Dziennik Ustaw

Dz.U.2020.233 t.j.

| Akt obowiązujący
Wersja od: 13 lutego 2020 r.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1
z dnia 18 grudnia 2002 r.
w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania

Na podstawie art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1205) zarządza się, co następuje:
§  1. 
1.  Wniosek o jednorazowe odszkodowanie, zwany dalej "wnioskiem", do płatnika składek składa ubezpieczony lub uprawniony członek rodziny, o którym mowa w art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
2.  Wniosek zawiera następujące dane identyfikacyjne:
1) płatnika składek: numery NIP i REGON, a w przypadku gdy płatnikowi nie nadano obu tych numerów lub jednego z nich - numer PESEL lub serię i numer dowodu osobistego albo paszportu;
2) ubezpieczonego: numer PESEL, a w przypadku gdy ubezpieczonemu nie nadano numeru PESEL - serię i numer dowodu osobistego lub paszportu.
§  2.  Płatnik składek, po otrzymaniu wniosku, kompletuje dokumentację niezbędną do ustalenia uszczerbku na zdrowiu ubezpieczonego, spowodowanego wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, w szczególności:
1) protokół powypadkowy;
2) prawomocny wyrok sądu pracy;
3) kartę wypadku;
4) decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej;
5) zaświadczenie o stanie zdrowia wydane przez lekarza, pod którego opieką znajduje się ubezpieczony;
6) odpis aktu zgonu - w przypadku zgonu osoby, która uległa wypadkowi przy pracy, lub u której stwierdzono chorobę zawodową.
§  3.  Płatnik składek, po zakończeniu leczenia i rehabilitacji przez ubezpieczonego, przekazuje wniosek wraz ze skompletowaną dokumentacją, o której mowa w § 2, terenowej jednostce organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwanego dalej "Zakładem", właściwej ze względu na miejsce zamieszkania ubezpieczonego, w celu wydania orzeczenia przez lekarza orzecznika Zakładu, zwanego dalej "lekarzem orzecznikiem".
§  4. 
1.  Ubezpieczony będący płatnikiem składek, osoby z nim współpracujące, a także uprawniony członek rodziny, o którym mowa w § 1 ust. 1, kompletują dokumentację i przekazują ją wraz z wnioskiem o jednorazowe odszkodowanie bezpośrednio do właściwej terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu.
2.  Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio także w przypadku:
1) braku płatnika obowiązanego do skompletowania dokumentacji;
2) zgłaszania przez ubezpieczonego wniosku o jednorazowe odszkodowanie w związku z pogorszeniem się stanu zdrowia w następstwie wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.
§  5.  Zakład ustala, wciągu 7 dni od dnia otrzymania wniosku, termin badania ubezpieczonego przez lekarza orzecznika, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w § 6 ust. 5.
§  6. 
1.  Lekarz orzecznik ustala stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu oraz jego związek z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową na podstawie bezpośredniego badania ubezpieczonego i posiadanej dokumentacji medycznej oraz dokumentacji dotyczącej tego wypadku przy pracy albo tej choroby zawodowej.
2.  Lekarz orzecznik, po dokonaniu ustaleń, o których mowa w ust. 1, wydaje orzeczenie o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, zwane dalej "orzeczeniem", w którym stwierdza stopień uszczerbku na zdrowiu oraz jego związek z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową.
3.  Lekarz orzecznik może, przed wydaniem orzeczenia, zlecić uzupełnienie dokumentacji medycznej o opinię właściwego lekarza konsultanta, a także o wyniki badań dodatkowych i specjalistycznych.
4.  Jeżeli lekarz orzecznik nie może wydać orzeczenia na podstawie wyników bezpośredniego badania i posiadanej dokumentacji, może odroczyć jego wydanie w celu uzupełnienia niezbędnej dokumentacji. Po uzupełnieniu niezbędnej dokumentacji orzeczenie może być wydane bez ponownego badania.
5.  Lekarz orzecznik może wydać orzeczenie również bez bezpośredniego badania ubezpieczonego, jeżeli dokumentacja zgromadzona w postępowaniu jest wystarczająca do wydania orzeczenia.
§  7.  Przy orzekaniu o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu w związku z chorobą zawodową, lekarz orzecznik jest związany decyzją organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej o stwierdzeniu choroby zawodowej.
§  8. 
1.  Lekarz orzecznik ustala w procentach stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu według oceny procentowej stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, zwanej dalej "oceną procentową", która jest określona w załączniku do rozporządzenia.
2.  Jeżeli dla danego rodzaju uszczerbku ocena procentowa określa dolną i górną granicę stopnia uszczerbku na zdrowiu, lekarz orzecznik określa stopień tego uszczerbku w tych granicach, biorąc pod uwagę obraz kliniczny, stopień uszkodzenia czynności organu, narządu lub układu oraz towarzyszące powikłania.
3.  Jeżeli w ocenie procentowej brak jest odpowiedniej pozycji dla danego przypadku, lekarz orzecznik ocenia ten przypadek według pozycji najbardziej zbliżonej. Można ustalić stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w procencie niższym lub wyższym od przewidywanego w danej pozycji, w zależności od różnicy występującej między ocenianym stanem przedmiotowym a stanem przewidzianym w odpowiedniej pozycji oceny procentowej.
§  9. 
1.  Jeżeli wypadek przy pracy lub choroba zawodowa spowodowały uszkodzenie kilku kończyn, narządów lub układów, ogólny stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu równa się sumie procentów uszczerbku ustalonych za poszczególne uszkodzenie, w sposób określony w ocenie procentowej, z ograniczeniem do 100%.
2.  Przy wielomiejscowym uszkodzeniu kończyny ogólny stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu równa się sumie procentów uszczerbku, ustalonych za poszczególne uszkodzenie w sposób określony w ocenie procentowej, z tym że procent ten nie może być wyższy od procentu przewidzianego za utratę uszkodzonej części kończyny.
§  10. 
1.  W razie utraty lub uszkodzenia organu, narządu lub układu, którego funkcje były naruszone przed wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu ustala się w wysokości różnicy pomiędzy stwierdzonym stopniem tego uszczerbku a stopniem naruszenia istniejącego bezpośrednio przed wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową.
2.  Jeżeli nie jest możliwe określenie, w jakim stopniu organ, narząd lub układ był upośledzony przed wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, przyjmuje się, że upośledzenia nie było.
§  11. 
1.  Orzeczenie lekarza orzecznika zawiera:
1) opis naruszenia sprawności organizmu;
2) procentowe ustalenie stopnia stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu oraz numer pozycji w ocenie procentowej.
2.  W przypadku, o którym mowa w § 8 ust. 3, orzeczenie zawiera uzasadnienie przyczyn zastosowania określonej pozycji oceny procentowej.
3.  Związek śmierci ubezpieczonego z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową stwierdza lekarz orzecznik w orzeczeniu.
§  11a.  Do orzekania przez komisje lekarskie stosuje się odpowiednio przepisy § 6-11.
§  12.  Orzeczenie lekarza orzecznika otrzymuje ubezpieczony.
§  13.  Wypłata jednorazowego odszkodowania jest dokonywana w trybie przewidzianym dla wypłaty świadczeń określonych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
§  14.  Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. 2

ZAŁĄCZNIK

OCENA PROCENTOWA STAŁEGO LUB DŁUGOTRWAŁEGO USZCZERBKU NA ZDROWIU

A. Uszkodzenia głowyProcent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu
1.Uszkodzenie powłok czaszki (bez uszkodzeń kostnych):
a) znaczne uszkodzenie powłok czaszki, rozległe, ściągające blizny - w zależności od rozmiaru5-10
b) oskalpowanie25
2.Uszkodzenie kości sklepienia i podstawy czaszki (wgłobienia, szczeliny, fragmentacja) - zależnie od rozległości uszkodzeń5-10
3.Ubytek w kościach czaszki:
a) o średnicy poniżej 2,5 cm7
b) o średnicy powyżej 2,5 cm - w zależności od rozmiarów10-25
Uwaga: Jeżeli przy uszkodzeniach i ubytkach kości czaszki (poz. 2 i 3) występują jednocześnie uszkodzenia powłok czaszki (poz. 1), należy osobno oceniać stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku za uszkodzenia lub ubytki kości według poz. 2 lub 3 i osobno za uszkodzenia powłok czaszki według poz. 1.
4.Powikłania towarzyszące uszkodzeniom wymienionym w poz. 1, 2, 3 w postaci: nawracającego się wycieku płynu mózgowo-rdzeniowego, przewlekłego zapalenia kości, ropowicy podczepcowej leczonej operacyjnie, zakrzepicy powłok, przepukliny mózgowej - ocenia się dodatkowo - w zależności od rodzaju i stopnia powikłań5-15
5.Porażenia i niedowłady:
a) porażenie połowicze lub paraplegie (porażenia kończyn dolnych) uniemożliwiające samodzielne stanie i chodzenie 0-1° wg Skali Lovette'a100
b) głęboki niedowład połowiczy lub parapareza 2° wg Skali Lovette'a60-80
c) średniego stopnia niedowład połowiczy lub parapareza kończyn dolnych 3° wg Skali Lovette'a40-60
d) niewielki lub dyskretny niedowład połowiczy lub niedowład kończyn dolnych 4° wg Skali Lovette'a, dyskretny deficyt siły przy obecności zaburzeń napięcia mięśniowego, niedostateczności precyzji ruchów itp.5-35
e) monoparezy pochodzenia ośrodkowego:
- kończyna górna
wg Skali Lovette'a
prawa 40
lewa 30
1-2°prawa 30-35
lewa 20-25
3-4°prawa 5-25
lewa 5-15
- kończyna dolna
wg Skali Lovette'a
40
1-2°30
3-4°5-20
6.Zespoły pozapiramidowe:
a) utrwalony zespół pozapiramidowy znacznie utrudniający sprawność ustroju i wymagający opieki innych osób100
b) zespół pozapiramidowy naruszający sprawność ustroju z zaburzeniami mowy, napadami ocznymi itp.80
c) zaznaczony zespół pozapiramidowy30
7.Zaburzenia równowagi pochodzenia móżdżkowego:
a) uniemożliwiające chodzenie i samodzielne funkcjonowanie100
b) utrudniające chodzenie i sprawność ruchową w stopniu znacznym70-80
c) miernego stopnia utrudnienie chodu i sprawności ruchowej30-60
d) dyskretnie wpływające na sposób chodu i niewielkie upośledzenie zborności i precyzji ruchów5-25
8.Padaczka:
a) z licznymi napadami ze współistnieniem zaburzeń psychicznych, charakteropatii, otępienia wymagających opieki innej osoby100
b) padaczka z zaburzeniami psychicznymi w zależności od ich nasilenia30-70
c) padaczka bez zaburzeń psychicznych w zależności od częstości napadów20-40
Uwaga: Podstawą rozpoznania padaczki są obserwacje przez lekarza napadu, typowe zmiany eeg, dokumentacja ambulatoryjna bądź szpitalna.
9.Zaburzenia neurologiczne i psychiczne uwarunkowane organicznie (encefalopatie):
a) otępienie lub ciężkie zaburzenia zachowania i emocji uniemożliwiające samodzielną egzystencję100
b) encefalopatie ze zmianami charakterologicznymi w zależności od stopnia50-70
c) encefalopatie bez zmian charakterologicznych30
Uwaga: Za encefalopatią poza zespołem psychoorganicznym przemawiają odchylenia przedmiotowe w stanie neurologicznym, zmiany w zapisie eeg. Encefalopatia powinna być potwierdzona badaniami dodatkowymi.
10.Zaburzenia adaptacyjne będące następstwem urazów i wypadków, w których nie doszło do trwałych uszkodzeń OUN:
a) utrwalone nerwice związane z urazem czaszkowo-mózgowym5-10
b) ujawnienie się psychozy w następstwie ciężkiego stresu50-80
11.Zaburzenia mowy:
a) afazja całkowita (sensoryczna lub sensoryczno-motoryczna) z agrafią i aleksją80
b) afazja całkowita motoryczna60
c) afazja znacznego stopnia utrudniająca porozumiewanie się40
d) afazja nieznacznego stopnia20
12.Zespoły podwzgórzowe pourazowe (cukrzyca, moczówka prosta, nadczynność tarczycy i inne zaburzenia wewnątrzwydzielnicze pochodzenia ośrodkowego):
a) znacznie upośledzające czynność ustroju60
b) nieznacznie upośledzające czynność ustroju30
13.Uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwów ruchowych gałki ocznej:
a) nerwu okoruchowego:
w zakresie mięśni wewnętrznych oka - w zależności od stopnia uszkodzenia5-15
w zakresie mięśni zewnętrznych oka - w zależności od stopnia uszkodzenia10-30
b) nerwu bloczkowego3
c) nerwu odwodzącego - w zależności od stopnia uszkodzenia1-15
14.Uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwu trójdzielnego - w zależności od stopnia uszkodzenia10-20
15.Uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwu twarzowego - w zależności od stopnia uszkodzenia10-20
Uwaga: Uszkodzenie nerwu twarzowego łącznie z pęknięciem kości skalistej należy ocenić według poz. 49.
16.Uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwów językowo-gardłowego i błędnego - w zależności od stopnia zaburzeń mowy, połykania, oddechu, krążenia i funkcji przewodu pokarmowego10-50
17.Uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwu dodatkowego - w zależności od stopnia uszkodzenia5-15
18.Uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwu podjęzykowego - w zależności od stopnia uszkodzenia10-20
B. Uszkodzenia twarzy
19.Uszkodzenia powłok twarzy (blizny i ubytki):
a) oszpecenia bez zaburzeń funkcji - w zależności od rozmiarów blizn i ubytków w powłokach twarzy1-10
b) oszpecenia z miernymi zaburzeniami funkcji - w zależności od rozmiarów blizn i ubytków w powłokach twarzy oraz stopnia zaburzeń funkcji10-30
c) oszpecenia połączone z dużymi zaburzeniami funkcji (przyjmowanie pokarmów, zaburzenia oddychania, mowy, ślinotok i zaburzenia funkcji powiek itp.) - w zależności od rozmiarów blizn i ubytków w powłokach twarzy oraz stopnia zaburzeń funkcji30-60
20.Uszkodzenia nosa:
a) uszkodzenie nosa bez zaburzeń oddychania i powonienia - zależnie od rozległości uszkodzenia1-10
b) uszkodzenie nosa z zaburzeniami oddychania - zależnie od rozległości uszkodzenia i stopnia zaburzeń oddychania5-20
c) uszkodzenie nosa z zaburzeniami oddychania i powonienia - w zależności od stopnia zaburzeń w oddychaniu i powonieniu10-25
d) utrata powonienia w następstwie uszkodzenia przedniego dołu czaszkowego5
e) utrata nosa w całości (łącznie z kośćmi nosa)30
Uwaga: Jeżeli uszkodzenie nosa wchodzi w zespół uszkodzeń objętych poz. 19, należy stosować ocenę według tej pozycji (tj. według poz. 19).
21.Utrata zębów:
a) siekacze i kły - za każdy ząb1
b) pozostałe zęby począwszy od dwóch - za każdy ząb (niezależnie od zaprotezowania)1
22.Utrata części szczęki lub żuchwy (łącznie z oszpeceniem i utratą zębów) - staw rzekomy - zależnie od rozległości ubytków, stanu odżywiania i powikłań15-30
23.Utrata szczęki (łącznie z oszpeceniem i utratą zębów):
a) szczęki40
b) żuchwy50
24.Złamania szczęki i/lub żuchwy wygojone z przemieszczeniem odłamów:
a) bez zaburzeń czynności stawu żuchwowo-skroniowego - w zależności od stopnia zniekształcenia i rozwarcia szczęk1-5
b) z zaburzeniami czynności stawu żuchwowo-skroniowego - w zależności od stopnia zaburzeń żucia i rozwarcia szczęk5-10
25.Ubytek podniebienia:
a) z zaburzeniami mowy i połykania - w zależności od stopnia zaburzeń10-30
b) z dużymi zaburzeniami mowy i połykania - w zależności od stopnia zaburzeń25-40
26.Ubytki języka:
a) bez zaburzeń mowy i połykania3
b) z zaburzeniami mowy i połykania - w zależności od stopnia zaburzeń5-15
c) z dużymi zaburzeniami mowy - w zależności od stopnia zaburzeń15-40
d) całkowita utrata języka50
C. Uszkodzenia narządu wzroku
27.
a) przy obniżeniu ostrości wzroku lub utracie wzroku jednego lub obojga oczu stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu określa się według następującej tabeli:
Ostrość wzroku oka prawego1,0

(10/10)

0,9

(9/10)

0,8

(8/10)

0,7

(7/10)

0,6

(6/10)

0,5

(1/2)

0,4

(4/10)

0,3

(3/10)

0,2

(2/10)

0,1

(1/10)

0
Ostrość wzroku oka lewegoProcent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu
1,0(10/10)02,557,51012,51520253035
0,9(9/10)2,557,51012,5152025303540
0,8(8/10)57,51012,515202530354045
0,7(7/10)7,51012,51520253035404550
0,6(6/10)1012,5152025303540455055
0,5(1/2)12,515202530354045505560
0,4(4/10)1520253035404550556065
0,3(3/10)2025303540455055606570
0,2(2/10)2530354045505560657080
0,1(1/10)3035404550556065708090
035404550556065708090100
Uwaga: Ostrość wzroku zawsze określa się po korekcji szkłami zarówno przy zmętnieniu rogówki lub soczewki, jak i przy współistnieniu uszkodzenia siatkówki lub nerwu wzrokowego.
b) utrata wzroku jednego oka z jednoczesnym wyłuszczeniem gałki ocznej38
28.Porażenie nastawności (akomodacji) - przy zastosowaniu szkieł poprawczych:
a) jednego oka15
b) obojga oczu30
29.Uszkodzenia gałki ocznej wskutek urazów tępych:
a) rozdarcie naczyniówki jednego okawg tabeli ostrości wzroku (poz. 27a)
b) zapalenie naczyniówki i siatkówki jednego oka, powodujące zaburzenia widzenia środkowego lub obwodowego"
c) przedziurawienie plamki żółtej jednego oka"
d) zanik nerwu wzrokowego"
30.Uszkodzenia gałki ocznej wskutek urazów drążących:
a) blizny rogówki lub twardówki (garbiak twardówki)wg tabeli ostrości wzroku (poz. 27a)
b) zaćma urazowa (uszkodzenie soczewki)"
c) ciało obce wewnątrzgałkowe powodujące obniżenie ostrości wzroku"
31.Uszkodzenia gałki ocznej wskutek urazów chemicznych i termicznych (oparzenia itp.)wg tabeli ostrości wzroku (poz. 27a)
32.Koncentryczne zwężenie pola widzenia ocenia się według niżej podanej tabeli:
Zwężenie doPrzy nienaruszonym drugim okuW obojgu oczachPrzy ślepocie drugiego oka
60°0035%
50°5%15%45%
40°10%25%55%
30°15%50%70%
20°20%80%85%
10°25%90%95%
Poniżej 10°35%95%100%
33.Połowicze niedowidzenia:
a) dwuskroniowe60
b) dwunosowe30
c) jednoimienne25
d) jednoimienne górne10
e) jednoimienne dolne40
34.Utrata funkcji soczewki po operacyjnym usunięciu zaćmy pourazowej, bezsoczewkowość pourazowa, przy braku jednoczesnego pojedynczego widzenia obuocznego:
a) w jednym oku25
b) w obojgu oczach40
35.Usunięcie zaćmy pourazowej ze wszczepieniem sztucznej soczewki wewnątrzgałkowej:
a) w jednym oku15
b) w obojgu oczach30
36.Zaburzenia w drożności przewodów łzowych (łzawienie)
a) w jednym oku10
b) w obojgu oczach15
37.Odwarstwienie siatkówki jednego oka - oceniać według tabeli ostrości wzroku poz. 27a) oraz według tabeli koncentrycznego zwężenia pola widzenia poz. 32
38.Jaskra - oceniać według tabeli ostrości wzroku (poz. 27a) oraz według tabeli koncentrycznego zwężenia pola widzenia (poz. 32), z tym zastrzeżeniem, że ogólny procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu nie może wynosić więcej niż 35% za jedno oko i 100% za oboje oczu
39.Wytrzeszcz tętniący - w zależności od stopnia50-100
40.Zaćma urazowawg tabeli ostrości wzroku (poz. 27a)
41.Przewlekłe zapalenie spojówek10
D. Uszkodzenia narządu słuchu
42.Przy upośledzeniu ostrości słuchu procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu określa się według niżej podanej tabeli:
Obliczanie procentowego uszczerbku na zdrowiu z tytułu utraty słuchu wg Rosera (w mod.)
Ucho prawe0-25 dB26-40 dB41-70 dBPow. 70 dB
Ucho lewe
0-25 dB0%5%10%20%
26-40 dB5%15%20%30%
41-70 dB10%20%30%40%
pow. 70 dB20%30%40%50%
Uwaga: oblicza się średnią dla ucha prawego i lewego oddzielnie dla 500, 1.000 i 2.000 Hz.
43.Urazy małżowiny usznej:
a) utrata części małżowiny5
b) zniekształcenie małżowiny (blizny, oparzenia i odmrożenia) - w zależności od stopnia5-10
c) utrata jednej małżowiny15
d) utrata obu małżowin25
44.Zwężenie lub zarośnięcie zewnętrznego przewodu słuchowego:oceniać wg tabeli ostrości słuchu (poz. 42)
a) jednostronne z osłabieniem lub przytępieniem słuchu"
b) obustronne z osłabieniem lub przytępieniem słuchu"
45.Przewlekłe ropne zapalenie ucha środkowego:
a) jednostronne5
b) obustronne10
46.Przewlekłe ropne zapalenie ucha środkowego powikłane perlakiem, próchnicą kości lub polipem ucha - w zależności od stopnia powikłań:
a) jednostronne5-15
b) obustronne10-20
47.Uszkodzenie ucha środkowego w następstwie złamania kości skroniowej z upośledzeniem słuchuoceniać wg tabeli ostrości słuchu (poz. 42)
48.Uszkodzenie ucha wewnętrznego:
a) z uszkodzeniem części słuchowejoceniać wg tabeli ostrości słuchu (poz. 42)
b) z uszkodzeniem części statycznej - w zależności od stopnia uszkodzenia20-50
c) z uszkodzeniem części słuchowej i statycznej - w zależności od stopnia uszkodzenia30-60
49.Uszkodzenie nerwu twarzowego łącznie z pęknięciem kości skalistej:
a) jednostronne - w zależności od stopnia uszkodzenia25-40
b) dwustronne60
E. Uszkodzenia szyi, krtani, tchawicy i przełyku
50.Uszkodzenie gardła z upośledzeniem funkcji5-25
51.Uszkodzenie lub zwężenie krtani pozwalające na obchodzenie się bez rurki tchawiczej - w zależności od stopnia zwężenia10-30
52.Uszkodzenie krtani, powodujące konieczność stałego noszenia rurki tchawiczej:
a) z zaburzeniami głosu - w zależności od stopnia35-50
b) z bezgłosem60
53.Uszkodzenie tchawicy - w zależności od stopnia jej zwężenia20-60
54.Uszkodzenie przełyku powodujące:
a) częściowe trudności w odżywianiu - w zależności od stopnia upośledzenia stanu odżywienia10-30
b) odżywianie tylko płynami50
c) całkowitą niedrożność przełyku ze stałą przetoką żołądkową80
55.Uszkodzenia tkanek miękkich (skóry i mięśni) szyi z ograniczeniem ruchomości szyi - w zależności od stopnia uszkodzenia i ustawienia głowy10-30
Uwaga: Uszkodzenia tkanek miękkich z jednoczesnym uszkodzeniem kręgosłupa szyjnego należy oceniać według poz. 89.
F. Uszkodzenia klatki piersiowej i ich następstwa
56.Blizny powłok klatki piersiowej ograniczające ruchomość klatki piersiowej - w zależności od stopnia ograniczenia ruchomości klatki piersiowej10-30
57.Utrata gruczołu piersiowego w części lub w całości10-25
58.Uszkodzenie przynajmniej 2 żeber (złamanie itp.):
a) z obecnością zniekształceń klatki piersiowej i bez zmniejszenia pojemności życiowej płuc10
b) z obecnością zniekształceń klatki piersiowej i zmniejszenia pojemności życiowej płuc - w zależności od stopnia zmniejszenia pojemności życiowej15-25
59.Złamanie mostka ze zniekształceniami10
60.Zapalenie kości (przetoki) żeber lub mostka20
61.Uszkodzenia płuc i opłucnej (zrosty opłucnowe, uszkodzenia tkanki płucnej, ubytki tkanki płucnej, ciała obce itp.):
a) bez niewydolności oddechowej10
b) z niewydolnością oddechową - w zależności od stopnia20-40
62.Uszkodzenia tkanki płucnej powikłane przetokami, ropniem płuc - w zależności od stopnia niewydolności oddechowej40-80
Uwaga: Przy orzekaniu według pozycji 61 i 62 stopień uszkodzenia tkanki płucnej i niewydolności oddechowej potwierdzić badaniem spirometrycznym i badaniem rentgenowskim.
63.Uszkodzenie serca lub osierdzia:
a) z wydolnym układem krążenia10
b) z objawami względnej wydolności układu krążenia30
c) z objawami niewydolności krążenia - w zależności od stopnia niewydolności40-90
Uwaga: Stopień uszkodzenia serca oceniać należy na podstawie badania radiologicznego, elektrokardiograficznego i badania ECHO.
64.Przepukliny przeponowe - w zależności od stopnia zaburzeń funkcji przewodu pokarmowego, oddychania i krążenia20-40
G. Uszkodzenia brzucha i ich następstwa
65.Uszkodzenia powłok jamy brzusznej (przepukliny urazowe, wysiłkowe, przetoki itd.) - w zależności od umiejscowienia i rozmiarów uszkodzenia powłok jamy brzusznej5-30
Uwaga:
1. Za przepukliny urazowe uważa się przepukliny spowodowane pourazowym uszkodzeniem powłok brzusznych (np. po rozerwaniu mięśni powłok brzusznych).
2. Za przepukliny tzw. wysiłkowe uważa się przepukliny spowodowane nagłym wysiłkiem fizycznym lub gwałtownym ruchem.
66.Uszkodzenie żołądka, jelit i sieci:
a) bez zaburzeń funkcji przewodu pokarmowego i przy dostatecznym stanie odżywienia10
b) z zaburzeniami trawienia i niedostatecznym stanem odżywienia - w zależności od stopnia zaburzeń i stanu odżywienia15-50
67.Przetoki jelitowe, kałowe i odbyt sztuczny - w zależności od stopnia zanieczyszczania się i zmian zapalnych tkanek otaczających przetokę:
a) jelita cienkiego30-80
b) jelita grubego20-50
68.Przetoki okołoodbytnicze15
69.Uszkodzenie zwieracza odbytu, powodujące stałe, całkowite nietrzymanie kału i gazów60
70.Wypadnięcie odbytnicy - w zależności od stopnia wypadnięcia10-30
71.Utrata śledziony:
a) bez większych zmian w obrazie krwi15
b) ze zmianami w obrazie krwi lub i ze zrostami otrzewnowymi30
72.Uszkodzenia wątroby, dróg żółciowych lub trzustki:
a) bez zaburzeń ich czynności5-10
b) z zaburzeniami ich czynności w zależności od stopnia20-60
H. Uszkodzenia narządów moczowo-płciowych
73.Uszkodzenie jednej nerki lub obu nerek powodujące upośledzenie ich funkcji - w zależności od stopnia10-25
74.Utrata jednej nerki przy drugiej zdrowej i prawidłowo działającej35
75.Utrata jednej nerki przy upośledzeniu funkcjonowania drugiej nerki - w zależności od stopnia upośledzenia funkcji pozostałej nerki40-75
76.Uszkodzenie moczowodu powodujące zwężenie jego światła20
77.Uszkodzenie pęcherza - w zależności od stopnia zmniejszenia jego pojemności, zaburzeń w oddawaniu moczu, przewlekłych stanów zapalnych10-30
78.Przetoki dróg moczowych i pęcherza moczowego - w zależności od stopnia stałego zanieczyszczania się moczem20-50
79.Zwężenie cewki moczowej:
a) powodujące trudności w oddawaniu moczu15
b) z nietrzymaniem lub zaleganiem moczu30-50
c) z nietrzymaniem lub zaleganiem moczu z powikłaniami50-60
80.Utrata prącia40
81.Częściowa utrata prącia20
82.Utrata jednego jądra lub jajnika20
83.Utrata obu jąder lub obu jajników40
84.Wodniak jądra10
85.Utrata macicy:
a) w wieku do 50 lat40
b) w wieku powyżej 50 lat20
86.Uszkodzenie krocza powodujące wypadnięcie narządów rodnych:
a) pochwy10
b) pochwy i macicy30
I. Ostre zatrucia i ich następstwa

(Orzekać nie wcześniej niż po 6 miesiącach)

87.Nagłe zatrucie gazami lub/i substancjami (z wyjątkiem zatruć pokarmowych):
a) ze stwierdzoną utratą przytomności, lecz bez wtórnych powikłań10
b) powodujące uszkodzenie układu krwiotwórczego i narządów wewnętrznych (rozedma, przewlekły nieżyt krtani, tchawicy i oskrzeli) - w zależności od stopnia uszkodzenia10-25
Uwaga: Uszkodzenia układu nerwowego spowodowane nagłym zatruciem gazami należy oceniać według odpowiednich pozycji dotyczących układu nerwowego.
88.Nagłe zatrucie pokarmami powodujące uszkodzenie narządów miąższowych przewodu pokarmowego - w zależności od stopnia uszkodzenia5-15
Uwaga:
1. Uszkodzenia układu nerwowego wskutek nagłych zatruć pokarmowych należy oceniać według odpowiednich pozycji dotyczących układu nerwowego.
2. Zatrucie włośniami nie pozostawia w zasadzie trwałych następstw.
J. Uszkodzenia kręgosłupa, rdzenia kręgowego i ich następstwa
89.Uszkodzenia kręgosłupa w odcinku szyjnym:
a) ograniczenie ruchomości w zakresie rotacji lub zginania powyżej 20 stopni15
b) całkowite zesztywnienie35
c) całkowite zesztywnienie z niekorzystnym ustawieniem głowy50
90.Uszkodzenie kręgosłupa w odcinku piersiowym i lędźwiowym:
a) ograniczenie ruchomości w zakresie rotacji powyżej 20 stopni lub zginania do 50 cm15
b) całkowite zesztywnienie25
c) całkowite zesztywnienie z niekorzystnym ustawieniem tułowia40
91.Izolowane uszkodzenia wyrostków poprzecznych, wyrostków ościstych - w zależności od ich liczby i zaburzeń funkcji3-10
92.Uszkodzenia kręgosłupa powikłane zapaleniem kręgów, obecnością ciała obcego itp. ocenia się według poz. 89-91, zwiększając stopień uszczerbku na zdrowiu10
93.Uszkodzenia rdzenia kręgowego:
a) przy objawach poprzecznego przecięcia rdzenia z całkowitym porażeniem lub niedowładem dużego stopnia dwóch lub czterech kończyn100
b) niedowład kończyn dolnych bez uszkodzenia górnej części rdzenia (kończyn górnych), umożliwiający poruszanie się za pomocą dwóch lasek70
c) niedowład kończyn dolnych umożliwiający poruszanie się o jednej lasce40
d) porażenie całkowite obu kończyn górnych z zanikami mięśniowymi, zaburzeniami czucia i zmianami troficznymi bez porażenia kończyn dolnych (po wylewie śródrdzeniowym)100
e) niedowład znacznego stopnia obu kończyn górnych znacznie upośledzający czynność kończyn (po wylewie śródrdzeniowym)70
f) niedowład nieznacznego stopnia obu kończyn górnych (po wylewie śródrdzeniowym)30
g) zaburzenia ze strony zwieraczy i narządów płciowych bez niedowładów (zespół stożka końcowego)40
h) zaburzenia czucia, zespoły bólowe bez niedowładów - w zależności od stopnia zaburzeń10-30
94.Urazowe zespoły korzonkowe (bólowe, ruchowe, czuciowe lub mieszane) - w zależności od stopnia:
a) szyjne5-20
b) piersiowe5-10
c) lędźwiowo-krzyżowe5-25
d) guziczne5
K. Uszkodzenia miednicy
95.Utrwalone rozejście się spojenia łonowego lub rozerwanie stawu krzyżowo-biodrowego - w zależności od stopnia przemieszczenia i zaburzeń chodu10-35
96.Złamanie miednicy z przerwaniem obręczy biodrowej jedno- lub wielomiejscowe - w zależności od zniekształcenia i upośledzenia chodu:
a) w odcinku przednim (kość łonowa, kulszowa)5-20
b) w odcinku przednim i tylnym (typ Malgaigne'a)15-45
97.Złamanie dna panewki - w zależności od upośledzenia funkcji stawu i zmian zniekształcających:
a) bez zwichnięcia centralnego10-20
b) ze zwichnięciem centralnym20-40
98.Izolowane złamanie miednicy (talerz biodrowy, kolce biodrowe, guz kulszowy) - w zależności od zniekształcenia i zaburzeń funkcji5-20
Uwaga: Towarzyszące uszkodzenia narządów miednicy i objawy neurologiczne ocenia się dodatkowo według pozycji dotyczących odpowiednich uszkodzeń narządów miednicy lub uszkodzeń neurologicznych.
L. Uszkodzenia kończyny górnej
Uwaga: Przy uszkodzeniach kończyn górnych u osób leworęcznych stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu ustala się według zasad przewidzianych w tabeli, przyjmując dla uszkodzeń ręki prawej procenty ustalone dla ręki lewej, a dla uszkodzenia ręki lewej procenty ustalone dla ręki prawej.
Łopatka
99.Złamanie łopatki:
a) wygojone złamanie łopatki z nieznacznym przemieszczeniem bez większych zaburzeń funkcji kończyny5
b) wygojone z przemieszczeniem i znacznym ograniczeniem funkcji kończyny w zależnościprawa 10-40
od stopnialewa 5-30
Uwaga: Normy pozycji 99 uwzględniają również ewentualne powikłania neurologiczne.
Obojczyk
100.Wadliwe wygojone złamanie obojczyka - w zależności od stopnia zniekształceniaprawy 5-25
i ograniczenia ruchówlewy 5-20
101.Staw rzekomy obojczyka ograniczający ruchy kończynyprawy 25
lewy 20
102.Zwichnięcie stawu obojczykowo-barkowego lub obojczykowo-mostkowego - w zależnościprawy 5-25
od ograniczenia ruchów, upośledzenia zdolności dźwigania i stopnia zniekształcenialewy 5-20
103.Uszkodzenia obojczyka powikłane przewlekłym zapaleniem kości i obecnością ciał obcych ocenia się według pozycji 100-102, zwiększając stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu o:5
Uwaga: Przy współistniejących powikłaniach neurologicznych należy stosować ocenę według pozycji dotyczących uszkodzeń odpowiednich odcinków kończyny - w zależności od stopnia wypadnięcia funkcji.
Bark
104.Przewlekłe zmiany stawu barkowego - w zależności od stopnia ograniczenia funkcjiprawy 5-30
i przykurczulewy 5-25
105.Zastarzałe nieodprowadzone zwichnięcie stawu barkowego - w zależności od zakresuprawy 20-30
ruchów i ustawienia kończynylewy 15-30
106.Nawykowe zwichnięcia barku potwierdzone dokumentacją medycznąprawy 25
lewy 20
107.Staw cepowy w następstwie pourazowych ubytków kości - w zależności od zaburzeńprawy 25-40
funkcjilewy 20-35
Uwaga: Staw wiotki z powodu porażeń ocenia się według norm neurologicznych.
108.Zesztywnienie stawu barkowego:
a) w ustawieniu czynnościowo korzystnym (w odwiedzeniu około 70°, antepozycja 35°prawy 20-35
i rotacja zewnętrzna około 25°) w zależności od ustawienia i funkcjilewy 15-30
b) w ustawieniu czynnościowo niekorzystnymprawy 40
lewy 35
109.Bliznowaty przykurcz stawu barkowego w zależności od zaburzeń czynności stawuprawy 5-15
lewy 5-10
110.Uszkodzenie barku powikłane przewlekłym zapaleniem kości, obecnością ciał obcych,prawy 5-35
przetokami i zmianami neurologicznymi ocenia się według pozycji 104-109, zwiększając stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu - w zależności od stopnia powikłań i upośledzenia funkcjilewy 5-25
111.Utrata kończyny w barkuprawa 75
lewa 70
112.Utrata kończyny wraz z łopatkąprawa 80
lewa 75
Ramię
113.Złamanie kości ramiennej - w zależności od zmian wtórnych i upośledzenia funkcji kończyny:
a) z niewielkim przemieszczeniem i zaburzeniem osiprawa 5-15
lewa 5-10
b) ze znacznym przemieszczeniem i skróceniemprawa 15-30
lewa 10-25
c) złamania powikłane przewlekłym zapaleniem kości, przetokami, brakiem zrostu, stawemprawa 30-55
rzekomym, ciałami obcymi i zmianami neurologicznymilewa 25-50
114.Uszkodzenia mięśni, ścięgien i ich przyczepów w zależności od zmian wtórnych i upośledzenia funkcji:
a) mięśnia dwugłowegoprawa 5-15
lewa 5-10
b) uszkodzenia innych mięśni ramieniaprawa 5-20
lewa 5-15
115.Utrata kończyny w obrębie ramienia:
a) z zachowaniem tylko 1/3 bliższej kości ramiennejprawa 70
lewa 65
b) przy dłuższych kikutachprawa 65
lewa 60
116.Przepukliny mięśniowe ramienia3
Staw łokciowy
117.Złamanie obwodowej nasady kości ramiennej - w zależności od zaburzeń osi i ograniczenia ruchów w stawie łokciowym:
a) bez większych przemieszczeń, zniekształceń i ograniczeniaprawa 5-15
ruchomościlewa 5-10
b) z dużym zniekształceniem i ze znacznym przykurczemprawa 15-30
lewa 10-25
118.Zesztywnienie stawu łokciowego:
a) w zgięciu zbliżonym do kąta prostego i z zachowanymi ruchami obrotowymiprawy 30
przedramienia (75°-110°)lewy 25
b) z brakiem ruchów obrotowychprawy 35
lewy 30
c) w ustawieniu wyprostnym lub zbliżonym (160°-180°)prawy 50
lewy 45
d) w innych ustawieniach - zależnie od przydatności czynnościowej kończynyprawy 30-45
lewy 25-40
119.Przykurcz w stawie łokciowym - w zależności od zakresu zgięcia, wyprostu i stopnia zachowania ruchów obrotowych przedramienia:
a) przy niemożności zgięcia do 90°prawy 10-30
lewy 5-25
b) przy możliwości zgięcia ponad kąt prostyprawy 5-20
lewy 5-15
Uwaga: Wszelkie inne uszkodzenia w obrębie stawu łokciowego należy oceniać według pozycji 117-119.
120.Cepowy staw łokciowy - w zależności od stopnia wiotkości i stanu mięśniprawy 15-30
lewy 10-25
121.Uszkodzenia stawu łokciowego powikłane przewlekłym stanem zapalnym, przetokami, ciałami obcymi itp. ocenia się według pozycji 117-120, zwiększając stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu o:5
Przedramię
122.Złamania w obrębie dalszych nasad jednej lub obu kości przedramienia, powodujące ograniczenia ruchomości nadgarstka i zniekształcenia - w zależności od stopnia zaburzeń czynnościowych:
a) ze zniekształceniemprawy 5-15
lewy 5-10
b) ze znacznym zniekształceniem, dużym ograniczeniem ruchomości i zmianami wtórnymiprawy 15-25
(troficzne, krążeniowe itp.)lewy 10-20
123.Złamania trzonów jednej lub obu kości przedramienia - w zależności od przemieszczeń, zniekształceń i zaburzeń czynnościowych:
a) ze zniekształceniem i zaznaczonymi zaburzeniami funkcjiprawe 5-15
lewe 3-10
b) ze znacznym zniekształceniem, dużym ograniczeniem ruchomości i zmianami wtórnymiprawe 15-35
(troficzne, krążeniowe itp.)lewe 10-30
124.Staw rzekomy kości promieniowejprawy 30
lewy 25
125.Staw rzekomy kości łokciowejprawy 20
lewy 15
126.Brak zrostu, staw rzekomy obu kości przedramieniaprawe 40
lewe 35
127.Uszkodzenie przedramienia powikłane przewlekłym zapaleniem kości, przetokami, obecnością ciał obcych, ubytkiem tkanki kostnej i zmianami neurologicznymi ocenia się według pozycji 122-126, zwiększając stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w zależności od stopnia powikłań5-15
128.Utrata kończyny w obrębie przedramienia - w zależności od charakteru kikuta i jegoprawa 55-65
przydatności do oprotezowanialewa 50-60
129.Utrata przedramienia w sąsiedztwie stawu nadgarstkowegoprawe 55
lewe 50
Nadgarstek
130.Ograniczenia ruchomości w obrębie nadgarstka w następstwie jego uszkodzeń (skręcenia, zwichnięcia, złamania kości nadgarstka, martwice aseptyczne tych kości) - w zależności od ustawienia, zakresu ruchów, objawów bólowych i troficznych oraz funkcji palców:
a) ograniczenie ruchomościprawy 5-10
lewy 3-8
b) ograniczenie ruchomości dużego stopniaprawy 10-20
lewy 8-15
c) ograniczenia ruchomości dużego stopnia z ustawieniem ręki czynnościowo niekorzystnymprawy 20-30
lewy 15-25
131.Całkowite zesztywnienie w obrębie nadgarstka:
a) w ustawieniu czynnościowo korzystnym - w zależności od stopnia upośledzenia funkcjiprawy 15-30
dłoni i palcówlewy 10-25
b) w ustawieniu czynnościowo niekorzystnym - w zależności od stopnia upośledzenia funkcjiprawy 25-45
dłoni i palcówlewy 20-40
132.Uszkodzenia nadgarstka powikłane głębokimi, trwałymi zmianami troficznymi, przewlekłym ropnym zapaleniem kości nadgarstka, przetokami i zmianami neurologicznymi ocenia się według pozycji 130 i 131, zwiększając stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w zależności od stopnia powikłań o:1-10
133.Utrata ręki na poziomie nadgarstkaprawa 55
lewa 50
Ł. Śródręcze i palce
Kciuk
134.Złamania i zwichnięcia kciuka (pierwszej kości śródręcza i paliczków kciuka) - w zależności od ustawienia, zniekształcenia i stopnia zaburzeń funkcji kciuka:
a) z przemieszczeniemprawy 5-10
lewy 3-8
b) z dużym przemieszczeniem i zniekształceniemprawy 10-20
lewy 8-15
Uwaga: Przy ocenie stopnia zaburzeń czynności kciuka należy brać pod uwagę przede wszystkim zdolność przeciwstawienia i chwytu.
135.Utraty w obrębie kciuka:
a) utrata opuszkiprawy 5
lewy 3
b) utrata paliczka paznokciowegoprawy 10
lewy 8
c) utrata paliczka paznokciowego z częścią paliczka podstawowego (do 2/3 długościprawy 15
paliczka)lewy 10
d) utrata paliczka paznokciowego i paliczka podstawowego poniżej 2/3 długości lub utrataprawy 20
obu paliczków bez kości śródręczalewy 15
e) utrata obu paliczków z kością śródręczaprawy 30
lewy 25
136.Wszelkie inne uszkodzenia w obrębie kciuka (blizny, uszkodzenia ścięgien, zniekształcenia, przykurcze stawów, zesztywnienia, zmiany troficzne, czuciowe itp.) - powodujące:
a) ograniczenie funkcjiprawy 3-10
lewy 1-8
b) znaczne ograniczenie funkcjiprawy 10-20
lewy 8-15
c) upośledzenie funkcji graniczące z następstwami utraty kciukaprawy 20-30
lewy 15-25
Palec wskazujący
137.Utraty w obrębie palca wskazującego:
a) utrata opuszkiprawy 5
lewy 3
b) utrata paliczka paznokciowegoprawy 7
lewy 5
c) utrata paliczka paznokciowego z 1/3 dalszą paliczka środkowegoprawy 8
lewy 5
d) utrata paliczka paznokciowego i środkowego powyżej 1/3prawy 12
lewy 10
e) utrata trzech paliczkówprawy 17
lewy 15
f) utrata palca wskazującego z kością śródręczaprawy 23
lewy 20
138.Wszelkie inne uszkodzenia w obrębie palca wskazującego oraz II kości śródręcza (blizny, uszkodzenia ścięgien, zniekształcenia, przykurcze stawów, zesztywnienia, zmiany troficzne, czuciowe itp.) - powodujące:
a) ograniczenie funkcji - w zależności od stopniaprawy 3-8
lewy 1-5
b) znaczne ograniczenie funkcji - w zależności od stopniaprawy 8-12
lewy 5-10
c) bezużyteczność palca graniczącą z utratą wskazicielaprawy 17
lewy 15
Palec trzeci, czwarty i piąty
139.Utrata całego paliczka lub części paliczka:
a) palca trzeciego i czwartego - za każdy paliczekprawy 3
lewy 2
b) palca piątego - za każdy paliczekprawy 1
lewy 1
140.Utrata palców III, IV lub V z kością śródręczaprawy 12
lewy 8
141.Wszelkie inne uszkodzenia w obrębie palców III, IV, V i odpowiednich kości śródręcza (blizny, uszkodzenia ścięgien, zniekształcenia, przykurcze stawów, zesztywnienia, zmiany troficzne, czuciowe itp.) - powodujące:
a) ograniczenie funkcji palca - w zależności od stopniaprawy 2
lewy 1
b) znaczne ograniczenie funkcji palca - w zależności od stopniaprawy 4
lewy 3
c) bezużyteczność palca granicząca z utratąprawy 7
lewy 5
Uwaga: Przy uszkodzeniach obejmujących większą liczbę palców globalna ocena musi być niższa niż całkowita utrata tych palców i odpowiadać stopniowi użyteczności ręki. Uszkodzenia obejmujące wszystkie palce z pełną utratą użyteczności ręki nie mogą przekroczyć dla ręki prawej 55% a dla lewej 50%.
M. Uszkodzenia kończyny dolnej
Biodro
142.Utrata kończyny dolnej przez wyłuszczenie jej w stawie biodrowym lub odjęcie w okolicy podkrętarzowej85
143.Przykurcze i ograniczenia ruchów w stawie biodrowym w następstwie uszkodzeń tkanek miękkich - w zależności od stopnia5-25
144.Zesztywnienie stawu biodrowego - w zależności od ustawienia i wtórnych zaburzeń statyki i dynamiki:
a) w ustawieniu czynnościowo korzystnym20-35
b) w ustawieniu czynnościowo niekorzystnym30-60
145.Inne następstwa uszkodzeń stawu biodrowego (zwichnięć, złamań bliższej nasady kości udowej, złamań szyjki, złamań przezkrętarzowych i podkrętarzowych, złamań krętarzy itp.) - w zależności od zakresu ruchów przemieszczeń, skrócenia, zniekształceń i różnego rodzaju zmian wtórnych oraz dolegliwości subiektywnych:
a) ze zmianami miernego stopnia5-20
b) ze zmianami dużego stopnia20-40
c) z bardzo ciężkimi zmianami miejscowymi i dolegliwościami wtórnymi (kręgosłup, staw krzyżowo-biodrowy, kolano itp.)40-65
146.Przykurcze i zesztywnienia powikłane przewlekłym zapaleniem tkanki kostnej, z przetokami, ciałami obcymi itp. ocenia się według pozycji 142-145, zwiększając stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w zależności od rozmiarów powikłań o:5-15
Uwaga: Jako wynik urazowego uszkodzenia biodra zgłaszane są często następujące zmiany chorobowe: krwiopochodne ropne zapalenie kości, gruźlica kostno-stawowa, nowotwory, martwice aseptyczne kości, biodro szpotawe dorastających i inne zniekształcenia powodujące zaburzenia statyki. Przy tego rodzaju stanach chorobowych należy szczególną uwagę zwracać na istnienie związku przyczynowego między tymi schorzeniami a wypadkiem.
Udo
147.Złamanie kości udowej - w zależności od zniekształceń, skrócenia, zaników mięśniowych i ograniczenia ruchów w stawach:
a) z nieznacznymi zmianami i skróceniem do 4 cm5-15
b) z miernymi zmianami i skróceniem do 6 cm15-30
c) ze skróceniem ponad 6 cm i ciężkimi zmianami30-40
148.Staw rzekomy lub ubytki kości udowej uniemożliwiające obciążenie kończyny - w zależności od stopnia upośledzenia funkcji, skrócenia i zaburzeń wtórnych40-60
149.Uszkodzenia skóry, mięśni, ścięgien (oparzenia, przecięcia, pęknięcia podskórne, przepukliny mięśniowe itp.) - w zależności od zaburzeń funkcji itp.5-20
150.Uszkodzenia dużych naczyń, tętniaki pourazowe - w zależności od stopnia wtórnych zaburzeń troficznych5-30
151.Uszkodzenia uda powikłane przewlekłym ropnym zapaleniem kości, przetokami, ciałami obcymi, skostnieniem pozaszkieletowym i zmianami neurologicznymi ocenia się według pozycji 147-150, zwiększając stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w zależności od rozmiarów powikłań o:1-10
152.Uszkodzenia uda powikłane współistniejącym uszkodzeniem nerwu kulszowego ocenia się według pozycji 147-150, zwiększając stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w zależności od rozmiarów uszkodzenia nerwu o:10-65
Uwaga: Łączny stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu ocenianego według pozycji 147-150 i 152 nie może przekroczyć 70%.
153.Utrata kończyny - zależnie od długości kikuta i przydatności jego cech do oprotezowania50-70
Kolano
154.Zesztywnienie stawu kolanowego:
a) w pozycji funkcjonalnej korzystnej 0-15°30
b) przy większych stopniach zgięcia lub przeproście powyżej -10° (minus 10°) stosuje się ocenę wg pp. a) - zwiększając stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu za każde 4° odchylenie ponad granicę 15° lub -10° o:1
155.Trwałe ograniczenia ruchomości stawu kolanowego w następstwie uszkodzeń samego stawu (uszkodzenia więzadłowe, torebkowe, łąkotek, kości tworzących staw kolanowy itd.) - w zależności od charakteru przykurczu i zakresu ubytku funkcji:
a) utrata ruchomości w zakresie 0-40° za każde 2° ubytku ruchu1
b) utrata ruchomości w zakresie 40°-90° za każde 5° ubytku ruchu1
c) utrata ruchomości w zakresie 90°-120° za każde 10° ubytku ruchu1
Uwaga: prawidłowo funkcjonalny zakres ruchów przyjmuje się w granicach 0°-120°.
156.Inne następstwa uszkodzeń kolana: skrócenie kończyny, zaburzenia osi, stawu (koślawość, szpotawość, ruchomość patologiczna), dolegliwości przewlekłe zapalne, zapalenia ropne, ciała obce, przetoki itp. - w zależności od stopnia1-20
157.Utrata kończyny na poziomie stawu kolanowego65
Podudzie
158.Złamanie kości podudzia - w zależności od zniekształcenia, przemieszczenia, powikłań wtórnych, zmian troficznych i czynnościowych kończyny itp.:
a) ze zmianami lub skróceniem do 4 cm5-15
b) z dużymi wtórnymi zmianami lub ze skróceniem od 4 cm do 6 cm15-25
c) ze skróceniem powyżej 6 cm lub bardzo rozległymi zmianami wtórnymi i dodatkowymi powikłaniami w postaci przewlekłego zapalenia kości, przetok, zmian troficznych skóry z owrzodzeniami, stawów rzekomych, ubytków kostnych i zmian neurologicznych25-50
159.Izolowane złamania strzałki (oprócz kostki bocznej)3
160.Uszkodzenia tkanek miękkich podudzia, uszkodzenia ścięgna Achillesa i innych ścięgien - zależnie od rozległości uszkodzenia, zaburzeń czynnościowych i zniekształceń stopy5-20
161.Utrata kończyny w obrębie podudzia - w zależności od charakteru kikuta, długości, przydatności do oprotezowania i zmian wtórnych w obrębie kończyny:
a) przy długości kikuta do 8 cm mierząc od szpary stawowej60
b) przy dłuższych kikutach40-55
Stawy skokowe, stopa
162.Ograniczenie ruchomości i zniekształcenia w stawach skokowych (w następstwie wykręcenia, zwichnięcia, złamania kości tworzących staw, zranień, ciał obcych, blizn itp.) - w zależności od ich stopnia i dolegliwości:
a) bez zniekształceń1-15
b) ze zniekształceniem, upośledzeniem funkcji ruchowej i statycznej stopy15-25
c) powikłane przewlekłym zapaleniem kości i stawu, przetokami, martwicą aseptyczną, zmianami neurologicznymi itp.25-40
163.Zesztywnienie stawu skokowego - w zależności od ustawienia stopy, zmian wtórnych i powikłań:
a) pod kątem zbliżonym do prostego10-20
b) w innych ustawieniach czynnościowo niekorzystnych20-40
164.Złamania kości piętowej lub skokowej z przemieszczeniem, zniekształceniem i innymi zmianami wtórnymi:
a) miernego stopnia - zależnie od wielkości zaburzeń czynnościowych5-15
b) znacznego stopnia lub z powikłaniami - zależnie od wielkości zaburzeń czynnościowych15-30
165.Utrata kości piętowej lub skokowej40
166.Uszkodzenia kości stępu z przemieszczeniem, zniekształceniami i innymi zmianami wtórnymi:
a) miernego stopnia - zależnie od wielkości zaburzeń czynnościowych5-10
b) znacznego stopnia lub innymi powikłaniami - zależnie od wielkości zaburzeń10-20
167.Złamania kości śródstopia z przemieszczeniem, zniekształceniem stopy:
a) złamania I lub V kości z wyraźnym przemieszczeniem - w zależności od stopnia zaburzeń czynnościowych5-15
b) złamania II, III lub IV kości śródstopia - w zależności od stopnia zaburzeń czynnościowych3-10
c) złamania trzech i więcej kości śródstopia - w zależności od zaburzeń czynnościowych10-20
168.Złamania kości śródstopia powikłane zapaleniem kości, przetokami, wtórnymi zmianami troficznymi i zmianami neurologicznymi ocenia się według pozycji 167, zwiększając stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w zależności od stopnia powikłań o:1-10
169.Inne uszkodzenia stopy pozostawiające zmiany bliznowate i zniekształcające - w zależności od stopnia upośledzenia czynności1-15
170.Utrata stopy w całości50
171.Utrata stopy na poziomie stawu Choparta40
172.Utrata stopy w stawie Lisfranka35
173.Utrata stopy w obrębie kości śródstopia - zależnie od rozległości utraty przedstopia i cech kikuta20-30
Palce stopy
174.Utrata paliczka paznokciowego palucha5
175.Utrata całego palucha7
176.Utrata palucha wraz z kością śródstopia - w zależności od rozmiaru utraty kości śródstopia10-20
177.Utrata palców II-V w części lub całości - za każdy palec2
178.Utrata V palca wraz z kością śródstopia - zależnie od wielkości utraty kości śródstopia5-10
179.Utrata palców II-IV z kością śródstopia - zależnie od wielkości utraty kości śródstopia, za każdy palec3-5
180.Inne uszkodzenia i zniekształcenia palców - w zależności od stopnia upośledzenia funkcji1-5
N. Porażenia lub niedowłady poszczególnych nerwów obwodowych
181.Uszkodzenie częściowe lub całkowite - w zależności od stopnia zaburzeń:
a) nerwu przeponowego poniżej jego połączenia z nerwem podobojczykowym5-15
b) nerwu piersiowego długiegoprawy 5-15
lewy 5-10
c) nerwu pachowegoprawy 15-25
lewy 10-20
d) nerwu mięśniowo-skórnegoprawy 10-25
lewy 5-20
e) nerwu promieniowego powyżej odejścia gałązki do mięśnia trójgłowego ramieniaprawy 15-45
lewy 5-35
f) nerwu promieniowego poniżej odejścia gałązki do mięśnia trójgłowego ramieniaprawy 10-30
lewy 5-25
g) nerwu promieniowego nad wejściem do kanału mięśnia odwracacza przedramieniaprawy 5-25
lewy 5-15
h) nerwu promieniowego po wyjściu z kanału mięśnia odwracacza przedramieniaprawy 5-15
lewy 1-10
i) nerwu pośrodkowego w zakresie ramieniaprawy 10-40
lewy 5-30
j) nerwu pośrodkowego w zakresie nadgarstkaprawy 5-25
lewy 5-15
k) nerwu łokciowegoprawy 10-30
lewy 5-20
l) splotu barkowego części nadobojczykowej (górnej)prawy 15-25
lewy 10-20
m) splotu barkowego części podobojczykowej (dolnej)prawy 25-45
lewy 20-40
n) pozostałych nerwów odcinka szyjno-piersiowego1-15
o) nerwu zasłonowego5-15
p) nerwu udowego10-30
q) nerwów pośladkowych (górnego i dolnego)10-20
r) nerwu sromowego wspólnego5-25
s) nerwu kulszowego przed podziałem na nerw piszczelowy i strzałkowy (normę w wysokości ponad 50% stosować tylko przy nieuleczalnych owrzodzeniach)20-60
t) nerwu piszczelowego (normę w wysokości ponad 30% stosować tylko przy nieuleczalnych owrzodzeniach)10-40
u) nerwu strzałkowego10-20
v) splotu lędźwiowo-krzyżowego40-70
w) pozostałych nerwów odcinka lędźwiowo-krzyżowego1-10
Uwaga: Według pozycji 181 ocenia się tylko uszkodzenia nerwów obwodowych. W przypadkach współistnienia uszkodzeń kostnych, mięśniowych i nerwowych należy stosować ocenę według pozycji dotyczących uszkodzeń kończyn górnych i dolnych.
182.Kauzalgie potwierdzone obserwacją szpitalną - w zależności od stopnia zmian troficznychprawy 30
i nasilenia bólówlewy 50
O. Choroby zawodowe
183.Zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne0-100
Uwaga: Procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu ustala się w zależności od rodzaju substancji chemicznej, rodzaju uszkodzenia, tj. zespołu objawów klinicznych i stopnia upośledzenia sprawności ustroju, obniżającego zdolność do pracy zarobkowej. Przy ocenie należy również posługiwać się ustaleniami określonymi w poz. 87 i 88 tabeli wraz z uwagami zawartymi w tych pozycjach.
184.Pylice płuc:
1) pylica krzemowa
2) pylica górników kopalń węgla
3) pylico-gruźlica
4) pylica spawaczy
5) pylica azbestowa
6) inne rodzaje pylic
a. pylice płuc bez zaburzenia sprawności układu oddechowego stanowiące profilaktyczne przeciwwskazanie do pracy w narażeniu na działanie pyłu zwłókniającego w stężeniach przekraczających NDS10-20
b. pylice płuc z zaburzeniami sprawności wentylacyjnej lub wymiany gazów w płucach z ograniczeniem wydolności wysiłkowej układu oddechowego21-60
c. pylice płuc z objawami przewlekłego serca płucnego lub niewydolności oddechowo-krążeniowej61-100
185.Przewlekłe nieodwracalne schorzenia układu oddechowego powstałe w następstwie działania substancji: toksycznych, drażniących, uczulających (alergenów) w razie stwierdzenia niewydolności układu oddechowego:
a) przewlekłe nieswoiste choroby układu oddechowego (PNChUO) w okresie wydolności układu oddechowego, stanowiące profilaktycznie uzasadnione przeciwwskazanie do dalszej pracy w narażeniu na kontakt z czynnikami zawodowymi, uszkadzającymi układ oddechowy10-20
b) PNChUO (łącznie z rozedmą płuc) w okresie względnej wydolności układu oddechowego (ograniczenie wydolności wentylacyjnej po obciążeniu wysiłkiem fizycznym)20-40
c) PNChUO (łącznie z rozedmą płuc i innymi chorobami układu oddechowego) w okresie niewydolności oddechowej40-80
d) rozwinięty, zaawansowany, przewlekły zespół płucno-sercowy w okresie niewydolności układu krążeniowo-oddechowego, który może wymagać opieki innych osób80-100
186.Byssinoza
a) postać bez upośledzenia sprawności z powodu zmniejszonej tolerancji wysiłku lub zmniejszonej sprawności wentylacyjnej płuc10-20
b) postać z trwałym upośledzeniem sprawności z powodu zmniejszonej tolerancji wysiłku lub zmniejszonej sprawności wentylacyjnej płuc20-60
187.Zapalenie obrzękowe krtani o podłożu alergicznymoceniać według poz. 51 i 52
188.Przedziurawienie przegrody nosa wywołane substancjami o działaniu żrącym lub drażniącymoceniać według poz. 20
189.Przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat:
a) guzki głosowe twarde10-30
b) wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych10-40
c) niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią10-30
190.Choroby wywołane działaniem promieniowania jonizującego0-100
191.Nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi20-100
Uwaga: Stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu określa się w zależności od lokalizacji zmian nowotworowych i ich zaawansowania.
192.Choroby skóry w zależności od lokalizacji, rozległości i natężenia zmian0-50
193.Schorzenia nerwów, mięśni, ścięgien, pochewek ścięgnistych, kaletek maziowych, tkanek okołostawowych - powodujące nieodwracalne zmiany w układzie ruchowym, wywołane sposobem wykonywania pracy5-50
194.Uszkodzenia narządu słuchu związane ze stałym narażeniem na działanie nadmiernego hałasu
Uwaga: Oceny stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu należy dokonywać na podstawie ustaleń określonych w poz. 42 tabeli.
195.Zespół wibracyjny:
a) choroba wibracyjna wyrównana (postać parestezyjno-czuciowa, wstępne stadium zmian naczyniowych, drobne zmiany kostne wykryte radiologicznym badaniem układu kostno-stawowego), stanowiąca przeciwwskazanie do pracy w narażeniu na działanie wibracji25-40
b) choroba wibracyjna niewyrównana45-80
196.Choroby wywołane pracą w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego:0-100
a) choroba dekompresyjna
b) urazy ciśnieniowe
c) następstwa oddychania mieszaninami gazowymi pod zwiększonym ciśnieniem
197.Choroby wywołane działaniem wysokich albo niskich temperatur otoczenia:0-100
a) udar cieplny albo jego następstwa
b) wyczerpanie cieplne albo jego następstwa
c) odmroziny
198.Choroby narządu wzroku wywołane czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi0-100
Uwaga: Przy ocenie stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu należy posiłkować się ustaleniami określonymi w poz. 27-41 tabeli.
199.Choroby zakaźne lub pasożytnicze0-100
Uwaga:

Stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu określa się w zależności od skutków, jakie choroba pozostawiła w narządach i układach.

1 Minister Pracy i Polityki Społecznej kieruje działem administracji rządowej – zabezpieczenie społeczne, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Pracy i Polityki Społecznej (Dz. U. Nr 248, poz. 1485).
2 Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 października 1975 r. w sprawie zasad i trybu orzekania o uszczerbku na zdrowiu oraz wypłacania świadczeń z tytułu wypadku przy pracy, w drodze do pracy i z pracy oraz z tytułu chorób zawodowych (Dz. U. Nr 36, poz. 199), zachowanym w mocy na podstawie art. 59 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673).