Monitor Polski

M.P.1972.13.90

| Akt utracił moc
Wersja od: 1 stycznia 1975 r.

UCHWAŁA Nr 49
RADY MINISTRÓW
z dnia 18 lutego 1972 r.
w sprawie rozszerzenia uprawnień dyrektorów państwowych przedsiębiorstw przemysłowych przemysłu kluczowego i dyrektorów ich zjednoczeń.

Zgodnie z uchwałą VI Zjazdu PZPR, w celu rozszerzenia uprawnień oraz zakresu odpowiedzialności dyrektorów państwowych przedsiębiorstw przemysłowych i dyrektorów ich zjednoczeń oraz uwzględniając wytyczne Komisji Partyjno-Rządowej do Unowocześniania Systemu Zarządzania i Funkcjonowania Państwa, na podstawie art. 9 i 25 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 1960 r. Nr 18, poz. 111) oraz art. 2 i 3 dekretu z dnia 3 czerwca 1953 r. o ustalaniu cen opłat i stawek taryfowych (Dz. U. Nr 31, poz. 122) Rada Ministrów uchwala, co następuje:
§  1. Uchwała określa uprawnienia oraz obowiązki dyrektorów państwowych przedsiębiorstw przemysłowych przemysłu kluczowego i dyrektorów ich zjednoczeń, niezależnie od uprawnień i obowiązków wynikających z odrębnych przepisów.
§  2.
1. Dotychczasowe uprawnienia ministrów (kierowników urzędów centralnych) do ustalania struktury organizacyjnej zjednoczeń i przedsiębiorstw, wynikające z przepisów szczególnych, przekazuje się dyrektorom zjednoczeń.
2. Minister ustala dla zjednoczenia:
1) następujące wskaźniki dyrektywne planów rocznych:
a) wartość dostaw na rynek na zaopatrzenie ludności,
b) wartość eksportu w złotych dewizowych z podziałem na obszary płatnicze,
c) w szczególnych wypadkach wielkość produkcji lub skupu bądź dostaw, wyrażoną w jednostkach naturalnych lub w wartości,
d) limit lub normatyw funduszu płac,
e) zadania i środki na inwestycje branżowe,
f) wskaźnik wyniku finansowego;

w uzasadnionych wypadkach minister może zmniejszyć liczbę wskaźników dyrektywnych;

2) wartość importu w złotych dewizowych z podziałem na obszary płatnicze;
3) normy finansowe wynikające z systemu finansowego.
§  3. Do dyrektora zjednoczenia należą następujące uprawnienia i obowiązki:
1) w sprawach organizacji:
a) ustalanie szczegółowej struktury organizacyjnej centrali zjednoczenia i jednostek organizacyjnych wchodzących w jej skład, po zatwierdzeniu przez ministra ramowej struktury danego zjednoczenia,
b) tworzenie zakładów doświadczalnych;
2) w sprawach planowania:
a) ustalenie dla zgrupowanych przedsiębiorstw w pełnym lub zmniejszonym zakresie wskaźników dyrektywnych planów rocznych, wymienionych w § 2 ust. 2 pkt 1, w zależności od programu gospodarczego zjednoczenia,
b) ustalanie w sposób zróżnicowany norm finansowych wynikających z obowiązującego systemu finansowego,
c) dokonywanie nie później niż w terminie do 30 listopada zmiany wskaźników dyrektywnych planów rocznych przedsiębiorstw,
d) tworzenie rezerw zadań i środków;
3) w sprawach inwestycji:
a) akceptacja wieloletnich programów rozwoju branży opracowanych na podstawie wytycznych ministra,
b) zatwierdzanie i zmienianie założeń techniczno-ekonomicznych inwestycji branżowych, podejmowanie decyzji dotyczących rozpoczynania i cyklu realizacji tych inwestycji oraz zawieranie umów kredytowych z bankami finansującymi;

uprawnienia te nie przysługują w stosunku do inwestycji uznanych za szczególnie ważne i określonych uchwałami Rady Ministrów o narodowym planie gospodarczym,

c) powoływanie zespołów ekspertów do opiniowania założeń techniczno-ekonomicznych inwestycji i przekazywanie podległym przedsiębiorstwom wiążących zaleceń, dotyczących rozwiązań projektowych i kosztów inwestycji,
d) wybór form organizacji procesu inwestycyjnego zapewniających sprawną realizację inwestycji branżowych oraz ich prawidłową eksploatację,
e) akceptacja rozliczeń zakończonych i przyjętych do eksploatacji inwestycji branżowych oraz kontrola terminowego osiągnięcia zamierzonych efektów techniczno-ekonomicznych tych inwestycji,
f) weryfikacja zakładowych programów wykorzystania zdolności produkcyjnych;
4) w sprawach finansowania postępu technicznego:
a) podwyższanie w ciągu roku narzutów na fundusz postępu techniczno-ekonomicznego i fundusz nowych uruchomień pod warunkiem, że nie spowoduje to korekty dyrektywnego wskaźnika wyniku finansowego zjednoczenia,
b) dysponowanie funduszem nagród za wdrożenie postępu technicznego w branży, przyznanym przez ministra;
5) 1 (uchylony);
6) w sprawach rachunkowości:
a) określanie, stosownie do warunków branżowych, sposobu inwentaryzacji składników majątkowych, których stan ilościowy nie może być ustalony w drodze przeliczenia, zważenia lub zmierzenia albo w drodze obliczeń technicznych,
b) udzielanie w uzasadnionych wypadkach zezwoleń przedsiębiorstwom na przeprowadzenie inwentaryzacji środków trwałych według uproszczonych zasad,
c) określanie rodzaju zapasów szczególnie ważnych dla gospodarki, których inwentaryzacja następuje dwa razy w roku,
d) określanie wypadków uzasadniających zaniechanie przeksięgowania na właściwe konta nieznacznych różnic inwentaryzacyjnych składników majątkowych, których stan ilościowy określa się na podstawie obliczeń technicznych lub szacunkowo;
7) w sprawach handlu zagranicznego:
a) tworzenie, za okresy roczne i według podziału na obszary płatnicze, funduszu dewizowego zjednoczenia z odpisów:

– osiągniętego przyrostu wartości eksportu w zł dewizowych w stosunku do wykonania roku ubiegłego w wysokości 10%,

– uzysku dewizowego w wysokości 30% z tytułu eksportu własnych licencji i nowych rozwiązań technicznych,

– uzysku dewizowego w wysokości 30% z tytułu eksportu dokumentacji i ekspertyz nie związanych z obrotem towarowym;

fundusz dewizowy zjednoczenia ewidencjonowany jest na specjalnym rachunku bankowym; saldo tego funduszu przechodzi na lata następne; uprawnienia, o których mowa, nie obejmują przedsiębiorstw specjalizujących się w eksporcie,

b) dysponowanie funduszem dewizowym zjednoczenia z przeznaczeniem: na zakup surowców, materiałów i elementów kooperacyjnych, maszyn i urządzeń inwestycyjnych, licencji oraz na współpracę z zagranicą - zgodnie z regulaminem zatwierdzonym przez kolegium zjednoczenia,
c) dokonywanie rozdziału limitu środków dewizowych przyznanych zjednoczeniu na import między przedsiębiorstwa handlu zagranicznego i dokonywanie zmian w tym rozdziale, z jednoczesnym powiadomieniem Ministerstwa Handlu Zagranicznego;
8) w sprawach jakości produkcji - przedkładanie Polskiemu Komitetowi Normalizacyjnemu wniosków o zezwolenie na odstąpienie od postanowień Polskich Norm.
§  4. Upoważnia się dyrektora zjednoczenia w sprawach czasu pracy i płac do:
1) wprowadzania, w porozumieniu z zarządem głównym właściwego związku zawodowego, następujących form skracania czasu pracy:
a) czterobrygadowego systemu pracy w ruchu ciągłym,
b) pracy w sobotę bez trzeciej zmiany w przedsiębiorstwach (zakładach, wydziałach, oddziałach), w których przeważa zatrudnienie kobiet, pod warunkiem nieprzekroczenia funduszu płac i pełnej realizacji wskaźników dyrektywnych;
2) przyznawania zgrupowanym przedsiębiorstwom odpowiedniej kategorii, w ramach posiadanych środków, na dany rok;
3) dokonywania przesunięć planowanego funduszu płac między przedsiębiorstwami i jednostkami zakwalifikowanymi do różnych działów gospodarki, objętymi limitem lub normatywem funduszu płac;
4) dysponowania oszczędnościami funduszu płac przekazanymi zgodnie z obowiązującymi przepisami przez zgrupowane przedsiębiorstwa;
5) ustalania, do czasu dokonania w branży reformy płac i wprowadzenia nowych taryfikatorów, dla zgrupowanych przedsiębiorstw procentu zatrudnionych pracowników, którzy mogą otrzymać, w ramach planowanego funduszu płac przedsiębiorstwa, wynagrodzenie zasadnicze wyższe niż określone w taryfikatorze; wynagrodzenie takie może otrzymać nie więcej niż 20% ogółu zatrudnionych w przedsiębiorstwach zgrupowanych w zjednoczeniu;
6) przyznawania wynagrodzeń zasadniczych, w wysokości dotychczas posiadanej, pracownikom centrali zjednoczenia, którzy na skutek zmian organizacyjnych przeniesieni zostali na stanowiska o tym samym lub podobnym zakresie działania;
7) przyznawania, do czasu wprowadzenia reformy płac i nowych taryfikatorów, w ramach planowanego funduszu płac:
a) wykwalifikowanym rzemieślnikom zatrudnionym w centrali zjednoczenia stawek płac wyższych o 10% od stawki maksymalnej wynikającej z obowiązującej tabeli płac,
b) wysoko kwalifikowanym pracownikom umysłowym centrali zjednoczenia wynagrodzeń zasadniczych wyższych, lecz nie przekraczających 10% maksymalnych stawek określonych dla danego stanowiska w obowiązującej tabeli płac, w liczbie nie przekraczającej 20% liczby zatrudnionych.
§  5. Do dyrektora przedsiębiorstwa należą następujące uprawnienia i obowiązki:
1) w sprawach planowania:

ustalanie projektów rocznych planów działalności w sposób zapewniający wykonanie wskaźników dyrektywnych i norm wymienionych w § 3 ust. 2 lit. a), b) i c);

2) w sprawach inwestycji podejmowanie decyzji dotyczących:
a) inwestycji i kapitalnych remontów przedsiębiorstwa do wysokości środków funduszu inwestycyjno-remontowego i uzyskanego na ten cel kredytu bankowego,
b) inwestycji socjalnych do wysokości posiadanych na ten cel środków, w uzgodnieniu z organami samorządu robotniczego,
c) zastępowania w wypadkach gospodarczo uzasadnionych kapitalnych remontów wymianą maszyn i urządzeń w ramach środków na kapitalne remonty;
3) w pozostałym zakresie działania:
a) akceptowanie programów działania zapobiegających tworzeniu się zbędnych zapasów,
b) podejmowanie decyzji dotyczących kasacji pojazdów samochodowych,
c) wydawanie zezwoleń na prowadzenie pojazdów służbowych przez pracowników posiadających uprawnienia do prowadzenia pojazdów,
d) zatwierdzanie wynagrodzeń za projekty wynalazcze, z tytułu efektów stosowania projektów do 150.000 zł i wynagrodzeń ustalonych na podstawie szacunku do 50.000 zł,
e) 2 (skreślona).
§  6. Upoważnia się dyrektora przedsiębiorstwa do:
1) ustalania wysokości funduszu premiowego pracowników umysłowych i podziału tego funduszu w ramach obowiązujących przepisów oraz planowego funduszu płac ogółem dla przedsiębiorstwa; przy ustalaniu funduszu premiowego należy zachować właściwą proporcję między średnimi płacami pracowników fizycznych i umysłowych;
2) wykorzystywania oszczędności osobowego funduszu płac, wynikających z bankowej korekty funduszu płac (pomniejszonych o oszczędności przekazywane do dyspozycji zjednoczenia), na następujące cele:
a) 3 (uchylona),
b) 4 (uchylona),
c) wprowadzania za zgodą zjednoczenia określonych w § 4 pkt 1 form skróconego czasu pracy,
d) 5 (uchylona);

oszczędności, o których mowa, mogą być wykorzystane w 50% w drugim półroczu roku obliczeniowego - po zakończeniu rozliczeń za pierwsze półrocze, w całości zaś po zakończeniu roku obliczeniowego;

3) przyznawania, do czasu przeprowadzenia reformy płac i opracowania nowych taryfikatorów, w ramach posiadanego funduszu płac:
a) kwalifikowanym robotnikom zaszeregowania wyższego o jedną kategorię od przewidzianego w obowiązującym taryfikatorze kwalifikacyjnym, a robotnikom zaszeregowanym do najwyższej kategorii - stawek płac wyższych o 10% od stawki maksymalnej, według tabeli płac obowiązującej daną grupę robotników,
b) pracownikom umysłowym wynagrodzeń zasadniczych wyższych do 25% od maksymalnych dla danego stanowiska w tabeli płac;

liczbę robotników i pracowników umysłowych powyżej 10% zatrudnionych w poszczególnych przedsiębiorstwach, którym może być przyznane w ramach planowanego funduszu płac podwyższone wynagrodzenie zasadnicze, ustala dyrektor zjednoczenia (§ 4 pkt 5);

4) utrzymywania wynagrodzeń zasadniczych w wysokości dotychczas posiadanej pracownikom, którzy na skutek zmian organizacyjnych przeniesieni zostali na stanowiska o tym samym lub podobnym zakresie działania.
§  7.
1. Rozszerzone na podstawie niniejszej uchwały uprawnienia dyrektorów przedsiębiorstw i zjednoczeń, powodujące zwiększenie samodzielności i operatywności zarządzania, nakładają na dyrektorów poważne obowiązki połączone z osobistą odpowiedzialnością za prawidłowe korzystanie z przyznanych uprawnień.

Do podstawowych obowiązków dyrektorów należy w szczególności:

1) w sprawach organizacji, planowania i gospodarowania funduszem płac:
a) tworzenie warunków do wykonywania zadań produkcji, wzrostu wydajności pracy, obniżania kosztów własnych i oszczędności materiałów,
b) przestrzeganie pełnej zgodności struktury organizacyjnej z celami i zadaniami wyznaczonymi w narodowych planach gospodarczych,
c) ustalenie dla wszystkich stanowisk pracy zakresu obowiązków i uprawnień, ram odpowiedzialności i wzajemnych związków służbowych,
d) zapewnienie zgodności pomiędzy podziałem zadań a kwalifikacjami wykonawców,
e) zapewnienie - przez właściwy podział zadań i środków oraz właściwą organizację pracy i kontrolę - wykonywania i przekraczania planowanej finalnej produkcji na cele zaopatrzenia rynku wewnętrznego i zwiększania eksportu,
f) ustalanie prawidłowej kooperacji wewnątrz zjednoczenia i przedsiębiorstwa, przede wszystkim przez stosowanie odpowiednich instrumentów ekonomicznych, w celu uzyskania maksymalnie niskich kosztów wytwarzania produktów finalnych,
g) zagwarantowanie dostaw produktów i usług objętych umowami międzypaństwowymi,
h) zapewnienie sprawiedliwego rozdziału posiadanego funduszu płac, zgodnie z zasadą, że wyższe wynagrodzenie przysługuje za lepszą pracę, dłuższy staż pracy, podwyższanie kwalifikacji i zwiększanie odpowiedzialności,
i) wykorzystanie wszelkich rezerw produkcyjnych i organizacyjnych w celu najszybszego wprowadzania skróconego czasu pracy zgodnie z przepisami niniejszej uchwały,
j) przestrzeganie porozumień z organizacjami samorządu robotniczego w ustalaniu regulaminów premiowania, podwyższaniu stawek osobistego zaszeregowania, wykorzystaniu oszczędności funduszu płac i nagród indywidualnych;
2) w sprawach inwestycji i handlu zagranicznego:
a) realizowanie w zaplanowanych terminach szczególnie ważnych inwestycji, jak również inwestycji branżowych,
b) zorganizowanie procesów inwestycyjnych w sposób zapewniający skracanie cykli budowy i obniżanie kosztów realizacji,
c) zwiększanie wykonawstwa aparatury i potencjału robót budowlano-montażowych we własnym zakresie w wypadkach gospodarczo uzasadnionych,
d) ustalanie i weryfikowanie zdolności produkcyjnych posiadanych środków trwałych oraz ich właściwe wykorzystanie,
e) zapewnienie odpowiednich dostaw produktów bądź usług odbiorcom, z którymi zawarto roczne umowy o dostawy, w razie opóźnień inwestycyjnych u dostawców, powodujących niewykonanie planowanej produkcji czy usług,
f) właściwe wykorzystanie funduszu dewizowego zjednoczenia do dalszego rozwoju eksportu bądź zwiększenia zaopatrzenia ludności,
g) zapewnienie udziału dyrektorów przedsiębiorstw w dysponowaniu funduszem dewizowym zjednoczenia.
2. Realizując zadania, o których mowa w niniejszej uchwale, dyrektorzy przedsiębiorstw i zjednoczeń powinni zwrócić szczególną uwagę na kształtowanie socjalistycznych stosunków międzyludzkich w zakładach pracy, przy równoczesnym wzroście dyscypliny pracy, na utrzymywanie stałej więzi z załogą w najistotniejszych sprawach działalności zakładów pracy oraz stale troszczyć się o sprawy bezpieczeństwa i higieny pracy i warunki socjalno-bytowe załogi.
§  8. Przepisy uchwały dotyczące ministrów stosuje się odpowiednio do kierowników urzędów centralnych.
§  9. Prezes Rady Ministrów może rozciągnąć niniejszą uchwałę na przedsiębiorstwa i zjednoczenia przemysłu terenowego.
§  10. W sprawach uregulowanych niniejszą uchwałą nie stosuje się:
1) § 7-10 wytycznych w sprawie zasad organizacji i zakresu działania służb technicznych w dziedzinie wynalazczości i ochrony interesów państwowych w zakresie projektów wynalazczych, stanowiących załącznik do zarządzenia Przewodniczącego Komitetu Nauki i Techniki z dnia 14 października 1967 r. w sprawie zasad organizacji i zakresu działania służb technicznych w dziedzinie wynalazczości (Monitor Polski Nr 59, poz. 281);
2) § 11-22 wytycznych w sprawie prac nad postępem ekonomicznym w gospodarce uspołecznionej, stanowiących załącznik do uchwały nr 224 Rady Ministrów z dnia 29 lipca 1964 r. w sprawie postępu ekonomicznego w gospodarce uspołecznionej i organizacji służb ekonomicznych (Monitor Polski Nr 55, poz. 260);
3) część III "Struktura organizacyjna służby normowania" wytycznych w sprawie zadań, zakresu działania i struktury organizacyjnej służby normowania pracy, stanowiących załącznik do obwieszczenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 14 listopada 1961 r. o wytycznych w sprawie zadań, zakresu działania i struktury organizacyjnej służby normowania pracy (Monitor Polski Nr 94, poz. 402);
4) zarządzenie Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia 23 kwietnia 1965 r. w sprawie wzmocnienia organizacji i rozszerzenia zakresu prac w dziedzinie programowania inwestycji jednostek gospodarki uspołecznionej (Monitor Polski Nr 22, poz. 103);
5) § 2-6 oraz § 7 ust. 2 wytycznych dotyczących organizacji obsługi prawnej przedsiębiorstw, stanowiących załącznik nr 1 do zarządzenia nr 62 Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 lipca 1962 r. w sprawie ogólnych zasad organizacji obsługi prawnej przedsiębiorstw państwowych, zjednoczeń oraz banków państwowych (Monitor Polski Nr 57, poz. 270);
6) § 7 uchwały nr 426 Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1960 r. w sprawie opracowywania i zatwierdzania rocznych planów techniczno-ekonomicznych przez jednostki gospodarki uspołecznionej (Monitor Polski z 1961 r. Nr 3, poz. 21 i z 1969 r. Nr 36, poz. 270);
7) § 10 ust. 2 uchwały nr 191 Rady Ministrów z dnia 10 września 1971 r. w sprawie resortowej kontroli działalności gospodarczej państwowych jednostek organizacyjnych (Monitor Polski Nr 48, poz. 309);
8) § 4 i 6 uchwały nr 333 Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy (Monitor Polski Nr 51, poz. 356);
9) w § 2 ust. 2 i § 4 uchwały nr 23 Rady Ministrów z dnia 28 stycznia 1972 r. w sprawie zasad gospodarowania funduszem płac w 1972 r. w przedsiębiorstwach przemysłowych i grupujących je zjednoczeniach (Monitor Polski Nr 11, poz. 80).
§  11. Traci moc:
1) uchwała Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów z dnia 12 maja 1950 r. w sprawie struktury organizacyjnej uspołecznionych przedsiębiorstw przemysłu kluczowego, centralnych zarządów przemysłu i zjednoczeń;
2) uchwała nr 704 Rady Ministrów z dnia 10 listopada 1956 r. w sprawie rozszerzenia uprawnień państwowych przedsiębiorstw przemysłowych (Monitor Polski Nr 94, poz. 1047 z późniejszymi zmianami).
§  12. Uchwała wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
1 § 3 pkt 5 uchylony przez § 28 ust. 2 pkt 12 uchwały nr 271 z dnia 25 listopada 1974 r. w sprawie właściwości organów do ustalania cen oraz trybu postępowania przy ich ustalaniu (M.P.74.40.233) z dniem 1 stycznia 1975 r.
2 § 5 pkt 3 lit. e) skreślona przez § 1 uchwały nr 151 z dnia 14 czerwca 1974 r. (M.P.74.24.142) zmieniającej nin. uchwałę z dniem 29 czerwca 1974 r.
3 § 6 pkt 2 lit. a) uchylona przez § 7 uchwały nr 43 z dnia 2 marca 1973 r. w sprawie zasad gospodarowania funduszem płac w przedsiębiorstwach państwowych oraz grupujących je zjednoczeniach (M.P.73.12.70) z dniem 21 marca 1973 r.
4 § 6 pkt 2 lit. b) uchylona przez § 7 uchwały nr 43 z dnia 2 marca 1973 r. w sprawie zasad gospodarowania funduszem płac w przedsiębiorstwach państwowych oraz grupujących je zjednoczeniach (M.P.73.12.70) z dniem 21 marca 1973 r.
5 § 6 pkt 2 lit. d) uchylona przez § 7 uchwały nr 43 z dnia 2 marca 1973 r. w sprawie zasad gospodarowania funduszem płac w przedsiębiorstwach państwowych oraz grupujących je zjednoczeniach (M.P.73.12.70) z dniem 21 marca 1973 r.