Komentarze
Opublikowano: WKP 2018
Stan prawny: 9 lipca 2018 r.
Autor komentarza:

Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. VIII

Autor fragmentu:

Wprowadzenie

Zmiany zapoczątkowane w 1989 r. spowodowały przekształcenie polskiej gospodarki oraz administracji publicznej. Obecnie istnieje zatem administracja publiczna o złożonej strukturze – oprócz organów administracji rządowej działają samorządy terytorialne. Skłania to m.in. do pytania o treść interesu ogólnego, który mają realizować wszystkie podmioty administrujące. W odniesieniu do problematyki egzekucji administracyjnej dotyczy to zwłaszcza ponownego określenia relacji między wierzycielem a organem egzekucyjnym.

Przemiany społeczne i gospodarcze ostatniego ćwierćwiecza sprawiły, że pojawiły się istotne różnice w zamożności między osobami fizycznymi. Zyskały na znaczeniu marginalizowane w przeszłości instytucje, jak np. spółka handlowa czy weksel. Coraz częściej polscy przedsiębiorcy prowadzą działalność gospodarczą poza Polską. Coraz częściej też zobowiązany jest jednostką organizacyjną lub osobą prawną, a nie osobą fizyczną. Zmniejszeniu uległa sfera państwowych jednostek organizacyjnych, w stosunku do których stosowano szczególny tryb egzekucji.

Unormowania ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dostosowane do realiów gospodarki socjalistycznej, coraz bardziej utrudniały organom egzekucyjnym prowadzenie efektywnej egzekucji administracyjnej. Ujawniła się zatem konieczność dostosowania narzędzi pozostających w dyspozycji organów egzekucyjnych do zmienionej sytuacji społeczno-gospodarczej. Należy także wskazać na nowy sposób myślenia o państwie i prawie oraz o pozycji jednostki w państwie. W ramach postępowania egzekucyjnego w administracji rozbudowano zatem katalog środków prawnych służących ochronie interesów zarówno zobowiązanego, jak i innych podmiotów; m.in. poddano kontroli sądów administracyjnych postanowienia organu egzekucyjnego, na które przysługuje zażalenie.

Od 1990 r. dokonano kilkudziesięciu nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w następstwie czego siedmiokrotnie ogłoszono tekst jednolity. Nowelizacja dokonana ustawą z 6.09.2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1368) wprowadziła najwięcej, bo aż 99 zmian polegających na dodaniu lub zmianie brzmienia 231 artykułów oraz uchyleniu 17 artykułów. W wyniku tej nowelizacji objętość tekstu ustawy została zwiększona prawie dwukrotnie. Nowelizacja ta zasadniczo zmieniła tryb prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zmianie uległ zarówno sposób regulacji poszczególnych instytucji, jak i struktura ustawy. Wprowadzono wiele nowych rozwiązań, jak np. instytucję organu rekwizycyjnego bądź odpowiedzialność dłużnika zajętej wierzytelności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków związanych z egzekucją z zajętej rzeczy lub prawa majątkowego. W szczególności rozbudowano regulację dotyczącą środków egzekucji należności pieniężnych. Katalog środków egzekucyjnych poszerzono m.in. o egzekucję z papierów wartościowych, z weksla oraz z nieruchomości.

Proces modernizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie został zakończony w 2001 r. Ustawa ta jest nadal przedmiotem wielu nowelizacji. Wprowadzanie licznych i szerokich zmian do postępowania egzekucyjnego przez nowelizowanie obowiązującej ustawy, a nie przez uchwalenie nowej, doprowadziło do powstania rozbieżności między dotychczasowymi i nowymi konstrukcjami oraz do nieuchronnych w tej sytuacji trudności interpretacyjnych.

Przepisy komentowanej ustawy stały się również w pierwszej połowie lat 90. XX w. przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych. Z całą pewnością orzecznictwo przyczyniło się do wyjaśnienia wielu wątpliwości praktycznych, jednakże nie zawsze można mówić o ukształtowaniu się jednolitej linii orzeczniczej w sprawach egzekucji administracyjnej. Wskazać również należy na trzy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wydane ostatnio, to jest: wyrok z 28.06.2016 r., SK 31/14, Dz.U. poz. 1244 (dotyczący wysokości opłat za czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjnej); wyrok z 18.10.2017 r., K 27/15, Dz.U. poz. 1954 (dotyczący egzekucji z nieruchomości lub lokalu/pomieszczenia służących zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych zobowiązanego); wyrok z 18.04.2018 r., K 52/16, Dz.U. poz. 760 (dotyczący skargi pauliańskiej). W szczególności pierwszy z powyższych wyroków, będący tzw. wyrokiem zakresowym, może wzbudzać spory co do jego wpływu na sposób rozumienia przepisów komentowanej ustawy.

Celem niniejszego komentarza jest wyjaśnienie zawiłości egzekucji administracyjnej przede wszystkim przez przedstawienie orzecznictwa sądów administracyjnych, wskazanie zagadnień dyskusyjnych pojawiających się na tle stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przedstawienie propozycji ich rozwiązania. Komentarz stanowi w tym zakresie autorską interpretację przepisów ustawy, wymagającą weryfikacji przez praktykę.

Zamiarem autora było dostarczenie Czytelnikowi komentarza napisanego w przystępny sposób, jednakże wysoki stopień złożoności omawianej materii znacząco utrudnił realizację tego zamiaru.

Autor fragmentu:
Art. 1art(1)Zakres obowiązywania

1.

Tytuł rozdziału nie jest adekwatny do jego treści, ponieważ nie wszystkie jego przepisy zawierają normy o charakterze zasad ogólnych. Zasady ogólne są normami lub uznanymi konsekwencjami grupy norm systemu prawa pozytywnego, które mają zasadniczy charakter ze względu na: miejsce normy w hierarchicznej strukturze systemu prawa, stosunek logiczny normy do innych norm, rolę normy w konstrukcji prawnej lub inne oceny natury społeczno-politycznej (K. Opałek, J. Wróblewski, Zagadnienia teorii prawa, Warszawa 1969, s. 92; J. Wróblewski, Zagadnienia procesowego modelu sądowego stosowania prawa, „Studia Prawnicze” 1986/1–2, s. 87–88). Zasady ogólne prawa spełniają wiele różnych funkcji. Najważniejszą z nich jest funkcja opisowa, określająca w sposób ogólny podstawowe cechy i założenia postępowania egzekucyjnego. Katalog zasad ogólnych wskazuje zatem na wartości uznane przez ustawodawcę za mające kluczowe znaczenie w dziedzinie uregulowanej przez ustawę. Zasady...

Pełna treść dostępna po zalogowaniu do LEX

Zaloguj się do LEX | Nie korzystasz jeszcze z programów LEX?