§ 4. - Postęp ekonomiczny w gospodarce uspołecznionej i organizacja służb ekonomicznych.

Monitor Polski

M.P.1964.55.260

| Akt utracił moc
Wersja od: 1 marca 1974 r.
§  4.
1.
Program, o którym mowa w § 3 ust. 5, powinien oprzeć się na prawidłowej analizie aktualnego systemu gospodarowania w skali ogólnokrajowej, regionalnej i międzynarodowej, na programach opracowanych przez podległe zjednoczenia wiodące i bezpośrednio podległe jednostki organizacyjne oraz zmierzać do:
1)
określenia zalet i wad istniejących metod planowania, gospodarowania, zarządzania i współpracy gospodarczej w resorcie, a w szczególności - wykrycia czynników i bodźców niewłaściwych oraz antybodźców utrudniających racjonalne gospodarowanie, zgodnie z interesem ogólnospołecznym,
2)
wykrycia nie wykorzystanych dotychczas rezerw wzrostu ekonomicznego oraz rezerw pozwalających na podniesienie poziomu życiowego obywateli,
3)
wskazania źródeł i środków optymalnej intensyfikacji efektów ekonomicznych przedsięwzięć gospodarczych, a zwłaszcza rekonstrukcyjnych, modernizacyjnych, inwestycyjnych, eksportowych, remontowych, produkcyjnych, organizacyjnych, postępu technicznego itd.,
4)
określenia warunków i sposobów optymalizacji oraz wykorzystania metod i wyników międzynarodowej współpracy gospodarczej podejmowanej w ramach Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej i organizacji gospodarczych Organizacji Narodów Zjednoczonych,
5)
opracowania wniosków dotyczących eliminacji zauważonych wad systemu gospodarowania, i stosowania naukowych metod, środków i bodźców sprzyjających optymalizacji metod planowania, zarządzania i gospodarowania w skali ogólnokrajowej, regionalnej i międzynarodowej.
2.
Znaczenie omawianych zagadnień dla rozwoju gospodarki narodowej wymaga włączenia do prac nad nimi wszystkich naczelnych organów państwowych. W tym celu ustala się następujący podział pracy:
1)
Komisja Planowania przy Radzie Ministrów opracowuje lub inicjuje oraz koordynuje prace nad zagadnieniami:

- metod badania potrzeb społecznych i podziału dochodu narodowego,

- usprawnienia metod planowania i sprawozdawczości, kontroli oceny wykonania planów gospodarczych, zwłaszcza przez zastosowanie bodźców ekonomicznych zwiększających zainteresowanie wynikami działalności gospodarczej,

- kompleksowych analiz i prognoz ekonomicznych oraz metod rachunku ekonomicznego, zakładowego, branżowego i ogólnokrajowego,

- wykorzystania rezerw produkcyjnych oraz optymalizacji efektów ekonomiczno-społecznych inwestycji, produkcji, gospodarki środkami trwałymi, gospodarki materiałowej i obrotu towarowego;

2)
Komitet Nauki i Techniki:

- inicjuje i koordynuje prace badawcze nad metodami optymalizacji efektów techniczno-ekonomicznych w produkcji przez zastosowanie w gospodarce narodowej osiągnięć naukowych i technicznych,

- inicjuje, programuje i koordynuje badania oraz prace o zasięgu międzynarodowym, zmierzające do ustalenia i upowszechnienia nowoczesnych metod i środków gromadzenia i przetwarzania danych do celów naukowo-badawczych, projektowo-konstrukcyjnych i obrachunku, ze szczególnym uwzględnieniem maszyn matematycznych i szybkich środków łączności;

3)
Urząd Rady Ministrów analizuje, opiniuje lub opracowuje problemy optymalizacji efektów ekonomicznych w zakresie:

- zarządzania i organizacji gospodarki narodowej, przedsiębiorstw, branż, resortów,

- metod i organizacji kierownictwa gospodarczego,

- współpracy i koordynacji gospodarczej,

- projektowanych przez resorty zamierzeń i przedsięwzięć gospodarczych;

4)
Komitet Pracy i Płac opracowuje problemy lub inicjuje oraz koordynuje prace związane z wprowadzeniem skutecznych zachęt materialnego zainteresowania pracowników jednostek gospodarki uspołecznionej wynikami ekonomicznymi ich działalności oraz podnoszeniem wydajności pracy;
5)
Ministerstwo Handlu Zagranicznego opracowuje kompleksowe problemy aktywizacji eksportu i optymalizacji jego efektów ekonomicznych oraz eliminacji lub zmniejszenia importu;
6)
Komitet Współpracy Gospodarczej z Zagranicą opracowuje zagadnienia lub inicjuje oraz koordynuje prace nad optymalizacją wyników międzynarodowego podziału pracy, międzynarodowej specjalizacji i kooperacji produkcji, międzynarodowej wymiany towarowej; badaniem form i efektywności przedsięwzięć gospodarczych o charakterze międzynarodowym;
7)
Ministerstwo Finansów przy pomocy podległych organów finansowych oraz instytucji bankowych opracowuje problemy lub inicjuje i koordynuje prace nad:

- racjonalnym gospodarowaniem środkami obrotowymi i budżetowymi,

- stosowaniem przedsięwzięć gospodarczych zwiększających wyniki finansowe i obniżających koszty własne,

- metodami analizy kosztów własnych pod kątem wykrywania rezerw i polepszenia wyników finansowych,

- stosowaniem środków finansowo-kredytowych sprzyjających rozwojowi inicjatywy i przedsiębiorczości w podejmowaniu rentownych zamierzeń polepszających zaspokojenie potrzeb społecznych i zwiększających dochód narodowy,

- finansowaniem i kosztami inwestycji,

- analizą i kontrolą kształtowania się funduszu płac oraz efektywnością ekonomiczną kształtowania się bodźców zainteresowania materialnego itp.;

8)
Ministerstwo Handlu Wewnętrznego opracowuje zagadnienia metodyczne optymalizacji zaopatrzenia i obsługi rynku konsumpcyjnego i obywateli oraz poprawy wyników ekonomicznych działalności aparatu handlowego i jego prawidłowej współpracy z przemysłem;
9)
Komitet Drobnej Wytwórczości opracowuje problemy aktywizacji ośrodków opóźnionych w rozwoju gospodarczym, rozwoju rzemiosła i usług dla ludności, metod ujawniania i wykorzystania rezerw produkcyjnych drobnej wytwórczości oraz poprawy wyników ekonomicznych przedsięwzięć podejmowanych w drobnej wytwórczości;
10)
Państwowa Komisja Cen opracowuje problemy stosowania odpowiedniej polityki elastycznych cen i opłat taryfowych przeciwdziałających marnotrawstwu środków i podejmowaniu produkcji wyrobów nie znajdujących zapotrzebowania społecznego, a sprzyjających podejmowaniu produkcji wyrobów i usług o dużym popycie i rozwojowi eksportu;
11)
właściwe ministerstwa (centralne urzędy) w ramach swego zakresu działania:

- inicjują i organizują przedsięwzięcia o znaczeniu ogólnokrajowym i międzybranżowym mające na celu lepsze zaspokojenie potrzeb społecznych, poprawę metod gospodarowania, wykorzystanie rezerw produkcyjnych, obniżenie kosztów własnych i polepszenie wyników gospodarczych, występują do właściwych organów z projektami, wnioskami, o dużym ogólnokrajowym znaczeniu,

- ustalają w powyższym zakresie wytyczne i zadania dla nadzorowanych branż, gałęzi gospodarki i bezpośrednio podległych jednostek organizacyjnych oraz podejmują decyzje w sprawach wykraczających poza uprawnienia tych ostatnich,

- wspierają przez pomoc organizacyjną i ekonomiczną zamierzenia i przedsięwzięcia jednostek organizacyjnych resortu mające na celu poprawę wyników gospodarczych i wykorzystanie rezerw produkcyjnych,

- analizują i kontrolują sposób gospodarki środkami, wykorzystanie rezerw i realizację przedsięwzięć planowych przez nadzorowane branże, gałęzie gospodarki i podległe bezpośrednio jednostki organizacyjne;

12)
prezydia rad narodowych, przy pomocy swoich organów, podległych organizacji i przedsiębiorstw, mają w ramach swego zakresu działania obowiązek:

- planowania działalności gospodarczej (produkcji, usług, obrotu towarowego, inwestycji) kierując się kryteriami celowości społecznej i ekonomicznej zadań oraz stosując metody rachunku ekonomicznego dla określenia opłacalności ekonomicznej ważniejszych przedsięwzięć,

- badania miejscowych rezerw produkcyjnych i zasobów surowcowych w celu ich pełnego wykorzystania,

- koordynacji projektowanych i realizowanych na danym terenie przedsięwzięć gospodarczych, w celu eliminacji wielotorowości i optymalizacji efektów ekonomicznych;

13)
zjednoczenia (równorzędne jednostki organizacyjne), w ramach swego zakresu działania i zawartych porozumień o współpracy i koordynacji gospodarczej, mają obowiązek:

- opracowywania projektów i wniosków w sprawach polepszenia metod planowania, gospodarowania i zarządzania działalnością w danej branży,

- opiniowania projektów wytycznych jednostki nadrzędnej i projektów planów jednostek podległych w kierunku ich przystosowania do potrzeb i możliwości danej branży, pod kątem optymalnego wykorzystania rezerw produkcyjnych, usunięcia antybodźców i korekty wskaźników nie sprzyjających, osłabiających lub pogarszających metody gospodarowania, wyniki gospodarcze i zaopatrzenie rynku (odbiorców),

- dokonywania podziału zadań planowych i koordynacji centralnie przydzielanych środków działania dla przedsiębiorstw zgrupowanych i innych podległych jednostek organizacyjnych oraz uczestników porozumień w sposób zapewniający osiągnięcie optymalnych wyników w zaopatrzeniu rynku i odbiorców oraz wyników ekonomiczno-finansowych działalności danej branży,

- inicjowania, planowania i organizowania wspólnych dla branży przedsięwzięć i akcji mających na celu lepsze wykorzystanie środków finansowych, materiałowych i technicznych jednostek organizacyjnych danej branży, usprawnienie organizacji produkcji i zarządzania, zwiększenie wydajności pracy i uzyskanie w rezultacie lepszych ogólnobranżowych wyników gospodarczych przy możliwie pełnym zaspokojeniu potrzeb społecznych w zakresie wyrobów i usług danej branży,

- podejmowania decyzji w sprawach wykraczających poza uprawnienia jednostek podległych, w sprawach oceny ekonomicznej celowości i opłacalności przedsięwzięć gospodarczych projektowanych przez jednostki organizacyjne branży, wydawania wytycznych w sprawach podejmowania przedsięwzięć służących kilku przedsiębiorstwom lub ogólnobranżowych oraz zapowiadających szczególnie korzystne wyniki gospodarcze,

- analizy i kontroli gospodarki środkami trwałymi i obrotowymi w branży w celu uniknięcia strat i przeciwdziałania marnotrawstwu,

- udzielania lub organizowania pomocy naukowo-technicznej, organizacyjnej i ekonomiczno-finansowej dla przedsiębiorstw i uczestników porozumienia w realizacji przedsięwzięć gospodarczych mających na celu poprawę metod gospodarowania i polepszenie wyników gospodarczych;

14)
przedsiębiorstwa państwowe, stosownie do swego zakresu i przedmiotu działania, mają obowiązek:

- analizy i opiniowania projektów zadań, wskaźników i wytycznych planowych ustalanych dla przedsiębiorstwa w kierunku wykorzystania swoich rezerw produkcyjnych, określenia celowości ekonomiczno-społecznej zadań produkcyjnych i inwestycyjnych, opłacalności planowanej produkcji oraz zaspokojenia potrzeb odbiorców wytwarzanych wyrobów, w szczególności pod względem ilości, asortymentu, jakości, terminów dostaw i ceny,

- planowania, podejmowania i finansowania społecznie i ekonomicznie celowych przedsięwzięć gospodarczych, zwłaszcza poprawiających wyniki gospodarcze, lub stawiania wniosków dotyczących przedsięwzięć wykraczających poza możliwości przedsiębiorstwa,

- organizowania i zarządzania działalnością oraz gospodarowania posiadanymi środkami trwałymi i obrotowymi w sposób zapewniający możliwie najlepsze wykonanie zadań i osiągnięcie optymalnych wyników gospodarczych.

3.
Główni (naczelni) ekonomiści w przedsiębiorstwach (zjednoczeniach) i pracownicy na analogicznych stanowiskach oraz odpowiedzialni pracownicy innych komórek organizacyjnych służby ekonomicznej mają obowiązek przeprowadzania rachunku ekonomicznego inicjowanych, planowanych przez nie lub realizowanych ważniejszych przedsięwziąć gospodarczych, stosując metodę właściwą dla tego rodzaju przedsięwzięcia (uproszczoną, kompleksową, makroekonomiczną - stosownie do zasad zawartych w wytycznych stanowiących załącznik do uchwały). Dokumentacja rachunkowa powinna być podpisana i dołączona do akt sprawy.
4.
Powzięcie przez kierownictwo jednostki organizacyjnej ważniejszej decyzji wykonawczej niezgodnej z wynikiem rachunku ekonomicznego albo podjęcie przedsięwzięcia angażującego większe środki rzeczowe i finansowe bez uprzedniego udokumentowania rachunkiem ekonomicznym lub przedsięwzięcia nieopłacalnego wymaga zgody jednostki nadrzędnej. Właściwi ministrowie mogą określić kryteria rzeczowe i finansowe przedsięwzięć wymagających z zasady zgody jednostki nadrzędnej na podjęcie pilnych przedsięwzięć nie udokumentowanych rachunkiem ekonomicznym lub nieopłacalnych z punktu widzenia branży (głównie rozpoczętych, których niedokończenie spowodowałoby znacznie większą szkodę).
5.
Koordynacja prac omawianych w ust. 1 i 2 wykonywana jest przez Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów.
6.
Zaleca się podejmowanie, w miarę potrzeby, eksperymentów związanych z wdrażaniem opracowań i przedsięwzięć, o których mowa w ust. 2.