Monitor Polski

M.P.1959.75.400

| Akt utracił moc
Wersja od: 5 września 1959 r.

INSTRUKCJA
MINISTRA OŚWIATY
z dnia 22 sierpnia 1959 r.
w sprawie kontroli nauki zawodu i dokształcania się młodocianych zatrudnionych w zakładach pracy.

I.

Rodzaje i zakres kontroli

§  1. Ilekroć w instrukcji jest mowa:
1) o ustawie, należy przez to rozumieć ustawę z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz wstępnym stażu pracy (Dz. U. Nr 45, poz. 226),
2) o uchwale Rady Ministrów, należy przez to rozumieć uchwałę nr 364 Rady Ministrów z dnia 26 września 1958 r. w sprawie zatrudniania młodocianych przez zakłady pracy w celu nauki zawodu, przyuczania do określonej pracy i odbycia wstępnego stażu pracy (Monitor Polski Nr 78, poz. 453),
3) o rozporządzeniu Ministra Oświaty, należy przez to rozumieć rozporządzenie Ministra Oświaty z dnia 14 lutego 1959 r. w sprawie dokształcania oraz kontroli nauki zawodu młodocianych zatrudnionych w zakładach pracy (Dz. U. Nr 17, poz. 99),
4) o zakładach, należy przez to rozumieć państwowe i niepaństwowe zakłady pracy wszystkich rodzajów,
5) o szkołach dokształcających, należy przez to rozumieć zasadnicze szkoły zawodowe dla pracujących (dokształcające i przyzakładowe).
§  2.
1. Kuratorium okręgu szkolnego sprawuje kontrolę nad przebiegiem nauki zawodu młodocianych zatrudnionych w zakładach oraz nad dokształcaniem się tych młodocianych niezależnie od kontroli sprawowanej przez kierownictwo zakładu pracy i jego władze nadrzędne.
2. Kontrolę przebiegu nauki zawodu kuratorium sprawuje na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy, § 1 ust. 4 i 5 uchwały oraz § 23 rozporządzenia Ministra Oświaty; kontroli podlegają zakłady znajdujące się na terenie okręgu szkolnego i zatrudniające młodocianych w celu nauki zawodu.
3. Kontrola nad spełnianiem przez młodocianych obowiązku dokształcania się jest wykonywana przez kuratorium na podstawie art. 12 ust. 7 ustawy oraz w myśl §§ 21 i 22 rozporządzenia Ministra Oświaty; kontrola ta obejmuje wszystkie zakłady zatrudniające młodocianych w celu nauki zawodu, przyuczenia do określonej pracy i odbycia wstępnego stażu pracy po przyuczeniu oraz młodocianych przyjętych do pracy.
§  3. Do zadań kuratorium w zakresie kontroli przebiegu nauki zawodu należy:
1) kontrolowanie przebiegu nauki zawodu i egzaminów oraz warunków nauki młodocianych w zakładach,
2) sprawdzanie kwalifikacji osób prowadzących naukę zawodu w zakładach,
3) udzielanie zakładom wyjaśnień i wskazówek dotyczących organizacji nauki zawodu oraz metod nauczania i wychowania,
4) przesyłanie zakładom wniosków i zaleceń z wizytacji,
5) podawanie do wiadomości technicznego inspektora pracy uchybień w dziedzinie bezpieczeństwa, higieny i ochrony pracy w czasie nauki zawodu młodocianych,
6) rozpowszechnianie dobrych doświadczeń w zakresie nauki zawodu młodocianych w zakładach,
7) kontrolowanie wykonania przez zakłady zarządzeń, wytycznych i zaleceń, w sprawie nauki zawodu i dokształcania,
8) współdziałanie z zakładami i ich jednostkami nadrzędnymi w dokształcaniu i doskonaleniu osób szkolących młodocianych,
9) współpraca z odpowiednimi wydziałami prezydiów rad narodowych, jednostkami nadrzędnymi nad zakładami, związkami zawodowymi oraz izbą rzemieślniczą i cechami rzemiosł w sprawie nauczania i wychowania w zakładach i szkołach.
§  4. Dla realizacji powyższych zadań kuratorium przez swoich przedstawicieli:
1) zaznajamia się w zakładach i cechach rzemiosł z aktami osobowymi młodocianych i dokumentami dotyczącymi nauki zawodu i dokształcania,
2) kontroluje w zakładach przebieg nauki zawodu młodocianych na stanowiskach pracy,
3) zwraca uwagę zakładowi na stwierdzone uchybienia i ustala terminy ich usunięcia (§ 1 ust. 4 uchwały),
4) występuje z wnioskami do właściwych władz w sprawie wyciągnięcia konsekwencji przewidzianych w art. 25 ustawy, § 1 ust. 5 uchwały oraz pkt 8 instrukcji Centralnej Rady Związków Zawodowych z dnia 12 grudnia 1958 r. w sprawie zadań technicznych inspektorów pracy w zakresie nadzoru nad warunkami pracy młodocianych (Biuletyn CRZZ z 1959 r. Nr 3, poz. 57),
5) inicjuje i organizuje konferencje przedstawicieli zakładów w sprawie nauki zawodu i dokształcania młodocianych,
6) zgłasza wnioski w sprawie:
a) otwarcia szkół dokształcających,
b) udzielania pomocy szkołom dokształcającym i współpracy z tymi szkołami,
c) dostarczenia lokalu szkolnego i wyposażenia dla szkoły dokształcającej przyzakładowej ze środków własnych zakładu,
d) przyjęcia większej liczby młodocianych na naukę zawodu.

II.

Organizacja kontroli.

§  5.
1. Kurator wyznacza pracowników kuratorium oraz inspektoratów oświaty do sprawowania nadzoru nad nauką zawodu w zakładach i dokształcaniem się młodocianych.
2. Kurator może również zlecić pracownikom szkół dokształcających lub innych szkół zawodowych sprawowanie nadzoru nad przebiegiem nauki zawodu i dokształcaniem się młodocianych. Kontrolowanie przebiegu nauki zawodu oraz jej koordynacja z nauką w szkole powinno należeć z reguły do zadań zasadniczej szkoły zawodowej dla pracujących w odniesieniu do zakładów pracy, z których uczniowie są zapisani do szkoły lub należą do jej rejonu.
3. Osobom, powołanym do sprawowania nadzoru, kurator przydziela zakłady według rejonów i branż.

III.

Wizytacje.

§  6.
1. Kontrolę przebiegu nauki zawodu i dokształcania się młodocianych sprawują wyznaczone do tego osoby przez wizytacje.
2. Przedmiotem wizytacji może być całokształt spraw związanych z nauką zawodu i dokształcaniem się młodocianych lub wybrane z tego zakresu zagadnienia.
3. Wizytujący - w miarę możliwości - powiadamia nadrzędną jednostkę zakładu o zamierzonej wizytacji.
4. Za zgodą kuratora okręgu szkolnego wizytujący może zaprosić do współudziału w kontroli, w zależności od potrzeby, przedstawicieli odpowiedniego wydziału prezydium rady narodowej, związku zawodowego, organizacji młodzieżowej i izby rzemieślniczej.
§  7. Wizytującego obowiązuje staranne przygotowanie wizytacji. W toku prac przygotowawczych wizytujący:
1) zapoznaje się ze sprawozdaniami, wnioskami i zaleceniami z poprzednich wizytacji oraz ze sprawozdaniami szkół dokształcających, do których uczęszczają młodociani zatrudnieni w zakładzie,
2) zbiera informacje o przebiegu nauki zawodu we właściwej jednostce, której podlega zakład, oraz w związku zawodowym, izbie rzemieślniczej, cechu rzemiosł itp.,
3) informuje się w wydziale zatrudnienia i spraw socjalnych prezydium rady narodowej o całokształcie zagadnień dotyczących zatrudnienia i szkolenia młodocianych.
§  8.
1. Wizytację w zakładzie należy rozpocząć od rozmowy z kierownikiem zakładu lub w jego zastępstwie z kierownikiem szkolenia młodocianych przy udziale przedstawiciela rady zakładowej. W czasie rozmowy należy zapoznać kierownika zakładu z zakresem wizytacji.
2. W toku wizytacji wizytujący sprawdza, czy:
1) wykaz pracowników młodocianych jest prowadzony przez zakład zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Opieki Społecznej z dnia 18 listopada 1958 r. w sprawie wykazu pracowników młodocianych (Dz. U. z 1959 r. Nr 2, poz. 19),
2) zakład prowadzi szkolenie młodocianych zgodnie z obowiązującymi przepisami,
3) programy nauki zawodu zostały opracowane zgodnie z wytycznymi właściwego ministerstwa na podstawie wytycznych Ministerstwa Oświaty,
4) łączna liczba godzin nauki w szkole i pracy w zakładzie jest zgodna z art. 13 ustawy,
5) plan przejścia uczniów przez stanowiska szkoleniowe jest opracowany zgodnie z programem nauki zawodu,
6) dla poszczególnych stanowisk szkoleniowych opracowano wyciągi z programów, zawierające wykaz prac, które uczeń powinien wykonać,
7) przyjęta organizacja nauczania (wydzielone warsztaty szkoleniowe, pola szkoleniowe, stanowiska ćwiczebne, brygady uczniowskie, brygady robotników itd.) zapewnia uczniom sprzyjające warunki do przyswojenia treści programu nauczania.
§  9. Na stanowiskach szkoleniowych wizytujący sprawdza i ocenia:
1) realizację programu i planu przejścia uczniów przez stanowiska szkoleniowe oraz wykonanie planu prac (robót, czynności, zajęć) na poszczególnych stanowiskach,
2) organizację i metody nauczania,
3) warunki bezpieczeństwa i higieny pracy,
4) orientację ucznia w przepisach przeciwpożarowych oraz bezpieczeństwa i higieny pracy,
5) znajomość przez ucznia przepisów określających prawa i obowiązki pracowników, a szczególnie przepisów dotyczących młodocianych,
6) wyniki nauczania i wychowania.
§  10. Celem zbadania wyników szkolenia wizytujący:
1) obserwuje pracę uczniów,
2) w miarę możliwości i stosownie do istniejących w zakładzie warunków zleca uczniom wykonanie określonej czynności lub operacji oraz osobiście ocenia jakość wykonanej pracy,
3) bada dokumentację szkoleniową prowadzoną przez instruktora i ucznia (rysunki robocze, zeszyty uczniowskie z praktycznej nauki zawodu itp.).
§  11. Badając szkolenie w brygadach uczniowskich wizytujący między innymi zwraca uwagę, czy:
1) podział pracy szkoleniowej w brygadzie jest prawidłowy i opieka instruktorska należycie zorganizowana,
2) plan przejścia uczniów w brygadzie przez różne stanowiska zapewnia uczniowi zapoznanie się z różnorodnością robót i urządzeń technicznych zgodnie z programem szkolenia.
§  12. W razie włączenia uczniów do brygad wykwalifikowanych robotników lub do prac w zespole sprzedawców, wizytujący bada, czy:
1) uczniowie przeszli wstępne przeszkolenie na wydzielonych stanowiskach szkoleniowych,
2) szkolenie w brygadach zapewnia uczniom opanowanie zadań szkoleniowych wyznaczonych w programie.
§  13. Wizytujący obowiązany jest ocenić pracę i kwalifikacje instruktorów. W tym celu bada, czy instruktorzy:
1) posiadają odpowiednie kwalifikacje zawodowe,
2) stosują właściwe metody szkolenia (obserwacje, pokazy, ćwiczenia i objaśnienia), czy wyjaśniają, na czym polega zadanie każdego ucznia, w jakiej kolejności należy wykonywać poszczególne etapy prac, czy przestrzegają w nauczaniu zasady stopniowania trudności i poglądowości oraz przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy,
3) kontrolują i oceniają systematycznie pracę uczniów,
4) dbają o należyte wychowanie uczniów, rozwijają ich samodzielność w pracy, poczucie obowiązku i odpowiedzialności.
§  14.
1. Kuratorium powinno wizytować również egzaminy młodocianych, którzy odbywają naukę zawodu w zakładach, i w tym celu żądać od zakładu zawiadamiania o terminach egzaminów.
2. W czasie wizytacji egzaminów należy:
1) sprawdzić przygotowanie do egzaminów; w szczególności należy zwrócić uwagę na właściwą organizację egzaminów, kwalifikacje egzaminatorów i prawidłowy dobór prac egzaminacyjnych,
2) skontrolować zgodność przebiegu egzaminu z obowiązującymi przepisami,
3) ocenić wyniki nauczania.
§  15.
1. Po zakończeniu wizytacji należy opracować ocenę przebiegu i wyników nauki zawodu i dokształcania, a następnie sformułować wnioski.
2. Ocenę dokształcania i nauki zawodu oraz wnioski wizytujący omawia z kierownikiem zakładu lub w jego zastępstwie z kierownikiem szkolenia, jak również uzgadnia z nim sprawy, które będą przedmiotem powizytacyjnej narady z instruktorami oraz innymi pracownikami zakładu zainteresowanymi szkoleniem młodocianych.
3. Na naradzie wizytujący omawia wyniki nauczania i wychowania młodzieży, podkreślając stwierdzone osiągnięcia zakładu i poszczególnych instruktorów oraz stwierdzone niedociągnięcia i braki, ustala przyczyny nie zadowalających wyników i udziela odpowiednich wskazówek.
4. Wizytujący opracowuje zwięzły protokół przebiegu i wyników wizytacji. Protokół należy sporządzić w 2 egzemplarzach z przeznaczeniem dla zakładu i kuratorium. Jeżeli wizytujący jest pracownikiem szkoły lub inspektoratu, dla tych instytucji sporządza się trzeci egzemplarz protokołu.
§  16.
1. W ciągu 15 dni od daty zakończenia wizytacji kuratorium powinno przesłać do zakładu zalecenia i wnioski.
2. Kuratorium może sformułować wnioski dla jednostki nadrzędnej nad zakładem i związku zawodowego, cechu, izby rzemieślniczej i innych instytucji zainteresowanych wynikami wizytacji. Wnioski, które według oceny kuratorium należy skierować do poszczególnych resortów albo do Ministerstwa Oświaty kuratorium przesyła do Ministerstwa Oświaty.