Ustawa o rachunkowości. Komentarz, wyd. V - OpenLEX

Walińska Ewa (red.), Ustawa o rachunkowości. Komentarz, wyd. V

Komentarze
Opublikowano: WKP 2018
Stan prawny: 1 sierpnia 2018 r.
Autorzy komentarza:

Ustawa o rachunkowości. Komentarz, wyd. V

Autorzy fragmentu:

Wstęp

Rachunkowość finansowa podlega regulacjom prawnym lub/i środowiskowym, które determinują sposób jej organizacji w praktyce gospodarczej.

W Polsce podstawą jej regulacji jest ustawa o rachunkowości, której przepisy wyznaczają ramy prawne prowadzenia ksiąg rachunkowych i sporządzania sprawozdań finansowych. Określa ona ponadto zasady rachunkowości oraz zasady wykonywania działalności w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Zakres podmiotowy ustawy o rachunkowości jest bardzo szeroki. Obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych dotyczy podmiotów o zróżnicowanym zakresie działalności gospodarczej, zarówno pod względem jej rozmiarów, jak i przedmiotu (branży). W związku z tym zawiera ona szereg odniesień do przepisów wykonawczych (rozporządzeń), dostosowanych do specyfiki działalności poszczególnych typów jednostek gospodarczych (np. banki, instytucje ubezpieczeniowe i inne instytucje finansowe) lub do wybranych obszarów problemowych (np. rachunkowość instrumentów finansowych).

Niniejsza publikacja stanowi kompleksowe omówienie poszczególnych artykułów podstawowego aktu prawnego tworzącego polskie prawo bilansowe, jakim jest ustawa o rachunkowości. Oprócz samego komentarza do przepisów ustawy, objaśniającego ich istotę, znaczenie, miejsce w całym systemie rachunkowości i wzajemne powiązania między nimi, Czytelnik znajdzie także odniesienia do najważniejszych aspektów praktycznych wynikających z określonych regulacji.

Książka obejmuje komentarz do poszczególnych rozdziałów ustawy o rachunkowości oraz do załączników nr 1, 4, 5 i 6 do ustawy o rachunkowości. Dodatkowo przedstawiono formułę sprawozdania finansowego odpowiednio – dla banków oraz zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji – zgodną z załącznikami nr 2 i 3 do ustawy o rachunkowości.

Komentarz koncentruje się, podobnie jak ustawa o rachunkowości, na regulacjach dotyczących jednostek innych niż banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji. Działalność bankowa, ubezpieczeniowa i reasekuracyjna jest na tyle odmienna, iż wymagała uszczegółowienia w aktach prawnych innych niż ustawa o rachunkowości. Z tego powodu nie podlegają komentarzowi sprawozdania finansowe banków, zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji, gdyż zawartość merytoryczna tych sprawozdań wynika w dużej mierze z innych, niż ustawa o rachunkowości, norm prawnych.

Zagadnienia omawiane w książce są prezentowane w kolejności artykułów z ustawy o rachunkowości, a objaśnienie każdego z nich ma następującą strukturę:

Komentarz objaśniający,

Kluczowe aspekty praktyczne,

Źródła innych regulacji (regulacji wykraczających poza ustawę o rachunkowości).

Na podkreślenie zasługują odniesienia autorów Komentarza do aspektów praktycznych komentowanych przepisów. Mają one potrójne znaczenie, po pierwsze – uświadamiają konieczność podjęcia określonych decyzji odnośnie do systemu rachunkowości w danej jednostce, po drugie – prezentują konkretne rozwiązania już funkcjonujące w polskiej praktyce, i po trzecie – ich celem jest zwrócenie uwagi na skutki podatkowe, głównie w podatku dochodowym – wszędzie tam, gdzie są one istotne. Przedstawione komentarze należy traktować jako wskazówki, rozwiązania jedne z wielu możliwych, które każda jednostka może zastosować wprost lub je zmodyfikować i dostosować do specyfiki swojej działalności.

Niniejsze, piąte wydanie Komentarza zostało zaktualizowane i rozszerzone. W stosunku do wydania czwartego , uwzględnia kolejne nowelizacje ustawy o rachunkowości wprowadzone przez następujące akty prawne:

1)

ustawę z 31.03.2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 615),

2)

ustawę z 16.12.2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców (Dz.U. poz. 2255),

3)

ustawę z 15.12.2016 r. o zmianie ustawy o rachunkowości (Dz.U. z 2017 r. poz. 61),

4)

ustawę z 26.01.2017 r. o zmianie ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 245),

5)

ustawę z 9.03.2017 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 791),

6)

ustawę z 11.05.2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (Dz.U. poz. 1089),

7)

ustawę z 9.11.2017 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego działalności innowacyjnej (Dz.U. poz. 2201),

8)

ustawę z 15.12.2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 62),

9)

ustawę z 26.01.2018 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 398),

10)

ustawę z 6.03.2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej (Dz.U. poz. 650),

11)

ustawę z 5.07.2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej (Dz.U. poz. 1629).

Niniejsze wydanie Komentarza obejmuje siedem aneksów. W aneksie nr 1 przedstawiono krótką charakterystykę zmian ustawy o rachunkowości (które miały miejsce od poprzedniego wydania Komentarza), zawierającą główne przesłanki ich wprowadzenia. Aneks nr 2 prezentuje dyrektywy Unii Europejskiej regulujące zagadnienia dotyczące rachunkowości. W aneksie nr 3 zaprezentowano ogólne informacje na temat Międzynarodowego Standardu Sprawozdawczości Finansowej dla małych i średnich przedsiębiorstw, który zawiera wymogi wyceny oraz ujawniania i prezentacji dla sprawozdań finansowych ogólnego przeznaczenia przez nie sporządzanych. Kolejny aneks (aneks nr 4) poświęcony został modelowi raportowania niefinansowego w Polsce. Aneks nr 5 dotyczy deregulacji i dereglamentacji dostępu do zawodów z sektora finansowego (księgowi, doradcy podatkowi, biegli rewidenci). Kolejny aneks (aneks nr 6) prezentuje nowe rozporządzenie w sprawie „rachunkowości budżetowej”, którego celem jest dostosowanie zasad rachunkowości do wymogów krajowych i europejskich. Ostatni aneks (aneks nr 7) poświęcony jest Krajowym Standardom Rachunkowości, wskazuje ich zakres i zagadnienia będące uzupełnieniem przepisów ustawy o rachunkowości.

Komentarz odnosi się do stanu prawnego ustawy o rachunkowości na dzień 1.08.2018 r. , obejmuje zatem wszystkie nowelizacje ustawy od roku jej pierwotnego opublikowania do tego dnia.

Autorami Komentarza są pracownicy naukowo-dydaktyczni Katedry Rachunkowości na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Łódzkiego oraz praktycy.

Publikacja jest wynikiem doświadczeń autorów, którzy od wielu lat łączą działalność akademicką z praktyką i mają w swoim dorobku wiele publikacji, a także doświadczenie zdobyte w procesie realizacji projektów z zakresu rachunkowości w wielu polskich przedsiębiorstwach.

Autorzy

Autor fragmentu:
Art. 1art(1)Zakres przedmiotowy ustawy

Komentarz objaśniający

Ustawa określa zasady jednego z podsystemów rachunkowości jednostki, jakim jest rachunkowość finansowa i będące jej integralną częścią zasady sporządzania sprawozdań finansowych oraz zasady wykonywania działalności w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Artykuł 1 określa zakres przedmiotowy ustawy o rachunkowości obejmujący dwa zasadnicze obszary regulacji – zasady rachunkowości finansowej oraz usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych. Obszar pierwszy jest bardzo szeroki, gdyż obejmuje zasady ewidencji księgowej, zasady wyceny bilansowej i ustalania wyniku finansowego, a dodatkowo zasady sporządzania sprawozdań finansowych (zarówno jednostkowych, jak i skonsolidowanych).

Kluczowe aspekty praktyczne

Ustawa o rachunkowości, będąc fundamentem polskiego prawa bilansowego, ma bardzo istotne znaczenie dla polskiej praktyki. Zawiera regulacje, do których odwołują się inne dziedziny życia gospodarczego – podatki, prawo handlowe, system ubezpieczeń społecznych itp....

Pełna treść dostępna po zalogowaniu do LEX