymskim norm procesowych rozstrzygania sporów granicznych.

W kolejnych rozdziałach tej części omówiono początki kształtowania się prawa granicznego, poczynając od momentu tworzenia się państwa polskiego i formowania się w tym zakresie prawa zwyczajowego, a więc od okresu, w którym były podejmowane pierwsze próby formalnego definiowania procesu granicznego, aż do czasów przyjęcia stanowionego prawa określającego zasady ustalania granic nieruchomości i rozstrzygania sporów granicznych.

Problematyka kształtowania się instytucji rozgraniczania nieruchomości została przedstawiona z uwzględnieniem zmian o charakterze ustrojowym, związanym z utratą państwowości i koniecznością respektowania systemów prawnych państw zaborczych, a także okresem istnienia Księstwa Warszawskiego, w którym zostało przeniesione na grunt polski francuskie prawo cywilne. Zostały omówione także zasady ustalania granic gruntów objętych reformą rolną (okres międzywojenny), a także obowiązujące od 1946 r. aż do 1989 r. zasady rozgraniczania nieruchomości.

W części drugiej, zawierającej dziewięć rozdziałów, zostały przedstawione zagadnienia prawne dotyczące obowiązującego dwuetapowego administracyjnosądowego modelu postępowania rozgraniczeniowego, w którym cechą charakterystyczną jest łączenie procedur administracyjnych z typowymi dla prawa cywilnego rozwiązaniami procesowymi, czego przykładem jest możliwość zawarcia przed geodetą ugody granicznej kończącej spór, mającej moc ugody sądowej. Poddano również szczegółowej analizie poszczególne etapy administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego, z uwypukleniem tych jego elementów procesowych, które zarówno w praktyce, jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym są rozbieżnie interpretowane i sprawiają, że przyjęte zasady są niejednoznaczne, a przez to stwarzają problemy decyzyjne przy podejmowaniu rozstrzygnięć procesowych w sprawie.

Wyrażam nadzieję, że zaprezentowana w książce tematyka będzie stanowić pomoc i inspirację zarówno dla tych Czytelników, których interesuje teoria zagadnienia, jak i dla tych, którzy szukają pomocy w praktycznym stosowaniu ustalonych norm określających instytucję rozgraniczania nieruchomości, w tym geodetów, prawników czy też osoby prowadzące w imieniu właściwych organów postępowania administracyjne w tym zakresie, a także legislatorów decydujących o kształcie przyszłego modelu rozgraniczania nieruchomości.

Autor fragmentu:

CZĘŚĆPIERWSZA
Dawne procesy graniczne

ROZDZIAŁI
Pierwsze wzmianki o sposobach oznaczania granic nieruchomości i metodach dokumentowania ich przebiegu

1.Formowanie się pojęcia granic własności

Problematyka ustalania granic nieruchomości, oznaczania punktów granicznych, jak i dokumentowania ich przebiegu do celów dowodowych towarzyszy od wieków rozwojowi społecznemu i mimo upływu czasu jest ciągle aktualna.

W ujęciu historycznym i społecznym pojęcie granicy nieruchomości było nierozerwalnie związane z kształtowaniem się instytucji samego prawa własności. Gdy ludzie nauczyli się uprawiać ziemię, i zaczęli prowadzić osiadły tryb życia, pojawiła się potrzeba ochrony ich pól i osad, w których zamieszkiwali i produkowali określone dobra.

Konieczność wytyczania granic swojego władztwa nad obszarem nabytym w sposób pierwotny przez zawłaszczenie była także efektem kształtowania się pojęcia prawa własności w ujęciu ekonomicznym. Ziemia, jako rzadkie dobro, stanowiła bowiem wartość użytkową, którą należało wyodrębnić i w tych granicach chronić przed innymi.

Jean Jacques Rousseau (1712-1778), definiując pojęcie prawa własności, odwoływał się do ludzkiej chciwości, jako cechy stanowiącej...

Pełna treść dostępna po zalogowaniu do LEX