Kierowanie osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierujących pojazdami na badania lekarskie i badania psychologiczne, zasady i zakres badań psychologicznych oraz uprawnione do przeprowadzania tych badań jednostki.
M.P.1995.3.41
Akt utracił mocZARZĄDZENIE
MINISTRA TRANSPORTU I GOSPODARKI MORSKIEJ
z dnia 12 stycznia 1995 r.
w sprawie kierowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierujących pojazdami na badania lekarskie i badania psychologiczne, zasad i zakresu badań psychologicznych oraz uprawnionych do przeprowadzania tych badań jednostek. *
ZAŁĄCZNIKI
ZAŁĄCZNIK Nr 1
Wzór
Skierowanie
Wzór
Skierowanie
______
(nazwa i adres jednostki
kierującej) (miejscowość, data)
Kieruje się Pana (Panią)*) ....................................
urodzonego(ną)*) .....................w .......................
zamieszkałego(łą)*) ...........................................
do .........................................................**)
na badanie ................................................***)
w związku z ..............................................****)
..........................
(podpis i pieczęć)
*) Niepotrzebne skreślić.
**) W przypadkach wynikających z § 1 ust. 3 oraz § 3 ust. 3 zarządzenia określić jednostkę przeprowadzającą badania.
***) Określić rodzaj badania.
****) Określić przyczynę skierowania.
______
ZAŁĄCZNIK Nr 2
Wzór
Skierowanie
Wzór
Skierowanie
______
(nazwa i adres jednostki
wykonującej badania lekarskie) (miejscowość, data)
Kieruje się Pana (Panią)*) ....................................
urodzonego(ną)*) ............................ w ...............
zamieszkałego(łą)*) ...........................................
na badanie psychologiczne w zakresie
............................................................**)
w związku z ...............................................***)
w celu ...................................................****)
..........................
(podpis i pieczęć
uprawnionego lekarza)
*) Niepotrzebne skreślić.
**) Określić zakres badania.
***) Określić cel badania.
______
ZAŁĄCZNIK Nr 3
ZAKRES I ZASADY PRZEPROWADZANIA BADAŃ PSYCHOLOGICZNYCH
ZAKRES I ZASADY PRZEPROWADZANIA BADAŃ PSYCHOLOGICZNYCH
1.1. Cel i zakres badania psychologicznego
1.1.1. Celem badania jest ustalenie wymaganej przydatności psychicznej.
1.1.2. Przez przydatność psychiczną rozumie się ogół własności psychicznych (przejawiających się w sprawności umysłowej, sprawności psychomotorycznej, cechach osobowości, cechach temperamentu), niezbędnych do bezpiecznego wykonywania zawodu kierowcy oraz prowadzenia pojazdów, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1992 r. Nr 11, poz. 41 i Nr 26, poz. 114), zwanej dalej "ustawą".
1.1.3. Za przydatną psychicznie w rozumieniu pkt 1.1.2 uznaje się osobę, wobec której w wyniku przeprowadzonego badania ustalono ocenę końcową odpowiadającą kategorii "zdolny" według załączonej tabeli.
1.1.4. Badanie przeprowadzane na wniosek, o którym mowa w art. 86 ust. 3 pkt 3 ustawy, przeprowadzane jest w zakresie wskazanym przez lekarza.
1.2. Warunki organizacyjno-techniczne przeprowadzania badania
1.2.1. Badanie psychologiczne przeprowadza się wyłącznie w pomieszczeniach do tego przeznaczonych bez obecności i udziału osób trzecich; w przypadku badań przeprowadzanych w wyniku odwołania się od uprzednio wydanego orzeczenia oraz w przypadku szkolenia w zakresie wykonywania badań psychologicznych dopuszcza się udział w badaniu drugiego psychologa.
1.2.2. Badanie psychologiczne prowadzone jest indywidualnie; w przypadku badania testem matryc J. C. Ravena i testem tablic W. Poppelreutera dopuszcza się możliwość badania grupowego, nie więcej jednak niż w grupie sześcioosobowej.
1.3. Dokumentacja prowadzona przez pracownię psychologiczną
1.3.1. Każdy uzyskany wynik badań w poszczególnych etapach, o których mowa w zasadach szczegółowych, powinien być niezwłocznie odnotowany przez psychologa własnoręcznie w karcie badania psychologicznego, określonej według załączonego wzoru nr 1. W przypadku gdy istnieje możliwość wydruku wyniku, wydruk należy dołączyć do karty badania.
1.3.2. Osoby podlegające badaniu rejestrowane są w książce rejestracyjnej oraz w katalogu alfabetycznym, zawierającymi:
a) kolejny numer rejestracyjny w danym roku kalendarzowym,
b) imię i nazwisko,
c) datę badania,
d) rodzaj i nr dowodu tożsamości,
e) adres zamieszkania,
f) cel badania,
g) wynik końcowy badania,
h) nazwisko psychologa prowadzącego badanie,
i) oznaczenie wydawcy skierowania,
j) informację - w przypadku wyniku negatywnego badania - o wysłanie kopii zaświadczenia do kierownika urzędu rejonowego rządowej administracji ogólnej.
1.3.3.1. Po zakończeniu badania psychologicznego psycholog przeprowadzający badanie wydaje niezwłocznie, w tym samym dniu, pisemne orzeczenie według załączonego wzoru nr 2; w przypadku gdy badanie przeprowadzane jest na wniosek lekarza, wydaje się orzeczenie według załączonego wzoru nr 3.
1.3.3.2. Orzeczenie powinno być opatrzone podpisem psychologa wykonującego badanie oraz pieczęciami placówki psychologa według załączonego wzoru nr 4.
1.3.4.1. Pracownia obowiązana jest prowadzić archiwum zawierające dokumenty, o których mowa w pkt 1.3.1-1.3.3.
1.3.4.2. Dokumenty przechowywane są w archiwum przez okres lat 3. W przypadku likwidacji placówki, archiwum należy przekazać jednostce organizacyjnej sprawującej nadzór merytoryczny nad badaniami psychologicznymi.
1.4. Wyposażenie pracowni
1.4.1. Pracownia powinna posiadać:
a) tabele norm wyników, wraz ze szczegółową dokumentacją, dla wszystkich stosowanych testów psychologicznych, zatwierdzonych i zweryfikowanych przez jednostkę organizacyjną sprawującą nadzór merytoryczny nad badaniami psychologicznymi; tabele weryfikowane są co sześć lat,
b) druki, testy i wyposażenie wymagane do prowadzenia badania psychologicznego, o których mowa w Metodyce psychologicznych badań kierowców, opracowanej przez Instytut Transportu Samochodowego w Warszawie, Zeszyt Naukowy nr 80, zwanej dalej "metodyką".
1.5. Przebieg badania
1.5.1. Badanie psychologiczne przeprowadzane jest w pięciu kolejno po sobie następujących etapach:
a) rozmowa wstępna,
b) wywiad psychologiczny i obserwacja,
c) przeprowadzenie badania podstawowego,
d) interpretacja uzyskanych wyników oraz przeprowadzenie w miarę potrzeby badań uzupełniających,
e) opracowanie treści i wydanie orzeczenia psychologicznego.
1.5.2. W przypadku badania, o którym mowa w pkt 1.1.4, przeprowadzenie badania podstawowego ogranicza się do zakresu wymienionego w skierowaniu.
2. Zasady szczegółowe
2.1. Rozmowa wstępna
2.1.1. Celem rozmowy wstępnej z osobą badaną jest ustalenie procedury badania i tożsamości osoby zgłaszającej się na badanie.
2.1.2. W trakcie rozmowy wstępnej należy zarejestrować osobę badaną w ewidencji osób badanych.
2.2. Wywiad psychologiczny i obserwacja
2.2.1. Celem wywiadu psychologicznego jest ustalenie faktów mogących mieć wpływ na przebieg i wyniki badania, np. stan zdrowia, samopoczucie osoby badanej w dniu badania. Informacje są odnotowywane w dokumentacji badań i podpisane przez osobę badaną.
2.2.2. Celem obserwacji jest ocena poziomu ogólnej mobilizacji organizmu, odnotowanie wskaźników tego stanu.
2.2.3. W przypadku stwierdzenia przebywania na zwolnieniu lekarskim osoby zgłaszającej się na badania, psycholog ustala nowy termin badania.
2.2.4. W przypadku stwierdzenia, że osoba badana spożywała alkohol w ostatnich 48 godzinach lub zażywała lekarstwa mogące mieć wpływ na wyniki badania, psycholog ma obowiązek poinformować o ewentualnym negatywnym wpływie stanu osoby badanej na wynik badania i zaproponować inny jego termin.
2.2.5. W przypadku braku zgody osoby badanej na zmianę terminu badania, psycholog musi odnotować ten fakt w dokumentacji badania, potwierdzić treść zapisu podpisem badanego i przystąpić do realizacji badania.
2.3. Badanie sprawności umysłowej
2.3.1. Celem tego badania jest wykluczenie u osoby badanej dysfunkcji w zakresie sprawności umysłowej w stopniu utrudniającym bezpieczne uczestnictwo w ruchu drogowym.
2.3.2. Sprawność umysłową ustala się przez zastosowanie testu matryc J. C. Ravena, testu tablic W. Poppelreutera i skali inteligencji D. Wechslera.
2.3.3. Test tablic W. Poppelreutera stosuje się zgodnie z instrukcją zamieszczoną w Metodyce psychologicznych badań kierowców, wydanej przez Instytut Transportu Samochodowego w Warszawie, Zeszyt Naukowy nr 80.
2.3.4. Test matryc J. C. Ravena stosuje się zgodnie z podręcznikiem do testu (J. C. Raven "Test matryc", wydany przez Laboratorium Technik Diagnostycznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, 1987 r.).
2.3.5. W przypadku gdy co najmniej jeden z wyników będzie równy lub większy od minus 1.51 na skali standaryzowanej "z", psycholog przystępuje do oceny sprawności umysłowej skalą inteligencji D. Wechslera. Badanie przeprowadza się zgodnie z zasadami zawartymi w podręczniku "Instrukcja do skali inteligencji D. Wechslera dla młodzieży i dorosłych" (wydawnictwo Polskiego Towarzystwa Higieny Psychicznej, 1972 r.).
2.3.6. W przypadku gdy wartość wyniku końcowego znajdzie się poza obszarem normy, psycholog kończy badanie, informując osobę badaną o przyczynach zakończenia badania, i wystawia orzeczenie o braku wymaganej przydatności psychicznej według określonego wzoru (nr 2 lub 3).
2.4. Badanie sprawności psychomotorycznej
2.4.1. Celem badania jest wykluczenie dysfunkcji w zakresie funkcjonowania zmysłów wzroku i zmysłu kinestetycznego w powiązaniu ze sprawnością działania wyznaczonego przez postawione zadanie.
2.4.2. Ustalenie stopnia sprawności wymaga przeprowadzenia badań:
a) czasów reakcji,
b) widzenia stereoskopowego,
c) wrażliwości zmysłu kinestetycznego,
d) oceny reakcji na wirujące tarcze,
e) widzenia w mroku,
f) wrażliwości na olśnienie.
2.4.3. Sposób postępowania psychologa i cechy urządzeń, za których pomocą przeprowadzane jest badanie, opisane są w metodyce.
2.4.4. W przypadku gdy osoba badana uzyska co najmniej w jednym badaniu wynik równy lub wyższy od minus 1.51 według skali standaryzowanej "z", psycholog przeprowadza badanie uzupełniające.
2.4.5. Celem badania uzupełniającego (metoda wywiadu) jest ustalenie ewentualnych przyczyn uzyskania tego wyniku (np. chwilowa niedyspozycja, brak zrozumienia instrukcji).
2.4.6. Po przeprowadzeniu badania uzupełniającego psycholog podejmuje decyzję o kontynuowaniu badania w tym samym dniu lub wyznaczeniu nowego terminu badania.
2.4.7. W przypadku braku zgody osoby badanej na odroczenie zakończenia badania, psycholog po odnotowaniu tego faktu przystępuje do dalszego badania.
2.4.8. Wynik powtórnego badania psycholog interpretuje zgodnie z załączoną tabelą.
2.5. Badanie cech osobowości i cech temperamentu
2.5.1. Celem tego badania jest wykluczenie u osoby badanej obecności zaburzeń zachowania przejawiających się m.in. w zachowaniach agresywnych, brakiem poszanowania przepisów ruchu drogowego, w zachowaniach ryzykownych.
2.5.2. Opis osobowości i cech temperamentu dokonywany jest w kategoriach:
a) introwersji - ekstrawersji,
b) stabilności emocjonalnej - neurotyczności,
c) zapotrzebowania na stymulację.
2.5.3. Sposób postępowania psychologa regulują instrukcje zamieszczone w Metodyce badań psychologicznych kierowców, opracowanej przez Instytut Transportu Samochodowego w Warszawie, Zeszyt Naukowy nr 80.
2.5.4. W przypadku uzyskania przez osobę badaną w skali introwersji - ekstrawersji, stabilności emocjonalnej - neurotyczności wyniku poza obszarem normy psychometrycznej, psycholog stosuje test MMPI-WISKAD. Procedura postępowania w badaniu testem MMPI-WISKAD podana jest w podręczniku opracowanym przez Z. Płużek "Wartość diagnostyczna testu MMPI-WISKAD", Lublin 1976 r. i podręczniku pod redakcją J. Paluchowskiego "Stosowanie i interpretacja kwestionariusza MMPI", LTD Laboratorium Technik Diagnostycznych, Warszawa 1985 r.
2.5.5. Jeżeli wynik uzyskany przez osobę badaną znajdzie się poza obszarem normy psychometrycznej lub wskazuje na zespół objawów patopsychologicznych, psycholog kończy badanie informując osobę badaną o przyczynach zakończenia badania i wystawia pisemne orzeczenie o negatywnym wyniku badania.
2.5.6. Przed przystąpieniem do badania testem MMPI-WISKAD psycholog zobowiązany jest do zaproponowania osobie badanej nowego terminu badania, wraz z uzasadnieniem. W przypadku odrzucenia propozycji psycholog musi odnotować ten fakt w dokumentacji i potwierdzić podpisem osoby badanej.
2.6. Analiza i interpretacja wyników badania
2.6.1. Psycholog dokonuje przeliczenia wyników surowych na skalę, według których opracowane są normy wyników badania. Oceny końcowej dokonuje według załączonej tabeli.
2.7. Opracowanie treści orzeczenia psychologicznego i wydanie zaświadczenia o wyniku badania
2.7.1. Wyniki badań powinny być omówione z osobą badaną bez względu na rezultat końcowy. Jeżeli wynik badania jest pozytywny, psycholog powinien poinformować w rozmowie osobę badaną o swoich uwagach i zaleceniach.
2.7.2. W przypadku wyniku negatywnego psycholog ma obowiązek:
1) poinformowania osoby badanej o sposobie i trybie złożenia odwołania od wyniku,
2) wysłania listem poleconym kopii orzeczenia do właściwego kierownika rejonowego urzędu rządowej administracji ogólnej oraz - w przypadku skierowania - do kierownika jednostki organizacyjnej wystawiającej skierowanie. Dowód nadania należy załączyć do dokumentacji badań.
2.7.3. W przypadku gdy badanie przeprowadzono na wniosek lekarza w zakresie określonym w skierowaniu, psycholog wystawia pisemne orzeczenie według określonego wzoru (nr 2 lub 3), wpisując wynik badania, interpretację wyników oraz wnioski.
Załączniki do zakresu i zasad przeprowadzenia badań psychologicznych
TABELA
______
Wynik badania psychologicznego, kwalifikujący kierowcę do kategorii "zdolny" (wyniki według skali standaryzowanej "z" lub równoważne w skali centylowej)
1. Sprawność umysłowa:
- test tablic W. Poppelreutera ........ powyżej minus 1.50 z
(tj. np. 3 do 10 w skali stenowej);
- test matryc J. C. Ravena ........... powyżej minus 1.50 z;
- skala inteligencji (I.I. ogólnej i bezsłownej) . powyżej
minus 2.00 z
(tj. I.I. = 71 i więcej).
2. Sprawność psychomotoryczna:
- czasy reakcji prostej .............. powyżej minus 1.50 z;
- widzenie stereoskopowe ............. powyżej minus 1.50 z;
- wrażliwość zmysłu kinestetycznego .. powyżej minus 1.50 z;
- ocena prędkości tarcz .............. powyżej minus 1.50 z;
- widzenie w mroku ................... powyżej minus 1.50 z;
- wrażliwość na olśnienie ............ powyżej minus 1.50 z.
3. Cechy osobowości i cechy temperamentu:
- introwersja/ekstrawersja ..... od minus 2.0 do plus 2.0 z;
- neurotyczność/stabilność ............. poniżej plus 2.0 z;
- WISKAD (w interpretacji ilościowej) .. powyżej plus 2.0 z.
______
Wzór nr 2
format A5 - układ poziomy
______
Nr ewidencyjny ......................
(pieczęć podłużna
placówki psychologicznej)
Orzeczenie
Stwierdza się, że Pan(Pani)*) .................................
posiadający(ca)*) prawo jazdy kategorii ............. nr ......
urodzony(na)*) dnia ................. w .......................
zamieszkały(ła)*) w ...........................................
poddany(a)*) został(a)*) w dniu .............. z wynikiem
pozytywnym (negatywnym)*) badaniom psychologicznym
przeprowadzonym zgodnie z zasadami i zakresem przeprowadzania
badań osób ubiegających się o zatrudnienie w charakterze
kierowcy:
...............................................................
...............................................................
...............................................................
............................................................**)
..............................
(podpis i pieczęć psychologa)
Pouczenie:
Od niniejszego orzeczenia służy badanemu prawo odwołania się do
...............................................................
...............................................................
...............................................................
(nazwa jednostki organizacyjnej rozpatrującej odwołania)
*) Niepotrzebne skreślić.
**) Podać rodzaj pojazdu.
______
Wzór nr 3
format A5 - układ poziomy
______
Nr ewidencyjny ..................
(pieczęć podłużna
placówki psychologicznej)
Orzeczenie
Stwierdza się, że Pan(Pani)*) ...............................
urodzony(na)*) dnia ...................... w ................
zamieszkały(ła)*) w ..........................................
poddany(a)*) został(a)*) w dniu .......... badaniom
psychologicznym przeprowadzonym w zakresie
........................................................... **)
W wyniku badania stwierdzono ..................................
...............................................................
...............................................................
...........................................................***)
..........................................................
(podpis i pieczęć psychologa)
Pouczenie:
Od niniejszego orzeczenia służy badanemu prawo odwołania się do
..............................................................
(nazwa jednostki organizacyjnej rozpatrującej odwołania)
*) Niepotrzebne skreślić.
**) Określić zakres badania zgodnie ze skierowaniem.
***) Podać wynik badania, jego interpretację oraz wnioski.
______
Wzór nr 4
Wzór pieczęci psychologa wykonującego badania psychologiczne
(imię i nazwisko) psycholog wykonujący badania kierujących pojazdami (numer ewidencyjny) |
Wzór pieczęci jednostki wykonującej badania psychologiczne
(nazwa jednostki) (adres jednostki) jednostka uprawniona do wykonywania badań kierujących pojazdami (numer ewidencyjny) |
Dokumenty powiązane
Jeżeli chcesz mieć dostęp do wszystkich dokumentów powiązanych, zaloguj się do LEX-a Nie korzystasz jeszcze z programów LEX? Zamów dostęp testowy »