Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, cz. 2 (art. 56–125) - OpenLEX

Gudowski Jacek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, cz. 2 (art. 56–125)

Komentarze
Opublikowano: WKP 2021
Stan prawny: 1 kwietnia 2021 r.
Autorzy komentarza:

Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, cz. 2 (art. 56–125)

Autor fragmentu:

Przedmowa

Współczesne prawo – nadmiernie rozbudowane, skomplikowane, dalekie od doskonałości, osadzone w licznych, stale zmieniających się kontekstach – nie istnieje i nie funkcjonuje bez komentarzy. Ich rola wzrasta; stają się nieodłącznym towarzyszem tekstu normatywnego, pozwalającym na jego zrozumienie i objaśnienie. Dotyczy to także aktów prawa prywatnego, w tym jego ostoi – Kodeksu cywilnego, ustawy, która choć obowiązuje już ponad 50 lat i ma ogromne zaplecze dogmatyczne oraz doktrynalne, jest wciąż nowelizowana, nabiera nowych odniesień i wymaga nieustannej dynamicznej interpretacji.

Komentarza potrzebują wszyscy, zarówno prawnicy – wybitni specjaliści i znawcy przedmiotu oraz zawodowcy uprawiający szeroką praktykę prawniczą w różnych dziedzinach, jak i amatorzy – osoby stykające się z prawem od czasu do czasu, oczekujące wytłumaczenia kwestii interesujących ich w związku z doraźną potrzebą życiową lub zawodową. Komentarz musi więc przede wszystkim być przewodnikiem po tekście, objaśniać poszczególne przepisy i normowane nimi instytucje prawne, wskazywać źródła, rozwijać poszczególne wątki i umożliwiać ich kojarzenie, a także dostarczać wiedzy uzupełniającej, oferowanej przez doktrynę oraz orzecznictwo. Najczęściej jednak użytkownicy komentarza poszukują rozwiązania konkretnego problemu, na który natrafili w praktyce; chcą uzyskać jego jurydyczny opis, zrozumieć wszystkie jego aspekty, a następnie otrzymać rozwiązanie. Komentarz powinien więc przede wszystkim być zbiorem recept prawniczych, fachowo diagnozujących i syntetyzujących problem, a następnie podpowiadać, jak go rozwiązać.

W polskiej tradycji piśmienniczej utrwalił się wzorzec komentarza, który w sposób harmonijny łączy głęboką wiedzę prawniczą z doświadczeniami praktyki; stroni od zbyt obszernych, a przez to – z punktu widzenia przydatności komentarza i oczekiwań Czytelnika – jałowych analiz doktrynalnych, systemowych i prawnoporównawczych, koncentruje się natomiast na rzeczowych wskazówkach praktycznych, podbudowanych dogmatycznie i wspieranych przykładami czerpanymi z judykatury Sądu Najwyższego i, niekiedy, innych sądów.

Autorzy komentarza zatem powinni legitymować się dużym doświadczeniem, ugruntowanym szeroką praktyką uprawianą na najwyższym poziomie zawodowym, wspieranym bogatą wiedzą prawniczą, pomnażaną w pracy naukowej oraz udziałem w piśmiennictwie. Muszą na co dzień mierzyć się z nowymi, najtrudniejszymi problemami, umieć je dostrzegać i rozwiązywać; tylko wtedy są w stanie spełnić najbardziej wymagające oczekiwania Czytelników. Pisząc komentarze, autorzy powinni uczyć prawa i jego stosowania, a nie – przez ich pisanie – uczyć samych siebie. A tak niestety coraz częściej się dzieje.

Wszystkie te cechy komentarza idealnego, podmiotowe i przedmiotowe – choć oczywiście zawsze jest coś do udoskonalenia – spełnia wydawany w serii „Duże komentarze” komentarz do Kodeksu cywilnego wydawnictwa Wolters Kluwer Polska. Kontynuuje on bogate tradycje komentarza wydawanego od 1995 r. przez wydawnictwo LexisNexis, mającego już kilkanaście wydań oraz ugruntowaną pozycję, cieszącego się niesłabnącym zainteresowaniem Czytelników. Jego autorzy wywodzili się i wywodzą z grona wybitnych sędziów Sądu Najwyższego, wspieranych przez renomowanych przedstawicieli nauki i praktyki, znakomitych prawników z dużym doświadczeniem prawniczym, cieszących się powszechnym uznaniem i mających okazały dorobek naukowy i zawodowy.

Tom I, składający się z dwóch części, został napisany „od nowa” i jest dużo obszerniejszy niż jego wcześniejsze edycje autorstwa S. Dmowskiego i S. Rudnickiego, aktualizowane i uzupełniane przez R. Trzaskowskiego. Autorzy tomu – sędziowie i naukowcy, uznani cywiliści zajmujący się teorią i praktyką prawa prywatnego – doceniając kluczowe znaczenie tematyki unormowanej w części ogólnej Kodeksu cywilnego, opracowali ją z niekwestionowaną kompetencją i wnikliwością.

W komentarzach do poszczególnych przepisów, podzielonych na uwagi i akapity, usystematyzowanych w porządku „od ogółu do szczegółu”, autorzy wyjaśniają treść zawartej w danym przepisie normy prawnej, niejednokrotnie jej historię i dokonywane przez prawodawcę zmiany, a także motywy legislacyjne. Przedstawiają syntezę poglądów doktryny – ze wskazaniem sporów, jeżeli takie się zaznaczyły – oraz wskazują wszystkie ważne, często bardzo liczne orzeczenia Sądu Najwyższego. W razie niejednolitości judykatury autorzy także wyraźnie ją akcentują, zajmując określone stanowisko merytoryczne.

Komentarz jest uzbrojony w bardzo bogate orzecznictwo oraz liczne pozycje piśmiennictwa. Każde powoływane orzeczenie, oprócz wskazania podstawowych danych oraz miejsca publikacji, jest opatrzone informacją o glosach i przeglądach orzecznictwa, obejmujących omówienie orzeczenia. Żaden inny będący na rynku komentarz nie zawiera takich informacji oraz tak licznych przywołań piśmiennictwa i judykatury.

Przed tytułami, działami, oddziałami, a niekiedy także poszczególnymi artykułami kodeksu znajdują się bardzo obszerne wykazy bibliografii, obejmujące także pozycje rzadkie, publikowane w wąsko rozpowszechnianych publikacjach, np. w księgach pamiątkowych i jubileuszowych, w niszowych, lokalnych czasopismach uczelnianych, w dziełach zbiorowych etc. Wykazy zawierają także pozycje niepowoływane, a nawet niewykorzystywane bezpośrednio przez autorów w tekście komentarza, stanowiące jednak cenne źródło dodatkowej wiedzy na dany temat. Swoistym uzupełnieniem komentarza może być pięciotomowy zbiór autorstwa redaktora komentarza pt. „Kodeks cywilny. Orzecznictwo. Piśmiennictwo”, Wolters Kluwer, Warszawa 2018–2019, popularny „Gudi-Lex”, obejmujący orzecznictwo Sądu Najwyższego, począwszy od 1918 r., oraz piśmiennictwo sięgające pierwszej połowy XIX wieku, zachowujące ścisły związek z przepisami Kodeksu cywilnego.

Komentarz jest adresowany do wszystkich prawników: sędziów wszystkich sądów, powszechnych i administracyjnych, adwokatów, radców prawnych, notariuszy, rzeczników patentowych, prokuratorów, referendarzy sądowych, komorników, doradców podatkowych, naukowców, przedstawicieli władzy ustawodawczej i wykonawczej oraz innych organów państwowych i samorządowych, a także do młodzieży prawniczej, aspirującej do wszystkich stanowisk w szeroko rozumianym wymiarze sprawiedliwości.

Przepisy Kodeksu cywilnego to prawo szarego człowieka, czyli każdego z nas, prawo, z którym stykamy się na co dzień i które na co dzień musimy stosować, znosząc jego trudy i czerpiąc z jego dobrodziejstw, jesteśmy zatem przekonani, że komentarz zyska także zainteresowanie wszystkich tych, którzy poszukują podstawowej wiedzy cywilistycznej albo rozwiązania swoich ważnych problemów prawnych.

Komentarz składa się z sześciu tomów; tom niniejszy – pierwszy, obejmujący „Część ogólną” – jest wydawany jako ostatni, zamykając dzieło, na które składają się już: tom II „Własność i inne prawa rzeczowe”, tom III, IV i V „Zobowiązania”, a tom VI „Spadki”. Wszystkie tomy zawierają szczegółowe spisy treści, wykazy skrótów oraz skorowidze alfabetyczno-rzeczowe.

Redaktor Jacek Gudowski

Autor fragmentu:
Art. 56art(56)Skutki czynności cywilnoprawnej

Znaczenieart.
56

1.

Czynność prawna jest podstawowym instrumentem realizacji konstytucyjnie chronionej wolności człowieka w sferze stosunków cywilnoprawnych (art. 56 k.c. w zw. z art. 31 ust. 1 Konstytucji RP i art. 1 k.c.). Dzięki temu instrumentowi osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, mogą realizować założone cele społeczno-gospodarcze, wywołując skutki cywilnoprawne, a więc przede wszystkim ustanawiać, zmieniać lub znosić stosunki cywilnoprawne.

Zakres tej możliwości jest pochodną obwarowania konstytucyjnego i uwzględnia aspekt pozytywny i negatywny: z jednej strony podlega ochronie prawnej (art. 31 ust. 1 Konstytucji RP), z drugiej zaś musi uwzględniać obowiązek poszanowania wolności (autonomii) i praw innych (art. 31 ust. 2 zdanie pierwsze Konstytucji RP).

Aspekt pozytywny znajduje potwierdzenie właśnie w art. 56 i 3531 k.c. (por. M. Safjan [w:] Kodeks cywilny, t. 1, Komentarz. Art. 1–44910, red. K....

Pełna treść dostępna po zalogowaniu do LEX