Standardy kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia, a także tryb tworzenia i warunki, jakie musi... - Dz.U.2007.164.1166 - OpenLEX

Standardy kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia, a także tryb tworzenia i warunki, jakie musi spełniać uczelnia, by prowadzić studia międzykierunkowe oraz makrokierunki.

Dziennik Ustaw

Dz.U.2007.164.1166

Akt utracił moc
Wersja od: 29 października 2009 r.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO1)
z dnia 12 lipca 2007 r.
w sprawie standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia, a także trybu tworzenia i warunków, jakie musi spełniać uczelnia, by prowadzić studia miedzykierunkowe oraz makrokierunki

Na podstawie art. 9 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje:
1.
Określa się standardy kształcenia dla następujących kierunków studiów:
1)
administracja;
2)
aktorstwo;
3)
analityka medyczna;
4)
archeologia;
5)
architektura i urbanistyka;
6)
architektura krajobrazu;
7)
architektura wnętrz;
8)
astronomia;
9)
automatyka i robotyka;
9a) 1
bezpieczeństwo i higiena pracy;
10)
bezpieczeństwo narodowe;
11)
bezpieczeństwo wewnętrzne;
12)
biologia;
13)
biotechnologia;
14)
budownictwo;
15)
chemia;
16)
dietetyka;
17)
dyrygentura;
18)
dziennikarstwo i komunikacja społeczna;
19)
edukacja artystyczna w zakresie sztuk plastycznych;
20)
edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej;
21)
edukacja techniczno-informatyczna;
22)
ekonomia;
23)
elektronika i telekomunikacja;
24)
elektrotechnika;
25)
energetyka;
26)
etnologia;
27)
europeistyka;
28)
farmacja;
29)
filologia;
30)
filologia polska;
31)
filozofia;
32)
finanse i rachunkowość;
33)
fizjoterapia;
34)
fizyka;
35)
fizyka techniczna;
36)
geodezja i kartografia;
37)
geografia;
38)
geologia;
39)
gospodarka przestrzenna;
40)
górnictwo i geologia;
41)
grafika;
42)
historia;
43)
historia sztuki;
44)
informacja naukowa i bibliotekoznawstwo;
45)
informatyka;
46)
informatyka i ekonometria;
47)
instrumentalistyka;
48)
inżynieria bezpieczeństwa;
49)
inżynieria biomedyczna;
50)
inżynieria chemiczna i procesowa;
51)
inżynieria materiałowa;
52)
inżynieria środowiska;
53)
jazz i muzyka estradowa;
54)
kierunek lekarski;
55)
kierunek lekarsko-dentystyczny;
56)
kompozycja i teoria muzyki;
57)
konserwacja i restauracja dzieł sztuki;
58)
kosmetologia;
59)
kulturoznawstwo;
60)
leśnictwo;
61)
logistyka;
62)
lotnictwo i kosmonautyka;
63)
malarstwo;
64)
matematyka;
65)
mechanika i budowa maszyn;
66)
mechatronika;
67)
metalurgia;
68)
muzykologia;
69)
nauki o rodzinie;
70)
nawigacja;
71)
oceanografia;
72)
oceanotechnika;
73)
ochrona dóbr kultury;
74)
ochrona środowiska;
75)
ogrodnictwo;
76)
organizacja produkcji filmowej i telewizyjnej;
77)
papiernictwo i poligrafia;
78)
pedagogika;
79)
pedagogika specjalna;
80)
pielęgniarstwo;
81)
politologia;
82)
polityka społeczna;
83)
położnictwo;
84)
praca socjalna;
85)
prawo;
86)
prawo kanoniczne;
87)
psychologia;
88)
ratownictwo medyczne;
89)
realizacja obrazu filmowego, telewizyjnego i fotografia;
90)
reżyseria;
91)
reżyseria dźwięku;
92)
rolnictwo;
93)
rybactwo;
94)
rzeźba;
95)
scenografia;
96)
socjologia;
97)
sport;
98)
stosunki międzynarodowe;
99)
taniec;
100)
technika rolnicza i leśna;
101)
techniki dentystyczne;
102)
technologia chemiczna;
103)
technologia drewna;
104)
technologia żywności i żywienie człowieka;
105)
teologia;
106)
towaroznawstwo;
107)
transport;
108)
turystyka i rekreacja;
109)
weterynaria;
110)
wiedza o teatrze;
111)
włókiennictwo;
112)
wokalistyka;
113)
wychowanie fizyczne;
114)
wzornictwo;
115)
zarządzanie i inżynieria produkcji;
116)
zarządzanie;
117)
zdrowie publiczne;
118)
zootechnika.
2.
Standardy kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia są określone w załącznikach nr 1-118 do rozporządzenia.
Przepisu § 1 ust. 1 pkt 85 nie stosuje się do studiów na kierunku prawo prowadzonych wspólnie przez Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i Uniwersytet Europejski VIADRINA we Frankfurcie nad Odrą.
1.
Uczelnia jest zobowiązana do zapewnienia wysokiej jakości kształcenia. W tym celu tworzy wewnętrzny system zapewnienia jakości.
2.
Liczba godzin zajęć na studiach stacjonarnych nie może być mniejsza niż określona w standardach kształcenia dla poszczególnych kierunków studiów oraz poziomów kształcenia.
3.
Liczba godzin zajęć na studiach niestacjonarnych nie może być mniejsza niż 60 % ogólnej liczby godzin zajęć określonych w standardach kształcenia dla poszczególnych kierunków studiów oraz poziomów kształcenia, przy pełnej realizacji minimalnej liczby godzin zajęć zorganizowanych określonych w standardach kształcenia.
4.
Zakres treści kształcenia realizowanych na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych nie może być mniejszy niż określony w standardach kształcenia dla poszczególnych kierunków studiów i poziomów kształcenia.
1.
Plan studiów i program nauczania realizowany na studiach niestacjonarnych zapewnia nabycie tej samej wiedzy i uzyskanie tych samych kwalifikacji co na studiach stacjonarnych na tym samym kierunku studiów i poziomie kształcenia.
2.
Plan studiów i program nauczania powinien uwzględniać wymagania wynikające z implementacji do przepisów prawa polskiego dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady Europy z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz. Urz. UE L.05. 255.22, z późn. zm.).
3.
Plan studiów i program nauczania, przy zagwarantowaniu pełnej realizacji treści kształcenia określonych w standardzie dla danego kierunku studiów i poziomu kształcenia, powinien umożliwiać studentowi wybór treści kształcenia w wymiarze nie mniejszym niż 30 % godzin zajęć, z zakresów i na zasadach ustalonych przez jednostkę prowadzącą kształcenie. Przepis ten nie dotyczy kierunków studiów, po ukończeniu których uznawalność kwalifikacji zawodowych uzależniona jest od wymiaru godzin kształcenia zawodowego.
4.
Liczba semestrów oraz liczba punktów ECTS dla studiów stacjonarnych i niestacjonarnych nie może być mniejsza niż określona w standardach kształcenia dla poszczególnych kierunków studiów oraz poziomów kształcenia.
5.
Nie więcej niż 10 % ogólnej liczby godzin zajęć określonych w planie studiów i programie nauczania może być realizowane bez bezpośredniego uczestnictwa nauczycieli akademickich.
1.
Makrokierunek studiów mogą prowadzić podstawowe jednostki organizacyjne uczelni, z których każda spełnia warunki do prowadzenia kierunku studiów wchodzącego w obszar makrokierunku studiów.
2.
Przynajmniej jedna z jednostek, o których mowa w ust. 1, powinna mieć uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora w dyscyplinie odpowiadającej obszarowi kształcenia makrokierunku studiów.
3.
Program nauczania dla makrokierunku studiów powinien uwzględniać standardy kształcenia kierunków studiów wchodzących w obszar makrokierunku studiów według następujących zasad:
1)
liczba godzin zajęć powinna być największa z określonych w standardach kształcenia kierunków studiów wchodzących w obszar makrokierunku studiów;
2)
okres trwania studiów powinien zawierać najwyższą liczbę semestrów z określonych w standardach kształcenia kierunków studiów wchodzących w obszar makrokierunku studiów;
3)
liczba punktów ECTS powinna być największa z określonych w standardach kształcenia kierunków wchodzących w obszar makrokierunku studiów;
4)
kwalifikacje absolwenta powinny uwzględniać kwalifikacje absolwenta określone w standardach kształcenia kierunków studiów wchodzących w obszar makrokierunku studiów;
5)
treści kształcenia powinny uwzględniać ramowe treści kształcenia określone w standardach kształcenia kierunków studiów wchodzących w obszar makrokierunku studiów;
6)
wymiar praktyk powinien być największy z określonych w standardach kształcenia kierunków studiów wchodzących w obszar makrokierunku studiów;
7)
uwzględniać inne wymagania i zalecenia wynikające ze standardów kształcenia kierunków studiów wchodzących w obszar makrokierunku studiów.
1.
Minimum kadrowe dla makrokierunku studiów nie może być mniejsze niż najwyższe minimum kadrowe określone dla kierunków studiów wchodzących w obszar makrokierunku studiów.
2.
Minimum kadrowe makrokierunku studiów stanowią nauczyciele akademiccy niewliczani do minimum kadrowego kierunków studiów wchodzących w obszar makrokierunku studiów.
Nazwa makrokierunku studiów powinna odpowiadać obszarowi kształcenia objętego makrokierunkiem studiów.
1.
Studia międzykierunkowe mogą prowadzić podstawowe jednostki organizacyjne jednej lub kilku uczelni, z których każda spełnia warunki do prowadzenia kształcenia na danym kierunku studiów i określonym poziomie kształcenia.
2.
Program nauczania studiów międzykierunkowych powinien umożliwić studentowi zrealizowanie standardu kształcenia wybranego kierunku studiów, wchodzącego w zakres studiów międzykierunkowych, oraz co najmniej 30 % minimalnej liczby godzin zajęć zorganizowanych określonych w standardach dla poszczególnych kierunków studiów wchodzących w zakres tych studiów.
3.
Minimum kadrowe studiów międzykierunkowych tworzą łącznie nauczyciele akademiccy stanowiący minimum kadrowe kierunków studiów wchodzących w zakres studiów międzykierunkowych.
1.
Makrokierunek studiów lub studia międzykierunkowe prowadzone są jako studia dwustopniowe, jeżeli kierunki studiów wchodzące w obszar makrokierunku studiów lub studiów międzykierunkowych realizowane są jako studia dwustopniowe.
2.
Makrokierunek studiów lub studia międzykierunkowe prowadzone są jako jednolite studia magisterskie, jeżeli kierunki studiów wchodzące w obszar makrokierunku studiów lub studiów międzykierunkowych realizowane są wyłącznie jako jednolite studia magisterskie.
Studia niestacjonarne prowadzone w ramach makrokierunku lub studiów międzykierunkowych prowadzone są zgodnie z przepisami § 3 i 4.
1.
Studia kończące się nadaniem tytułu zawodowego inżyniera, prowadzone w ramach kierunku studiów, makrokierunku studiów lub studiów międzykierunkowych, trwają siedem lub osiem semestrów.
2.
Programy nauczania na studiach inżynierskich powinny zawierać przedmioty techniczne, rolnicze lub leśne, stanowiące nie mniej niż 50 % ogólnej liczby godzin zajęć.
3.
Przynajmniej 50 % zajęć na studiach inżynierskich powinny stanowić ćwiczenia audytoryjne, laboratoryjne, projektowe lub terenowe.
Ukończenie studiów pierwszego stopnia umożliwia kontynuację kształcenia na studiach drugiego stopnia na tym samym lub innym kierunku studiów, na makrokierunku studiów lub na studiach międzykierunkowych, zgodnie z zasadami określonymi przez uczelnię przyjmującą.
1.
Szczegółowe zasady i formy odbywania praktyk określa uczelnia, uwzględniając odrębne przepisy dla poszczególnych uprawnień zawodowych.
2.
Praktyki, w wymiarze określonym w standardach kształcenia dla poszczególnych kierunków studiów oraz poziomów kształcenia, mogą być odbywane w jednostkach gospodarczych, instytucjach publicznych, instytucjach naukowo-badawczych, instytucjach oświatowych, placówkach kultury lub w ramach zorganizowanej przez uczelnie działalności pozwalającej osiągnąć cele praktyki.
3.
Praktyki zrealizowane w okresie nie krótszym niż czas praktyki określony w standardach kształcenia dla poszczególnych kierunków studiów oraz poziomów kształcenia można uznać za zaliczone, jeżeli student udokumentuje doświadczenie zawodowe lub prowadzenie działalności, która odpowiada programowi praktyki.
Zajęcia z wychowania fizycznego są nieobowiązkowe na studiach niestacjonarnych.
1.
Student posiadający zaświadczenia o znajomości języka obcego na poziomie określonym w standardach kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia może być zwolniony z obowiązku udziału w zajęciach z tego zakresu.
2.
Student posiadający Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych, zwany dawniej Europejskim Komputerowym Prawem Jazdy (European Computer Driving Licence), może być zwolniony z obowiązku udziału w zajęciach z zakresu technologii informacyjnej.
1.
Przepisy rozporządzenia, w zakresie standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia, mają zastosowanie od dnia 1 października 2007 r., w odniesieniu do pierwszego roku studiów. Do kształcenia na wyższych latach studiów stosuje się przepisy dotychczasowe.
2.
Rada podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni prowadzącej dany kierunek studiów może dostosować plany studiów i programy nauczania realizowane na wyższych latach studiów, do standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków studiów oraz poziomów kształcenia określonych w niniejszym rozporządzeniu.
Traci moc rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002 r. w sprawie standardów nauczania dla poszczególnych kierunków studiów i poziomów kształcenia (Dz. U. Nr 116, poz. 1004, z 2003 r. Nr 144, poz. 1401 i Nr 210, poz. 2040, z 2004 r. Nr 194, poz. 1985 oraz z 2005 r. Nr 98, poz. 824 i Nr 166, poz. 1388).
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 października 2007 r.
______

1) Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego kieruje działem administracji rządowej - szkolnictwo wyższe, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (Dz. U. Nr 131, poz. 912).

2) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2006 r. Nr 46, poz. 328, Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 144, poz. 1043 i Nr 227, poz. 1658 oraz z 2007 r. Nr 80, poz. 542 i Nr 120, poz. 818.

(Załączniki do niniejszego rozporządzenia stanowią oddzielny załącznik do niniejszego numeru)

ZAŁĄCZNIKI

SPIS TREŚCI

Tom I

Załącznik nr 1 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Administracja

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 2 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Aktorstwo

Jednolite studia magisterskie

Załącznik nr 3 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Analityka medyczna

Jednolite studia magisterskie

Załącznik nr 4 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Archeologia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 5 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Architektura i urbanistyka

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 6 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Architektura krajobrazu

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 7 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Architektura wnętrz

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 8 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Astronomia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 9 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Automatyka i robotyka

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 10 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Bezpieczeństwo narodowe

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 11 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Bezpieczeństwo wewnętrzne

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 12 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Biologia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 13 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Biotechnologia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 14 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Budownictwo

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 15 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Chemia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 16 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Dietetyka

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 17 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Dyrygentura

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 18 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Dziennikarstwo i komunikacja społeczna

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 19 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Edukacja artystyczna w zakresie sztuk plastycznych

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 20 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 21 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Edukacja techniczno-informatyczna

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 22 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Ekonomia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 23 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Elektronika i telekomunikacja

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 24 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Elektrotechnika

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 25 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Energetyka

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 26 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Etnologia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 27 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Europeistyka

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 28 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Farmacja

Jednolite studia magisterskie

Załącznik nr 29 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Filologia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 30 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Filologia Polska

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 31 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Filozofia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 32 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Finanse i Rachunkowość

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 33 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Fizjoterapia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 34 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Fizyka

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 35 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Fizyka techniczna

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 36 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Geodezja i Kartografia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 37 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Geografia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 38 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Geologia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 39 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Gospodarka przestrzenna

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 40 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Górnictwo i geologia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 41 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Grafika

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 42 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Historia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 43 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Historia sztuki

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 44 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Informacja naukowa i bibliotekoznawstwo

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 45 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Informatyka

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 46 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Informatyka i ekonometria

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 47 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Instrumentalistyka

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 48 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Inżynieria bezpieczeństwa

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 49 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Inżynieria biomedyczna

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 50 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Inżynieria chemiczna i procesowa

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 51 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Inżynieria materiałowa

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 52 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Inżynieria środowiska

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 53 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Jazz i muzyka estradowa

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 54 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Kierunek Lekarski

Jednolite studia magisterskie

Załącznik nr 55 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Kierunek Lekarsko-dentystyczny

Jednolite studia magisterskie

Załącznik nr 56 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Kompozycja i teoria muzyki

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 57 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Konserwacja i restauracja dzieł sztuki

Jednolite studia magisterskie

Załącznik nr 58 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Kosmetologia

Studia pierwszego stopnia

Załącznik nr 59 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Kulturoznawstwo

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 60 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Leśnictwo

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 61 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Logistyka

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Tom II

Załącznik nr 62 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Lotnictwo i kosmonautyka

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 63 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Malarstwo

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 64 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Matematyka

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 65 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Mechanika i budowa maszyn

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 66 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Mechatronika

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 67 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Metalurgia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 68 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Muzykologia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 69 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Nauki o rodzinie

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 70 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Nawigacja

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 71 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Oceanografia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 72 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Oceanotechnika

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 73 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Ochrona dóbr kultury

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 74 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Ochrona środowiska

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 75 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Ogrodnictwo

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 76 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Organizacja produkcji filmowej i telewizyjnej

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 77 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Papiernictwo i poligrafia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 78 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Pedagogika

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 79 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Pedagogika specjalna

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 80 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Pielęgniarstwo

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 81 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Politologia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 82 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Polityka społeczna

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 83 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Położnictwo

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 84 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Praca socjalna

Studia pierwszego stopnia

Załącznik nr 85 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Prawo

Jednolite studia magisterskie

Załącznik nr 86 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Prawo kanoniczne

Jednolite studia magisterskie

Załącznik nr 87 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Psychologia

Jednolite studia magisterskie

Załącznik nr 88 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Ratownictwo medyczne

Studia pierwszego stopnia

Załącznik nr 89 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Realizacja obrazu filmowego, telewizyjnego i fotografia

Jednolite studia magisterskie

Załącznik nr 90 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Reżyseria

A. Jednolite studia magisterskie

B. Studia pierwszego stopnia

C. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 91 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Reżyseria dźwięku

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 92 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Rolnictwo

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 93 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Rybactwo

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 94 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Rzeźba

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 95 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Scenografia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 96 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Socjologia

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 97 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Sport

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 98 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Stosunki międzynarodowe

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 99 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Taniec

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 100 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Technika rolnicza i leśna

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 101 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Techniki dentystyczne

Studia pierwszego stopnia

Załącznik nr 102 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Technologia chemiczna

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 103 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Technologia drewna

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 104 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Technologia żywności i żywienie człowieka

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 105 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Teologia

A. Jednolite studia magisterskie

B. Studia pierwszego stopnia

C. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 106 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Towaroznawstwo

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 107 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Transport

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 108 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Turystyka i rekreacja

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 109 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Weterynaria

Jednolite studia magisterskie

Załącznik nr 110 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Wiedza o teatrze

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 111 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Włókiennictwo

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 112 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Wokalistyka

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 113 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Wychowanie fizyczne

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 114 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Wzornictwo

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 115 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Zarządzanie i inżynieria produkcji

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 116 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Zarządzanie

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 117 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Zdrowie publiczne

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

Załącznik nr 118 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Zootechnika

A. Studia pierwszego stopnia

B. Studia drugiego stopnia

ZAŁĄCZNIK Nr  1

 Standardy kształcenia dla kierunku studiów:

Administracja

A.

 STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia pierwszego stopnia trwają nie krócej niż 6 semestrów. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 1.800. Liczba punktów ECTS (European Credit Transfer System) nie powinna być mniejsza niż 180.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent posiada umiejętności posługiwania się ogólną wiedzą z zakresu nauk społecznych, zwłaszcza nauk o prawie i o administracji, oraz podstawową wiedzą ekonomiczną. Posiada umiejętności wykorzystania wiedzy w pracy zawodowej z zachowaniem zasad etycznych. Jest przygotowany do pracy urzędniczej w różnych rodzajach administracji publicznej - tak rządowej, jak i samorządowej - oraz do stosowania prawa w instytucjach niepublicznych. Absolwent jest przygotowany do samodzielnego doskonalenia i uzupełniania nabytej wiedzy i umiejętności w warunkach postępu procesów integracyjnych w Europie. Absolwent potrafi rozwiązywać problemy zawodowe, posiada umiejętności komunikowania się z otoczeniem w miejscu pracy, sprawnego posługiwania się dostępnymi środkami informacji i techniki biurowej, aktywnego uczestniczenia w pracy grupowej oraz organizowania i kierowania niewielkimi zespołami. Potrafi samodzielnie podjąć i prowadzić działalność gospodarczą, wykazując się znajomością prawa i umiejętnością jego stosowania w praktyce. Powinien znać język obcy na poziomie biegłości B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy oraz umieć posługiwać się językiem specjalistycznym z zakresu administracji, prawa i ekonomii, w stopniu koniecznym do wykonywania zawodu. Absolwent jest przygotowany do podjęcia studiów drugiego stopnia.

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH36049
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH19527
Razem55576

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

36049
1. Podstaw prawoznawstwa30
2. Historii administracji30
3. Nauki o administracji30
4. Konstytucyjnego systemu organów państwowych45
5. Prawa administracyjnego75
6. Postępowania administracyjnego45
7. Organizacji i zarządzania w administracji publicznej30
8. Makro- i mikroekonomii30
9. Publicznego prawa gospodarczego45
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

19527
1. Prawa cywilnego z umowami w administracji
2. Prawa pracy i prawa urzędniczego
3. Finansów publicznych i prawa finansowego
4. Socjologii i metod badań socjologicznych
5. Zamówień publicznych
6. Prawa karnego i prawa wykroczeń
7. Instytucji i źródeł prawa Unii Europejskiej
8. Statystyki z demografią
9. Legislacji administracyjnej
10. Postępowania egzekucyjnego w administracji
11. Technik negocjacji i mediacji w administracji
12. Ustroju samorządu terytorialnego

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie podstaw prawoznawstwa

Treści kształcenia: Przedmiot prawoznawstwa. Podstawowe działy i dyscypliny prawoznawstwa. Poglądy na istotę prawa i jego społeczne funkcje. Prawo a inne porządki normatywne. Rola prawa w organizacji państwowej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia i posługiwania się podstawowymi pojęciami prawnymi umożliwiającymi analizowanie i rozumienie zjawisk prawnych.

2. Kształcenie w zakresie historii administracji

Treści kształcenia: Pojęcie administracji w ujęciu historycznym - typy definicji. Administracja europejska doby absolutyzmu - podstawy doktrynalne. Merkantylizm, fizjokratyzm, kameralistyka i nauka policji. Praktyka funkcjonowania administracji w europejskich państwach absolutnych w XVII i XVIII wieku - we Francji, Rosji, Austrii, Prusach. Pojęcie "republiki oświecone" w XVIII wieku. Rozbudowa administracji w Polsce w okresie kształtowania się monarchii konstytucyjnej - lata 1764-1795. Kształtowanie się i podstawy doktrynalne administracji w XIX stuleciu - autokratyzm, liberalizm, pozytywizm prawniczy, myśl socjalistyczna. Cechy charakterystyczne XIX-wiecznej administracji.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia pojęcia administracja; posługiwania się podstawowymi pojęciami z zakresu historii i historii administracji; analizy wydarzeń i procesów historycznych na zasadzie porównawczej; rozumienia procesu narodzin nowoczesnej administracji publicznej i jej ewolucji w czasach nowożytnych.

3. Kształcenie w zakresie nauki o administracji

Treści kształcenia: Pojęcie nauki o administracji. Koncepcje badawcze nauki o administracji. Klasyczna triada nauk administracyjnych. Podstawy doktrynalne ustroju administracji publicznej. Narodowe modele administracji publicznej. Definicje administracji publicznej. Podstawowe funkcje administracji publicznej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozpoznawania modeli administracji publicznej; rozumienia koncepcji administracji publicznej i jej funkcji; rozumienia systemu organizacji administracji publicznej; rozumienia roli administracji publicznej i jej instytucji w organizacji państwa i współczesnego społeczeństwa; stosowania terminologii administracji publicznej; wprowadzania terminologii administracji publicznej do pozostałych nauk administracyjnych.

4. Kształcenie w zakresie konstytucyjnego systemu organów państwowych

Treści kształcenia: Koncepcja i współczesne rozumienie podziału władz. Współczesne systemy konstytucyjne. Źródła prawa konstytucyjnego. Zasady ustroju państwa. Pojęcie i rodzaje wolności i praw człowieka i obywatela - wolności i prawa osobiste, polityczne, ekonomiczne, socjalne i kulturalne. Środki ochrony wolności i praw. Obowiązki obywatelskie.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia roli instytucji ustrojowych w państwie oraz zasad i procedur ich funkcjonowania; rozumienia genezy ustrojowej; poruszania się w sferze wzajemnych relacji między głównymi organami państwa; rozumienia praktyki działania głównych organów państwa; rozumienia zasadniczych instytucjonalnych i materialnych gwarancji konstytucji, praw i wolności oraz obowiązków obywatelskich.

5. Kształcenie w zakresie prawa administracyjnego

Treści kształcenia: Pojęcie i podział prawa administracyjnego. Zasady prawa administracyjnego. Stosunek administracyjno-prawny a sytuacja administracyjna. Źródła prawa administracyjnego - ich promulgacja. Prawne formy działania administracji publicznej. Podział terytorialny dla celów administracji publicznej. Podmioty realizujące zadania administracji publicznej. Powiązania organizacyjne i funkcjonalne między podmiotami administrującymi. Europeizacja ustrojowego prawa administracyjnego. Pojęcie części szczegółowej w prawie administracyjnym. Systematyka części szczegółowej. Działy administracji rządowej a część szczegółowa w prawie administracyjnym. Wybrane działy części szczegółowej w prawie administracyjnym.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: poszukiwania wiedzy z zakresu podstawowych pojęć prawa administracyjnego oraz z zakresu ustrojowego prawa administracyjnego; rozumienia form aktywności administracji publicznej państwa; klasyfikowania źródeł prawa administracyjnego oraz ich promulgacji; rozumienia części szczegółowej prawa administracyjnego; stosowania wykładni części szczegółowej w prawie administracyjnym; poruszania się po zasadniczych aktach prawnych charakterystycznych dla części szczegółowej prawa administracyjnego; rozumienia siatki pojęciowej prawa administracyjnego; rozumienia podmiotowych i przedmiotowych zakresów kompetencji organów administracji państwa.

6. Kształcenie w zakresie postępowania administracyjnego

Treści kształcenia: Zakres obowiązywania kodeksu postępowania administracyjnego (kpa). Zasady ogólne kpa. Organy wyższego stopnia i organy naczelne. Właściwość organów.

Wyłączenie pracownika oraz organu. Strona. Załatwianie spraw. Doręczenia. Wezwania. Terminy. Wszczęcie postępowania. Protokoły i adnotacje. Udostępnianie akt. Dowody. Rozprawa. Zawieszenie postępowania. Decyzje. Ugoda. Postanowienia. Odwołania. Zażalenia. Wznowienie postępowania.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia procedur właściwych działaniu administracji publicznej; stosowania przepisów kpa.

7. Kształcenie w zakresie organizacji i zarządzania w administracji publicznej

Treści kształcenia: Teoria organizacji i zarządzania jako dyscyplina naukowa. Historia myśli organizatorskiej. Organizacja jako obiekt badań. Struktura organizacyjna.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia struktury i zasad funkcjonowania współczesnych organizacji; rozumienia i docenienia roli wiedzy z zakresu organizacji i zarządzania; stosowania wiedzy z zakresu organizacji i zarządzania w praktyce funkcjonowania administracji publicznej; stosowania podstawowych metod i technik zarządzania organizacjami.

8. Kształcenie w zakresie makro- i mikroekonomii

Treści kształcenia: Rynek. Gospodarstwo domowe. Teoria zachowań konsumentów. Teoria produkcji. Konkurencja doskonała i monopol. Równowaga przedsiębiorstwa. Oligopol. Alternatywne teorie przedsiębiorstwa. Równowaga konkurencyjna i elementy teorii dobrobytu. Gospodarka narodowa. Globalny popyt i podaż. Równowaga makroekonomiczna. Produkt społeczny. Dochód narodowy. Budżet państwa. Deficyt i dług publiczny.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia podstawowych zasad funkcjonowania gospodarki przekształcającej się ku systemowi rynkowemu; rozumienia reguł cenowego mechanizmu rynkowego - jego ograniczeń i motywów, które kierują postępowaniem przedsiębiorstw i konsumentów; myślenia kategoriami całej gospodarki oraz gospodarki powiązanej z gospodarką światową; rozumienia mechanizmów sprawiających załamywanie się gospodarki; rozumienia mechanizmów stymulujących ożywienie gospodarki i jej rozwój; rozumienia roli banku centralnego.

9. Kształcenie w zakresie publicznego prawa gospodarczego

Treści kształcenia: Działalność gospodarcza - pojęcia podstawowe. Istotne wyznaczniki ładu gospodarczego. Zasada wolności gospodarczej. Nowe prawo rejestrowe. Prowadzenie działalności gospodarczej przez osoby zagraniczne. Oddziały i przedstawicielstwa przedsiębiorców zagranicznych. Samorząd gospodarczy. Reglamentacja działalności gospodarczej. Zakres koncesjonowania i zezwoleń. Postępowanie w sprawach zezwoleń i koncesji. Publicznoprawna reglamentacja w zakresie podejmowania działalności gospodarczej na podstawie ustaw szczególnych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia publicznoprawnych (administracyjno-prawnych) normatywnych i praktycznych aspektów podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej w kraju oraz w kontaktach gospodarczych z zagranicą.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie prawa cywilnego z umowami w administracji

Treści kształcenia: Źródła i zasady polskiego prawa cywilnego. Wykładnia i stosowanie prawa cywilnego. Podmiotowość cywilnoprawna - osoby fizyczne i osoby prawne. Skarb państwa i jednostki samorządu terytorialnego jako podmioty czynności i stosunków cywilnoprawnych. Prawa podmiotowe i ich ochrona. Dokonywanie czynności prawnych. Przedstawicielstwo - ustawowe, pełnomocnictwo, prokura. Przygotowanie zawarcia umowy - listy intencyjne, umowy ramowe, umowy przedwstępne. Tryb zawierania umów - oferta, przetarg, negocjacje. Zabezpieczenie wykonania umowy. Rola umów w administracji rządowej i samorządowej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się podstawowymi pojęciami cywilnoprawnym i w toku wykładni i stosowania prawa prywatnego i publicznego; dokonywania podstawowych czynności prawnych, w tym zwłaszcza polegających na zawieraniu umów.

2. Kształcenie w zakresie prawa pracy i prawa urzędniczego

Treści kształcenia: Zakres podmiotowy i przedmiotowy oraz funkcje prawa pracy. Zasady prawa pracy. Specyfika źródeł prawa pracy. Stosunek pracy - pojęcie, podmioty i przedmiot. Umowa o pracę jako podstawa nawiązania stosunku pracy. Rodzaje umowy o pracę. Ustanie umownego stosunku pracy - wygaśnięcie, rozwiązanie za porozumieniem stron, wypowiedzenie, rozwiązanie bez wypowiedzenia. Zmiana umownego stosunku pracy - porozumienie zmieniające i wypowiedzenie zmieniające. Katalog obowiązków pracownika i pracodawcy. Czas pracy - pojęcie, systemy czasu pracy, praca w godzinach nadliczbowych, praca w dniach ustawowo wolnych od pracy. Wynagrodzenie za pracę. Szczególna prawna ochrona wynagradzania za pracę. Wybrane zagadnienia prawa urzędniczego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia ogólnych zasad systemu prawa pracy; posługiwania się przepisami prawa w praktyce zawodowej; rozumienia zasad organizacji służby cywilnej; rozumienia i stosowania statusu prawnego urzędnika.

3. Kształcenie w zakresie finansów publicznych i prawa finansowego

Treści kształcenia: Pojęcie publicznej gospodarki finansowej, finansów publicznych, publicznej działalności finansowej. Definicja prawa finansowego. Działy prawa finansowego - zakres i specyfika. Miejsce prawa finansowego w systemie prawa.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencji: rozumienia procesów zachodzących w gospodarce finansowej państwa i samorządu; rozumienia specyfiki gospodarki finansowej i regulującego ją prawa finansowego; rozumienia siatki pojęciowej prawa finansowego; stosowania konstrukcji właściwych prawu finansowemu w praktyce.

4. Kształcenie w zakresie socjologii i metod badań socjologicznych

Treści kształcenia: Socjologia jako nauka. Socjologia historyczna. Socjologia analityczna. Socjologia empiryczna. Pozytywizm. Ewolucjonizm. Psychologizm. Socjologizm. Socjologia humanistyczna. Funkcjonalizm. Teoria konfliktu. Teorie wymiany. Teorie interakcji. Socjologia ogólna. Socjologia szczegółowa.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się pojęciami z zakresu socjologii; rozumienia najważniejszych etapów w historii myśli socjologicznej oraz współczesnych kierunków w socjologii; dostrzegania ukrytych aspektów życia społecznego i zdolności badawczego spojrzenia na nie; rozumienia metod i technik badawczych stosowanych w naukach społecznych; przygotowywania i przeprowadzania badań sondażowych wypływających z praktyki społecznej; dokonywania podstawowej analizy wydarzeń w Polsce i na świecie.

5. Kształcenie w zakresie zamówień publicznych

Treści kształcenia: Historia zamówień publicznych. Podstawy prawne systemu zamówień publicznych. Analiza rynku zamówień publicznych. Zasady zamówień publicznych. Zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy o zamówieniach publicznych. Specyfika zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi. Udzielanie zamówień publicznych przez podmioty z sektora użyteczności publicznej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia podstaw prawnych systemu zamówień publicznych w Polsce i w Unii Europejskiej; stosowania procedur i przygotowywania wymaganej przy zamówieniach publicznych dokumentacji; rozumienia odpowiedzialności z tytułu naruszenia przepisów prawa zamówień publicznych.

6. Kształcenie w zakresie prawa karnego i prawa wykroczeń

Treści kształcenia: Pojęcie prawa karnego - jego podstawowe cechy i funkcje. Rozwój prawa karnego. Ustawa karna - źródła prawa karnego. Konstrukcja przepisów prawa karnego. Wykładnia. Zasady obowiązywania ustawy karnej. Przestępstwo i zasady odpowiedzialności karnej. Jedność - wielość czynów. Zbieg przepisów, zbieg przestępstw. Kary i orzekanie. Środki zabezpieczające. Traktowanie nieletnich. Przedawnienie i zatarcie skazania. Ułaskawienie, amnestia, abolicja. Systematyka przestępstw. Rozwój ustawodawstwa w zakresie prawa wykroczeń. Europejskie modele orzekania w sprawach o wykroczenia. Rozwój polskiego prawa wykroczeń. Źródła polskiego prawa wykroczeń. Zasady obowiązywania. Pojęcie wykroczenia. Wykroczenie a przestępstwo.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia ogólnych zasad polskiego prawa karnego; rozumienia zasad prawa wykroczeń; poruszania się po siatce pojęciowej prawa wykroczeń.

7. Kształcenie w zakresie instytucji i źródeł prawa Unii Europejskiej

Treści kształcenia: System instytucjonalny Unii Europejskiej (UE) - Rada Europejska, Rada Unii Europejskiej, Komisja Europejska, Parlament Europejski, Europejski Trybunał Sprawiedliwości, Sąd Pierwszej Instancji, Izby Sądowe, Trybunał Obrachunkowy, Komitet Ekonomiczny i Społeczny, Europejski Bank Inwestycyjny. Źródła prawa UE.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia instytucjonalnych podstaw funkcjonowania UE; rozumienia specyfiki prawa wspólnotowego oraz relacji między prawem wspólnotowym a prawem krajowym; rozpoznawania zależności między prawem europejskim a prawem międzynarodowym - publicznym oraz krajowym.

8. Kształcenie w zakresie statystyki z demografią

Treści kształcenia: Pojęcie i metody badań statystycznych. Analiza zjawisk społeczno-ekonomicznych na podstawie przeprowadzonych badań, w skali makro i mikro. Pojęcie i podstawowe procesy demograficzne. Reguły ewidencji procesów demograficznych - bilans stanu, struktury ludności według różnych kryteriów: ruchu naturalnego ludności, migracji. Przedmiot i metody demografii. Narzędzia analizy stanu ludności - współczynniki, siatka demograficzna. Reprodukcja ludności - miary, modele, szacunki, prognozy. Migracje - ich rodzaje. Ruchliwość społeczna.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zasad planowania badań statystycznych (demograficznych); analizowania wyników badań statystycznych.

9. Kształcenie w zakresie legislacji administracyjnej

Treści kształcenia: Podstawowe poglądy na tworzenie prawa. Założenia koncepcji polityki prawa. Stanowienie prawa a inne rodzaje działalności prawotwórczej. Pojęcie działalności legislacyjnej. Zakres regulacji normatywnej. Uwarunkowania i ograniczenia działalności legislacyjnej w demokratycznym państwie prawnym. Zasady działalności legislacyjnej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zasad techniki prawodawczej; projektowania i redagowania różnych typów aktów normatywnych - aktów powszechnie obowiązujących i aktów wewnętrznie obowiązujących, w tym aktów kierownictwa wewnętrznego - korzystając z poprawnego języka prawnego oraz zasad systemowego ujęcia regulacji normatywnej.

10. Kształcenie w zakresie postępowania egzekucyjnego w administracji

Treści kształcenia: Zasady ogólne. Organy egzekucyjne. Zasady prowadzenia egzekucji. Zawieszenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zbieg egzekucji. Koszty egzekucyjne. Udzielanie pomocy obcemu państwu przy dochodzeniu należności pieniężnych powstałych na jego terytorium oraz korzystanie z pomocy obcego państwa przy dochodzeniu takich należności powstałych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia i stosowania siatki pojęciowej i przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

11. Kształcenie w zakresie technik negocjacji i mediacji w administracji

Treści kształcenia: Pojęcie negocjacji i mediacji. Konflikt i kooperacja jako podłoże sytuacji negocjacyjnej. Negocjacje jako proces komunikacji. Podstawy teorii komunikacji. Kulturowe i etyczne uwarunkowania negocjacji.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: traktowania różnorodnych sytuacji kooperacji (współdziałania) oraz konfliktu w strukturach organizacyjnych władzy publicznej jako sytuacji negocjacyjnych; pełnienia roli negocjatora/mediatora; skutecznego komunikowania się w sytuacjach współdziałania/konfliktu; doboru i operowania właściwymi technikami w zakresie negocjacji i mediacji w rozmaitych okolicznościach życiowych, zawodowych i społecznych.

12. Kształcenie w zakresie ustroju samorządu terytorialnego

Treści kształcenia: Istota samorządu terytorialnego. Struktura administracyjna - jednostki samorządu terytorialnego. Europejskie prawo samorządowe. Decentralizacja. Zasada subsydiarności. Model federalny a model unitarny.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia roli samorządu w Polsce i w krajach Unii Europejskiej; rozumienia różnic w podejściu do samorządu w federacji i w państwie unitarnym; rozumienia kompetencji samorządu terytorialnego.

IV.

 PRAKTYKI

Praktyki powinny trwać nie krócej niż 3 tygodnie.

Zasady i formę odbywania praktyk ustala jednostka uczelni prowadząca kształcenie.

V.

 INNE WYMAGANIA

1. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu wychowania fizycznego - w wymiarze 60 godzin, którym można przypisać do 2 punktów ECTS; języków obcych - w wymiarze 120 godzin, którym należy przypisać 5 punktów ECTS; technologii informacyjnej - w wymiarze 30 godzin, którym należy przypisać 2 punkty ECTS. Treści kształcenia w zakresie technologii informacyjnej: podstawy technik informatycznych, przetwarzanie tekstów, arkusze kalkulacyjne, bazy danych, grafika menedżerska i/lub prezentacyjna, usługi w sieciach informatycznych, pozyskiwanie i przetwarzanie informacji - powinny stanowić co najmniej odpowiednio dobrany podzbiór informacji zawartych w modułach wymaganych do uzyskania Europejskiego Certyfikatu Umiejętności Komputerowych (ECDL - European Computer Driving Licence).

2. Programy nauczania powinny zawierać treści poszerzające wiedzę humanistyczną (szczególnie z zakresu filozofii i logiki prawniczej, etyki i podstaw psychologii) w wymiarze nie mniejszym niż 60 godzin, którym należy przypisać nie mniej niż 3 punkty ECTS.

3. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu organizacji ochrony środowiska, ochrony własności intelektualnej oraz prawa międzynarodowego.

4. Przynajmniej 30% zajęć powinno być prowadzone w formie innej niż wykład -seminariów, ćwiczeń, konwersatoriów.

5. Programy nauczania powinny obejmować wszystkie treści podstawowe oraz treści kierunkowe z co najmniej sześciu zakresów.

6. Za przygotowanie do egzaminu dyplomowego (w tym także za przygotowanie pracy dyplomowej, jeśli przewiduje ją program nauczania) student otrzymuje 10 punktów ECTS.

B.

 STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia drugiego stopnia trwają nie krócej niż 4 semestry. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 800. Liczba punktów ECTS nie powinna być mniejsza niż 120.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent posiada umiejętności posługiwania się zaawansowaną wiedzą z zakresu prawa administracyjnego, budżetowania, zarządzania oraz funkcjonowania instytucji w Polsce i Unii Europejskiej (EU). Absolwent jest przygotowany do pełnienia kierowniczych funkcji w służbie cywilnej oraz samodzielnego wykonywania pracy w administracji rządowej, w strukturach samorządowych, służbach administracyjnych podmiotów gospodarczych, instytucjach pozarządowych, administracji specjalnej, administracji prywatnej, placówkach kulturalnych, organach partii politycznych, instytucjach krajowych, a także przedsiębiorstwach współpracujących z krajami członkowskimi UE i ich organami. Absolwent posiada wiedzę umożliwiającą samodzielne rozwiązywanie problemów, organizowanie zespołów pracowniczych i kierowanie nimi, podejmowanie decyzji przy zachowaniu praw człowieka oraz zasad etycznych i prawnych, wykazywanie inicjatyw twórczych, a także opracowywanie i wdrażanie programów. Absolwent posiada nawyki systematycznego kształcenia i rozwoju zawodowego. Absolwent jest przygotowany do podejmowania wyzwań badawczych i podjęcia studiów trzeciego stopnia (doktoranckich).

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH12016
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH15021
Razem27037

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

12016
1. Zasad ustroju politycznego państwa30
2. Postępowania sądowo-administracyjnego30
3. Funduszy strukturalnych i systemu finansowania projektów Unii Europejskiej30
4. Historii myśli ustrojowo-administracyjnej i socjologiczno-ekonomicznej30
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

15021
1.Systemu ochrony prawnej w Unii Europejskiej
2.Zarządzania zasobami ludzkimi
3.Polityki społecznej i systemu ubezpieczeń społecznych
4.Publicznego prawa konkurencji
5.Prawa karnego skarbowego
6.Socjologii organizacji
7.Przygotowywania projektów do Unii Europejskiej

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie zasad ustroju politycznego państwa

Treści kształcenia: Podstawowe zasady ustroju politycznego. Konstytucja jako akt regulujący zasady naczelne. Katalog podstawowych zasad ustrojowych i ich charakterystyka. Suweren i formy realizacji władzy suwerena. Partie polityczne. Społeczeństwo obywatelskie.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia aksjologii i treści naczelnych zasad ustroju państwa demokratycznego; analizowania systemu źródeł prawa ze szczególnym uwzględnieniem miejsca i rangi konstytucji; rozumienia reguł ustrojowych kształtujących relacje między państwem a jednostką w aspekcie wewnętrznym i porównawczym.

2. Kształcenie w zakresie postępowania sądowo-administracyjnego

Treści kształcenia: Wojewódzki sąd administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny. Skład sądu. Wyłączenie sędziego. Zdolność sądowa i procesowa. Strony i uczestnicy postępowania. Pełnomocnicy. Postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia istoty sądownictwa administracyjnego jako formy kontroli administracji; rozumienia przebiegu postępowania przed sądami administracyjnymi.

3. Kształcenie w zakresie funduszy strukturalnych i systemu finansowania projektów Unii Europejskiej

Treści kształcenia: Polityka spójności ekonomicznej i społecznej Unii Europejskiej (UE) -podstawa prawna, cele, metody realizacji. Fundusze strukturalne - Europejski Fundusz Społeczny, Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej, Finansowy Instrument Orientacji Rybołówstwa. Inicjatywy wspólnotowe -INTERREG III, EQUAL. Programy wyspecjalizowane - Kultura 2000, Kultura 2007, Sokrates. Narodowy Plan Rozwoju.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia funkcjonowania funduszy strukturalnych w UE; rozumienia mechanizmów funkcjonowania programów operacyjnych; korzystania z funduszy UE - w tym, w ramach programów operacyjnych.

4. Kształcenie w zakresie historii myśli ustrojowo-administracyjnej i socjologiczno-ekonomicznej

Treści kształcenia: Pojęcie idei, ideologii, doktryny, programu politycznego. Relacje między ideą, teorią i instytucją prawnoustrojową. Rola modeli w kształtowaniu instytucji. Racjonalizacja ideologiczna instytucji, systemu politycznego, administracyjnego i ekonomicznego. Racjonalizacja organizacyjna i funkcjonalna instytucji oraz systemu politycznego, administracyjnego i ekonomicznego - metody racjonalizacji. Podstawowe idee dotyczące powstania, celu i formy państwa starożytnego, średniowiecza, czasów nowożytnych i współczesności. Państwo, społeczeństwo, jednostka - relacje między ideologiami w kontekście interesu jednostkowego i społecznego. Komunitaryzm a libertarianizm. Omnipotencja czy subsydiarność państwa. Demokracja. Formy reżimów demokratycznych i totalitarnych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: podejmowania działań na rzecz wzrostu poziomu kultury politycznej; identyfikowania proponowanych i funkcjonujących programów politycznych wprowadzanych przez instytucje prawno-polityczne; kształtowania postawy wyjaśniająco-krytycznej i wyjaśniająco-twórczej w zakresie oceny proponowanych przez partie polityczne i ruchy polityczne programów politycznych, ekonomicznych i społecznych.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie systemu ochrony prawnej w Unii Europejskiej

Treści kształcenia: Wspólnotowe organy sądowe - Europejski Trybunał Sprawiedliwości, Sąd Pierwszej Instancji, Izby Sądowe. Charakterystyka najważniejszych postępowań przed wspólnotowymi organami sądowymi.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia funkcjonowania wspólnotowego systemu ochrony prawnej; rozumienia relacji: sąd krajowy - sąd wspólnotowy, zwłaszcza w kontekście procedury orzeczenia wstępnego; rozumienia zakresu ochrony podmiotów indywidualnych we wspólnotowym systemie ochrony prawnej.

2. Kształcenie w zakresie zarządzania zasobami ludzkimi

Treści kształcenia: Pojęcie funkcji personalnej w organizacjach. Źródła i metody rekrutacji pracowników. Systemy motywacyjne w organizacjach. Przywództwo i kierowanie personelem - style przywództwa i kierowania. Decyzje kierownicze.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zasad i procesów zarządzania zasobami ludzkimi we współczesnych organizacjach oraz ich stosowania w praktyce funkcjonowania administracji publicznej.

3. Kształcenie w zakresie polityki społecznej i systemu ubezpieczeń społecznych

Treści kształcenia: Cechy ubezpieczenia społecznego. Tytuły obowiązkowego ubezpieczenia społecznego. Rodzaje ryzyka ubezpieczeniowego i rodzaje ubezpieczenia społecznego. Ubezpieczenie emerytalne w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Drugi filar ubezpieczenia emerytalnego - obowiązkowe oszczędzanie w otwartym funduszu emerytalnym. Ubezpieczenia rentowe. Ubezpieczenia chorobowe. Ubezpieczenia wypadkowe.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia istoty realizowanej koncepcji polityki społecznej; rozumienia zasad organizacji i działania systemów ubezpieczeń społecznych w Polsce.

4. Kształcenie w zakresie publicznego prawa konkurencji

Treści kształcenia: Pojęcie i znaczenie konkurencji w gospodarce rynkowej. Prawne systemy i formy ochrony konkurencji. Funkcje i zadania podmiotów administracji publicznej w systemie ochrony konkurencji. Prawo antymonopolowe. Prawo subwencyjne.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: uzasadniania potrzeby ochrony konkurencji we współczesnej gospodarce rynkowej; rozumienia aktualnych rozwiązań w zakresie prawa konkurencji; stosowania wiedzy o funkcjonowaniu podmiotów administracji publicznej w praktyce gospodarczej.

5. Kształcenie w zakresie prawa karnego skarbowego

Treści kształcenia: Pojęcie prawa karnego skarbowego. Źródła prawa karnego skarbowego. Obowiązywanie przepisów prawa karnego skarbowego. Przestępstwo i wykroczenie skarbowe. Zasady odpowiedzialności za przestępstwa i wykroczenia skarbowe. Jedność - wielość czynów. Kary i ich orzekanie.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zasad obowiązywania i stosowania prawa karnego skarbowego; stosowania prawa karnego skarbowego.

6. Kształcenie w zakresie socjologii organizacji

Treści kształcenia: Organizacja. Organizacja społeczna. Szkoły i kierunki w nauce o organizacji. Metafory organizacji. Organizacja a otoczenie. Organizacja formalna. Organizacja nieformalna. Organizacja biurokratyczna. Cechy organizacji.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się pojęciami z zakresu organizacji; rozpoznawania miejsca człowieka w organizacji; analizowania problemów organizacyjnych; rozwiązywania problemów organizacyjnych w praktyce.

7. Kształcenie w zakresie przygotowywania projektów do Unii Europejskiej

Treści kształcenia: Programy operacyjne. Priorytet. Działanie. Procedura ubiegania się o środki z funduszy. Wniosek. Tworzenie projektu.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: poszukiwania informacji o możliwościach uzyskiwania wsparcia z funduszy unijnych; ustalania celu projektu; definiowania celu projektu; planowania kosztów; przygotowywania wniosku o udzielenie pomocy.

IV.

 INNE WYMAGANIA

1. Programy nauczania powinny zawierać treści z zakresu zadań administracji publicznej w sferze ochrony środowiska oraz prawa wyznaniowego.

2. Przynajmniej 30 % zajęć powinno być prowadzone w formie innej niż wykład -seminariów, ćwiczeń, konwersatoriów.

3. Programy nauczania powinny obejmować wszystkie treści podstawowe oraz treści kierunkowe, z co najmniej czterech zakresów.

4. Za przygotowanie pracy magisterskiej i przygotowanie do egzaminu dyplomowego student otrzymuje 20 punktów ECTS.

ZAŁĄCZNIK Nr  2

 Standardy kształcenia dla kierunku studiów:

Aktorstwo

JEDNOLITE STUDIA MAGISTERSKIE

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Jednolite studia magisterskie trwają nie krócej niż 9 semestrów. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 4.200. Liczba punktów ECTS (European Credit Transfer System) nie powinna być mniejsza niż 270.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent powinien łączyć opanowanie techniki aktorskiej z umiejętnościami twórczego myślenia artystycznego wspartego świadomością estetyczną i odpowiedzialnym wyborem wartości etycznych. Powinien być przygotowany do twórczej działalności jako aktor w: teatrze - dramatycznym, muzycznym, lalkowym; filmie; telewizji; radiu; dubbingu, a także do: działalności estradowej; twórczego współudziału w projektach artystycznych i programach edukacyjnych; pracy pedagogicznej (po ukończeniu specjalności nauczycielskiej - zgodnie ze standardami kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela) oraz podjęcia pracy w placówkach kulturalnych i wychowawczych jako animator i organizator życia teatralnego i twórczości nieprofesjonalnej. Absolwent powinien znać język obcy na poziomie biegłości B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy. Powinien być przygotowany do podjęcia studiów trzeciego stopnia (doktoranckich).

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH42041
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH73572
Razem1.155113

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

42041
1. Kultury i sztuki105
2. Literatury i sztuki105
3. Techniki aktorskiej210
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

73572
1. Sztuki teatru
2. Umiejętności aktorskich

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie kultury i sztuki

Treści kształcenia: Kultura i sztuka z uwzględnieniem ekspresji twórczej w kontekście filozoficznym, antropologicznym, estetycznym i etycznym.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: orientowania się w dziejach myśli europejskiej; rozpoznawania fundamentalnych idei, koncepcji kultury i tendencji estetycznych; rozróżniania i klasyfikowania zjawisk kulturowych oraz postaw filozoficznych, estetycznych i etycznych.

2. Kształcenie w zakresie literatury i sztuki

Treści kształcenia: Ekspresja twórcza w kontekście historycznym. Zarys dziejów literatury powszechnej i polskiej. Historia sztuki, muzyki i filmu. Style uprawiania literatury i sztuki. Elementy wiedzy z teorii sztuki. Przemiany form ekspresji. Sztuka w jej funkcji kreacyjnej. Wybitni twórcy i dzieła sztuki.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: orientowania się w głównych nurtach, tendencjach, stylach i teoriach literackich, muzycznych, plastycznych i filmowych; analizowania i interpretowania tekstów literackich, utworów muzycznych, dzieł sztuk plastycznych oraz sztuki filmowej.

3. Kształcenie w zakresie techniki aktorskiej

Treści kształcenia: Motoryka aparatu mowy. Emisja głosu. Plastyka ruchu. Indywidualne działania aktorskie. Współpraca w grupie.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się środkami werbalnej i niewerbalnej ekspresji; improwizowania i samokontroli.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie sztuki teatru

Treści kształcenia: Historia dramatu i teatru europejskiego od antyku do współczesności. Konwencje teatralne. Wybitni inscenizatorzy i wykonawcy. Historia dramatu i teatru polskiego. Twórczość i biografia wybitnych polskich artystów teatru.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: orientowania się w historii dramatu i teatru europejskiego i polskiego; rozpoznawania kontekstów kulturowych, a także procesów, dzieł, osobowości, instytucji, środowisk i stylów; rozumienia współczesnych tendencji teatralnych oraz zjawisk najnowszych związanych z estetyką mediów elektronicznych i kulturą popularną.

2. Kształcenie w zakresie umiejętności aktorskich

Treści kształcenia: Metodologia pracy nad rolą. Metody Konstantego Stanisławskiego, Michaiła Czechowa i wybranych teoretyków gry aktorskiej. Aktor i postać. Współpraca z reżyserem w procesie budowania roli i w relacji z partnerami.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: osiągania synchronu werbalnej i niewerbalnej ekspresji aktorskiej; współpracy z reżyserem; interpretowania utworów literackich i małych form muzycznych.

IV.

 PRAKTYKI

Praktyki powinny trwać nie krócej niż 4 tygodnie.

Zasady i formę odbywania praktyk ustala jednostka uczelni prowadząca kształcenie.

V.

 INNE WYMAGANIA

1. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu wychowania fizycznego - w wymiarze 60 godzin, którym można przypisać do 2 punktów ECTS; języków obcych - w wymiarze 120 godzin, którym należy przypisać 5 punktów ECTS; technologii informacyjnej - w wymiarze 30 godzin, którym należy przypisać 2 punkty ECTS. Treści kształcenia w zakresie technologii informacyjnej: podstawy technik informatycznych, przetwarzanie tekstów, arkusze kalkulacyjne, bazy danych, grafika menedżerska i/lub prezentacyjna, usługi w sieciach informatycznych, pozyskiwanie i przetwarzanie informacji - powinny stanowić co najmniej odpowiednio dobrany podzbiór informacji zawartych w modułach wymaganych do uzyskania Europejskiego Certyfikatu Umiejętności Komputerowych (ECDL - European Computer Driving Licence).

2. Programy nauczania powinny zawierać treści poszerzające wiedzę ogólną w wymiarze nie mniejszym niż 60 godzin, którym należy przypisać nie mniej niż 3 punkty ECTS.

3. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu ochrony własności intelektualnej, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii.

4. Zajęcia praktyczne powinny stanowić integralną część procesu kształcenia.

5. Za przygotowanie pracy magisterskiej i przygotowania do egzaminu dyplomowego student otrzymuje 20 punktów ECTS.

ZALECENIA

1. Wskazana jest znajomość języka angielskiego w stopniu umożliwiającym aktywne uczestniczenie we współpracy międzynarodowej.

2. Zaleca się, aby studenci realizowali i prezentowali publiczności własne spektakle, programy i przedsięwzięcia artystyczne.

3. Zaleca się kształtowanie aktywności społecznej studentów przez udział w różnych formach życia kulturalnego, w tym w obszarach działalności pozaartystycznej - terapii przez sztukę, resocjalizacji.

ZAŁĄCZNIK Nr  3

 Standardy kształcenia dla kierunku studiów:

Analityka medyczna

JEDNOLITE STUDIA MAGISTERSKIE

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Jednolite studia magisterskie trwają nie krócej niż 10 semestrów. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 3.700. Liczba punktów ECTS (European Credit Transfer System) nie powinna być mniejsza niż 300.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent posiada podstawową wiedzę z zakresu nauk medycznych, biologicznych, biochemicznych i społecznych oraz zaawansowaną - w zakresie medycyny laboratoryjnej. Absolwent jest przygotowany do profesjonalnej diagnostyki laboratoryjnej, zgodnie z wymogami dobrej praktyki laboratoryjnej oraz zasadami etyki zawodowej w zakresie: chemii i biochemii klinicznej, hematologii laboratoryjnej, analityki ogólnej, cytologii klinicznej, mikrobiologii, diagnostyki parazytologicznej, serologii, transfuzjologii, biologii molekularnej, genetyki medycznej, immunologii, immunopatologii oraz toksykologii. Umie: pobierać i przygotowywać materiał do badań; stosować laboratoryjne algorytmy postępowania diagnostycznego w różnych stanach klinicznych; wykonywać badania laboratoryjne przy użyciu technik zautomatyzowanych i metod manualnych; autoryzować i interpretować wyniki badań; sugerować rozpoznanie określonej patologii lub jednostki chorobowej; prowadzić i dokumentować wewnątrz- i zewnątrzlaboratoryjną kontrolę jakości badań laboratoryjnych; dokonywać oceny wartości diagnostycznej wyników badań oraz rozwiązywać problemy diagnostyczne w różnych dziedzinach medycyny laboratoryjnej z wykorzystaniem współczesnych źródeł informacji. Absolwent jest ponadto przygotowany do: partnerskiej współpracy zawodowej z pozostałymi pracownikami ochrony zdrowia w zakresie działań diagnostycznych, prognostycznych i dotyczących monitorowania leczenia; bieżącej aktualizacji wiedzy i umiejętności zawodowych w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych w toku ciągłych szkoleń, kształcenia specjalizacyjnego oraz samokształcenia; zarządzania w zakresie medycyny laboratoryjnej; uczestniczenia w badaniach w dziedzinie nauk medycznych oraz podjęcia studiów trzeciego stopnia (doktoranckich). Absolwent jest przygotowany do pracy w: medycznych laboratoriach diagnostycznych; zakładach opieki zdrowotnej prowadzących badania kliniczne; instytutach naukowo-badawczych i ośrodkach badawczo-rozwojowych; jednostkach kontrolno-pomiarowych i laboratoriach z dziedziny biologii i genetyki medycznej, higieny ogólnej, kontroli i badania żywności oraz ochrony środowiska; urzędach i instytucjach państwowych oraz samorządowych działających w dziedzinie biologii medycznej i ochrony zdrowia; instytucjach zajmujących się poradnictwem i upowszechnianiem wiedzy z zakresu medycyny laboratoryjnej oraz szkolnictwie - po ukończeniu specjalności nauczycielskiej (zgodnie ze standardami kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela). Absolwent posiada umiejętności współpracy z ludźmi, kierowania zespołami oraz zarządzania placówkami: ochrony zdrowia publicznego, ze szczególnym uwzględnieniem laboratoriów diagnostycznych; prowadzącymi działalność gospodarczą w zakresie diagnostyki laboratoryjnej oraz badawczo-rozwojowymi, inspekcyjnymi i administracyjnymi z dziedziny nauk medycznych i ochrony zdrowia. Absolwent powinien znać język obcy na poziomie biegłości B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy oraz umieć posługiwać się językiem specjalistycznym z zakresu medycyny laboratoryjnej.

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH87072
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH1.935160
Razem2.805232

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

87072
1. Anatomii60
2. Farmakologii45
3. Fizjologii60
4. Histologii60
5. Immunologii30
6. Higieny i epidemiologii30
7. Kwalifikowanej pierwszej pomocy45
8. Historii medycyny i farmacji15
9. Biologii i genetyki60
10. Biochemii105
11. Analizy instrumentalnej60
12. Chemii ogólnej i nieorganicznej45
13. Chemii analitycznej45
14. Chemii organicznej45
15. Chemii fizycznej45
16. Biofizyki45
17. Statystyki30
18. Psychologii15
19. Socjologii15
20. Prawa medycznego15
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

1.935160
1. Immunopatologii60
2. Patofizjologii90
3. Patomorfologii60
4. Propedeutyki medycyny90
5. Toksykologii75
6. Biologii molekularnej45
7. Biochemii klinicznej75
8. Genetyki medycznej60
9. Analityki ogólnej i technik pobierania materiału60
10. Chemii klinicznej135
11. Diagnostyki izotopowej30
12. Diagnostyki laboratoryjnej90
13. Hematologii laboratoryjnej150
14. Mikrobiologii150
15. Diagnostyki parazytologicznej30
16. Cytologii klinicznej30
17. Praktycznej nauki zawodu180
18. Serologii grup krwi i transfuzjologii60
19. Organizacji medycznych laboratoriów diagnostycznych15
20. Statystyki medycznej30
21. Systemów jakości i akredytacji laboratoriów30
22. Ćwiczeń specjalistycznych i metodologii badań375
23. Etyki zawodowej15

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie anatomii

Treści kształcenia: Podstawy anatomii prawidłowej organizmu ludzkiego - anatomia układów. Elementy anatomii funkcjonalnej i rozwojowej. Współzależności między budową i funkcją organizmu w warunkach zdrowia i choroby.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozpoznawania zasadniczych struktur ludzkiego ciała oraz ich lokalizacji; posługiwania się nazewnictwem anatomicznym; rozumienia zależności pomiędzy budową i czynnością narządu.

2. Kształcenie w zakresie farmakologii

Treści kształcenia: Mechanizmy działania leków. Elementy farmakokinetyki. Wchłanianie, dystrybucja, biotransformacja i eliminacja leków. Charakterystyka leków z głównych grup farmakologicznych. Wpływ farmakoterapii na wyniki badań diagnostycznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: opisu losów leku w ustroju i mechanizmu jego działania; rozumienia wskazań do stosowania wybranych grup leków; rozumienia wpływu leków na parametry biochemiczne, hematologiczne i morfologiczne organizmu; posługiwania się wiedzą z zakresu technik monitorowania stężenia leków w materiale biologicznym.

3. Kształcenie w zakresie fizjologii

Treści kształcenia: Podstawowe zagadnienia z zakresu fizjologii ogólnej. Elementy cytofizjologii. Zasady regulacji homeostatycznej. Układ: krążenia, oddechowy, pokarmowy i moczowy. Procesy kontrolujące środowisko wewnętrzne organizmu. Funkcje krwi. Mechanizmy regulacji nerwowej i hormonalnej. Fizjologia rozrodu. Fizjologia procesów starzenia i śmierci. Ocena procesów fizjologicznych jako podstawa diagnostyki czynnościowej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się wiedzą z zakresu prawidłowej czynności organizmu człowieka; rozumienia wzajemnych związków między układami i narządami; rozumienia powstawania oraz roli i znaczenia płynów ustrojowych, wydzielin i wydalin.

4. Kształcenie w zakresie histologii

Treści kształcenia: Organizacja i funkcje komórki oraz organelli komórkowych. Budowa mikroskopowa i submikroskopowa tkanek i narządów w aspekcie ich funkcji. Podstawowe techniki histologiczne.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się wiedzą z zakresu budowy histologicznej tkanek i narządów; rozpoznawania tkanek i narządów w preparatach mikroskopowych; posługiwania się technikami histologicznymi.

5. Kształcenie w zakresie immunologii

Treści kształcenia: Rozwój układu odpornościowego. Składniki i cechy reakcji immunologicznych. Nieswoista oraz swoista odporność humoralna i komórkowa. Główny układ zgodności tkankowej. Regulacja odpowiedzi immunologicznej. Tolerancja immunologiczna. Podstawy diagnostyki immunologicznej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: opisu budowy i funkcji narządów i komórek układu immunologicznego; rozumienia zasad regulacji odpowiedzi odpornościowej; rozpoznawania typów reakcji immunologicznych; rozumienia zasad diagnostyki immunologicznej.

6. Kształcenie w zakresie higieny i epidemiologii

Treści kształcenia: Uwarunkowania stanu zdrowia. Znaczenie chorobotwórcze czynników fizycznych, chemicznych i biologicznych w środowisku. Zaburzenia stanu zdrowia związane z jakością środowiska, stylem życia i czynnikami społeczno-ekonomicznymi. Higiena żywności i żywienia. Podstawy higieny pracy. Choroby zawodowe. Metody oceny jakości zdrowotnej środowiska. Metodyka i strategia badań epidemiologicznych. Stosowanie metod epidemiologicznych do wykrywania środowiskowych czynników ryzyka chorób. Zasady działań profilaktycznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia środowiskowych uwarunkowań zdrowia; posługiwania się wiedzą w zakresie działań profilaktycznych; zapobiegania zachorowalności w praktyce zawodowej diagnosty laboratoryjnego.

7. Kształcenie w zakresie kwalifikowanej pierwszej pomocy

Treści kształcenia: Rozpoznanie sytuacji zagrażającej zdrowiu lub życiu człowieka. Ocena podstawowych funkcji życiowych człowieka w stanie zagrożenia. Przywrócenie, podtrzymanie i stabilizacja podstawowych funkcji życiowych - czynności układu oddechowego i krążenia. Zabezpieczenie i stabilizacja różnych obszarów ciała uszkodzonych w wyniku działania czynników zewnętrznych. Podejmowanie kwalifikowanych działań ratunkowych w szczególnych rodzajach zagrożeń środowiskowych. Organizacja i przeprowadzanie kwalifikowanego i bezpiecznego transportu osób w stanie nagłego zagrożenia zdrowia lub życia.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej w sytuacjach zagrożenia zdrowia lub życia.

8. Kształcenie w zakresie historii medycyny i farmacji

Treści kształcenia: Rozwój medycyny, farmacji i nauk medycznych na przestrzeni dziejów. Historia medycyny i farmacji w Polsce. Historyczne korzenie diagnostyki laboratoryjnej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia historycznego rozwoju myśli lekarskiej, farmaceutycznej i analitycznej; posługiwania się wiedzą z zakresu odkryć naukowych.

9. Kształcenie w zakresie biologii i genetyki

Treści kształcenia: Budowa i funkcje komórek prokariotycznych i eukariotycznych. Poziomy organizacji żywej materii - komórki, tkanki, narządy. Struktura i funkcja genów u Prokariota i Eukariota. Genetyka populacyjna i genetyka rozwoju. Mechanizmy dziedziczenia. Mutageneza. Środowisko a zmienność organizmów.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się mikroskopem optycznym; wykonywania preparatów mikroskopowych z materiału biologicznego z uwzględnieniem różnych technik mikroskopowania; posługiwania się wiedzą z zakresu biologii komórki i genetyki w badaniach analitycznych.

10. Kształcenie w zakresie biochemii

Treści kształcenia: Budowa, funkcja i metabolizm węglowodanów, lipidów, peptydów i białek. Budowa i metabolizm hemoglobiny. Budowa i przemiany kwasów nukleinowych -biosynteza białek. Integracja i regulacja procesów metabolicznych. Utlenianie biologiczne. Stres oksydacyjny a potencjał antyoksydacyjny organizmu. Swoistość metaboliczna tkanek. Biochemiczne mechanizmy zaburzeń metabolicznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się wiedzą z zakresu przemian biochemicznych zachodzących w żywym organizmie w warunkach fizjologicznych i patologicznych; posługiwania się technikami laboratoryjnymi w pracowni biochemicznej.

11. Kształcenie w zakresie analizy instrumentalnej

Treści kształcenia: Podstawy teoretyczne i metodyczne oraz aplikacje metod: spektroskopowych, elektroanalitycznych (potencjometria, konduktometria, amperometria, polarografia) i rozdzielczych (chromatografia, elektroforeza). Stosowanie instrumentalnych metod analitycznych w diagnostyce laboratoryjnej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: doboru instrumentalnych metod analitycznych; przygotowywania próbek do badań; oceny uzyskanego wyniku; użytkowania i konserwacji aparatów pomiarowych: wirówek, pH-metrów, spektrofotometrów, chromatografów, densytometrów, turbidymetrów, nefelometrów, konduktometrów.

12. Kształcenie w zakresie chemii ogólnej i nieorganicznej

Treści kształcenia: Pierwiastki i ich funkcje w układach biologicznych. Mechanizmy tworzenia i rodzaje wiązań chemicznych. Mechanizmy reakcji chemicznych. Charakterystyka i klasyfikacja związków nieorganicznych. Podstawowe obliczenia chemiczne.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się nomenklaturą chemiczną; opisu okresowych właściwości pierwiastków i powstających z ich udziałem prostych połączeń chemicznych; wykorzystania wody jako fazy ciekłej; wykonywania podstawowych czynności niezbędnych w pracy laboratoryjnej.

13. Kształcenie w zakresie chemii analitycznej

Treści kształcenia: Klasyczne metody analizy ilościowej - analiza wagowa i objętościowa, alkacymetria, redoksymetria, argentometria, kompleksometria. Analiza jakościowa związków nieorganicznych - analiza kationów i anionów. Zasady obliczeń chemicznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: oceny przydatności metody analitycznej w kontekście celu analizy; kalibracji metod analitycznych; precyzyjnego ważenia i mierzenia; sporządzania roztworów; wykonywania analiz ilościowych i jakościowych metodami wagowymi i miareczkowymi; obliczania wyników analizy ilościowej; przeprowadzania analizy statystycznej oraz oceny wiarygodności wyników oznaczeń.

14. Kształcenie w zakresie chemii organicznej

Treści kształcenia: Węgiel jako podstawowy budulec związków organicznych. Reaktywność związków organicznych. Budowa i właściwości poszczególnych grup związków organicznych. Biologiczne i farmakologiczne znaczenie substancji organicznych. Podstawy analizy związków organicznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia relacji między strukturą związków organicznych a reakcjami zachodzącymi w organizmach żywych; posługiwania się odczynnikami chemicznymi i podstawowymi technikami preparatyki i analizy związków organicznych.

15. Kształcenie w zakresie chemii fizycznej

Treści kształcenia: Wielkości fizyczne. Podstawy termodynamiki i kinetyki chemicznej. Równowagi fazowe - krystalizacja, destylacja, sublimacja, ekstrakcja. Mechanizmy katalizy. Fizykochemia układów rozproszonych i zjawisk powierzchniowych, chromatografia. Podstawy elektrochemii. Elementy spektroskopii. Elementy mechaniki kwantowej. Promieniotwórczość.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia mechanizmów przemian chemicznych; pomiaru lub wyznaczania wartości fizykochemicznych; interpretacji i opisu właściwości fizykochemicznych; rozumienia relacji między wielkościami fizykochemicznymi w aspekcie metod analitycznych; posługiwania się wielkościami fizykochemicznymi w diagnostyce laboratoryjnej.

16. Kształcenie w zakresie biofizyki

Treści kształcenia: Biofizyka molekularna i komórki. Biofizyka układów fizjologicznych -krążenia, przewodnictwa nerwowego, wymiany gazowej, ruchu, wymiany substancji. Mechanizmy działania czynników fizycznych na organizmy żywe. Metodyka pomiaru parametrów fizycznych. Fizyczne aspekty technik diagnostycznych i terapeutycznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia podstaw fizycznych procesów biologicznych; posługiwania się metodami fizycznymi stosowanymi w diagnostyce medycznej.

17. Kształcenie w zakresie statystyki

Treści kształcenia: Wprowadzenie do rachunku prawdopodobieństwa. Podstawowe wiadomości i pojęcia statystyczne. Testowanie hipotez statystycznych, poziom istotności, weryfikacja hipotez statystycznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: statystycznego opracowywania wyników.

18. Kształcenie w zakresie psychologii

Treści kształcenia: Teorie i modele form komunikacji międzyludzkiej. Prawidłowość komunikacji międzyludzkiej jako czynnik utrzymania zdrowia. Psychologiczne determinanty zdrowia i choroby. Relacje pracownik ochrony zdrowia - pacjent, trudności we współpracy. Psychologiczne podstawy funkcjonowania zespołów ludzkich. Psychologiczne aspekty zarządzania w ochronie zdrowia.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się wiedzą z zakresu psychologii: osobowości, emocji, procesów poznawczych i decyzyjnych w kontaktach z pacjentami i pracownikami ochrony zdrowia; rozumienia społecznych uwarunkowań i ograniczeń wynikających z choroby.

19. Kształcenie w zakresie socjologii

Treści kształcenia: Przedmiot i problematyka badawcza socjologii i socjologii medycyny. Wybrane aspekty patologii życia społecznego. Zachowania w zdrowiu i chorobie. Socjologiczne aspekty starości i umierania. Zdrowie i choroba jako pojęcia społeczne. Działania zapobiegawcze i rehabilitacyjne wobec narkomanów. Zapoznanie z zasadami komunikowania społecznego w laboratoriach medycznych. Funkcjonalność i dysfunkcjonalność instytucji medycznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się metodologią procedur badawczych; sporządzania raportów; prezentacji wyników; prezentowania postaw prospołecznych i allocentrycznych; rozwiązywania problemów socjomedycznych.

20. Kształcenie w zakresie prawa medycznego

Treści kształcenia: Podstawowe instytucje prawne. Organizacja i funkcjonowanie podmiotów świadczących usługi zdrowotne. Prawa pacjenta. Regulacje prawne uwzględniające zagadnienia etyki zawodowej diagnosty laboratoryjnego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się wiedzą z zakresu prawa pracy; rozumienia podstawowych regulacji prawnych dotyczących diagnostyki laboratoryjnej; rozumienia praw pacjenta i konsekwencji prawnych ich naruszenia.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie immunopatologii

Treści kształcenia: Metody oceny czynności układu immunologicznego. Nadwrażliwość i choroby alergiczne. Diagnostyka nadwrażliwości i chorób alergicznych. Autoimmunizacja. Diagnostyka chorób o podłożu autoimmunologicznym. Niedobory odporności. Immunologia nowotworów. Metody immunopatologii w diagnostyce chorób nowotworowych. Wprowadzenie do immunologii transplantacyjnej. Diagnostyka immunologiczna w transplantologii - dobór dawcy i biorcy, odrzucanie przeszczepu. Hodowle tkankowe w immunopatologii. Immunoprofilakyka i immunoterapia.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: stosowania metod i testów oceniających określone składowe układu immunologicznego; interpretacji wyników w celu rozpoznania zaburzeń odporności.

2. Kształcenie w zakresie patofizjologii

Treści kształcenia: Patofizjologia ogólna - mechanizm podstawowych zaburzeń czynności organizmu. Elementy patofizjologii szczegółowej komórek, układów i narządów. Zaburzenia funkcji adaptacyjnych organizmu. Zaburzenia regulacji organizmu. Zaburzenia przemiany materii. Patofizjologia chorób nowotworowych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia mechanizmów rozwoju choroby, zmian czynnościowych ustroju w chorobie oraz ich następstw ogólnoustrojowych.

3. Kształcenie w zakresie patomorfologii

Treści kształcenia: Zmiany mikro- i makroskopowe w budowie komórek, tkanek i narządów w trakcie przebiegu procesów patologicznych. Patomorfologia nowotworów. Patomorfologia zmian zapalnych. Elementy patomorfologii serca i naczyń, układu krwiotwórczego, układu oddechowego, przewodu pokarmowego, nerek i dróg moczowych, gruczołów dokrewnych, układu rozrodczego, skóry, kości i mięśni. Podstawowe badania cytodiagnostyczne stosowane w patomorfologii. Nowoczesne techniki badawcze stosowane w patomorfologii.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia związku między nieprawidłowościami morfologicznymi a funkcją zmienionych narządów i układów oraz objawami klinicznymi; posługiwania się podstawowymi technikami laboratoryjnymi stosowanymi w diagnostyce patomorfologicznej; mikroskopowej oceny wykładników morfologicznych wybranych zjawisk chorobowych w preparatach komórek i tkanek pobranych za życia pacjenta lub pośmiertnie.

4. Kształcenie w zakresie propedeutyki medycyny

Treści kształcenia: Ogólne zasady postępowania terapeutycznego, diagnostycznego i pielęgnacyjnego w ramach opieki zdrowotnej nad pacjentem. Podstawy medycyny paliatywnej. Organizacja pracy podstawowych oddziałów szpitalnych - interny, pediatrii, chirurgii, położnictwa i neonatologii, intensywnej terapii. Rola badań laboratoryjnych w rozpoznawaniu, rokowaniu, terapii i monitorowaniu procesu chorobowego oraz w profilaktyce. Znaczenie współpracy między laboratorium i oddziałem szpitalnym.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zasad postępowania diagnostycznego i terapeutycznego w wybranych oddziałach szpitalnych; rozumienia podstawowych problemów diagnostyki przedlaboratoryjnej i laboratoryjnej; współpracy z personelem oddziałów szpitalnych w procesie diagnostyki i leczenia; oceny czynników pozalaboratoryjnych wpływających na wiarygodność wyników badań; oceny wpływu i dynamiki zastosowanego leczenia na wyniki laboratoryjne; oceny potrzeb zleceniodawcy związanych z wynikiem badania.

5. Kształcenie w zakresie toksykologii

Treści kształcenia: Podstawowe pojęcia toksykologii - toksyna (trucizna), toksyczność, stopnie toksyczności, rodzaje zatruć. Losy ksenobiotyków w organizmie. Mechanizmy działania toksycznego. Zaburzenia metaboliczne i morfologiczne wywoływane przez trucizny. Zasady postępowania w zatruciach. Metody analizy toksykologicznej w zatruciach lekami, alkoholami, rozpuszczalnikami organicznymi, pestycydami, metalami ciężkimi, grzybami, tlenkiem węgla. Metody oznaczania ksenobiotyków i ich metabolitów w materiale biologicznym. Metody oceny toksyczności ostrej, podostrej, przewlekłej, działania rakotwórczego, mutagennego i teratogennego. Współpraca laboratorium diagnostycznego z oddziałem ostrych i przewlekłych zatruć. Wpływ ksenobiotyków na wartości rutynowych parametrów biochemicznych i hematologicznych stosowanych w diagnostyce laboratoryjnej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się wiedzą z zakresu toksykologii ogólnej i szczegółowej w ocenie narażenia na substancje toksyczne; oceny skutków działania substancji toksycznych; oceny możliwości diagnostyki zatruć; doboru materiału do badań toksykologicznych; wykonywania analiz toksykologicznych; interpretacji wyników badań toksykologicznych.

6. Kształcenie w zakresie biologii molekularnej

Treści kształcenia: Rekombinacja i klonowanie DNA. Molekularne aspekty cyklu komórkowego, proliferacja, apoptoza, transformacja nowotworowa. Metody detekcji i ilościowego oznaczania kwasów nukleinowych i białek. Metody badania genomu, hybrydyzacja, reakcja łańcuchowa polimerazy (PCR). Stosowanie metod biologii molekularnej w diagnostyce laboratoryjnej, biotechnologii oraz terapii genowej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: stosowania metod biologii molekularnej w diagnostyce laboratoryjnej, terapii genowej i technologii rekombinowanych białek; rozumienia mechanizmów transformacji nowotworowej i apoptozy; posługiwania się podstawowymi technikami analizy genów.

7. Kształcenie w zakresie biochemii klinicznej

Treści kształcenia: Zaburzenia metabolizmu jako przyczyny i następstwa stanów patologicznych. Wpływ zaburzeń metabolizmu w poszczególnych narządach na funkcjonowanie innych narządów i całego organizmu. Enzymy i metabolity wykorzystywane do oceny zaburzeń najważniejszych szlaków metabolicznych i procesów patologicznych. Biochemiczne parametry diagnostyczne stosowane w rutynowej diagnostyce i monitorowaniu przebiegu chorób oraz prognozowaniu i ocenie efektywności terapii. Patobiochemia nowotworów. Biochemiczne podłoże niektórych chorób neuropsychiatrycznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia związku między zaburzeniami metabolizmu a jednostką chorobową i wynikiem badania laboratoryjnego.

8. Kształcenie w zakresie genetyki medycznej

Treści kształcenia: Genetyczne podłoże chorób człowieka. Prognozowanie i diagnozowanie chorób dziedzicznych. Genetyka medyczna chorób nowotworowych - onkogeny i antyonkogeny, geny mutatorowe, transformacja nowotworowa, etapy karcinogenazy. Polimorfizm genetyczny populacji ludzkiej jako podstawa różnic w zapadalności oraz podatności na leczenie wielu chorób. Podstawy farmakogenetyki. Podstawowe techniki badawcze genetyki medycznej. Metody badawcze genetyki molekularnej - techniki PCR, analiza restrykcyjna, sekwencjonowanie DNA, hybrydyzacja, analiza konformacji DNA, analiza kariotypu. Diagnostyka chorób genetycznie uwarunkowanych - prenatalna i preimplantacyjna. Diagnostyka cytogenetyczna - wskazania do analizy kariotypu. Zespoły niestabilności chromosomów. Rozpoznanie molekularne kardiomiopatii. Molekularna diagnostyka onkologiczna. Metody genetyki molekularnej w diagnostyce i epidemiologii chorób zakaźnych. Typowanie transplantologiczne. Metody genetyki molekularnej w medycynie sądowej. Diagnostyka molekularna układu hemostazy.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się wiedzą w zakresie genetyki; rozumienia molekularnego podłoża polimorfizmu genetycznego oraz jego związku z zachorowalnością i efektywnością leczenia; wykonania badań cytogenetycznych; interpretacji aberracji chromosomowych.

9. Kształcenie w zakresie analityki ogólnej i technik pobierania materiału

Treści kształcenia: Rodzaje i charakterystyka materiału biologicznego do badań laboratoryjnych. Zasady i metodyka pobierania, transportu i przechowywania materiału do badań laboratoryjnych. Techniki i znaczenie diagnostyczne badań laboratoryjnych krwi i moczu. Diagnostyka różnicowa płynów z jam ciała. Metody i znaczenie badań laboratoryjnych płynu mózgowo-rdzeniowego oraz płynu stawowego. Badania laboratoryjne kału i nasienia. Próby czynnościowe.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: pobierania krwi obwodowej i włośniczkowej "na skrzep" i "na antykoagulant"; oceny przydatności materiału do badań; wykonywania badań: OB, moczu (biochemicznych i oceny mikroskopowej osadu moczu) i kamieni moczowych oraz kału (na obecność krwi utajonej, resztek pokarmowych, jaj i cyst pasożytów); oceny płynów ustrojowych (mózgowo-rdzeniowego, stawowego, wysięków, przesięków, treści żołądkowej i dwunastniczej); wykonania badania ASO i RF; wykrywania zakażeń: HBV, HCV, CMV, HIV, borrelia burgdorferi, helicobacter pylori; interpretacji uzyskanych wyników; prowadzenia kontroli jakości.

10. Kształcenie w zakresie chemii klinicznej

Treści kształcenia: Teoretyczne i praktyczne aspekty metodyki ilościowego oznaczania stężeń węglowodanów, lipidów, białek oraz metabolitów tych związków w materiale biologicznym. Metodyka oznaczania aktywności enzymów. Laboratoryjne badania diagnostyczne hormonów i elektrolitów. Badania równowagi kwasowo-zasadowej. Markery nowotworowe. Metodyka prób czynnościowych. Metody analityczne stosowane w wieloparametrycznej diagnostyce narządowej. Profile białkowe płynów ustrojowych. Metody analityczne stosowane w ocenie zaburzeń gospodarki lipidowej i lipoproteinowej. Metody oznaczania laboratoryjnych czynników ryzyka miażdżycy oraz choroby niedokrwiennej serca. Metody oznaczania laboratoryjnych markerów zawału mięśnia sercowego. Metody laboratoryjnej diagnostyki różnicowej chorób wątroby i nerek. Badania laboratoryjne w ocenie zaburzeń wodno-elektrolitowych. Badania laboratoryjne w diagnostyce cukrzycy i jej powikłań. Metody diagnostyki laboratoryjnej w różnicowaniu i monitorowaniu chorób demencyjnych, depresji i stanów nieprzytomności. Interpretacja wyników diagnostycznych badań laboratoryjnych. Metody oceny wiarygodności wyników badań laboratoryjnych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wykonania badań elektrolitów (sód, potas, wapń, magnez, żelazo, chlorki, fosfor), równowagi kwasowo-zasadowej (rkz, gazometria, CO, oksymetria), węglowodanów (glukoza, test tolerancji glukozy), bilirubiny i jej frakcji, związków azotowych (mocznik, kwas moczowy, kreatynina, amoniak), białek (białko całkowite, proteinogram, immunoglobuliny, CRP, hemoglobina glikowana, troponina, ferrytyna, transferyna, mikroalbumina), toksykologicznych (barbiturany, benzodiazepiny, salicylany, etanol, narkotyki, cyklosporyna), hormonów (TSH, FT3, FT4, FSH, insulina, kortyzol), lipidów (cholesterol całkowity, HDL, LDL, triglicerydy, lipidogram), enzymów (AST, ALT, CK, CKMB, ACP, ALP, LDH, GGTP, CHE, amylaza, lipaza) i markerów nowotworowych (PSA, CEA, CA19-9, CA 125, AFP); interpretacji wyników badań; prowadzenia wewnątrzlaboratoryjnej i zewnątrzlaboratoryjnej kontroli jakości badań i jej dokumentacji.

11. Kształcenie w zakresie diagnostyki izotopowej

Treści kształcenia: Metody radioizotopowe w diagnostyce in vitro oraz in vivo. Zasady pracy w pracowniach radioizotopowych. Aparatura stosowana w diagnostyce izotopowej. Elementy radiobiologii i ochrony radiologicznej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: stosowania radioizotopów w biologii i medycynie; pracy z radioizotopami i aparaturą detekcyjno-pomiarową; określenia zasad ochrony radiologicznej; określania możliwości diagnostycznych metodami radioizotopowymi in vitro i in vivo.

12. Kształcenie w zakresie diagnostyki laboratoryjnej

Treści kształcenia: Podstawy interpretacji wyników badań laboratoryjnych w celu różnicowania stanów fizjologicznych i patologicznych organizmu człowieka. Kryteria doboru badań laboratoryjnych. Ukierunkowana interpretacja wyników badań z myślą o rozpoznaniu, prognozowaniu lub monitorowaniu procesu chorobowego. Podstawy oceny wartości diagnostycznej metod analitycznych. Wyniki badań laboratoryjnych a inne źródła informacji o stanie zdrowia pacjenta. Znaczenie badań laboratoryjnych w profilaktyce. Profile, schematy i algorytmy postępowania diagnostycznego w rozpoznawaniu, rokowaniu, monitorowaniu oraz profilaktyce zaburzeń narządowych i układowych - układu krążenia, wydalniczego i oddechowego, przewodu pokarmowego, kości i mięśni, gruczołów dokrewnych, układu nerwowego. Nowe parametry diagnostyczne wprowadzane do rutynowej diagnostyki laboratoryjnej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się algorytmami postępowania diagnostycznego w różnych stanach klinicznych; przeprowadzania zbiorczej interpretacji wyników badań z zakresu analityki ogólnej, biochemii klinicznej, hematologii i mikrobiologii z sugestią rozpoznania określonej jednostki chorobowej lub patologii.

13. Kształcenie w zakresie hematologii laboratoryjnej

Treści kształcenia: Hematopoeza. Badania ogólne krwi - gęstości względnej, OB, lepkości, objętości krwi krążącej. Metody analityczne i interpretacja wyników badań morfologicznych krwi. Automatyzacja badań morfologicznych krwi. Techniki przygotowania preparatów cytologicznych krwi i szpiku. Ocena prawidłowych i patologicznych rozmazów krwi. Ocena preparatów z biopsji szpiku kostnego w aspekcie rozpoznawania stanów patologicznych. Założenia teoretyczne oraz metodyka badań cytochemicznych i cytoenzymatycznych stosowanych w hematologii. Interpretacja wyników badań cytochemicznych i cytoenzymatycznych. Stosowanie metod immunologicznych i cytogenetycznych w diagnostyce hematologicznej. Cytometria przepływowa w diagnostyce hematologicznej. Teoria hemostazy wczesnej i późnej. Testy oceniające sprawność hemostazy. Diagnostyka skaz krwotocznych oraz procesów zakrzepowo-zatorowych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wykonywania i interpretacji badań morfologii krwi (metoda automatyczna i manualna - liczba erytrocytów, leukocytów, płytek krwi, retikulocytów, stężenie hemoglobiny, hematokryt, wskaźniki czerwonokrwinkowe, test oporności osmotycznej erytrocytów, wolna hemoglobina); wykonywania badań cytomorfologicznych (barwienie rozmazu krwi obwodowej i szpiku); oceny leukogramów i mielogramów - preparatu prawidłowego w niedokrwistościach z niedoboru żelaza, hemolitycznych, megaloblastycznych, w eozynofilii, w białaczce szpikowej i limfatycznej ostrej i przewlekłej, w szpiczaku plazmocytowym; wykonywania i oceny barwień cytochemicznych i cytoenzymatycznych; wykonywania i interpretacji badań z zakresu hemostazy (czas krwawienia, PT, APTT, TT, czas rekalcynacji, stężenie fibrynogenu, czas fibrynolizy, DD, retrakcja skrzepu, czynniki krzepnięcia, wykrywanie antykoagulantów); prowadzenia kontroli jakości i jej dokumentacji.

14. Kształcenie w zakresie mikrobiologii

Treści kształcenia: Naturalna mikroflora człowieka. Budowa, fizjologia, klasyfikacja, zmienność, chorobotwórczość bakterii, grzybów oraz wirusów. Podstawy diagnostyki mikrobiologicznej. Chemioterapia zakażeń bakteryjnych, grzybiczych i wirusowych. Zakażenia szpitalne. Patogeneza, patomechanizm, epidemiologia i diagnostyka najważniejszych chorób wywołanych przez bakterie, grzyby i wirusy. Metody diagnostyki mikrobiologicznej - próbki materiału do badań mikrobiologicznych, zasady pobierania i przesyłania do laboratorium. Techniki mikroskopowania i barwienia preparatów. Zasady hodowli drobnoustrojów, metody niehodowlane. Oznaczanie wrażliwości bakterii i grzybów na antybiotyki. Diagnostyka serologiczna chorób infekcyjnych. Interpretacja wyników badań mikrobiologicznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: przygotowywania podłoży do badań; wykonywania posiewu materiału biologicznego na pożywki podstawowe i wybiórcze; wykonywania, barwienia i oceny preparatów z hodowli bakteryjnych i grzybiczych; oceny wzrostu drobnoustrojów na podłożach hodowlanych; badania lekowrażliwości bakterii i grzybów; wykonywania odczynów: aglutynacji szkiełkowej i probówkowej, immunofluorescencji, immunoenzymatycznego ELISA; wykonywania posiewów epidemiologicznych i sporali; interpretacji wyników badań mikrobiologicznych; prowadzenia wewnątrzlaboratoryjnej oraz zewnątrzlaboratoryjnej kontroli jakości i jej dokumentacji.

15. Kształcenie w zakresie diagnostyki parazytologicznej

Treści kształcenia: Mechanizmy pasożytnictwa, żywiciele. Biologia pasożytów człowieka -pierwotniaki, płazińce (przywry, tasiemce), obleńce (nicienie), stawonogi (roztocza, świerzbowce, kleszcze, wszy). Chorobotwórczość i drogi przenoszenia. Zasady pobierania i przechowywania materiału do badań. Metody rozpoznawania - makroskopowe, mikroskopowe, immunologiczne i molekularne.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wykonywania badań mikroskopowych i/lub serologicznych dotyczących toksoplazmozy, bąblowicy, giardiazy, owsicy, amebozy, malarii.

16. Kształcenie w zakresie cytologii klinicznej

Treści kształcenia: Cykl komórkowy, różnicowanie i regulacja procesów wewnątrzkomórkowych. Tradycyjne metody diagnostyki cytologicznej - techniki przygotowania i barwienia preparatów, zasady oceny mikroskopowej. Kryteria cytodiagnostyczne rozpoznawania chorób. Stosowanie metod mikroskopii elektronowej, immunopatologii, cytometrii przepływowej oraz biologii molekularnej w cytologii klinicznej. Metody cytologiczne w rozpoznawaniu i różnicowaniu nowotworów.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: doboru optymalnych metod cytodiagnostycznych; oceny jakości i wiarygodności oznaczeń; posługiwania się metodami diagnostyki cytologicznej w rozpoznawaniu patologii i monitorowaniu leczenia.

17. Kształcenie w zakresie praktycznej nauki zawodu

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rejestracji zleceń i ich dokumentacji; dystrybucji materiału do badań oraz wyników badań; obsługi systemów informatycznych działających w laboratorium medycznym; posługiwania się sprzętem laboratoryjnym; wirowania próbek krwi w celu uzyskania surowicy lub osocza; obsługi automatycznych analizatorów biochemicznych i hematologicznych; postępowania w przypadku awarii; sporządzania odczynników (roztworów, barwników, buforów) i zamówień.

18. Kształcenie w zakresie serologii grup krwi i transfuzjologii

Treści kształcenia: Układy grupowe krwi. Metody diagnostyki serologicznej. Serologiczne konflikty matczyno-płodowe. Metody serologiczne oraz techniki biologii molekularnej w badaniach antygenów HLA u dawców krwi. Diagnostyka immunologiczna powikłań

poprzetoczeniowych oraz serologicznych konfliktów matczyno-płodowych. Krew i preparaty krwiopochodne. Immunologiczne aspekty krwiolecznictwa.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: oznaczania antygenów i przeciwciał układu AB0 i Rh; wykonywania pośredniego i bezpośredniego testu antyglobulinowego oraz próby krzyżowej; posługiwania się metodą LEN.

19. Kształcenie w zakresie organizacji medycznych laboratoriów diagnostycznych

Treści kształcenia: Zasady i systemy organizacji laboratoriów diagnostycznych. Wymagania dotyczące pomieszczeń, wyposażenia i personelu laboratoriów diagnostycznych. Unormowania dotyczące metod i procedur badawczych, systemu kontroli jakości, postępowania z próbkami materiału biologicznego, dokumentacji bieżącej i sprawozdawczości, właściwych procedur udostępniania wyników badań laboratoryjnych oraz ochrony danych osobowych. Organizacja w ramach laboratorium diagnostycznego wyspecjalizowanych pracowni: chemii klinicznej, hematologicznej, serologicznej, hemostazy, mikrobiologicznej, parazytologicznej, radioizotopowej. Organizacja laboratorium medycznego na różnych szczeblach ochrony zdrowia.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się wiedzą z zakresu organizacji, struktury i zasad działania medycznych laboratoriów diagnostycznych; określania kwalifikacji personelu laboratoryjnego, zakresu badań oraz sposobu prowadzenia dokumentacji; stosowania zasad kontroli jakości, bezpieczeństwa pracy oraz dobrej praktyki laboratoryjnej.

20. Kształcenie w zakresie statystyki medycznej

Treści kształcenia: Metody statystyczne służące do opracowania wyników badań laboratoryjnych. Analiza rozkładu. Zasady doboru testów statystycznych. Charakterystyka błędów w pomiarach bezpośrednich i pośrednich. Stosowanie testów statystycznych do porównywania metod diagnostycznych. Statystyczne podstawy walidacji metod analitycznych. Metody statystyczne w systemach kontroli jakości wyników diagnostycznych badań laboratoryjnych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się metodami statystycznymi w opracowywaniu wyników badań laboratoryjnych; stosowania metod statystycznych do walidacji metod analitycznych; wykorzystywania metod statystycznych w kontroli jakości wyników badań diagnostycznych.

21. Kształcenie w zakresie systemów jakości i akredytacji laboratoriów

Treści kształcenia: Systemy jakości medycznych laboratoriów diagnostycznych. Zasady akredytacji i certyfikacji laboratoriów. Dobra praktyka laboratoryjna. Standardy międzynarodowe. Standardy dotyczące laboratoriów medycznych. Zalecenia dotyczące budowy systemu jakości w medycznych laboratoriach diagnostycznych w Polsce.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: określania zasad akredytacji i certyfikacji medycznych laboratoriów diagnostycznych; rozumienia problemów funkcjonowania systemu jakości; posługiwania się wiedzą z zakresu standardów dotyczących laboratoriów medycznych.

22. Kształcenie w zakresie ćwiczeń specjalistycznych i metodologii badań

Treści kształcenia: Rola dedukcji i indukcji w poznaniu. Piśmiennictwo naukowe. Planowanie i realizacja procesu badawczego w zakresie wybranej problematyki. Opracowanie i przedstawianie wyników badań. Rola statystyki w poznaniu. Dyskusja wyników. Formułowanie wniosków. Zasady cytowań. Zasady publikowania i prezentowania wyników. Problem plagiatu.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: planowania eksperymentu; krytycznej selekcji oraz analizy piśmiennictwa naukowego z wybranej dziedziny; doboru metod badawczych służących realizacji zaplanowanego eksperymentu; przeprowadzania zaplanowanych prac eksperymentalnych; krytycznej analizy i opracowywania wyników; dyskusji wyników w odniesieniu do aktualnego piśmiennictwa naukowego; formułowania wniosków.

23. Kształcenie w zakresie etyki zawodowej

Treści kształcenia: Podstawowe pojęcia etyki ogólnej i zawodowej. Etyczne podstawy rozstrzygania dylematów moralnych związanych z wykonywaniem zawodu diagnosty laboratoryjnego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się zasadami etycznego postępowania w trakcie wykonywania zawodu diagnosty laboratoryjnego.

IV.

 PRAKTYKI

Praktyki powinny odbywać się w medycznych laboratoriach diagnostycznych.
GodzinyECTS
1.Praktyka po 4. lub 6. semestrze - zakres: analityka ogólna, biochemia, chemia kliniczna, parazytologia1605
2.Praktyka po 8. semestrze - zakres: hematologia, mikrobiologia, serologia grup krwi1605

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: organizowania pracy w pracowniach laboratorium diagnostycznego; pobierania, przyjmowania, dokumentowania i wstępnego przygotowywania materiału do badań; przygotowywania odczynników, wykonywania badań, prowadzenia kontroli jakości i dokumentacji laboratoryjnej - zgodnie z zasadami dobrej praktyki laboratoryjnej, etyki zawodowej oraz obowiązującym prawem.

V.

 INNE WYMAGANIA

1. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu wychowania fizycznego - w wymiarze 60 godzin, którym można przypisać do 2 punktów ECTS; języków obcych - w wymiarze 120 godzin, którym należy przypisać 5 punktów ECTS; technologii informacyjnej - w wymiarze 30 godzin, którym należy przypisać 2 punkty ECTS. Treści kształcenia w zakresie technologii informacyjnej: podstawy technik informatycznych, przetwarzanie tekstów, arkusze kalkulacyjne, bazy danych, grafika menedżerska i/lub prezentacyjna, usługi w sieciach informatycznych, pozyskiwanie i przetwarzanie informacji - powinny stanowić co najmniej odpowiednio dobrany podzbiór informacji zawartych w modułach wymaganych do uzyskania Europejskiego Certyfikatu Umiejętności Komputerowych (ECDL - European Computer Driving Licence).

2. Programy nauczania powinny obejmować treści humanistyczne w wymiarze nie mniejszym niż 60 godzin, którym przypisać należy nie mniej niż 3 punkty ECTS.

3. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu ochrony własności intelektualnej, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii.

4. Zajęcia typu wykładowego i seminaryjnego nie powinny przekraczać 1/3 ogólnej liczby godzin.

5. Zajęcia z zakresu praktycznej nauki zawodu powinny być prowadzone w medycznych laboratoriach diagnostycznych w trakcie roku akademickiego. Powinny one umożliwiać nabycie umiejętności praktycznych niezbędnych do prowadzenia badań laboratoryjnych w zakresie diagnostyki biochemicznej, hematologicznej i mikrobiologicznej oraz analityki ogólnej. Powinny uczyć organizacji i uczestniczenia w pracy zespołowej w jednostkach ochrony zdrowia.

6. Za przygotowanie pracy magisterskiej i przygotowanie do egzaminu dyplomowego student otrzymuje 20 punktów ECTS.

ZAŁĄCZNIK Nr  4

 Standardy kształcenia dla kierunku studiów:

Archeologia

A.

 STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia pierwszego stopnia trwają nie krócej niż 6 semestrów. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 1.800. Liczba punktów ECTS (European Credit Transfer System) nie powinna być mniejsza niż 180.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent posiada wiedzę z zakresu archeologii poszczególnych epok i okresów oraz nauk pokrewnych. Zna metody i techniki prac wykopaliskowych oraz dokumentacyjnych. Posiada wiedzę źródłoznawczą umożliwiającą ocenę chronologii i przynależności kulturowej znalezisk archeologicznych. Zna podstawowe zabiegi konserwacji zabytków i zasady muzealnego opracowywania zbiorów. Nabyte umiejętności umożliwiają absolwentowi wykonywanie prac technicznych w trakcie badań archeologicznych i prac laboratoryjno- inwentaryzacyjnych w placówkach gromadzących zbiory zabytków archeologicznych. Absolwent powinien znać język obcy na poziomie biegłości B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy oraz umieć posługiwać się językiem specjalistycznym z zakresu archeologii w stopniu niezbędnym do wykonywania zawodu. Absolwent jest przygotowany do podjęcia studiów drugiego stopnia.

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

4. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH40555
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH13519
Razem54074

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
4. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

40555
1. Propedeutyki archeologii45
2. Archeologii poszczególnych epok i okresów300
3. Archeologii środowiska30
4. Metodyki badań archeologicznych30
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

13519
1. Źródłoznawstwa archeologicznego
2. Muzealnictwa i ochrony zabytków
3. Konserwacji i dokumentacji zabytków archeologicznych

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie propedeutyki archeologii

Treści kształcenia: Pojęcie i przedmiot badań archeologii. Miejsce archeologii w naukach humanistycznych. Kształtowanie się koncepcji i kierunków badawczych w archeologii.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia archeologii jako dyscypliny naukowej, zakresu jej badań i możliwości poznawczych oraz specyfiki stosowanych w niej metod badawczych.

2. Kształcenie w zakresie archeologii poszczególnych epok i okresów

Treści kształcenia: Zarys rozwoju zjawisk kulturowych od epoki kamienia po czasy nowożytne - archeologia powszechna paleolitu, mezolitu i neolitu, archeologia epoki brązu i epoki żelaza Eurazji, archeologia średniowiecznej Europy, archeologia czasów nowożytnych, archeologia śródziemnomorska.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zagadnień zróżnicowania kulturowego; oceniania i porównywania cech kultur i przemian kulturowych od epoki kamienia po czasy nowożytne w obrębie poszczególnych regionów.

3. Kształcenie w zakresie archeologii środowiska

Treści kształcenia: Badania nad zmiennością środowiska przyrodniczego i warunków okupacji środowiska w pradziejach.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zagadnień z zakresu uwarunkowań przyrodniczych osadnictwa pradziejowego.

4. Kształcenie w zakresie metodyki badań archeologicznych

Treści kształcenia: Metody badań terenowych ze szczególnym uwzględnieniem technik wykopaliskowych i zasad dokumentowania wykopalisk.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się metodami badań terenowych; doboru właściwych narzędzi i technik badawczych; wykonywania dokumentacji wykopalisk.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie źródłoznawstwa archeologicznego

Treści kształcenia: Cechy morfologiczne, technologiczne i stylistyczne znalezisk archeologicznych. Określanie wieku znalezisk archeologicznych i ich przynależności kulturowej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wykorzystywania wiedzy źródłoznawczej; rozpoznawania i rozumienia charakterystycznych cech źródeł archeologicznych pochodzących z różnych okresów i kultur.

2. Kształcenie w zakresie muzealnictwa i ochrony zabytków

Treści kształcenia: Elementy muzealnictwa. Rola muzeów i zasady ich funkcjonowania - gromadzenie, przechowywanie i udostępnianie zabytków archeologicznych. Systemy ochrony zabytków.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: stosowania technik i rozwiązań z zakresu wystawiennictwa w muzealnictwie i placówkach ochrony zabytków.

3. Kształcenie w zakresie konserwacji i dokumentacji zabytków archeologicznych

Treści kształcenia: Konserwacja zabytków archeologicznych. Wykonywanie dokumentacji graficznej zgodnej z normami prezentacji źródeł archeologicznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się podstawowymi metodami z zakresu konserwacji źródeł archeologicznych oraz ich dokumentacji.

IV.

 PRAKTYKI

Praktyki w formie ćwiczeń terenowych powinny trwać nie krócej niż 12 tygodni.

Zasady i formę odbywania praktyk ustala jednostka uczelni prowadząca kształcenie.

V.

 INNE WYMAGANIA

1. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu wychowania fizycznego - w wymiarze 60 godzin, którym można przypisać do 2 punktów ECTS; języków obcych - w wymiarze 120 godzin, którym należy przypisać 5 punktów ECTS; technologii informacyjnej - w wymiarze 30 godzin, którym należy przypisać 2 punkty ECTS. Treści kształcenia w zakresie technologii informacyjnej: podstawy technik informatycznych, przetwarzanie tekstów, arkusze kalkulacyjne, bazy danych, grafika menedżerska i/lub prezentacyjna, usługi w sieciach informatycznych, pozyskiwanie i przetwarzanie informacji - powinny stanowić co najmniej odpowiednio dobrany podzbiór informacji zawartych w modułach wymaganych do uzyskania Europejskiego Certyfikatu Umiejętności Komputerowych (ECDL - European Computer Driving Licence).

2. Programy nauczania powinny obejmować treści poszerzające wiedzę humanistyczną (szczególnie z zakresu filozofii, logiki, historii, antropologii kulturowej, etnologii lub psychologii) w wymiarze nie mniejszym niż 60 godzin, którym należy przypisać nie mniej niż 3 punkty ECTS.

3. Programy nauczania powinny przewidywać nauczanie języka starożytnego w wymiarze 60 godzin, któremu przypisać należy 3 punkty ECTS.

4. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu ochrony własności intelektualnej, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii.

5. Zajęcia prowadzone w ramach praktyk powinny mieć formę ćwiczeń terenowych i odbywać się na różnych stanowiskach archeologicznych.

6. Za przygotowanie do egzaminu dyplomowego (w tym za przygotowanie pracy dyplomowej, jeśli przewiduje ją program nauczania) student otrzymuje 10 punktów ECTS.

ZALECENIA

1. Zaleca się, aby zajęcia z obszaru archeologii prowadzone były w sposób zapewniający studentom kontakt z oryginalnymi źródłami archeologicznymi.

2. Zaleca się, aby zajęcia terenowe przygotowywały do obsługi aparatury geodezyjno-pomiarowej oraz umożliwiały nabycie umiejętności fotografowania i filmowania.

B.

 STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia drugiego stopnia trwają nie krócej niż 4 semestry. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 800. Liczba punktów ECTS nie powinna być mniejsza niż 120.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent posiada gruntowną i wszechstronną wiedzę z wybranych działów archeologii. Zna metody i osiągnięcia nauk pokrewnych archeologii - humanistycznych i przyrodniczych. Posiada umiejętności posługiwania się metodami właściwymi dla tych nauk. Absolwent posiada umiejętności stosowania i rozwijania wiedzy specjalistycznej - w sferze źródłoznawczej i teoretycznej. Zna zasady organizowania i funkcjonowania zespołów badawczych w stopniu umożliwiającym wykonywanie zawodu archeologa - zgodnie z przepisami wykonawczymi do Ustawy o Ochronie Zabytków i Opiece nad Zabytkami. Absolwent jest przygotowany do podjęcia studiów trzeciego stopnia (doktoranckich).

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH21029
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH7510
Razem28539

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

21029
1. Archeologii regionów i stref kulturowych120
2. Metodologii i historii archeologii90
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

7510
1. Metod interpretacji źródeł archeologicznych

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie archeologii regionów i stref kulturowych

Treści kształcenia: Zarys archeologii poszczególnych regionów w przekroju chronologicznym. Strefy kulturowe i cywilizacyjne o zasięgu ponadregionalnym.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zasad taksonomii kulturowej i specyfiki zjawisk kulturowych charakterystycznych dla poszczególnych regionów; oceniania zróżnicowania kulturowego i mechanizmów przemian kulturowych w oparciu o wyniki analizy źródeł archeologicznych i wyniki badań innych dyscyplin naukowych; rozpoznawania zestawów źródeł charakterystycznych dla poszczególnych okresów, jednostek i stref kulturowych.

2. Kształcenie w zakresie metodologii i historii archeologii

Treści kształcenia: Myśl teoretyczna a historia archeologii. Współczesne tendencje metodologiczne w archeologii.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia współczesnych teorii badań archeologicznych na tle historii archeologii.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie metod interpretacji źródeł archeologicznych

Treści kształcenia: Metody specjalistyczne i osiągnięcia dyscyplin pokrewnych archeologii: historii, antropologii kulturowej, antropologii fizycznej, geomorfologii, archeozoologii, paleobotaniki - rozszerzające ocenę wartości poznawczej źródeł archeologicznych. Konfrontacja wyników analiz źródeł archeologicznych i źródeł pisanych. Stosowanie modeli wypracowanych na gruncie antropologii kulturowej do wyjaśnienia procesów kulturowych w pradziejach. Wykorzystywanie metod antropologii fizycznej do oceny struktur populacji pradziejowych. Rekonstrukcja środowiska w oparciu o metody stosowane w geomorfologii. Rekonstrukcja fauny i szaty roślinnej prehistorycznej w strefach aktywności społeczeństw pradziejowych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia wartości poznawczej badań specjalistycznych źródeł archeologicznych; dokonywania doboru właściwych procedur badawczych.

IV.

 INNE WYMAGANIA

1. Programy nauczania powinny przewidywać ćwiczenia terenowe lub muzealno-konserwatorskie w wymiarze 6 tygodni.

2. Za przygotowanie pracy magisterskiej i przygotowanie do egzaminu dyplomowego student otrzymuje 20 punktów ECTS.

ZALECENIA

Zaleca się, aby ćwiczenia terenowe: obejmowały treści z zakresu strategii działań organizacyjnych podejmowanych w związku z realizacją badań terenowych oraz zapewniały zdobycie doświadczenia w zakresie samodzielnego prowadzenia prac na odcinku badań i kierowania zespołami ludzkimi.

ZAŁĄCZNIK Nr  5

 Standardy kształcenia dla kierunku studiów:

Architektura i urbanistyka

A.

 STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia pierwszego stopnia trwają nie krócej niż 7 semestrów. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 2.500. Liczba punktów ECTS (European Credit Transfer System) nie powinna być mniejsza niż 210.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent powinien posiadać wiedzę z zakresu historii i teorii architektury i urbanistyki, sztuk pięknych, budownictwa i technologii budowlanych, konstrukcji, fizyki budowli oraz projektowania architektonicznego i urbanistycznego. Powinien znać przepisy techniczno-budowlane, a także metody organizacji i przebiegu procesu inwestycyjnego. Absolwent powinien posiadać umiejętności gromadzenia informacji, kształtowania środowiska człowieka zgodnie z jego potrzebami użytkowymi - z uwzględnieniem osób niepełnosprawnych - oraz tworzenia projektów spełniających wymagania estetyczne, użytkowe i techniczne. Absolwent powinien posiadać znajomość prawa budowlanego, ekonomiki, organizacji procesu inwestycyjnego i organizacji procesu projektowego w kraju oraz w państwach członkowskich Unii Europejskiej. Absolwent powinien znać język obcy na poziomie biegłości B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy. Powinien być przygotowany do podjęcia działalności zawodowej w charakterze pracownika pomocniczego oraz w wykonawstwie i nadzorze budowlanym w zakresie projektowania urbanistycznego i projektowania obiektów architektonicznych wraz z ich otoczeniem. Absolwent powinien być przygotowany do podjęcia studiów drugiego stopnia.

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH15015
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH69068
Razem84083

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

15015
1. Matematyki45
2. Geometrii wykreślnej45
3. Fizyki budowli30
4. Mechaniki budowli30
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

69068
1. Podstaw projektowania architektonicznego
2. Projektowania urbanistycznego
3. Historii architektury i urbanistyki
4. Budownictwa ogólnego i materiałoznawstwa
5. Konstrukcji budowlanych
6. Instalacji budowlanych
7. Sztuk plastycznych i technik warsztatowych
8. Ekonomiki procesu inwestycyjnego
9. Organizacji procesu inwestycyjnego
10. Prawa budowlanego
11. Etyki zawodu architekta

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie matematyki

Treści kształcenia: Elementy algebry i analizy - pochodne i ich zastosowania, elementy rachunku całkowego. Układy równań liniowych. Równania prostych i płaszczyzn. Równania krzywych i powierzchni. Elementy logiki matematycznej. Elementy geometrii analitycznej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: abstrakcyjnego rozumienia problemów technicznych; stosowania podstawowych metod matematycznych w projektowaniu architektonicznym i urbanistycznym.

2. Kształcenie w zakresie geometrii wykreślnej

Treści kształcenia: Perspektywa i aksonometria. Metody odwzorowania i restytucji elementów przestrzeni. Geometryczne kształtowanie form architektonicznych z zastosowaniem wielościanów, brył i powierzchni. Metody perspektywy stosowanej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: stosowania geometrii wykreślnej w projektowaniu architektonicznym; konstruowania i wizualizacji obiektów architektonicznych.

3. Kształcenie w zakresie fizyki budowli

Treści kształcenia: Właściwości cieplno-wilgotnościowe konstrukcji przegród budowlanych. Podstawowe zjawiska dotyczące oświetlenia światłem dziennym i sztucznym. Akustyka -propagacja w przestrzeni otwartej, akustyka wnętrz, izolacyjność akustyczna przegród.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: uwzględniania wymagań cieplno-wilgotnościowych; projektowania architektonicznego ochrony przeciwdźwiękowej i odpowiedniego oświetlenia.

4. Kształcenie w zakresie mechaniki budowli

Treści kształcenia: Statyka na płaszczyźnie. Analiza płaskich układów statycznie wyznaczalnych. Metody graficznego i analitycznego wyznaczania sił. Wytrzymałość układów konstrukcyjnych. Zasady modelowania i łączenia różnych obciążeń konstrukcji.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zagadnień kształtowania struktur i ustrojów budowlanych; przygotowywania schematów statycznych konstrukcji; projektowania elementów konstrukcyjnych; identyfikowania naprężeń występujących w elementach konstrukcyjnych.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie podstaw projektowania architektonicznego

Treści kształcenia: Zasady projektowania architektonicznego. Elementy kompozycji architektonicznej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia wzajemnych relacji obiektu i otoczenia; wykonywania projektów architektonicznych o małym stopniu złożoności; stosowania różnych środków technicznych i materiałowych do prezentacji pomysłu architektonicznego.

2. Kształcenie w zakresie podstaw projektowania urbanistycznego

Treści kształcenia: Zasady projektowania urbanistycznego. Elementy kompozycji urbanistycznej. Relacje między elementami kształtującymi przestrzeń.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia wzajemnych relacji obiektu i otoczenia; przygotowywania inwentaryzacji urbanistycznej; projektowania zespołów zabudowy wraz z zielenią i wybranymi urządzeniami miejskimi; przygotowywania planu zagospodarowania terenu o narastającym stopniu złożoności z uwzględnieniem wymagań technicznych, społecznych, przyrodniczych, kulturowych i prawnych; rozumienia uwarunkowań i konsekwencji przestrzennych dokumentów planistycznych.

3. Kształcenie w zakresie historii architektury i urbanistyki

Treści kształcenia: Kulturowe uwarunkowania architektury i urbanistyki. Dzieje architektury powszechnej i polskiej. Podstawowe kierunki rozwoju architektury współczesnej. Historia urbanistyki. Teorie urbanistyki.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia uwarunkowań kulturowych budowy form i stylistyki obiektów architektonicznych i układów urbanistycznych; rozumienia relacji między architekturą dawną a nowo projektowaną; poszanowania istniejącego środowiska kulturowego; oceny dzieła architektonicznego z punktu widzenia lokalizacji, uwarunkowań kulturowych, użyteczności, konstrukcji i estetyki; rozumienia przemian zachodzących w urbanistyce na tle zmieniających się uwarunkowań.

4. Kształcenie w zakresie budownictwa ogólnego i materiałoznawstwa

Treści kształcenia: Zagadnienia techniczne związane z projektowaniem i realizacją obiektów architektonicznych. Zasady tworzenia rysunków i opisów technicznych. Rodzaje, właściwości i zakresy stosowania materiałów budowlanych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: przygotowywania dokumentacji architektoniczno-budowlanej; stosowania materiałów budowlanych w projektowaniu.

5. Kształcenie w zakresie konstrukcji budowlanych

Treści kształcenia: Zasady projektowania współczesnych konstrukcji budowlanych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: opracowywania projektu architektonicznego z zastosowaniem elementów konstrukcyjnych.

6. Kształcenie w zakresie instalacji budowlanych

Treści kształcenia: Współczesne instalacje budowlane. Wpływ stosowanych rozwiązań na architekturę obiektu i zagospodarowanie działki. Projektowanie energooszczędnych budynków.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zasad projektowania instalacji budowlanych w obiektach o różnym przeznaczeniu; rozumienia ogólnych zasad energooszczędnego projektowania budynków.

7. Kształcenie w zakresie sztuk plastycznych i technik warsztatowych

Treści kształcenia: Rozwijanie wrażliwości przestrzennej, plastycznej i kompozycyjnej - studia rysunkowe, malarskie i rzeźbiarskie z natury i wyobraźni. Techniki warsztatowe. Modelowanie.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się warsztatem plastycznym; rozwiązywania zagadnień plastycznych; stosowania technik warsztatowych.

8. Kształcenie w zakresie ekonomiki procesu inwestycyjnego

Treści kształcenia: Podstawowe elementy ekonomiki procesu inwestycyjnego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia podstawowych procesów ekonomicznych i narzędzi sterowania procesem inwestycyjnym.

9. Kształcenie w zakresie organizacji procesu inwestycyjnego

Treści kształcenia: Podstawy struktury i organizacji procesu inwestycyjnego. Podstawowe elementy prowadzenia praktyki architektonicznej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: planowania procesu inwestycyjnego w podstawowym zakresie; prowadzenia negocjacji w procesie inwestycyjnym.

10. Kształcenie w zakresie prawa budowlanego

Treści kształcenia: Uwarunkowania prawne działalności architektów i urbanistów. Akty prawne obowiązujące w budownictwie.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia przepisów prawnych dotyczących projektowania architektoniczno-budowlanego i urbanistycznego oraz realizacji inwestycji.

11. Kształcenie w zakresie etyki zawodu architekta

Treści kształcenia: Elementy etyki zawodowej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zagadnień i postępowania zgodnie z zasadami etyki zawodu architekta i urbanisty.

IV.

 PRAKTYKI ZAWODOWE

Praktyka powinna trwać nie krócej niż 4 tygodnie.

Zasady i formę odbywania praktyk ustala jednostka uczelni prowadząca kształcenie.

V.

 INNE WYMAGANIA

1. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu wychowania fizycznego - w wymiarze 60 godzin, którym można przypisać do 2 punktów ECTS; języków obcych - w wymiarze 120 godzin, którym należy przypisać 5 punktów ECTS; technologii informacyjnej - w wymiarze 30 godzin, którym należy przypisać 2 punkty ECTS. Treści kształcenia w zakresie technologii informacyjnej: podstawy technik informatycznych, przetwarzanie tekstów, arkusze kalkulacyjne, bazy danych, grafika menedżerska i/lub prezentacyjna, usługi w sieciach informatycznych, pozyskiwanie i przetwarzanie informacji - powinny stanowić co najmniej odpowiednio dobrany podzbiór informacji zawartych w modułach wymaganych do uzyskania Europejskiego Certyfikatu Umiejętności Komputerowych (ECDL - European Computer Driving Licence).

2. Programy nauczania powinny zawierać treści humanistyczne w wymiarze nie mniejszym niż 60 godzin, którym należy przypisać nie mniej niż 3 punkty ECTS.

3. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu ochrony własności intelektualnej, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii.

4. Przynajmniej 50 % zajęć powinny stanowić seminaria, względnie ćwiczenia audytoryjne, laboratoryjne lub projektowe. Ćwiczenia projektowe powinny stanowić nie mniej niż 15 % zajęć określonych w programach nauczania.

5. Za przygotowanie pracy dyplomowej (projektu inżynierskiego) i przygotowanie do egzaminu dyplomowego student otrzymuje 15 punktów ECTS.

ZALECENIA

Przy tworzeniu programów nauczania mogą być stosowane kryteria FEANI (Fédération Européenne d'Associations Nationales d'Ingénieurs).

B.

 STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia drugiego stopnia trwają nie krócej niż 3 semestry. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 900. Liczba punktów ECTS nie powinna być mniejsza niż 90.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent powinien posiadać wiedzę i umiejętności w zakresie: projektowania architektonicznego, urbanistycznego i konserwatorskiego oraz planowania przestrzennego: historii i teorii architektury, teorii urbanistyki, sztuk pięknych, nauk technicznych i nauk humanistycznych: kształtowania środowiska człowieka z uwzględnieniem relacji zachodzących między ludźmi a obiektami architektonicznymi i otaczającą przestrzenią: stosowania procedur opracowywania projektów obiektów architektonicznych z uwzględnieniem czynników społecznych: rozwiązywania problemów funkcjonalnych, użytkowych, budowlanych, konstrukcyjnych, inżynierskich i technologicznych w stopniu zapewniającym bezpieczeństwo i komfort użytkowania obiektów, w tym osobom niepełnosprawnym: stosowania przepisów i procedur techniczno-budowlanych, ekonomiki projektowania, a także realizacji i użytkowania obiektu architektonicznego oraz organizacji procesu inwestycyjnego i integracji planów z projektami planistycznymi w kraju oraz państwach Unii Europejskiej. Absolwent powinien rozumieć rolę zawodu architekta w społeczeństwie oraz jego wpływu na jakość środowiska. Absolwent powinien stosować zasady etyki zawodowej. Absolwent powinien być przygotowany do: podjęcia działalności twórczej w zakresie projektowania architektonicznego i urbanistycznego: zdobycia uprawnień zawodowych wymaganych prawem: wykonywania samodzielnych funkcji w budownictwie: projektowania i kierowania robotami budowlanymi w specjalności architektonicznej: koordynowania prac w wielobranżowych zespołach projektowych: zarządzania projektowymi pracowniami architektonicznymi i urbanistycznymi: samodzielnego prowadzenia działalności gospodarczej oraz podjęcia pracy badawczej. Absolwent powinien być przygotowany do podjęcia zatrudnienia w: pracowniach projektowych architektonicznych i urbanistycznych, jednostkach administracji samorządowej i państwowej, instytutach naukowo-badawczych i ośrodkach badawczo-rozwojowych oraz jednostkach zajmujących się doradztwem. Absolwent powinien być przygotowany do podjęcia studiów trzeciego stopnia (doktoranckich).

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH30030
Razem30030

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

30030
1. Projektowania architektonicznego
2. Projektowania urbanistycznego
3. Ochrony zabytków
4. Planowania przestrzennego i regionalnego

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie projektowania architektonicznego

Treści kształcenia: Zaawansowana teoria i zasady projektowania architektonicznego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: projektowania architektonicznego budynków wraz z ich otoczeniem - zgodnie z wymaganiami technicznymi, użytkowymi, estetycznymi i kulturowymi.

2. Kształcenie w zakresie projektowania urbanistycznego

Treści kształcenia: Zaawansowana teoria i zasady kształtowania przestrzeni miast.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia interdyscyplinarnych uwarunkowań planowania; opracowywania planów miejscowych.

3. Kształcenie w zakresie ochrony zabytków

Treści kształcenia: Ochrona architektoniczna obiektów zabytkowych, historycznych zespołów urbanistycznych i krajobrazu kulturowego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: prowadzenia badań historycznych; formułowania wniosków konserwatorskich; opracowywania projektowo-adaptacyjnego obiektów zabytków architektury i historycznych zespołów urbanistycznych.

4. Kształcenie w zakresie planowania przestrzennego i regionalnego

Treści kształcenia: Kształtowanie i realizacja polityki przestrzennej państwa. Podstawowe problemy planowania przestrzennego i regionalnego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia problemów planowania regionalnego; sporządzania planów zagospodarowania przestrzennego.

VI.

 INNE WYMAGANIA

1. Przynajmniej 50 % zajęć powinny stanowić seminaria, względnie ćwiczenia laboratoryjne lub projektowe. Ćwiczenia projektowe powinny stanowić nie mniej niż 15 % zajęć określonych w programach nauczania.

2. Za przygotowanie pracy magisterskiej i przygotowanie do egzaminu dyplomowego student otrzymuje 20 punktów ECTS.

ZAŁĄCZNIK Nr  6

 Standardy kształcenia dla kierunku studiów:

Architektura krajobrazu

A.

 STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia pierwszego stopnia trwają nie krócej niż 7 semestrów. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 2.400. Liczba punktów ECTS (European Credit Transfer System) nie powinna być mniejsza niż 210.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent powinien posiadać wiedzę z zakresu nauk przyrodniczych, rolniczych, technicznych i sztuk pięknych oraz umiejętności wykorzystania jej w pracy zawodowej z zachowaniem zasad prawnych i etycznych. Powinien posiadać umiejętności kształtowania obiektów architektury krajobrazu zgodnie z potrzebami użytkowymi, psychicznymi i biologicznymi człowieka. Absolwent powinien być przygotowany do: wykonywania prac inwentaryzacyjnych obiektów architektury krajobrazu; wykonywania ocen szaty roślinnej obiektów architektury krajobrazu; wykonywania projektów zagospodarowania obiektów architektury krajobrazu, łącznie z obiektami zabytkowymi; budowy i pielęgnowania obiektów architektury krajobrazu i elementów ich wyposażenia; kierowania i nadzoru nad robotami realizacyjnymi i pielęgnacyjnymi w obiektach architektury krajobrazu; zarządzania jednostkami zajmującymi się projektowaniem, budową i pielęgnowaniem obiektów architektury krajobrazu oraz współpracy z innymi specjalistami uczestniczącymi w projektowaniu, budowie i pielęgnowaniu obiektów architektury krajobrazu. Absolwent powinien być przygotowany do pracy w: jednostkach opracowujących projekty zagospodarowania obiektów architektury krajobrazu; jednostkach realizujących i pielęgnujących obiekty architektury krajobrazu; jednostkach administracji rządowej i samorządowej oraz szkolnictwie - po ukończeniu specjalności nauczycielskiej (zgodnie ze standardami kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela). Absolwent powinien znać język obcy na poziomie biegłości B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy oraz posiadać umiejętności posługiwania się językiem specjalistycznym z zakresu kierunku kształcenia. Absolwent powinien być przygotowany do podjęcia studiów drugiego stopnia.

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH18018
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH69070
Razem87088

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

18018
1. Matematyki60
2. Geometrii wykreślnej30
3. Biologii roślin30
4. Ekologii30
5. Historii sztuki30
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

69070
1. Rysunku i rzeźby
2. Fizjografii
3. Gleboznawstwa
4. Szaty roślinnej i fauny
5. Budownictwa, instalacji budowlanych i materiałoznawstwa
6. Historii sztuki ogrodowej
7. Grafiki inżynierskiej
8. Geodezji
9. Zasad projektowania krajobrazu
10. Projektowania obiektów architektury krajobrazu
11. Budowy i pielęgnowania obiektów architektury krajobrazu
12. Prawa, ekonomii i zarządzania

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie matematyki

Treści kształcenia: Rachunek macierzowy. Wektor jako element geometryczny. Rachunek wektorowy. Interpretacja geometryczna iloczynów: skalarnego, wektorowego i mieszanego. Proste na płaszczyźnie. Płaszczyzny. Równania płaszczyzn. Układy współrzędnych. Krzywe drugiego stopnia. Parametryczne krzywe trzeciego stopnia. Krzywe Hermite'a i Beziera. Powierzchnie obrotowe. Powierzchnie drugiego stopnia. Parametryczne powierzchnie bikubiczne. Analiza matematyczna - funkcje i pochodne, różniczki. Całki nieoznaczone i oznaczone - zastosowania w obliczeniach powierzchni i objętości. Elementy statystyki.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się metodami matematycznymi w analizowaniu cech przestrzeni; definiowania elementów przestrzeni i ich właściwości w odniesieniu do grafiki wektorowej; rozumienia i opisywania przestrzeni przy użyciu języka matematycznego; rozumienia procedur występujących w technikach komputerowego wspomagania projektowania.

2. Kształcenie w zakresie geometrii wykreślnej

Treści kształcenia: Metody odwzorowania elementów przestrzeni. Rzutowanie. Rodzaje rzutów. Rzut cechowany. Konstrukcje podstawowe w rzucie cechowanym. Powierzchnie matematyczne i topograficzne. Rzut Monge'a elementów przestrzeni. Konstrukcje podstawowe w rzucie Monge'a. Transformacje. Aksonometria prostokątna i ukośna. Perspektywa i aksonometria w wizualizacji obiektów architektury krajobrazu.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: geometrycznego odwzorowywania i przekształcania przestrzeni; rozumienia rysunków dokumentacyjnych.

3. Kształcenie w zakresie biologii roślin

Treści kształcenia: Podstawy systematyki roślin. Struktura i funkcje komórki roślinnej. Funkcjonalne układy tkankowe - zasady ich funkcjonowania. Anatomia rozwojowa korzenia i pędu. Morfogeneza kwiatów, owoców i nasion. Gospodarka wodna roślin. Fotosynteza i oddychanie roślin. Mechanizmy regulacji procesów życiowych. Odżywianie mineralne. Rola fitohormonów i innych regulatorów w morfogenezie. Transport i dystrybucja asymilatów. Modyfikacja struktury i funkcjonowania roślin jako reakcja na czynniki środowiska. Współzależności roślin ze środowiskiem.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia związków między budową organów roślin i ich funkcjami; rozumienia powiązań między roślinami i otaczającym je środowiskiem; rozumienia reakcji roślin na różne czynniki środowiska.

4. Kształcenie w zakresie ekologii

Treści kształcenia: Ekologia jako dziedzina nauk przyrodniczych - jej związki z innymi naukami. Kierunki rozwoju ekologii. Przepływ energii i krążenie materii w przyrodzie. Poziomy organizacji systemów ekologicznych. Abiotyczne i biotyczne czynniki środowiska. Organizmy a środowisko. Bioenergetyka organizmów. Tolerancja. Adaptacja. Nisza ekologiczna. Populacje, rozrodczość, śmiertelność. Migracje i ich znaczenie. Teoria wysp i teoria metapopulacji. Struktura populacji - wiekowa, płciowa, przestrzenna, socjalna. Strategie życia. Typy interakcji między różnymi gatunkami. Zależności konkurencyjne i eksploatacyjne. Biocenozy i ekosystemy. Struktura troficzna. Cykle biogeochemiczne. Produktywność. Sukcesja ekologiczna. Interakcje między populacjami.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia procesów ekologicznych; wykorzystywania procesów ekologicznych w działaniach związanych z kształtowaniem krajobrazu.

5. Kształcenie w zakresie historii sztuki

Treści kształcenia: Historia sztuki od społeczeństw pierwotnych do współczesnych. Elementy architektury i urbanistyki w historii sztuki. Miejsce architektury krajobrazu w kulturze. Elementy archeologii i etnografii w historii sztuki.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia sztuki w kontekście uwarunkowań ideowych, kulturowych, materialnych i społecznych; charakteryzowania i rozpoznawania poszczególnych stylów w sztuce.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie rysunku i rzeźby

Treści kształcenia: Rysunek z natury i z wyobraźni. Rysunkowe szkice i studia krajobrazowe. Zjawiska świetlne i barwne, faktura powierzchni, struktury geometryczne, struktury roślinne. Studia rysunkowe kompozycji brył i krajobrazu. Krajobrazowe kompozycje malarskie. Perspektywa. Prezentacje przestrzenne rysunkowe i malarskie projektów. Rysunki, obrazy i szkice aksonometryczne i perspektywiczne. Kompozycje rzeźbiarskie. Przekształcanie dwuwymiarowych koncepcji projektowych w różnorodne prezentacje przestrzenne. Elementy fotografii i grafiki warsztatowej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wykorzystywania rysunku, rzeźby, fotografii i technik plastycznych dla celów analiz przestrzennych i przekazywania informacji o krajobrazie.

2. Kształcenie w zakresie fizjografii

Treści kształcenia: Typy krajobrazu naturalnego Polski. Budowa geologiczna i geomorfologia Polski. Minerały i skały. Procesy geodynamiczne. Właściwości fizykochemiczne gruntów. Wody powierzchniowe i podziemne Polski. Cykl hydrologiczny, bilans wodny. Migracja wybranych pierwiastków. Zjawiska hydrologiczne. Czynniki klimatyczne. Składniki klimatu. Procesy klimatyczne. Klimat akustyczny. Mezoklimaty, topoklimaty i mikroklimaty. Klimat Polski. Krajobrazy roślinne Polski. Funkcjonowanie przyrodnicze krajobrazu. Związki między cechami elementów środowiska przyrodniczego a procesami i zjawiskami przyrodniczymi oraz formami zagospodarowania terenu. Źródła informacji o terenie - mapa zasadnicza, mapy topograficzne, mapy tematyczne, zdjęcia lotnicze i obrazy satelitarne, atlasy, roczniki, monografie. Systemy informacji przyrodniczych i ich wykorzystanie. Uwarunkowania przyrodnicze i decyzje projektowe.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia związków między cechami elementów środowiska przyrodniczego, procesami przyrodniczymi a formami użytkowania ziemi; określania cech krajobrazu naturalnego Polski; praktycznego wykorzystywania źródeł informacji przyrodniczych; łączenia decyzji dotyczących różnych form zagospodarowania terenu z uwarunkowaniami przyrodniczymi.

3. Kształcenie w zakresie gleboznawstwa

Treści kształcenia: Charakterystyka skał macierzystych. Rola minerałów ilastych. Czynniki glebotwórcze, poziomy genetyczne. Właściwości fizyczne, fizykochemiczne i chemiczne gleb. Materia organiczna gleb. Makroskładniki i mikroskładniki. Systematyka gleb. Przemiany w glebach antropogenicznych. Mapy glebowe. Rozpoznawanie typów, rodzajów i gatunków gleb. Uproszczone metody badania cech fizykochemicznych gleby.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia istoty procesów glebotwórczych; rozumienia związków między cechami fizycznymi, chemicznymi i biologicznymi gleb a warunkami rozwoju roślin; rozpoznawania typów, rodzajów i gatunków gleb; wykorzystywania źródeł informacji o warunkach glebowych.

4. Kształcenie w zakresie szaty roślinnej i fauny

Treści kształcenia: Czynniki wpływające na kształtowanie szaty roślinnej. Charakterystyka zbiorowisk roślinnych. Wskaźnikowe właściwości szaty roślinnej. Wymagania siedliskowe roślin. Zdolności adaptacyjne roślin i zbiorowisk roślinnych. Odporność siedlisk i zbiorowisk roślinnych na niekorzystne oddziaływania zewnętrzne. Symptomy świadczące o degradacji siedlisk i zbiorowisk roślinnych. Metody badań i klasyfikacji szaty roślinnej. Systematyka i nomenklatura roślin drzewiastych. Cechy morfologiczne wybranych rodzin, rodzajów, gatunków i odmian drzew i krzewów. Cechy wyróżniające i walory roślin drzewiastych. Czynniki sprzyjające i ograniczające stosowanie roślin drzewiastych. Rośliny zielne stosowane w parkach i ogrodach. Podział roślin zielnych na grupy. Rośliny roczne i dwuletnie. Byliny. Zastosowania roślin drzewiastych i zielnych. Zwierzęta i ich siedliska. Czynniki wpływające na występowanie zwierząt. Zwierzęta w parkach i ogrodach. Synantropizacja.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia relacji między siedliskiem, rośliną, zbiorowiskami roślinnymi i zwierzętami; rozpoznawania i stosowania roślin w kształtowaniu krajobrazu.

5. Kształcenie w zakresie budownictwa, instalacji budowlanych i materiałoznawstwa

Treści kształcenia: Tradycyjne i nowoczesne technologie budowlane oraz instalacyjne wykonywania: dróg, placów parkowych i ogrodowych: odwodnień i nawodnień: zbiorników wodnych: architektury ogrodowej: urządzeń i obiektów rekreacyjnych, sportowych i zabawowych oraz oświetlenia. Konstrukcje drewniane. Konstrukcje murowe z elementów ceramicznych i betonów lekkich. Fundamenty i mury oporowe. Zasady kształtowania konstrukcji żelbetowych, schodów, ław i stóp fundamentowych. Konstrukcje metalowe. Wymagania stawiane materiałom stosowanym w kształtowaniu obiektów architektury krajobrazu. Charakterystyka obiektów architektury krajobrazu. Normy techniczne obowiązujące w budownictwie.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: stosowania technicznych rozwiązań budowlanych i instalacyjnych w obiektach architektury krajobrazu.

6. Kształcenie w zakresie historii sztuki ogrodowej

Treści kształcenia: Historia sztuki ogrodowej od czasów starożytnych po współczesność. Miejsce sztuki ogrodowej w historii sztuki. Podział historii sztuki ogrodowej na okresy. Ogrody starożytności, ogrody średniowiecza, ogrody nowożytne, ogrody współczesne. Ogrody Bliskiego i Dalekiego Wschodu i ich wpływ na rozwój sztuki ogrodowej w Europie. Polska sztuka ogrodowa. Zabytki sztuki ogrodowej w Polsce.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia związków między sztuką i sztuką ogrodową; określania stylu dzieła ogrodowego.

7. Kształcenie w zakresie grafiki inżynierskiej

Treści kształcenia: Geometryczne podstawy rysunku technicznego. Normatywne formy zapisu graficznego - rzutowanie, przekroje rysunkowe, wymiarowanie. Podstawy pracy w programach CAD (Computer Aided Design). Rysunek płaski - posługiwanie się warstwami i blokami. Opracowanie dokumentacji na bazie rysunków płaskich. Elementy modelowania przestrzennego. Generowanie ujęć perspektywicznych. Wizualizacja projektów. Ustawianie parametrów wydruku. Przetwarzanie danych graficznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: graficznego odwzorowywania mierzalnych cech obiektów; stosowania wspomagania komputerowego w projektowaniu.

8. Kształcenie w zakresie geodezji

Treści kształcenia: Pomiary sytuacyjne. Układy współrzędnych na płaszczyźnie. Metody pomiaru kątów i długości - dalmierze i teodolity. Pomiary wysokości - metoda niwelacji geometrycznej, niwelatory techniczne, sieci niwelacyjne, niwelacja trygonometryczna. Pomiary sytuacyjno-wysokościowe, tachimetria, tachimetry klasyczne i elektroniczne, automatyzacja pomiarów tachimetrycznych. Osnowy geodezyjne. Opracowanie wyników pomiarów. Satelitarny system lokalizacji - GPS (Global Positioning System).

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: doboru narzędzi i technik do pomiaru terenu i przedmiotów terenowych; graficznego i numerycznego opracowywania wyników pomiaru.

9. Kształcenie w zakresie zasad projektowania krajobrazu

Treści kształcenia: Formułowanie zadania projektowego. Metodyka projektowania. Biologiczne i psychiczne potrzeby człowieka. Ergonomia. Percepcja krajobrazu. Charakterystyka tworzywa stosowanego w kształtowaniu krajobrazu. Podstawowe kategorie estetyczne. Zasady kształtowania przestrzeni. Ogólne zasady kompozycji. Elementy i zasady kompozycji ogrodowych. Źródła i metody pozyskiwania informacji wykorzystywanych w projektowaniu. Techniki prezentacji projektów. Warsztat pracy architekta krajobrazu. Etyka zawodowa.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia relacji między potrzebami użytkowników i cechami miejsca a formą zagospodarowania terenu; stosowania podejścia metodycznego w rozwiązywaniu zadania projektowego; wykorzystywania tworzyw stosowanych w kształtowaniu krajobrazu; opracowywania projektu prostego obiektu architektury krajobrazu i przedstawiania go w formie rysunkowej i opisowej.

10. Kształcenie w zakresie projektowania obiektów architektury krajobrazu

Treści kształcenia: Kategorie obiektów architektury krajobrazu. Podstawy projektowania obiektów architektury krajobrazu wynikające z ustaleń studiów i planów zagospodarowania przestrzennego. Partycypacja społeczna i udział zamawiającego projekt w procesie projektowania. Ustawy, rozporządzenia i normy dotyczące projektowania różnych kategorii obiektów architektury krajobrazu. Zasady programowania i projektowania obiektów architektury krajobrazu. Zasady ochrony konserwatorskiej. Projektowanie w zakresie konserwacji i rewaloryzacji zabytkowych założeń ogrodowych i krajobrazowych. Specyfika prac konserwatorskich w obiektach ogrodowych. Służby konserwatorskie. Uwarunkowania prawne ochrony zabytkowych założeń ogrodowych i krajobrazowych. Metoda postępowania konserwatorskiego - zasady i sposoby realizacji. Strefy ochronne. Współczesne tendencje konserwatorskie. Adaptacja założeń ogrodowych i krajobrazowych dla potrzeb współczesnych. Uzgodnienia i opinie stanowiące podstawę do uzyskania pozwolenia na budowę. Zasady sporządzania projektów budowlanych. Wymagania formalne dotyczące projektów budowlanych. Projekty wykonawcze. Opracowywanie wskazań do projektów infrastruktury technicznej. Zasady wyceny prac projektowych. Opracowywanie przedmiarów robót i kosztorysów.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: formułowania i realizowania zadań projektowych; wykorzystywania źródeł informacji w projektowaniu; doboru metod projektowania do zadania projektowego; wykonywania projektów obiektów architektury krajobrazu różnych typów; przygotowywania dokumentacji projektowej zgodnie z obowiązującymi uwarunkowaniami formalnymi.

11. Kształcenie w zakresie budowy i pielęgnowania obiektów architektury krajobrazu

Treści kształcenia: Przygotowywanie operatów urządzeniowych dla obiektów architektury krajobrazu. Zasady obmiaru robót. Technologia i organizacja robót budowlanych. Prawa i obowiązki uczestników procesu budowlanego. Zasady prowadzenia dziennika budowy i księgi odbioru robót. Bezpieczeństwo pracy. Przygotowanie terenu do robót. Technologie prac ziemnych. Zabezpieczanie roślinności i gleby na terenie budowy. Transport i przechowywanie materiału roślinnego. Techniki uprawy i nawożenia. Budowa dróg, placów i parkingów. Budowa obiektów architektury ogrodowej. Techniki siewu nasion oraz sadzenia i przesadzania drzew i krzewów. Zakładanie trawników, rabat kwiatowych, ogrodów rodzajowych, runa parkowego. Realizowanie ogrodniczych prac konserwatorskich w historycznych założeniach ogrodowych. Maszyny i narzędzia stosowane w urządzaniu obiektów architektury krajobrazu - ich eksploatacja. Operaty pielęgnacyjne. Pielęgnowanie szaty roślinnej i wód otwartych. Zasady pobierania prób do określania potrzeb nawozowych roślin. Nawożenie roślin. Ochrona roślin przed chorobami i występowaniem niepożądanych zwierząt im szkodzących. Konserwacja nawierzchni dróg, obiektów architektury ogrodowej, obiektów i urządzeń wodnych oraz systemów odwadniających i nawadniających. Maszyny i narzędzia wykorzystywane do prac pielęgnacyjnych - ich eksploatacja.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: urządzania i pielęgnowania obiektów architektury krajobrazu z wykorzystaniem dostępnych środków technicznych i materiałowych.

12. Kształcenie w zakresie prawa, ekonomii i zarządzania

Treści kształcenia: Materialne prawo administracyjne w zakresie: użytkowania terenów, lokalizacji inwestycji i działalności budowlanej. Przepisy dotyczące: planowania przestrzennego, ochrony środowiska, przyrody i dóbr kultury. Zasady działania organów administracji publicznej w zakresie procesu budowlanego. Charakterystyka dokumentów planistycznych szczebla lokalnego. Podstawy prawne wykonywania zawodu architekta krajobrazu. Podstawy zarządzania przedsiębiorstwem. Procedury formalnoprawne związane z założeniem firmy. Funkcjonowanie firm w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej. Biznesplan. Podstawy zarządzania przedsiębiorstwem. Gospodarka finansowa przedsiębiorstwa. Podstawy marketingu. Procedury związane z zamówieniami publicznymi.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia przepisów prawa; posługiwania się przepisami prawa w działalności zawodowej; stosowania zasad organizacji i zarządzenia; kierowania przedsiębiorstwem; prowadzenia finansów; prowadzenia działalności marketingowej.

IV.

 PRAKTYKI

Praktyki powinny trwać nie krócej niż 8 tygodni.

Zasady i formę odbywania praktyk ustala jednostka uczelni prowadząca kształcenie.

V.

 INNE WYMAGANIA

1. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu wychowania fizycznego - w wymiarze 60 godzin, którym można przypisać do 2 punktów ECTS; języków obcych - w wymiarze 120 godzin, którym należy przypisać 5 punktów ECTS; technologii informacyjnej - w wymiarze 30 godzin, którym należy przypisać 2 punkty ECTS. Treści kształcenia w zakresie technologii informacyjnej: podstawy technik informatycznych, przetwarzanie tekstów, arkusze kalkulacyjne, bazy danych, grafika menedżerska i/lub prezentacyjna, usługi w sieciach informatycznych, pozyskiwanie i przetwarzanie informacji - powinny stanowić co najmniej odpowiednio dobrany podzbiór informacji zawartych w modułach wymaganych do uzyskania Europejskiego Certyfikatu Umiejętności Komputerowych (ECDL -European Computer Driving Licence).

2. Programy nauczania powinny obejmować treści humanistyczne w wymiarze nie mniejszym niż 60 godzin, którym przypisać należy nie mniej niż 3 punkty ECTS.

3. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu ochrony własności intelektualnej, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii.

4. Przynajmniej 55 % zajęć powinno być ćwiczeniami projektowymi, terenowymi lub audytoryjnymi.

5. Za przygotowanie pracy dyplomowej (projektu inżynierskiego) i przygotowanie do egzaminu dyplomowego student otrzymuje 15 punktów ECTS.

ZALECENIA

Przy tworzeniu programów nauczania mogą być stosowane kryteria FEANI (Fédération Européenne d'Associations Nationales d'Ingénieurs).

B.

 STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia drugiego stopnia trwają nie krócej niż 3 semestry. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 900. Liczba punktów ECTS nie powinna być mniejsza niż 90.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent powinien posiadać poszerzoną - w stosunku do studiów pierwszego stopnia - wiedzę z zakresu nauk przyrodniczych, rolniczych, technicznych, społecznych i sztuk pięknych. Powinien posiadać umiejętności wykonywania zadań badawczych, projektowych i realizacyjnych w zakresie: kształtowania krajobrazu w skali regionu, w tym parków narodowych, parków krajobrazowych i innych obszarów prawnie chronionych; kształtowania krajobrazu w skali miejscowej, w tym w zakresie ochrony i rewitalizacji historycznych układów urbanistycznych i ruralistycznych oraz kształtowania krajobrazu miejskiego i otwartego, w tym w otoczeniu budowli inżynierskich. Absolwent powinien być przygotowany do współpracy z przedstawicielami innych dyscyplin mających wpływ na treść i formę krajobrazu. Absolwent powinien być przygotowany do pracy w: jednostkach opracowujących projekty zagospodarowania obiektów architektury krajobrazu; jednostkach realizujących i pielęgnujących obiekty architektury krajobrazu; jednostkach administracji rządowej i samorządowej; jednostkach opracowujących strategie, studia i projekty planów zagospodarowania przestrzennego, projekty urbanistyczne i ruralistyczne; zarządach parków narodowych i krajobrazowych; instytutach naukowo-badawczych i ośrodkach badawczo-rozwojowych; instytucjach zajmujących się poradnictwem i upowszechnianiem wiedzy z zakresu ochrony i kształtowania krajobrazu oraz szkolnictwie - po ukończeniu specjalności nauczycielskiej (zgodnie ze standardami kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela). Absolwent powinien być przygotowany do podjęcia studiów trzeciego stopnia (doktoranckich).

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH607
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH18018
Razem24025

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

607
1. Historii i teorii kształtowania przestrzeni30
2. Socjologii i psychologii środowiskowej30
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

18018
1. Planowania przestrzennego
2. Kształtowania krajobrazu miast
3. Kształtowania krajobrazu obszarów wiejskich
4. Ochrony krajobrazu
5. Inżynierii krajobrazu
6. Systemów informacji przestrzennej

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie historii i teorii kształtowania przestrzeni

Treści kształcenia: Urbanistyka, architektura i architektura krajobrazu na tle przemian kulturowych, warunków geograficznych, społeczno-gospodarczych i politycznych. Estetyka kształtowania przestrzeni. Wybrane zagadnienia z teorii urbanistyki i ruralistyki. Współczesne teorie dotyczące struktury i funkcjonowania krajobrazu.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wykorzystywania wiedzy z zakresu historii i teorii kształtowania przestrzeni w działaniach związanych z kształtowaniem i ochroną krajobrazu.

2. Kształcenie w zakresie socjologii i psychologii środowiskowej

Treści kształcenia: Metody i techniki badań socjologicznych w odniesieniu do miasta i wsi. Związki między cechami przestrzeni a życiem społecznym. Psychologia percepcji. Przegląd praw i zasad odbioru otaczającego świata. Psychologiczne uwarunkowania zachowań jednostek i zbiorowości. Procesy przeobrażeń struktury społeczno-przestrzennej miasta i wsi. Społeczne zróżnicowanie terytorialne. Społeczne problemy wypoczynku w przestrzeni otwartej. Kontakty i więzi międzyludzkie - ich związek z cechami krajobrazu. Konflikty społeczne związane z gospodarowaniem przestrzenią. Krajobraz w świadomości społecznej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: określania związków między formami zagospodarowania terenu a potrzebami psychicznymi człowieka; dostrzegania relacji między formami zagospodarowania terenu a życiem społecznym; wykorzystywania wiedzy w kształtowaniu i ochronie krajobrazu.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie planowania przestrzennego

Treści kształcenia: Relacje między gospodarką przestrzenną, polityką przestrzenną a planowaniem przestrzennym. System planowania przestrzennego w Polsce i krajach Unii Europejskiej. Rola planowania przestrzennego w kształtowaniu krajobrazu. Ekonomiczne i społeczne aspekty ochrony i kształtowania krajobrazu. Partycypacja społeczna w procesie planowania przestrzennego. Procedura i metody planowania przestrzennego. Problematyka kształtowania krajobrazu w planach zagospodarowania przestrzennego. Problematyka i metody studiów krajobrazowych na potrzeby planowania regionalnego i miejscowego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia powiązań między planowaniem przestrzennym, ochroną środowiska i kształtowaniem krajobrazu; wykonywania opracowań studialnych na potrzeby planowania przestrzennego; przygotowywania projektów dokumentów planistycznych dla szczebla planowania miejscowego.

2. Kształcenie w zakresie kształtowania krajobrazu miast

Treści kształcenia: Struktura funkcjonalno-przestrzenna miasta. Infrastruktura techniczna miasta. Ochrona dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego miasta. Zasady kształtowania zespołów urbanistycznych. Elementy kompozycji urbanistycznej. Krajobrazowe założenia urbanistyczne. Programowanie i projektowanie terenów zieleni. Kształtowanie przestrzeni publicznych. Zasady i przykłady rewaloryzacji i rewitalizacji obszarów miejskich. Materialne prawo administracyjne w zakresie projektowania urbanistycznego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: kształtowania krajobrazu miasta odpowiednio do jego położenia, cech środowiska przyrodniczego, uwarunkowań kulturowych, społecznych, technicznych i ekonomicznych.

3. Kształcenie w zakresie kształtowania krajobrazu obszarów wiejskich

Treści kształcenia: Rozwój kultury rolniczej na świecie i w Polsce. Rozwój osadnictwa rolniczego na ziemiach Polski. Wpływ gospodarki wielkoprzemysłowej na przekształcenia krajobrazu wiejskiego. Elementy składowe krajobrazu wiejskiego. Współczesne przekształcenia krajobrazu wiejskiego. Rekreacyjne wykorzystanie terenów wiejskich. Zasady kształtowania krajobrazu obszarów wiejskich. Zasady kształtowania zadrzewień. Materialne prawo administracyjne dotyczące projektowania ruralistycznego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: kształtowania krajobrazu obszarów wiejskich odpowiednio do cech środowiska, uwarunkowań gospodarczych, kulturowych, społecznych i technicznych.

4. Kształcenie w zakresie ochrony krajobrazu

Treści kształcenia: Gospodarowanie zasobami krajobrazowymi. Ochrona środowiska i przyrody. Prawo dotyczące ochrony zasobów przyrodniczych, wartości kulturowych i kształtowania krajobrazu w Polsce. Systemy zarządzania środowiskiem. Zasady sporządzania planów ochrony. Europejski system ochrony krajobrazu. Instrumenty ekonomiczne i finansowe przedsięwzięć w zakresie ochrony krajobrazu. Monitoring środowiska.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: ochrony krajobrazu z wykorzystaniem dostępnych środków prawnych i ekonomicznych; sporządzania planów ochrony.

5. Kształcenie w zakresie inżynierii krajobrazu

Treści kształcenia: Specyfika działań interdyscyplinarnych łączących rozwiązania techniczne i biologiczne mające na celu ochronę prawidłowego funkcjonowania krajobrazu. Degradacja wód, gleb, gruntów i szaty roślinnej. Biologiczne metody oczyszczania wód powierzchniowych. Zapobieganie zanieczyszczaniu wód podziemnych. Techniczne i biologiczne środki służące renaturyzacji wód powierzchniowych. Gospodarowanie wodami opadowymi. Rekultywacja terenów zdegradowanych. Rekultywacja i zagospodarowanie składowisk odpadów. Geotechniczne i biologiczne metody przeciwdziałania rozwojowi niepożądanych procesów geodynamicznych. Zabudowa techniczna i biologiczna cieków i zbiorników wodnych. Rozwiązania techniczne i biologiczne służące sterowaniu procesami migracji dziko żyjących zwierząt.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: identyfikowania przyczyn degradacji krajobrazu; stosowania rozwiązań zapobiegających i przeciwdziałających niekorzystnym przekształceniom krajobrazu; stosowania rozwiązań technicznych i biologicznych mających na celu racjonalne gospodarowanie zasobami krajobrazowymi i ochronę zasobów krajobrazowych.

6. Kształcenie w zakresie systemów informacji przestrzennej

Treści kształcenia: Teoria systemów informacyjnych. Geograficzne systemy informacyjne GIS (Geographic Information Systems). Generowanie, gromadzenie, przetwarzanie, analizowanie i prezentowanie danych. Krajobrazowe aspekty GIS. Wymagania sprzętowe, programy i informacje o bazach danych oraz o programach interpretujących. Numeryczne metody przetwarzania informacji uzyskanych ze zdjęć lotniczych i obrazów satelitarnych. Warstwy, ich tworzenie, edycja i wykorzystanie. Narzędzia operujące na obiektach, warstwach i bibliotekach - translacja, digitalizacja, edycja i analiza. Odwzorowanie kartograficzne. Wiązanie obiektów przestrzennych danymi opisowymi. Numeryczne modele krajobrazu. Projektowanie z wykorzystaniem GIS.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: praktycznego wykorzystywania geograficznych systemów informacyjnych w kształtowaniu i ochronie krajobrazu.

IV.

 INNE WYMAGANIA

1. Przynajmniej 50 % zajęć powinno być przeznaczone na ćwiczenia projektowe, audytoryjne, laboratoryjne, bądź terenowe.

2. Za przygotowanie pracy magisterskiej i przygotowanie do egzaminu dyplomowego student otrzymuje 20 punktów ECTS.

ZAŁĄCZNIK Nr  7

 Standardy kształcenia dla kierunku studiów:

Architektura wnętrz

A.

 STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia pierwszego stopnia trwają nie krócej niż 6 semestrów. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 2.700. Liczba punktów ECTS (European Credit Transfer System) nie powinna być mniejsza niż 180.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent powinien posiadać gruntowną wiedzę i umiejętności w zakresie świadomego i odpowiedzialnego kształtowania najbliższego otoczenia człowieka. Absolwent powinien być przygotowany do zespołowej i indywidualnej pracy projektowej w zakresie architektury wnętrz oraz do organizowania działalności projektowej. Powinien posiadać umiejętności komunikowania się i aktywnego uczestniczenia w pracy zespołowej. Absolwent powinien znać język obcy na poziomie biegłości B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy oraz umieć posługiwać się językiem specjalistycznym z zakresu architektury wnętrz. Absolwent powinien być przygotowany do podjęcia studiów drugiego stopnia.

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH42045
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH15016
Razem57061

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

42045
1. Rysunku45
2. Malarstwa i rzeźby75
3. Historii sztuki45
4. Geometrii wykreślnej30
5. Budownictwa60
6. Konstrukcji budowlanych30
7. Ergonomii30
8. Oświetlenia30
9. Projektowania architektonicznego75
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

15016
1. Podstaw projektowania
2. Podstaw projektowania architektury wnętrz
3. Podstaw projektowania mebli
4. Podstaw projektowania wystaw

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie rysunku

Treści kształcenia: Studium formy i przestrzeni - martwa natura, pejzaż, architektura, wnętrze. Studium rysunkowe w oparciu o człowieka - akt, portret. Kompozycja. Rysunek oparty o warsztat klasyczny i nowe media.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: interpretowania natury; kreacji i dokonywania syntezy rysunkowej; notowania i zapisywania myśli projektowej; uniwersalnego sposobu porozumiewania się rysunkiem; stosowania rysunku jako podstawowego elementu warsztatu zawodowego.

2. Kształcenie w zakresie malarstwa i rzeźby

Treści kształcenia: Kolor budujący formę i przestrzeń. Zestawienia i kontrasty barwne. Temperatura kolorów. Walor i kolor. Studium formy. Forma i przestrzeń. Kompozycja. Materia i faktura. Transformacja formy.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: interpretowania zjawisk plastycznych; znajdywania form ekspresji; aranżacji przestrzeni i formy.

3. Kształcenie w zakresie historii sztuki

Treści kształcenia: Dzieje sztuki od czasów prehistorycznych do współczesnych w aspekcie faktów i wydarzeń historycznych, religijnych i społecznych. Epoki, style i przemiany treściowe zachodzące w sztuce. Główne zjawiska i procesy zachodzące w sztuce nowoczesnej - jej specyfika i różnorodność. Obiekty i dzieła sztuki. Sylwetki twórców sztuki - malarzy, rzeźbiarzy, architektów.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: definiowania epoki lub stylu w kulturze i sztuce; rozpoznawania cech stylistycznych terytorialnych i czasowych dzieła sztuki; definiowania aspektów treściowych oraz funkcjonalno-użytkowych dzieła; stosowania pojęć i terminologii związanej z wiedzą o sztuce.

4. Kształcenie w zakresie geometrii wykreślnej

Treści kształcenia: Rzuty Monge'a - elementy w przestrzeni, związki między elementami, wielościany, powierzchnie drugiego stopnia. Aksonometria - układ brył w aksonometrii, konstruowanie cieni własnych i rzuconych. Rzut środkowy, perspektywa, wykreślanie zestawu brył, wykreślanie elementów architektury wnętrz w perspektywie czołowej i bocznej, wyznaczanie cieni przy zadanym kierunku oświetlenia.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: stosowania metod geometrycznego kształtowania przestrzeni i form niezbędnych w procesie projektowania architektury i mebli; stosowania geometrycznych reguł dla zapisywania i obrazowania myśli projektowej; konstruowania wizualizacji przestrzennych w kontekście przygotowania do użytkowania programów komputerowych.

5. Kształcenie w zakresie budownictwa

Treści kształcenia: Elementy wiedzy o materiałach i konstrukcjach budowlanych. Elementy fizyki budowli. Elementy wiedzy o instalacjach budowlanych i technicznym wyposażeniu architektury. Akustyka budowli. Elementy prawa budowlanego. Rysunek budowlany. Elementy projektowania architektonicznego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: racjonalnego wykorzystywania właściwości i cech materiałów budowlanych; doboru odpowiednich struktur i rozwiązań technicznych; technicznego wyposażania architektury w instalacje; przygotowania czytelnych zapisów i dokumentacji realizacyjnej.

6. Kształcenie w zakresie konstrukcji budowlanych

Treści kształcenia: Mechanika budowli - pojęcia podstawowe, definicje. Obciążenia -definicje, podziały, działania obciążeń na konstrukcję. Elementy i systemy konstrukcji -systemy prętowe, systemy powierzchniowe, systemy przestrzenne, powłoki, węzły, podpory. Statyka elementarna. Geometria pól. Elementy wytrzymałości materiałów. Charakterystyka konstrukcyjna budynku. Rodzaje konstrukcji i struktur. Konstrukcje specjalne.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: całościowego postrzegania i odczytywania architektury; spójnego myślenia w procesie projektowania; kreacji opartej na logice strukturalnej budowli, mebli lub wytworu wyposażenia wnętrza; pracy zespołowej w rozwiązywaniu problemów projektowych.

7. Kształcenie w zakresie ergonomii

Treści kształcenia: Ergonomia systemowa. Metody analizy i oceny ergonomicznej systemu i wytworu. Metoda projektowania przestrzenno-wymiarowego. Źródła danych ergonomicznych w projektowaniu. Ergonomia niepełnosprawności. Modelowanie antropometryczne.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: stosowania wiedzy z zakresu ergonomii systemowej w projektowaniu; operowania modelami wymiarowymi człowieka w ujęciu statycznym i dynamicznym; korzystania z literatury tematycznej oraz atlasów antropometrycznych i zbiorów norm odnoszących się do miar człowieka.

8. Kształcenie w zakresie oświetlenia

Treści kształcenia: Barwa i światło. Elementy techniki świetlnej. Źródła światła. Oprawy oświetleniowe. Rodzaje oświetlenia. Różne potrzeby efektu oświetlenia. Iluminacja. Problemy oświetlenia we wnętrzu.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: realizowania potrzeb użytkowników oświetlenia; posługiwania się światłem jako jedną z form kreacji w kształtowaniu przestrzeni i formy.

9. Kształcenie w zakresie projektowania architektonicznego

Treści kształcenia: Podstawy kształtowania przestrzeni i formy architektonicznej w relacji do człowieka, jego cech, potrzeb i oczekiwań. Projektowanie jako integracja zagadnień wynikających z doświadczeń artystycznych, wiedzy humanistycznej i technicznej oraz tradycji, kultury i racji ekonomicznych. Zagadnienia logiki strukturalnej. Kompozycja architektoniczna. Zagadnienia urbanistyczne w projektowaniu architektonicznym. Formy i metody prezentacji zadań projektowych. Modelowanie.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: projektowania architektonicznego według założeń ideowych i zadanych programów; wykonywania prac projektowych; formułowania czytelnego przekazu architektonicznego za pomocą rysunku, modelu lub zapisu komputerowego.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie podstaw projektowania

Treści kształcenia: Zasady kompozycji brył i płaszczyzn. Kreowanie kształtów przestrzeni i form. Budowanie formy i przestrzeni światłem. Terminologia architektoniczno-plastyczna. Semantyczny aspekt języka architektoniczno-plastycznego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: korzystania z intuicyjnej metody poszukiwania formy w procesie projektowym; kojarzenia czynników składających się na sztukę projektowania.

2. Kształcenie w zakresie podstaw projektowania architektury wnętrz

Treści kształcenia: Kształtowanie przestrzeni w najbliższym otoczeniu człowieka -mieszkaniu, miejscu pracy, miejscu odpoczynku i rekreacji. Wnętrza użyteczności publicznej. Projektowanie zieleni i wyposażenia terenów. Integrowanie w procesie projektowania wielu zagadnień z różnych dyscyplin i dziedzin wiedzy. Formy i metody prezentacji zadań projektowych. Zapis i prezentacja projektu wnętrz i wyposażenia. Modelowanie architektury wnętrz. Zapis komputerowy.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: analizy i wyboru problemów w zadaniu projektowym; powiązania zagadnień użytkowych, technicznych i estetycznych z uwarunkowaniami historycznymi, kulturowymi i społecznymi; formułowania idei i programów użytkowych zadania projektowego; tworzenia i referowania czytelnych form prezentacji pracy projektowej - rysunku, modelu, zapisu komputerowego.

3. Kształcenie w zakresie podstaw projektowania mebli

Treści kształcenia: Kształtowanie formy mebli z uwzględnieniem uwarunkowań funkcjonalnych, ergonomicznych, technologicznych i kulturowych. Meble jednostkowe i do produkcji seryjnej - przeznaczone do wnętrz mieszkalnych, miejsc pracy oraz do przestrzeni publicznych. Projektowanie zestawów lub kompletów mebli. Projektowanie mebli unikatowych. Analiza funkcji mebli współczesnych. Nowe wzory i sposoby użytkowania mebli. Metodyka projektowania mebli. Modelowanie w skali redukcyjnej i naturalnej. Zapis koncepcji, rysunek warsztatowy mebli.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: projektowania mebli dla oczekiwanych potrzeb i realizowanych w określonych warunkach zadań; czytelnej prezentacji projektu; wpisywania projektowanych mebli w istniejący kontekst wnętrz.

4. Kształcenie w zakresie podstaw projektowania wystaw

Treści kształcenia: Założenia ideowe, program i scenariusz wystawy. Ekspozycja w przestrzeniach otwartych i zamkniętych. Wystawy obiektów sztuk plastycznych. Wystawiennictwo muzealne. Specyfika oświetlenia wystawienniczego. Interdyscyplinarność projektowania. Formy i metody prezentacji zadań projektowych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wykonywania projektu wystaw zgodnego z założeniem ideowym; czytania i tworzenia scenariuszy wystaw; tworzenia komunikatów wizualnych; tworzenia czytelnych prezentacji projektowych - rysunku, modelu, fotografii, animacji, zapisu komputerowego.

IV.

 PRAKTYKI

Praktyki stanowią integralną część toku kształcenia. Praktyki powinny trwać nie krócej niż 5 tygodni.

Zasady i formę odbywania praktyk ustala jednostka uczelni prowadząca kształcenie.

V.

 INNE WYMAGANIA

1. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu wychowania fizycznego - w wymiarze 60 godzin, którym można przypisać do 2 punktów ECTS; języków obcych - w wymiarze 120 godzin, którym należy przypisać 5 punktów ECTS; technologii informacyjnej - w wymiarze 30 godzin, którym należy przypisać 2 punkty ECTS. Treści kształcenia w zakresie technologii informacyjnej: podstawy technik informatycznych, przetwarzanie tekstów, arkusze kalkulacyjne, bazy danych, grafika menedżerska i/lub prezentacyjna, usługi w sieciach informatycznych, pozyskiwanie i przetwarzanie informacji - powinny stanowić co najmniej odpowiednio dobrany podzbiór informacji zawartych w modułach wymaganych do uzyskania Europejskiego Certyfikatu Umiejętności Komputerowych (ECDL - European Computer Driving Licence).

2. Programy nauczania powinny zawierać treści poszerzające wiedzę ogólną w wymiarze nie mniejszym niż 60 godzin, którym należy przypisać nie mniej niż 3 punkty ECTS.

3. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu ochrony własności intelektualnej.

4. Za przygotowanie do egzaminu dyplomowego (w tym także za przygotowanie pracy dyplomowej, jeżeli przewiduje ją program nauczania) student otrzymuje 10 punktów ECTS.

B.

 STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia drugiego stopnia trwają nie krócej niż 4 semestry. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 1.500. Liczba punktów ECTS nie powinna być mniejsza niż 120.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent powinien posiadać zawansowaną wiedzę i umiejętności w zakresie architektury wnętrz. Powinien mieć opanowane metody rozwiązywania problemów w różnorodnych zadaniach projektowych obejmujących kształtowanie otoczenia człowieka. Absolwent powinien być przygotowany do twórczej pracy projektowej w pełnym zakresie zagadnień wchodzących w zakres architektury wnętrz - w jej kontekście użytkowym i kulturowym. Powinien być przygotowany do podjęcia pracy artystyczno-badawczej i popularyzatorskiej oraz upowszechniania wartości kulturowych w kształtowaniu otoczenia człowieka. Absolwent powinien być przygotowany do podjęcia studiów trzeciego stopnia (doktoranckich).

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH21022
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH28530
Razem49552

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

21022
1. Historii architektury wnętrz i mebli60
2. Problemów sztuki współczesnej60
3. Pracowni artystycznych i intermediów90
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

28530
1. Projektowania architektury wnętrz
2. Projektowania mebli
3. Projektowania wystaw

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie historii architektury wnętrz i mebli

Treści kształcenia: Historia sztuki z obszaru historii wnętrz, mebli i wzornictwa - od XVIII w. do współczesności - w porządku chronologicznym, poprzez pryzmat kluczowych wydarzeń historycznych i cywilizacyjnych oraz głównych nurtów rozwoju tego obszaru sztuki.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: identyfikowania i określania cech stylistycznych wnętrz i wyposażenia; określania cech użytkowych i treściowych dzieł architektury wnętrz i mebli; formułowania kryteriów oceny dzieła; przybliżania problematyki wynikającej z wiedzy do praktyki zawodowej.

2. Kształcenie w zakresie problemów sztuki współczesnej

Treści kształcenia: Sztuka współczesna i aktualne wydarzenia w kontekście życia kulturalnego, gospodarki, polityki i współczesnej teorii sztuki. Metody badań nad sztuką. Sposoby upowszechniania wyników badań nad sztuką.

Efekty nauczania - umiejętności i kompetencje: rozumienia zjawisk występujących w sztuce współczesnej; oceny współczesnego dzieła plastycznego; refleksji krytycznej; budowania teorii na bazie własnych doświadczeń artystycznych i projektowych.

3. Kształcenie w zakresie pracowni artystycznych i intermediów

Treści kształcenia: Realizacja programów edukacji artystycznej w innych dyscyplinach. Intermedia.

Efekty nauczania - umiejętności i kompetencje: stosowania przekazów wizualnych i audiowizualnych do celów artystyczno-badawczych; pogłębiania warsztatu w zakresie projektowania wystaw; stosowania intermedialnych przekazów wizualnych do celów prezentacji projektowej.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie projektowania architektury wnętrz

Treści kształcenia: Podejmowanie złożonych problemów projektowych. Zadania interdyscyplinarne. Wykorzystywanie doświadczeń artystycznych i zaawansowanej wiedzy. Problemy artystyczno-badawcze w zadaniach projektowych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozwiązywania zagadnień o złożonej problematyce interdyscyplinarnej; znajdowania i opisywania problemów projektowych; poszukiwania inspiracji projektowej.

2. Kształcenie w zakresie projektowania mebli

Treści kształcenia: Problematyka struktur meblowych o złożonych funkcjach. Meble funkcjonalne. Meble unikatowe. Formy meblowe zintegrowane z koncepcją plastyczną wnętrza. Współczesne technologie w zakresie wytwarzania mebli.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozwiązywania zagadnień o złożonej problematyce interdyscyplinarnej; znajdowania i opisywania problemów projektowych; poszukiwania inspiracji projektowej.

3. Kształcenie w zakresie projektowania wystaw

Treści kształcenia: Wystawy sztuki - ekspozycja obiektu i idei. Przestrzeń dla działań parateatralnych. Ekspozycja architektoniczno-rzeźbiarska. Wnętrza wystawiennicze. Wystawiennictwo targowe. Struktury służące wystawiennictwu.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozwiązywania zagadnień o złożonej problematyce interdyscyplinarnej; znajdowania i opisywania problemów projektowych; poszukiwania inspiracji projektowej.

IV.

 INNE WYMAGANIA

1. Programy nauczania powinny przewidywać realizację wszystkich treści podstawowych oraz przynajmniej jednego zakresu treści kierunkowych.

2. Za przygotowanie pracy magisterskiej i przygotowania do egzaminu dyplomowego student otrzymuje 20 punktów ECTS.

ZAŁĄCZNIK Nr  8

 Standardy kształcenia dla kierunku studiów:

Astronomia

A.

 STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia pierwszego stopnia trwają nie krócej niż 6 semestrów. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 2.000. Liczba punktów ECTS (European Credit Transfer System) nie powinna być mniejsza niż 180.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent posiada wiedzę z zakresu astronomii i fizyki opartą na gruntownych podstawach nauk matematyczno-przyrodniczych. Absolwent rozumie i umie opisać zjawiska przyrodnicze, formułować problem badawczy oraz gromadzić, przetwarzać i przekazywać informacje. Powinien znać język obcy na poziomie biegłości B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy oraz umieć posługiwać się językiem specjalistycznym z zakresu nauk fizycznych. Absolwent jest przygotowany do podjęcia pracy na stanowiskach związanych z projektowaniem, produkcją, obsługą i konserwacją nowoczesnych urządzeń nawigacyjnych, obserwacyjnych, pomiarowych, diagnostycznych i teletransmisyjnych. Jest przygotowany do pracy w szkolnictwie (po ukończeniu specjalności nauczycielskiej - zgodnie ze standardami kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela). Absolwent jest przygotowany do podjęcia studiów drugiego stopnia.

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH33038
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH33038
Razem66076

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

33038
1. Astronomii ogólnej30
2. Matematyki150
3. Fizyki150
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

33038
1. Elektrodynamiki
2. Fizyki kwantowej
3. Laboratorium fizycznego
4. Mechaniki klasycznej i relatywistycznej
5. Obserwacji astronomicznych
6. Fizyki układów planetarnych

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie astronomii ogólnej

Treści kształcenia: Ważniejsze odkrycia astronomiczne do połowy XIX wieku. Nośniki informacji o Wszechświecie. Fizyka i ewolucja gwiazd. Materia międzygwiazdowa. Budowa Galaktyki. Astronomia pozagalaktyczna. Elementy kosmologii.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zjawisk astronomicznych i praw rządzących zjawiskami astronomicznymi; posługiwania się terminologią astronomiczną; posługiwania się aktualną wiedzą astronomiczną.

2. Kształcenie w zakresie matematyki

Treści kształcenia: Algebra - Układy równań liniowych. Macierze. Wyznaczniki. Wybrane struktury algebraiczne - grupy, pierścienie, ciała. Przestrzenie liniowe rzeczywiste i zespolone. Odwzorowania liniowe - ich własności. Zagadnienie wartości własnych. Formy liniowe, biliniowe i hermitowskie. Przestrzenie z iloczynem skalarnym. Przestrzenie unitarne. Analiza matematyczna - Indukcja matematyczna. Rachunek zbiorów. Odwzorowania - ich własności. Elementy topologii w przestrzeniach metrycznych. Ciągi liczbowe. Granica i ciągłość funkcji. Rachunek różniczkowy funkcji jednej zmiennej i funkcji wielu zmiennych. Całka nieoznaczona i całka oznaczona funkcji jednej zmiennej. Zastosowania rachunku całkowego. Szeregi liczbowe. Ciągi i szeregi funkcyjne. Równania różniczkowe zwyczajne i cząstkowe w zakresie niezbędnym dla mechaniki punktów i pól. Zagadnienia graniczne -początkowe i brzegowe. Szeregi i całki Fouriera. Elementy teorii przestrzeni Hilberta. Elementy analizy wektorowej. Funkcje zespolone.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się aparatem matematycznym i metodami matematycznymi w opisie i modelowaniu zjawisk i procesów fizycznych.

3. Kształcenie w zakresie podstaw fizyki

Treści kształcenia: Mechanika - Podstawowe wielkości fizyczne i ich pomiar. Międzynarodowy układ jednostek SI. Wektory i wielkości wektorowe w fizyce. Ruch prostoliniowy. Ruch w dwóch i trzech wymiarach. Siła i ruch. Zasady dynamiki Newtona. Energia kinetyczna i praca. Energia potencjalna i zachowanie energii. Zderzenia. Ruch obrotowy brył sztywnych. Statyka i dynamika płynów. Drgania mechaniczne i fale. Oddziaływanie grawitacyjne i pole grawitacyjne. Transformacja Lorentza. Termodynamika - temperatura, energia wewnętrzna, entropia. Procesy odwracalne i nieodwracalne. Równowaga termodynamiczna. Zasady termodynamiki. Przewodnictwo cieplne. Elementy mechaniki statystycznej. Elektryczność i magnetyzm - Ładunek elektryczny i pole elektryczne. Prawo Coulomba. Prawo Gaussa. Potencjał elektryczny. Dielektryk w polu elektrycznym. Kondensatory. Prąd elektryczny, prawa przepływu prądu. Obwody elektryczne. Pola magnetyczne. Prawo Ampera. Indukcja i indukcyjność. Drgania elektromagnetyczne. Prąd zmienny. Równania Maxwella. Fale elektromagnetyczne. Optyka - Fala świetlna na granicy dwóch ośrodków. Polaryzacja światła. Dyfrakcja i interferencja światła. Prędkość światła. Współczynnik załamania światła i jego dyspersja. Klasyczne i nieklasyczne źródła światła. Detektory optyczne. Budowa materii - Nieklasyczne zjawiska i koncepcja fotonu. Stabilność atomu i model Rutherforda-Bohra. Fale de Broglie'a. Równanie Schrödingera. Atom wodoru. Obiekty kwantowe w polach zewnętrznych. Modele jądrowe. Promieniotwórczość. Klasyfikacja cząstek elementarnych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia podstawowych zjawisk fizycznych w przyrodzie; opisu zjawisk fizycznych, formułowania problemu oraz wykorzystywania metodyki badań fizycznych (eksperymentalnych i teoretycznych) do jego rozwiązywania.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie elektrodynamiki

Treści kształcenia: Elektrostatyka - Prawo Coulomba. Prawo Gaussa. Potencjał elektryczny - równanie Poissona, równanie Laplace'a. Praca i energia w elektrostatyce. Pole elektryczne w materii - dielektryki, podatność elektryczna i przenikalność elektryczna. Magnetostatyka - siła Lorentza, prawo Biota-Savarta, prawo Ampera, magnetyczny potencjał wektorowy. Indukcja elektromagnetyczna. Pola zmienne w czasie. Prawo indukcji Faradaya. Prąd przesunięcia Maxwella, równania Maxwella. Potencjały i pola źródeł zmiennych w czasie. Potencjał wektorowy i skalarny. Transformacje cechowania. Elektrodynamika a teoria względności.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zjawisk elektrodynamicznych; rozumienia podstawowych praw rządzących tymi zjawiskami; opisu zjawisk z zakresu elektrodynamiki.

2. Kształcenie w zakresie fizyki kwantowej

Treści kształcenia: Korpuskularne własności promieniowania. Falowe własności cząstek. Budowa atomów i spektroskopia. Matematyczny aparat mechaniki kwantowej - przestrzenie wektorowe, przestrzenie Hilberta, notacja Diraca, operatory - reprezentacja w bazie ciągłej i dyskretnej. Postulaty mechaniki kwantowej - stan układu kwantowego, przyporządkowanie wielkościom mierzalnym operatorów, pomiary i wartości własne operatorów, probabilistyczna interpretacja wyników pomiarów ewolucja czasowa układu kwantowego. Zasada nieoznaczoności. Oscylator harmoniczny - reprezentacja położeniowa i energetyczna. Moment pędu i spin. Symetrie w mechanice kwantowej - symetrie względem przesunięć w przestrzeni i w czasie, symetrie względem obrotów - związek z zasadami zachowania. Atom wodoru.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia istoty zjawisk kwantowych; wykorzystywania formalizmu mechaniki kwantowej do opisu zjawisk w przyrodzie.

3. Kształcenie w zakresie laboratorium fizycznego

Treści kształcenia: Metody pomiarowe z zakresu fizyki klasycznej - także z zastosowaniem technik elektronicznych i metod komputerowego wspomagania eksperymentu fizycznego. Planowanie pomiarów, budowa układów pomiarowych, wykonanie pomiarów i ocena niepewności pomiarów.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: przeprowadzania prostych pomiarów fizycznych; korzystania z metodyki pomiarów fizycznych; analizy danych pomiarowych; prezentacji oraz interpretacji wyników pomiarów.

4. Kształcenie w zakresie mechaniki klasycznej i relatywistycznej

Treści kształcenia: Prawa ruchu układów mechanicznych - zasady i wynikające z nich równania ruchu. Układ inercjalny. Własności czasoprzestrzeni i związane z nimi prawa zachowania: energii, pędu i momentu pędu. Ruch punktu materialnego. Zagadnienie ruchu dwóch ciał. Całkowanie równań ruchu - ruch w polu centralnym, ruch harmoniczny. Grawitacja. Małe drgania. Zderzenia cząstek. Ruch ciała sztywnego. Elementy mechaniki relatywistycznej na gruncie szczególnej teorii względności. Relatywistyczne równania ruchu.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: doceniania roli matematyki jako podstawowego narzędzia badawczego fizyki i astronomii; opisu zjawisk fizycznych i praw nimi rządzących; rozumienia znaczenia pojęć niezbędnych do zgłębiania mechaniki kwantowej.

5. Kształcenie w zakresie obserwacji astronomicznych

Treści kształcenia: Orientowanie się na niebie. Geometria sfery. Astronomiczne i ziemskie układy współrzędnych sferycznych. Transformacje współrzędnych. Ruch roczny Słońca. Czas i kalendarz. Ruch planet, komet i sztucznych satelitów Ziemi na sferze niebieskiej. Ruch własny gwiazd. Instrumenty astrofizyczne. Metody astrometrii, fotometrii i spektroskopii obserwacyjnej. Obserwacje wybranych obiektów.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: orientowania się na niebie; rozumienia matematycznych metod geometrii sferycznej; wyznaczania położenia w układach współrzędnych sferycznych; przygotowywania i wykonywania obserwacji astronomicznych.

6. Kształcenie w zakresie fizyki układów planetarnych

Treści kształcenia: Prawo grawitacji i sformułowanie zagadnienia dwóch ciał. Całki ruchu, całki środka masy i redukcja do zagadnienia względnego. Całki ruchu zagadnienia względnego dwóch ciał i ich konsekwencje fizyczne. Prawa Keplera. Ruch po orbitach eliptycznych, hiperbolicznych i parabolicznych. Obliczanie efemerydy. Składniki Układu Słonecznego. Astrofizyczne własności planet, księżyców i komet. Magnetosfery. Ewolucja atmosfer. Pochodzenie planet. Pozasłoneczne układy planetarne.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia ruchu ciał niebieskich; opisu ruchu ciał niebieskich; wykonywania obliczeń wybranych torów ruchu; rozumienia fizyki planet i ich atmosfer; stosowania metod odkrywania pozasłonecznych układów planetarnych.

IV.

 PRAKTYKI

Praktyki powinny trwać nie krócej niż 3 tygodnie.

Zasady i formę odbywania praktyk ustala jednostka uczelni prowadząca kształcenie.

V.

 INNE WYMAGANIA

1. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu wychowania fizycznego - w wymiarze 60 godzin, którym można przypisać do 2 punktów ECTS; języków obcych - w wymiarze 120 godzin, którym należy przypisać 5 punktów ECTS; technologii informacyjnej - w wymiarze 30 godzin, którym należy przypisać 2 punkty ECTS. Treści kształcenia w zakresie technologii informacyjnej: podstawy technik informatycznych, przetwarzanie tekstów, arkusze kalkulacyjne, bazy danych, grafika menedżerska i/lub prezentacyjna, usługi w sieciach informatycznych, pozyskiwanie i przetwarzanie informacji - powinny stanowić co najmniej odpowiednio dobrany podzbiór informacji zawartych w modułach wymaganych do uzyskania Europejskiego Certyfikatu Umiejętności Komputerowych (ECDL - European Computer Driving Licence).

2. Programy nauczania powinny zawierać treści humanistyczne, z zakresu ekonomii lub inne poszerzające wiedzę humanistyczną w wymiarze nie mniejszym niż 60 godzin, którym należy przypisać nie mniej niż 3 punkty ECTS.

3. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu ochrony własności intelektualnej, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii.

4. Przynajmniej 50 % zajęć powinny stanowić ćwiczenia projektowe, audytoryjne bądź laboratoryjne.

5. Student otrzymuje 10 punktów ECTS za przygotowanie do egzaminu dyplomowego (w tym także za przygotowanie pracy dyplomowej, jeśli przewiduje ją program nauczania).

B.

 STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia drugiego stopnia trwają nie krócej niż 4 semestry. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 1.000. Liczba punktów ECTS nie powinna być mniejsza niż 120.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent posiada poszerzoną - w stosunku do studiów pierwszego stopnia - wiedzę ogólną z zakresu astronomii oraz wiedzę specjalistyczną w wybranej specjalności. Wiedza i umiejętności pozwalają mu na formułowanie i rozwiązywanie problemów astronomicznych -zarówno rutynowych, jak i niestandardowych. Absolwent umie znajdować wiedzę w literaturze fachowej oraz prowadzić dyskusje zarówno ze specjalistami, jak i niespecjalistami. Wiedza i umiejętności umożliwiają mu podjęcie pracy w obserwatoriach astronomicznych oraz szkolnictwie - po ukończeniu specjalności nauczycielskiej (zgodnie ze standardami kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela). Absolwent jest przygotowany do ustawicznego kształcenia i rozwoju zawodowego oraz podjęcia studiów trzeciego stopnia (doktoranckich).

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH9010
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH24027
Razem33037

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

9010
1. Fizyki teoretycznej90
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

24027
1. Astrofizyki
2. Astronomii pozagalaktycznej i kosmologii
3. Mechaniki nieba

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie fizyki teoretycznej

Treści kształcenia: Mechanika klasyczna - Czasoprzestrzeń Galileusza i czasoprzestrzeń Minkowskiego szczególnej teorii względności. Kinematyka i dynamika punktów materialnych i brył sztywnych. Więzy, zasada d'Alemberta, równania Lagrange'a. Zasady wariacyjne i prawa zachowania. Twierdzenie Noether. Przestrzeń fazowa i równania Hamiltona. Niezmienniki przekształceń kanonicznych i całki ruchu. Stabilność trajektorii fazowych i elementy teorii chaosu. Elementy dynamiki relatywistycznej. Elementy mechaniki sprężystych ośrodków rozciągłych. Fizyka statystyczna - Elementy termodynamiki fenomenologicznej. Elementy klasycznej mechaniki statystycznej. Elementy kwantowej mechaniki statystycznej. Przykłady zastosowań klasycznej i kwantowej mechaniki statystycznej w termodynamice i fizyce faz skondensowanych. Statystyki Fermiego i Bosego. Elementy termodynamiki nierównowagowej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia metod fizyki teoretycznej; posługiwania się formalizmem fizyki teoretycznej; matematycznego opisu praw przyrody.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie astrofizyki

Treści kształcenia: Układ Słoneczny - budowa i ewolucja. Małe Ciała Układu Słonecznego - własności fizyczne. Układy planetarne - poszukiwanie. Słońce jako gwiazda - budowa, parametry, aktywność, reakcje we wnętrzu. Podstawowe parametry gwiazd. Ewolucja gwiazd. Gwiazdy zmienne. Galaktyki. Populacje gwiazd. Materia międzygwiazdowa. Ciemna materia we Wszechświecie.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia procesów fizycznych zachodzących w skali astronomicznej; rozumienia procesów ewolucji ciał niebieskich; interpretacji wyników obserwacji astronomicznych.

2. Kształcenie w zakresie astronomii pozagalaktycznej i kosmologii

Treści kształcenia: Metody wyznaczania odległości do ciał niebieskich. Klasyfikacja morfologiczna galaktyk. Lokalna Grupa Galaktyk. Rozszerzanie się Wszechświata i prawo Hubble'a. Promieniowanie tła. Hipoteza Wielkiego Wybuchu. Ciemna materia we Wszechświecie. Wielkoskalowe właściwości Wszechświata. Galaktyki aktywne. Kwazary. Błyski gamma. Ogólna teoria względności. Metryka Robertsona-Walkera. Friedmanowskie modele Wszechświata. Kosmologia inflacyjna.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wykorzystywania metod badawczych do obserwacji obiektów położonych poza obszarem Galaktyki; rozumienia właściwości obiektów pozagalaktycznych; rozumienia praw rządzących ewolucją Wszechświata.

3. Kształcenie w zakresie mechaniki nieba

Treści kształcenia: Równania ruchu orbitalnego w ujęciu newtonowskim i hamiltonowskim. Zagadnienie N-ciał - całki ruchu. Pełne i ograniczone zagadnienie trzech ciał. Podstawy rachunku zaburzeń. Metody numeryczne mechaniki nieba.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia ruchów ciał niebieskich w kontekście zagadnienia wielu ciał; analizy perturbacji (zaburzeń) wprowadzanych do ruchu ciał poprzez wzajemne oddziaływania.

IV.

 INNE WYMAGANIA

1. Przynajmniej 50% zajęć powinno być przeznaczone na ćwiczenia laboratoryjne bądź audytoryjne.

2. Za przygotowanie pracy magisterskiej i przygotowanie do egzaminu dyplomowego student otrzymuje 20 punktów ECTS.

ZAŁĄCZNIK Nr  9

 Standardy kształcenia dla kierunku studiów:

Automatyka i robotyka

A.

 STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia pierwszego stopnia trwają nie krócej niż 7 semestrów. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 2.400. Liczba punktów ECTS (European Credit Transfer System) nie powinna być mniejsza niż 210.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent powinien posiadać wiedzę z zakresu informatyki, analizy sygnałów, regulacji automatycznej, robotyki, algorytmów decyzyjnych i obliczeniowych. Powinien posiadać umiejętności korzystania ze sprzętu komputerowego w ramach użytkowania profesjonalnego oprogramowania inżynierskiego, jak i opracowywania własnych, prostych aplikacji programowania i sterowników logicznych; sieci komputerowych i sieci przemysłowych przy eksploatacji i do projektowania układów automatyki oraz systemów sterowania i systemów wspomagania decyzji. Absolwent powinien być przygotowany do eksploatacji, uruchamiania i projektowania systemów automatyki i robotyki w różnych zastosowaniach. Absolwent powinien znać język obcy na poziomie biegłości B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy oraz posiadać umiejętności posługiwania się językiem specjalistycznym z zakresu kierunku kształcenia. Absolwent powinien być przygotowany do pracy w przemyśle chemicznym, budowy maszyn, metalurgicznym, przetwórstwa materiałów, spożywczym, elektrotechnicznym i elektronicznym oraz ochrony środowiska, a także w małych i średnich przedsiębiorstwach zatrudniających inżynierów z zakresu automatyki oraz technik decyzyjnych. Absolwent powinien być przygotowany do podjęcia studiów drugiego stopnia.

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH33033
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH63063
Razem96096

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

33033
1. Matematyki150
2. Fizyki60
3. Informatyki120
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

63063
1. Sygnałów i systemów dynamicznych
2. Automatyki
3. Robotyki
4. Elektrotechniki i elektroniki
5. Mechaniki i wytrzymałości materiałów
6. Sterowania procesami ciągłymi
7. Sterowania procesami dyskretnymi
8. Systemów czasu rzeczywistego
9. Wspomagania decyzji

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie matematyki

Treści kształcenia: Algebra liniowa. Analiza matematyczna. Równania różniczkowe i różnicowe. Przekształcenia Laplace'a i Z. Podstawy matematyki dyskretnej. Metody probabilistyczne. Statystyka. Metody numeryczne.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozwiązywania zagadnień formułowanych w postaci opisów algebraicznych; stosowania opisu matematycznego do procesów dynamicznych, ciągłych i dyskretnych; formułowania opisów niepewności; posługiwania się procedurami numerycznymi.

2. Kształcenie w zakresie fizyki

Treści kształcenia: Dynamika układów punktów materialnych. Elementy mechaniki relatywistycznej. Podstawowe prawa elektrodynamiki i magnetyzmu. Optyka geometryczna i falowa. Elementy optyki relatywistycznej. Podstawy akustyki. Mechanika kwantowa i budowa atomu. Fizyka laserów. Podstawy krystalografii. Metale i półprzewodniki.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: pomiaru podstawowych wielkości fizycznych; analizy zjawisk fizycznych; rozwiązywania zagadnień z zakresu techniki w oparciu o prawa fizyki.

3. Kształcenie w zakresie informatyki

Treści kształcenia: Podstawy programowania. Algorytmy i struktury danych. Języki programowania. Podstawy architektury komputerów i systemów operacyjnych. Sieci komputerowe. Bazy danych. Metody sztucznej inteligencji.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: programowania proceduralnego i obiektowego; rozumienia struktury i zasady działania komputera; rozumienia podstawowych mechanizmów systemów operacyjnych; korzystania z sieci komputerowych; korzystania z baz danych; korzystania z metod sztucznej inteligencji.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie sygnałów i systemów dynamicznych

Treści kształcenia: Reprezentacje sygnałów: ciągłych, dyskretnych i okresowych. Przetwarzanie sygnałów. Podstawy transmisji sygnałów. Liniowe układy dynamiczne -sposoby ich opisywania.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: analizy i przetwarzania sygnałów ciągłych i dyskretnych w czasie; opisywania systemów liniowych; analizy transmisji sygnałów przez systemy liniowe.

2. Kształcenie w zakresie automatyki

Treści kształcenia: Rodzaje i struktury układów sterowania. Elementy układu regulacji. Modele układów dynamicznych i sposoby ich analizy. Transmitancje operatorowa i widmowa. Badanie stabilności. Projektowanie liniowych układów regulacji w dziedzinie częstotliwości. Regulator PID - dobór nastaw.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia podstawowych struktur układów sterowania; opisu i analizy liniowego układu dynamicznego w dziedzinie czasu i zmiennej zespolonej; badania stabilności; projektowania prostego układu regulacji metodami częstotliwościowymi; doboru nastaw regulatora PID.

3. Kształcenie w zakresie robotyki

Treści kształcenia: Rodzaje robotów - ich cechy charakterystyczne oraz główne elementy składowe. Metody opisu położenia i orientacji brył sztywnych. Kinematyka robotów - wyznaczanie trajektorii, metody przetwarzania informacji z czujników. Napędy, sterowanie pozycyjne, serwomechanizmy. Chwytaki i ich zastosowania. Podstawy programowania robotów. Nawigacja pojazdami autonomicznymi. Dynamika robotów. Robotyczne układy holonomiczne i nieholonomiczne w odniesieniu do zadania planowania i sterowania ruchem. Sterowanie pozycyjno-siłowe. Podstawy metod rozpoznawania otoczenia. Języki programowania robotów. Struktury programowe. Zaawansowane zagadnienia dotyczące sterowania robotów.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: projektowania prostych robotów składanych ze standardowych podzespołów; implementacji podstawowego oprogramowania sterującego robotami; projektowania prostych układów sterowania robotami.

4. Kształcenie w zakresie elektrotechniki i elektroniki

Treści kształcenia: Podstawy miernictwa. Podstawy teorii obwodów. Proste układy analogowe. Cyfrowe układy elektroniczne. Przetworniki A/C i C/A. Technika mikroprocesorowa. Podstawy napędu elektrycznego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: analizy i projektowania prostych układów elektronicznych; projektowania układów cyfrowych i mikroprocesorowych.

5. Kształcenie w zakresie mechaniki i wytrzymałości materiałów

Treści kształcenia: Zasady mechaniki. Podstawowe modele ciał w mechanice technicznej. Układy sił i ich redukcja. Równowaga układów płaskich i przestrzennych - warunki równowagi, równania równowagi i ich rozwiązywanie. Analiza statyczna belek, kratownic i ram. Elementy teorii stanu naprężenia i odkształcenia. Układy liniowo-sprężyste. Naprężenia dopuszczalne. Hipotezy wytężeniowe. Analiza wytężania elementów maszyn. Analiza wytrzymałościowa płyt i powłok cienkościennych. Wytrzymałość zmęczeniowa. Elementy kinematyki i dynamiki punktu materialnego, układu punktów materialnych i bryły sztywnej. Podstawy teorii drgań dyskretnych układów mechanicznych. Elementy teorii maszyn i mechanizmów. Statyka płynów. Elementy kinematyki płynów. Równanie Bernoulliego. Przepływy laminarne i turbulentne. Przepływy przez kanały zamknięte i otwarte. Równanie Naviera-Stokesa. Podobieństwa zjawisk przepływowych. Przepływy potencjalne i dynamika gazów. Podstawy mechaniki komputerowej. Zastosowania technik komputerowych w mechanice.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozwiązywania problemów technicznych w oparciu o prawa mechaniki; wykonywania analiz wytrzymałościowych elementów maszyn.

6. Kształcenie w zakresie sterowania procesami ciągłymi

Treści kształcenia: Równania stanu. Sprzężenie zwrotne od stanu. Przesuwanie biegunów, obserwatory stanu. Dyskretne układy regulacji. Struktury z regulatorem PID. Zasada regulacji predykcyjnej - przykładowa realizacja. Warstwowa struktura układów sterowania - jej realizacje przemysłowe.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: projektowania ciągłych i dyskretnych układów regulacji procesami ciągłymi ze sprzężeniem od wyjścia lub stanu.

7. Kształcenie w zakresie sterowania procesami dyskretnymi

Treści kształcenia: Przykłady procesów zdarzeń dyskretnych. Sterowanie sekwencyjne, symulacja, priorytetowe reguły szeregowania, sieci kolejkowe. Modele optymalizacyjne: grafowe, kombinatoryczne, programowania dyskretnego. Złożoność obliczeniowa. Algorytmy optymalizacji - dokładne i przybliżone. Warstwowe struktury sterowania. Sterowanie a zarządzanie.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: analizy problemów; tworzenia prostych modeli symulacyjnych; formułowania zadań optymalizacyjnych; posługiwania się wybranymi algorytmami; analizy i interpretacji rozwiązań.

8. Kształcenie w zakresie systemów czasu rzeczywistego

Treści kształcenia: Specyfika systemów czasu rzeczywistego. Systemy operacyjne czasu rzeczywistego. Sieci przemysłowe. Rozproszone systemy automatyki.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: projektowania, implementacji i integracji rozproszonych systemów pracujących w czasie rzeczywistym.

9. Kształcenie w zakresie wspomagania decyzji

Treści kształcenia: Podstawy wspomagania decyzji, modelowania sytuacji decyzyjnych, reprezentacji niepewności oraz analizy wielokryterialnej. Synteza optymalnych reguł decyzyjnych. Parametryczne reguły decyzyjne. Decyzje w oparciu o powtarzaną optymalizację. Scenariusze wielowariantowe. Systemy komputerowe wspomagania decyzji.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: modelowania sytuacji decyzyjnych; analizy wielokryterialnej; stosowania optymalnych i parametrycznych reguł decyzyjnych oraz powtarzanej optymalizacji; posługiwania się systemami komputerowego wspomagania decyzji.

IV.

 PRAKTYKI

Praktyki powinny trwać nie krócej niż 4 tygodnie.

Zasady i formę odbywania praktyk ustala jednostka uczelni prowadząca kształcenie.

V.

 INNE WYMAGANIA

1. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu wychowania fizycznego - w wymiarze 60 godzin, którym można przypisać do 2 punktów ECTS; języków obcych - w wymiarze 120 godzin, którym należy przypisać 5 punktów ECTS; technologii informacyjnej - w wymiarze 30 godzin, którym należy przypisać 2 punkty ECTS. Treści kształcenia w zakresie technologii informacyjnej: podstawy technik informatycznych, przetwarzanie tekstów, arkusze kalkulacyjne, bazy danych, grafika menedżerska i/lub prezentacyjna, usługi w sieciach informatycznych, pozyskiwanie i przetwarzanie informacji - powinny stanowić co najmniej odpowiednio dobrany podzbiór informacji zawartych w modułach wymaganych do uzyskania Europejskiego Certyfikatu Umiejętności Komputerowych (ECDL - European Computer Driving Licence).

2. Programy nauczania powinny zawierać treści humanistyczne w wymiarze nie mniejszym niż 60 godzin, którym należy przypisać nie mniej niż 3 punkty ECTS.

3. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu ochrony własności intelektualnej, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii.

4. Programy nauczania studiów powinny obejmować wszystkie treści podstawowe oraz treści kierunkowe wymienione w punktach 1 - 4 z co najmniej dwóch zakresów wymienionych w punktach 5-9.

5. Przynajmniej 50 % zajęć powinny stanowić seminaria, ćwiczenia audytoryjne, laboratoryjne i projektowe lub pracownie problemowe.

6. Student otrzymuje 15 punktów ECTS za przygotowanie pracy dyplomowej (projektu inżynierskiego) i przygotowanie do egzaminu dyplomowego.

ZALECENIA

1. Wskazana jest znajomość języka angielskiego.

2. Przy tworzeniu programów nauczania mogą być stosowane kryteria FEANI (Fédération Européenne d'Associations Nationales d'Ingénieurs).

B.

 STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia drugiego stopnia trwają nie krócej niż 3 semestry. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 900. Liczba punktów ECTS nie powinna być mniejsza niż 90.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent posiada zaawansowaną wiedzę i umiejętności potrzebne do twórczego działania w zakresie analizy, projektowania i konstrukcji układów i systemów automatyki, sterowania i oprogramowania systemów robotyki przemysłowej i usługowej oraz projektowania systemów wspomagania decyzji. Powinien być biegły w problematyce technik decyzyjnych i wiedzy systemowej oraz przygotowany do rozwiązywania złożonych interdyscyplinarnych problemów z zakresu automatyki i robotyki w przemyśle. Absolwent powinien być przygotowany do kierowania zespołami w jednostkach przemysłowych i projektowych oraz do pracy naukowo-badawczej. Powinien być przygotowany do pracy w instytutach naukowo-badawczych, ośrodkach badawczo-rozwojowych, w przemyśle chemicznym, budowy maszyn, metalurgicznym, przetwórstwa materiałów, spożywczym, elektrotechnicznym i elektronicznych oraz ochrony środowiska, a także w małych i średnich przedsiębiorstwach zatrudniających specjalistów z zakresu automatyki i technik decyzyjnych. Absolwent powinien mieć wpojone nawyki ustawicznego kształcenia i rozwoju zawodowego oraz być przygotowany do podejmowania wyzwań badawczych i podjęcia studiów trzeciego stopnia (doktoranckich).

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH15015
Razem15015

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH Treści kształcenia w zakresie:15015
1. Teorii i metod optymalizacji
2. Modelowania i identyfikacji
3. Teorii sterowania

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie teorii i metod optymalizacji

Treści kształcenia: Programowanie liniowe. Warunki optymalności. Metody nieliniowej optymalizacji lokalnej bez ograniczeń i z ograniczeniami. Podstawy optymalizacji dyskretnej i mieszanej. Metoda podziału i ograniczeń. Optymalizacja globalna. Algorytmy ewolucyjne.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: implementacji algorytmów optymalizacji dla zadań ciągłych bez ograniczeń i z ograniczeniami oraz zadań dyskretnych; implementacji algorytmów ewolucyjnych; wykorzystywania procedur standardowych.

2. Kształcenie w zakresie modelowania i identyfikacji

Treści kształcenia: Obiekty, modele i niepewność. Struktury modeli i błędy modelowania. Metoda najmniejszych kwadratów. Statyczne modele liniowe. Metody rekurencyjne estymacji parametrów. Liniowe modele dynamiczne. Modele adaptacyjne. Modelowanie nieliniowe statyki i dynamiki z wykorzystaniem systemów rozmytych i sieci neuronowych. Testowanie modeli.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wykorzystania obserwacji do budowy i testowania modeli liniowych i nieliniowych; prognozowania sygnałów na podstawie modeli.

3. Kształcenie w zakresie teorii sterowania

Treści kształcenia: Stabilność metody Lapunowa, kryteria stabilności absolutnej. Zadania sterowania optymalnego - zasada Hamiltona-Bellmana, zasada maksimum, programowanie dynamiczne, sprowadzanie zadań sterowania optymalnego do programowania matematycznego. Problemy liniowo-kwadratowe - metody rozwiązywania.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: analizy stabilności liniowych i nieliniowych układów sterowania; formułowania i rozwiązywania zadań sterowania optymalnego; rozwiązywania liniowo-kwadratowych problemów sterowania.

IV.

 INNE WYMAGANIA

1. Przynajmniej 50% zajęć powinno być przeznaczone na seminaria, ćwiczenia audytoryjne, laboratoryjne lub projektowe.

2. Programy nauczania powinny przewidywać wykonanie pracy przejściowej.

3. Student otrzymuje 20 punktów ECTS za przygotowanie pracy magisterskiej i przygotowanie do egzaminu dyplomowego.

ZAŁĄCZNIK Nr  9A

  2 Standardy kształcenia dla kierunku studiów:

Bezpieczeństwo i higiena pracy

A.

STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

I.

WYMAGANIA OGÓLNE

Studia pierwszego stopnia trwają nie krócej niż 7 semestrów. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 2.500. Liczba punktów ECTS (European Credit Transfer System) nie powinna być mniejsza niż 210.

II.

KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent powinien posiadać wiedzę ogólną z zakresu nauk technicznych oraz wiedzę specjalistyczną z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy (bhp), w tym obejmującą zagrożenia występujące w procesach technologicznych (pracy) i metody ich eliminowania lub ograniczania, ocenę ryzyka zawodowego, badania wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz zadania i metody pracy służby bhp. Powinien posiadać umiejętność korzystania z wiedzy w pracy zawodowej i komunikowania się z otoczeniem oraz niezbędną wiedzę w zakresie prawa i ekonomii. Absolwent powinien umieć: interpretować rolę i miejsce człowieka w procesie pracy wraz ze wszystkimi tego konsekwencjami, praktycznie wykorzystywać wiedzę i umiejętności z zakresu psychologii, organizacji, zarządzania i marketingu w działaniach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy oraz oceniać przebieg procesów produkcyjnych (pracy) w zakładach pracy w kontekście zagadnień bezpieczeństwa i higieny pracy. Powinien umieć: przeprowadzać kontrole przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, formułować wnioski w zakresie poprawy warunków pracy, oceniać rozwiązania techniczno-organizacyjne pod względem spełniania wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii, badać okoliczności i przyczyny wypadków przy pracy oraz podejmować działania profilaktyczne. Absolwent powinien być przygotowany do podjęcia pracy związanej z ochroną zdrowia i życia człowieka w środowisku pracy - w tym w służbie bezpieczeństwa i higieny pracy u małych, średnich i dużych przedsiębiorców - u przedsiębiorców świadczących usługi z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz w organach nadzoru nad warunkami pracy. Powinien być przygotowany do pracy w jednostkach badawczych prowadzących projektowanie i wdrażanie rozwiązań technicznych i organizacyjnych minimalizujących skutki oddziaływania procesu pracy na człowieka, a także w szkolnictwie - po ukończeniu specjalności nauczycielskiej (zgodnie ze standardami kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela). Absolwent powinien znać język obcy na poziomie biegłości B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy oraz umieć posługiwać się językiem specjalistycznym z zakresu nauk technicznych. Absolwent powinien być przygotowany do podjęcia studiów drugiego stopnia.

III.

RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
godzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH42035
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH45037
Razem87072

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

godzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

42035
1. Matematyki75
2. Fizyki technicznej60
3. Chemii i technologii chemicznej45
4. Materiałoznawstwa45
5. Technik wytwarzania60
6. Informatyki45
7. Geometrii i grafiki inżynierskiej30
8. Zarządzania30
9. Prawa30
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

45037
1. Prawnej ochrony pracy
2. Psychologii i socjologii
3. Fizjologii pracy i higieny przemysłowej
4. Ochrony środowiska
5. Ergonomii
6. Podstaw bezpieczeństwa i higieny pracy
7. Analizy i oceny zagrożeń
8. Oceny ryzyka zawodowego
9. Organizacji, zadań i metod pracy służby bezpieczeństwa i higieny pracy
10. Badania wypadków przy pracy i chorób zawodowych
11. Ochrony przeciwpożarowej i ratownictwa

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie matematyki

Treści kształcenia: Ciągi liczbowe - właściwości, granica. Liczby zespolone. Rachunek macierzowy i wektorowy. Funkcje - liniowe, ciągłe, jednej i wielu zmiennych. Rachunek różniczkowy i całkowy jednej i wielu zmiennych. Szeregi liczbowe. Równania różniczkowe zwyczajne. Analiza dynamiki zjawisk. Metody opisu statystycznego. Elementy rachunku prawdopodobieństwa. Dane i podstawowe normy statystyczne. Zmienna losowa, podstawowe rozkłady zmiennych losowych. Rozkłady z prób. Przedziały ufności. Testowanie hipotez statystycznych. Statystyczna miara współzależności zjawisk. Techniki losowania prób. Projektowanie eksperymentów statystycznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: stosowania matematyki i statystyki w opisie zjawisk; konstruowania modeli matematycznych i ich wykorzystywania w rozwiązywaniu zagadnień bezpieczeństwa i higieny pracy.

2. Kształcenie w zakresie fizyki technicznej

Treści kształcenia: Statyka, kinematyka i dynamika punktu materialnego i układu punktów materialnych. Mechanika ciała sztywnego. Ruch drgający. Mechanika relatywistyczna. Grawitacja. Kinetyczna teoria gazów. Termodynamika. Równowaga faz - przejścia fazowe. Kinetyka fizyczna. Równowaga układów płaskich i przestrzennych (wyznaczanie wielkości podporowych). Stany naprężeń i przemieszczenia elementów konstrukcji. Elektryczność i magnetyzm. Obwody elektryczne prądu stałego i przemiennego. Moc i energia w obwodach jednofazowych i trójfazowych. Maszyny prądu stałego - właściwości ruchowe. Maszyny prądu przemiennego - zasada budowy i działania. Układy sterowania. Optyka liniowa i falowa. Oddziaływania fundamentalne, elementarne składniki materii, budowa atomu, budowa jądra, kwanty. Przyrządy półprzewodnikowe. Elementy bezzłączowe, diody, tranzystory, wzmacniacze mocy. Układy prostownikowe i zasilające. Elementy techniki mikroprocesorowej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: pomiaru i określania wielkości fizycznych; rozumienia i analizy zjawisk fizycznych; wykorzystywania wiedzy z zakresu fizyki w technice.

3. Kształcenie w zakresie chemii i technologii chemicznej

Treści kształcenia: Podstawowe pojęcia i prawa chemii. Właściwości fizyczne i chemiczne pierwiastków. Budowa atomu i cząsteczki, wiązania chemiczne. Wybrane klasy związków chemicznych - nazewnictwo. Otrzymywanie i właściwości wybranych związków nieorganicznych i organicznych. Mechanizmy powstawania związków chemicznych. Typy reakcji chemicznych. Stany skupienia materii. Kataliza. Elementy elektrochemii. Podstawy technologii chemicznej. Rozwój metody technologicznej - koncepcja chemiczna i technologiczna, projekt procesowy. Zasady technologiczne. Analiza stechiometryczna, termodynamiczna i kinetyczna procesu chemicznego. Bilans masowy i cieplny. Schematy technologiczne. Reaktory chemiczne. Zagrożenia dla zdrowia i życia stwarzane przez substancje chemiczne i procesy chemiczne.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia i stosowania wiedzy chemicznej w bezpieczeństwie i higienie pracy; zapobiegania zagrożeniom w procesach chemicznych.

4. Kształcenie w zakresie materiałoznawstwa

Treści kształcenia: Podstawowe właściwości materiałów: wytrzymałościowe - rozciąganie, zginanie, ściskanie, skręcanie; zmęczeniowe; trybologiczne - cierne i ślizgowe; cieplne - przewodnościowe i izolacyjne, żaroodporne i termowytrzymałościowe; elektryczne - przewodnościowe, odpornościowe na działanie otoczenia - atmosferycznego, chemicznego i biologicznego; technologiczne - w zakresie obrabialności, lejności, termoplastyczności i utwardzalności. Podstawowe elementy struktury, technologii otrzymywania i modyfikacji ważnych technologicznie materiałów. Stopy żelaza i węgla: stale, żeliwa, materiały szkliste. Stale stopowe. Stopy metali kolorowych: brąz, mosiądz. Stopy aluminium. Materiały do pracy w obniżonych i podwyższonych temperaturach. Polimery i tworzywa sztuczne. Materiały ceramiczne. Kompozyty włókniste o osnowie ceramicznej i metalicznej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: stosowania materiałów o określonych właściwościach; oceny wpływu materiałów na bezpieczeństwo użytkowania wyrobów.

5. Kształcenie w zakresie technik wytwarzania

Treści kształcenia: Procesy wytwarzania materiałów inżynierskich - rola doboru materiałów. Procesy technologiczne kształtowania struktury i właściwości inżynierskich stopów metali - obróbka cieplna, metalurgia proszków, wytwarzanie i kształtowanie materiałów ceramicznych, szkieł oraz materiałów polimerowych i kompozytowych, odlewanie i obróbka plastyczna metali i stopów. Obróbka ubytkowa. Technologie kształtowania postaci geometrycznej. Obróbka powierzchniowa i cieplno-chemiczna. Cięcie termiczne, łączenie, spajanie. Przebieg i organizacja montażu. Technologia maszyn - maszyny technologiczne. Procesy technologiczne w budownictwie, elektrotechnice, elektronice i optoelektronice. Projektowanie maszyn. Projektowanie materiałowe procesów wytwarzania. Komputerowe wspomaganie projektowania procesów technologicznych (CMA - Computer Aided Manufacturing). Podstawy organizacji produkcji.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia i wykorzystywania procesów technologicznych; oceny oddziaływania procesów technologicznych na człowieka; podejmowania działań profilaktycznych.

6. Kształcenie w zakresie informatyki

Treści kształcenia: Architektura systemów komputerowych. Bazy danych i relacyjne bazy danych. Kompilatory. Języki programowania. Programowanie proceduralne i obiektowe. Analiza obrazu i przetwarzanie sygnałów. Podstawy sztucznej inteligencji - bazy wiedzy i systemy eksperckie w zastosowaniu do systemów komputerowego wspomagania zarządzania i kierowania. Sieci komputerowe - klasyfikacja, architektura, protokoły. Sprzęt sieciowy, oprogramowanie. Zarządzanie sieciami. Zasady pracy w sieciach komputerowych. Wersje sieciowe oprogramowania użytkowego. Internet. Hipertekst. Metody zapewnienia bezpieczeństwa w systemach informatycznych. Informacje i usługi sieciowe. Komputerowe wspomaganie w systemach zarządzania i kierowania.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: korzystania z sieci komputerowych i aplikacji sieciowych; korzystania z komputerowego wspomagania w zarządzaniu bezpieczeństwem i higieną pracy.

7. Kształcenie w zakresie geometrii i grafiki inżynierskiej

Treści kształcenia: Geometryczne podstawy rysunku technicznego - rzutowanie równoległe i prostokątne. Aksonometria jako podstawowa forma tworzenia rysunków poglądowych (szkicowanie odręczne). Główne formy zapisu graficznego zalecane przez normy - rzutowanie, przekroje rysunkowe, wymiarowanie. Normalizacja w rysunku technicznym. Odwzorowanie i wymiarowanie elementów maszyn. Schematy i rysunki złożeniowe. Graficzne przedstawianie połączeń elementów maszyn. Oznaczanie cech powierzchni elementów. Techniki komputerowe (CAD - Computer Aided Design) jako narzędzie wspomagające opracowanie graficzne dokumentacji technicznej i ofertowej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wykonywania i interpretacji rysunków technicznych; wykorzystywania technik komputerowych do opracowywania dokumentacji technicznej.

8. Kształcenie w zakresie zarządzania

Treści kształcenia: Synergia i efekt organizacyjny. Sterowanie, kierowanie a zarządzanie. Proces zarządzania - planowanie, organizowanie, zatrudnianie, kierowanie, motywowanie, kontrolowanie. Cechy i cele organizacji - jej części składowe. Struktury organizacyjne - typy struktur, ich projektowanie ze szczególnym uwzględnieniem warunków techniczno-technologicznych. Reorganizacja. Procesy informacyjno-decyzyjne. Istota, metody, techniki i style zarządzania.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wykorzystania zasad zarządzania w funkcjonowaniu przedsiębiorcy.

9. Kształcenie w zakresie prawa

Treści kształcenia: Elementy prawa - konstytucyjnego, administracyjnego, cywilnego i karnego. Prawo gospodarcze - pojęcie i zakres, przedsiębiorcy i ich mienie, obrót gospodarczy. Administracyjno-prawne warunki wykonywania działalności gospodarczej. Zobowiązania. Ochrona własności przemysłowej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia systemu prawnego w Polsce i Unii Europejskiej; interpretowania i stosowania prawa.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie prawnej ochrony pracy

Treści kształcenia: Znaczenie pojęcia prawnej ochrony pracy. Źródła prawnej ochrony pracy - ustawy, rozporządzenia, układy zbiorowe pracy, regulaminy, normy. Obowiązek pracodawcy i pracobiorcy przestrzegania przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Obowiązki producentów i użytkowników środków produkcji w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Profilaktyczna ochrona zdrowia - zapobieganie chorobom zawodowym i innym schorzeniom związanym z pracą. Współpraca ze służbą medycyny pracy. Szkolenia pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Środki ochrony pracy. Szczegółowa ochrona pracy - wzmożona ochrona pracy kobiet, wzmożona ochrona pracy młodocianych, specjalna ochrona pracy osób niepełnosprawnych. Analiza społecznych i ekonomicznych skutków nieprzestrzegania przepisów ochrony pracy. Kontrola przestrzegania przepisów dotyczących ochrony pracy.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia i interpretowania przepisów dotyczących ochrony pracy; wykorzystywania przepisów dotyczących ochrony pracy w działaniach na rzecz kształtowania bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.

2. Kształcenie w zakresie psychologii i socjologii

Treści kształcenia: Dobór do pracy i proces adaptacji zawodowej pracownika. Motywowanie pracowników do bezpiecznej pracy - wzorce bezpiecznego postępowania, metody i środki motywowania pracowników. Znaczenie relacji między pracownikami w zakładzie pracy - współpraca, konflikt, alienacja. Nawyki i rutyna w zachowaniach wobec zagrożeń. Osobowość w postrzeganiu i ocenie zagrożeń. Stres zawodowy - przyczyny, konsekwencje, metody ograniczania.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wykorzystywania wiedzy z zakresu psychologii i socjologii w działaniach na rzecz tworzenia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz poprawy kultury bezpieczeństwa w pracy.

3. Kształcenie w zakresie fizjologii pracy i higieny przemysłowej

Treści kształcenia: Fizjologiczna definicja pracy. Zdolność do wysiłku i ogólna wydolność fizyczna człowieka. Wydatek energetyczny i metody jego pomiaru. Fizjologiczna krzywa pracy. Zmęczenie. Wpływ warunków pracy na wydajność - mikroklimat, hałas, drgania mechaniczne, oświetlenie, promieniowanie elektromagnetyczne, pyły i substancje toksyczne. Organizacyjne metody poprawy warunków pracy.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wykorzystywania wiedzy z zakresu fizjologii i higieny przemysłowej w działaniach na rzecz ergonomii i ochrony zdrowia pracowników.

4. Kształcenie w zakresie ochrony środowiska

Treści kształcenia: Cele i znaczenie ochrony środowiska. Metody zapobiegania zanieczyszczaniu atmosfery. Ochrona wód powierzchniowych. Zanieczyszczanie gleby - ochrona powierzchni ziemi. Odnawialne i alternatywne źródła energii. Cele i zadania monitoringu środowiskowego. Przeciwdziałanie zanieczyszczeniu środowiska. Zanieczyszczenie środowiska a stan zdrowia człowieka.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia celów i zadań ochrony środowiska; wykorzystywania wiedzy z zakresu ochrony środowiska w kontekście zdrowia środowiskowego.

5. Kształcenie w zakresie ergonomii

Treści kształcenia: Przedmiot, zakres i cele ergonomii. Semantyczne aspekty ergonomii. Metody stosowane w ergonomii. Kierunki działalności ergonomicznej - ergonomia koncepcyjna i korekcyjna. Standardy i normy w ergonomii. Układ "człowiek - maszyna - środowisko" (c-m-s) - podmiot i przedmiot badań ergonomicznych. Rola pracy w życiu człowieka. Skutki wykonywania pracy przez człowieka. Przebieg procesów informacyjnych w układzie c-m-s. Problematyka pracy fizycznej w układzie c-m-s. Przestrzenne kształtowanie stanowiska pracy w układzie c-m-s. Organizacja produkcji i stanowiska roboczego. Postawa przy pracy. Wymagania antropometryczne w projektowaniu stanowiska pracy w układzie c-m-s. Ergonomiczna analiza uciążliwości i szkodliwości pracy.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: oceny i organizowania stanowisk pracy zgodnie z zasadami ergonomii.

6. Kształcenie w zakresie podstaw bezpieczeństwa i higieny pracy

Treści kształcenia: Tradycyjne i współczesne ujęcie problematyki bezpieczeństwa i higieny pracy. Prawne aspekty bezpieczeństwa i higieny pracy w uregulowaniach krajowych - ustawa - Kodeks pracy, rozporządzenia, Polskie Normy. Prawne aspekty bezpieczeństwa i higieny pracy w uregulowaniach międzynarodowych. Zasady kształtowania bezpieczeństwa i higieny pracy - wymagania dla budynków i pomieszczeń pracy i ich wyposażenia, wymagania dla maszyn i innych urządzeń technicznych, systemy oceny zgodności wyrobów. Środki ochrony zbiorowej i indywidualnej. Profilaktyka ochrony zdrowia pracujących. Mierniki oceny stanu bezpieczeństwa i higieny pracy. Skutki nieprzestrzegania przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Wypadki przy pracy.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia celów i zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy; wykorzystywania wiedzy z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy.

7. Kształcenie w zakresie analizy i oceny zagrożeń

Treści kształcenia: Czynniki szkodliwe dla zdrowia - uciążliwe i niebezpieczne. Zagrożenie, narażenie, ryzyko zawodowe. Elementy metrologii. Najwyższe dopuszczalne stężenia (NDS) oraz najwyższe dopuszczalne natężenia (NDN) czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Normy i zalecenia. Wartość chwilowa i pułapowa stężenia. Pomiary chwilowe i dozymetryczne. Metody i systemy pomiarowe czynników środowiska pracy. Model liniowy i progowy szkodliwości. Ocena obciążenia fizycznego - pomiar wydatku energetycznego. Ocena zagrożeń ze strony czynników niebezpiecznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: identyfikacji i pomiaru czynników występujących w środowisku pracy; oceny zagrożeń, jakie mogą stwarzać czynniki występujące w środowisku pracy.

8. Kształcenie w zakresie oceny ryzyka zawodowego

Treści kształcenia: Podstawowe pojęcia z zakresu oceny ryzyka zawodowego. Akty prawne dotyczące oceny ryzyka zawodowego. Statystyczne i fizyczne modele niezawodności obiektów. Niezawodność ludzka. Jakościowe i ilościowe metody oceny ryzyka. Ryzyko w procesach podejmowania decyzji. Metody analizy i oceny ryzyka - analiza bezpieczeństwa pracy, analiza z zastosowaniem list kontrolnych, metoda HAZOP (Hazard and Operability Study), metoda drzewa błędów, metoda drzewa zdarzeń. Zasady szacowania i oceny ryzyka zawodowego. Organizacja oceny ryzyka zawodowego w przedsiębiorstwie.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: dokonywania analizy i oceny ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą.

9. Kształcenie w zakresie organizacji, zadań i metod pracy służby bezpieczeństwa i higieny pracy

Treści kształcenia: Kwalifikacje i zasady zatrudniania pracowników służby bezpieczeństwa i higieny pracy (bhp). Zadania i uprawnienia pracowników służby bhp. Metody pracy służby bhp. Kontrola przestrzegania przepisów i zasad bhp. Analiza stanu bhp. Ocena planów i dokumentacji dotyczących modernizacji zakładu pracy. Ocena spełniania wymagań bhp przez przekazywane do użytku obiekty budowlane, w których przewiduje się pomieszczenia pracy, urządzenia produkcyjne i inne mające wpływ na warunki pracy. Ocena spełniania wymagań bhp w stosowanych i nowo wprowadzanych procesach produkcyjnych. Okoliczności i przyczyny wypadków przy pracy oraz wypływające z nich wnioski profilaktyczne. Ocena ryzyka zawodowego. Współpraca z komórkami i służbami zakładu pracy oraz instytucjami zewnętrznymi w realizacji zadań z zakresu bhp. Popularyzowanie problematyki bezpieczeństwa i higieny pracy.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: identyfikowania zadań służby bhp; stosowania metod odpowiednich do zadań służby bhp; właściwego organizowania pracy służby bhp.

10. Kształcenie w zakresie badania wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Treści kształcenia: Definicja wypadków przy pracy. Cechy wypadków przy pracy - nagłość zdarzenia, przyczyna zewnętrzna, związek z pracą. Orzecznictwo sądowe. Wypadki traktowane na równi z wypadkami przy pracy. Zgłaszanie wypadków przy pracy. Ustalanie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy. Dokumentacja wypadków przy pracy. Metody badania wypadków przy pracy. Wykaz chorób zawodowych. Postępowanie w przypadku chorób zawodowych. Rozpoznawanie chorób zawodowych. Zgłaszanie podejrzenia choroby zawodowej. Ocena narażenia zawodowego. Orzekanie o rozpoznaniu choroby zawodowej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: dokonywania analizy wypadków przy pracy; ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy; postępowania w przypadku chorób zawodowych.

11. Kształcenie w zakresie ochrony przeciwpożarowej i ratownictwa

Treści kształcenia: Regulacje prawne w zakresie ochrony przeciwpożarowej w Polsce. Organizacja ochrony przeciwpożarowej. Podstawowe pojęcia, zjawiska i procesy dotyczące palenia się materiałów. Sprzęt i środki gaśnicze. Techniczne systemy zabezpieczeń - przeciwpożarowe zaopatrzenie wodne (systemy ostrzegawcze, stałe urządzenia gaśnicze, źródła wody dla celów przeciwpożarowych). Metody rozpoznawania zagrożeń pożarowych. Przyczyny pożarów. Zasady postępowania w przypadku pożaru - działania ratowniczo-gaśnicze. System zintegrowanego ratownictwa w Polsce - zasady funkcjonowania. Zarządzanie kryzysowe podczas klęsk żywiołowych - powodzi, pożaru. Psychologiczne aspekty działań ratunkowych - zagadnienia etyczne i społeczne. Organizacja akcji ratowniczej na miejscu zdarzenia. Pierwsza pomoc.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: oceny zagrożeń pożarowych; postępowania w przypadku pożaru; podejmowania działań ratowniczo-gaśniczych; udzielania pierwszej pomocy.

IV.

PRAKTYKI

Praktyki powinny trwać nie krócej niż 6 tygodni.

Zasady i formę odbywania praktyk ustala jednostka uczelni prowadząca kształcenie.

V.

INNE WYMAGANIA

1. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu wychowania fizycznego - w wymiarze 60 godzin, którym można przypisać do 2 punktów ECTS; języków obcych - w wymiarze 120 godzin, którym należy przypisać 5 punktów ECTS; technologii informacyjnej - w wymiarze 30 godzin, którym należy przypisać 2 punkty ECTS. Treści kształcenia w zakresie technologii informacyjnej: podstawy technik informatycznych, przetwarzanie tekstów, arkusze kalkulacyjne, bazy danych, grafika menedżerska i/lub prezentacyjna, usługi w sieciach informatycznych, pozyskiwanie i przetwarzanie informacji - powinny stanowić co najmniej odpowiednio dobrany podzbiór informacji zawartych w modułach wymaganych do uzyskania Europejskiego Certyfikatu Umiejętności Komputerowych (ECDL - European Computer Driving Licence).

2. Programy nauczania powinny zawierać treści z zakresu ekonomii lub poszerzające wiedzę humanistyczną w wymiarze nie mniejszym niż 60 godzin, którym należy przypisać nie mniej niż 3 punkty ECTS.

3. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu ochrony własności intelektualnej.

4. Przynajmniej 60 % zajęć powinny stanowić ćwiczenia audytoryjne, laboratoryjne, projektowe lub terenowe.

5. Za przygotowanie pracy dyplomowej (projektu inżynierskiego) i przygotowanie do egzaminu dyplomowego student otrzymuje 15 punktów ECTS.

ZALECENIA

1. Wskazana jest znajomość języka angielskiego.

2. Przy tworzeniu programów nauczania mogą być stosowane kryteria FEANI (Federation Europèenne d'Associations Nationales d'Ingènieurs).

B.

STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

I.

WYMAGANIA OGÓLNE

Studia drugiego stopnia trwają nie krócej niż 3 semestry. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 900. Liczba punktów ECTS nie powinna być mniejsza niż 90.

II.

KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent powinien posiadać - rozszerzoną w stosunku do studiów pierwszego stopnia - wiedzę z zakresu nauk matematycznych, technicznych i ekonomicznych oraz umiejętności rozwiązywania problemów z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy (bhp). Powinien umieć korzystać z profesjonalnego oprogramowania, prowadzić badania, analizować, oceniać i porównywać alternatywne rozwiązania, proponować i optymalizować nowe rozwiązania oraz samodzielnie analizować problemy z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Absolwent powinien posiadać umiejętności organizowania pracy, w tym działań zapobiegających wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym. Powinien umieć: kontrolować przestrzeganie przepisów i zasad bhp, wykonywać analizy z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, oceniać ryzyko zawodowe, opracowywać i wdrażać systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy, organizować i prowadzić prace badawcze i rozwojowe - w szczególności projektować i wdrażać rozwiązania techniczne i organizacyjne minimalizujące skutki oddziaływania procesu pracy na człowieka. Absolwent powinien postępować zgodnie z zasadami etyki zawodowej. Absolwent powinien być przygotowany do pracy w: służbie bezpieczeństwa i higieny pracy u małych, średnich i dużych przedsiębiorców, administracji państwowej, samorządowej, gospodarczej i oświatowej w zakresie problematyki bezpieczeństwa i higieny pracy oraz instytucjach zajmujących się poradnictwem i upowszechnianiem wiedzy z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Absolwent powinien być przygotowany do pracy w biurach projektowych i doradczych jako ekspert w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, a także do prowadzenia własnej działalności gospodarczej w zakresie usług dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. Absolwent powinien być przygotowany do podjęcia studiów trzeciego stopnia (doktoranckich).

III.

RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
godzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH304
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH24027
Razem27031

2. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

godzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

304
1. Matematycznego wspomagania decyzji30
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

24027
1. Zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy
2. Bezpieczeństwa procesowego
3. Metod zwalczania zagrożeń
4. Projektowania ergonomicznego
5. Metod szkolenia w obszarze bezpieczeństwa i higieny pracy
6. Ekonomiki przedsięwzięć z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy
7. Komputerowego wspomagania służby bezpieczeństwa i higieny pracy

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie matematycznego wspomagania decyzji

Treści kształcenia: Elementy matematyki stosowanej - programowanie matematyczne, teoria grafów i sieci, zbiory rozmyte, teoria funkcji decyzyjnych, teoria gier. Optymalizacja - zbiór rozwiązań dopuszczalnych, kryterium jakości, minimalizacja i maksymalizacja funkcji rzeczywistej, zadania optymalizacji z dwoma i wieloma kryteriami. Optymalizacje wielokryterialne. Modelowanie preferencji. Optymalizacja hierarchiczna. Optymalizacja w warunkach niepewności. Rozwiązanie kompromisowe. Kolektywne podejmowanie decyzji optymalnych. Gry decyzyjne, strategiczne i kooperacyjne. Formułowanie problemów z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy z zastosowaniem optymalizacji wielokryterialnej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: stosowania metod matematycznych w podejmowaniu decyzji.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

Treści kształcenia: Istota zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Cele i zadania zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Uregulowania normatywne związane z zarządzaniem bezpieczeństwem i higieną pracy. Założenia do projektu systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Przegląd wstępny zakładu. Analiza stanu bezpieczeństwa i higieny pracy zakładu. Rozpoznanie systemowe zakładu (wydziału, oddziału). Raport końcowy. Projektowanie systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Dane wyjściowe do projektu - definicje, dokumenty, nazwy przywoływane w projekcie. Wymagania projektowanego systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Plan wdrażania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Wdrażanie i eksploatacja systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Zobowiązania zakładu wynikające z wdrażania i eksploatacji systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy (SZBHP). Świadomość personelu a wdrażanie systemu. Opracowanie i wdrażanie dokumentacji systemowej. Komunikowanie się w sprawach wdrażanego systemu. Struktura wdrażająca system - odpowiedzialność. Szkolenie audytorów. Integracja systemów zarządzania jakością (SZJ), zarządzania środowiskiem (SZŚ) oraz zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy (SZBHP).

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: projektowania, wdrażania i eksploatacji systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy.

2. Kształcenie w zakresie bezpieczeństwa procesowego

Treści kształcenia: Międzynarodowe akty prawne w zakresie bezpieczeństwa procesowego. Audyt bezpieczeństwa instalacji procesowej. System rejestracji i dokumentacji dotyczącej transportu i składowania odpadów niebezpiecznych - znakowanie, karty charakterystyki substancji niebezpiecznych. Zasady transportu materiałów niebezpiecznych - procedury postępowania w sytuacjach awaryjnych. Zagrożenia związane ze składowaniem odpadów niebezpiecznych - istniejące technologie zagospodarowywania, unieszkodliwiania i składowania różnych odpadów. Zasady przygotowywania raportów bezpieczeństwa i planów operacyjno-ratowniczych. Systemy wczesnego wykrywania zagrożeń i ostrzegania przed zagrożeniami oraz likwidacji zagrożeń.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: stosowania zasad bezpieczeństwa procesowego w pracy.

3. Kształcenie w zakresie metod zwalczania zagrożeń

Treści kształcenia: Systematyka zagrożeń. Metody i techniki zapobiegania zagrożeniom oraz redukcji i eliminacji zagrożeń. Zagrożenia mechaniczne. Elektryczność statyczna - energia elektryczna. Wyładowania atmosferyczne, ochrona odgromowa. Zagrożenia pożarowe i wybuchowe. Hałas. Drgania mechaniczne. Pola elektromagnetyczne. Promieniowanie optyczne. Substancje chemiczne. Pyły i aerozole.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: stosowania metod zapobiegania zagrożeniom oraz redukcji i eliminowania zagrożeń.

4. Kształcenie w zakresie projektowania ergonomicznego

Treści kształcenia: Ewolucja celów i wartości w projektowaniu obiektów technicznych. Zasady projektowania ergonomicznego. Procesy projektowe w ergonomicznej działalności korekcyjnej i koncepcyjnej. Zagadnienia projektowe i ergonomiczne kryteria decyzyjne. Listy Fittsa do podziału zadań w systemie. Zasady ekonomiki ruchów w projektowaniu procesu pracy. Projektowanie architektury maszyn z wykorzystaniem danych antropometrycznych. Projektowanie rozmieszczenia elementów stanowiska pracy. Zasady optymalizacji obciążenia psychicznego. Zasady doboru i rozmieszczania urządzeń sygnalizacyjnych i sterowniczych. Projektowanie rozwiązań zmniejszających hałas. Projektowanie oświetlenia miejsca pracy. Zasady kształtowania mikroklimatu i jakości powietrza w pomieszczeniu.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: projektowania z wykorzystaniem zasad ergonomii.

5. Kształcenie w zakresie metod szkolenia w obszarze bezpieczeństwa i higieny pracy

Treści kształcenia: Psychologia w nauczaniu - procesy psychiczne warunkujące efektywność uczenia się, rola wykładowcy podczas nauczania, kreowanie klimatu sprzyjającego efektywnemu szkoleniu. Nauczanie dorosłych - kształcenie, szkolenie, doskonalenie, dokształcanie, edukacja, dydaktyka, metodyka, andragogika, kwalifikacje zawodowe. Projektowanie procesu dydaktycznego. Organizacja szkolenia - rola i zadania organizatora szkolenia, kryteria doboru wykładowców, zasady przeprowadzania hospitacji, zasady przeprowadzania egzaminów, prowadzenie dokumentacji szkolenia. Metody prowadzenia zajęć dydaktycznych - stosowanie metod interaktywnych, dobór materiałów dydaktycznych, ocena skuteczności prowadzonych zajęć. Metody i formy popularyzacji problematyki bezpieczeństwa i higieny pracy.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: nowoczesnego prowadzenia zajęć dydaktycznych.

6. Kształcenie w zakresie ekonomiki przedsięwzięć z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy

Treści kształcenia: Koszty bezpieczeństwa i zdrowia w pracy jako nakłady na akumulację zasobów kapitału ludzkiego. Rodzaje kosztów bezpieczeństwa i zdrowia w pracy. Optymalizacja kosztów bezpieczeństwa i zdrowia w pracy. Ekonomiczne aspekty bezpieczeństwa i zdrowia w pracy. Koszty wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Koszty społeczne wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Koszty działań profilaktycznych. Ekonomiczne instrumenty poprawy bezpieczeństwa i zdrowia w pracy. Koszty bezpieczeństwa i zdrowia w pracy w świetle polskiego prawa pracy oraz przepisów w zakresie ubezpieczeń społecznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: szacowania kosztów przedsięwzięć z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy; oceny strat związanych z niewłaściwymi warunkami bezpieczeństwa i higieny pracy.

7. Kształcenie w zakresie komputerowego wspomagania służby bezpieczeństwa i higieny pracy

Treści kształcenia: Bazy danych. Internetowe źródła informacji o bezpieczeństwie i higienie pracy. Statystyczna karta wypadków przy pracy. Systemy wspomagające ocenę ryzyka i kontroli stanu bezpieczeństwa. Systemy wspomagające badanie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy. Przegląd programów komputerowych wspomagających pracę służby bezpieczeństwa i higieny pracy. Systemy informacji przestrzennej (GIS - Geographical Information System). Symulacja zagrożeń w środowisku wirtualnym.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wykorzystywania technik komputerowych w realizacji zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy.

IV.

INNE WYMAGANIA

1. Przynajmniej 60 % zajęć powinno być przeznaczone na ćwiczenia audytoryjne, laboratoryjne, projektowe lub terenowe.

2. Za przygotowanie pracy magisterskiej i przygotowanie do egzaminu dyplomowego student otrzymuje 20 punktów ECTS.

ZAŁĄCZNIK Nr  10

 Standardy kształcenia dla kierunku studiów:

Bezpieczeństwo narodowe

A.

 STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia pierwszego stopnia trwają nie krócej niż 6 semestrów. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 2.000. Liczba punktów ECTS (European Credit Transfer System) nie powinna być mniejsza niż 180.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent powinien posiadać ogólną wiedzę interdyscyplinarną z zakresu nauk społecznych oraz umiejętności wykorzystania jej w pracy zawodowej i życiu z zachowaniem zasad etycznych. Powinien rozumieć oraz umieć analizować i stosować zasady prawne oraz procedury bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego w skali globalnej, regionalnej, narodowej i lokalnej. Powinien znać istotę bezpieczeństwa oraz jego uwarunkowania. Powinien znać zasady funkcjonowania podmiotów bezpieczeństwa. Powinien umieć rozwiązywać problemy zawodowe, gromadzić, przetwarzać oraz udostępniać informacje z wykorzystaniem nowoczesnych technologii, a także uczestniczyć w pracy zespołowej. Powinien znać język obcy na poziomie biegłości B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy oraz umieć posługiwać się językiem specjalistycznym niezbędnym do wykonywania zawodu. Absolwent powinien być przygotowany do pracy w strukturach administracji publicznej, organizacjach zajmujących się bezpieczeństwem obywateli i podmiotów gospodarczych oraz zespołach reagowania kryzysowego. Powinien być przygotowany do podjęcia studiów drugiego stopnia.

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH27033
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH30037
Razem57070

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

27033
1. Filozofii30
2. Historii30
3. Geografii30
4. Ekonomii30
5. Wiedzy o państwie i prawie45
6. Administracji30
7. Organizacji i zarządzania45
8. Współczesnych systemów politycznych30
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

30037
1. Teorii bezpieczeństwa
2. Prawnych podstaw bezpieczeństwa
3. Polityki bezpieczeństwa
4. Strategii bezpieczeństwa
5. Systemu bezpieczeństwa narodowego
6. Zarządzania kryzysowego
7. Logistyki w sytuacjach kryzysowych
8. Międzynarodowych stosunków politycznych
9. Międzynarodowych stosunków wojskowych

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie filozofii

Treści kształcenia: Filozofia jako nauka - struktura, problematyka i miejsce wśród innych nauk. Ogólny zarys historii rozwoju filozofii. Rozwój myśli filozoficznej - od starożytnej do nowożytnej. Wybrane problemy koncepcji ontologii, epistemologii oraz etyki. Wybrane zagadnienia bezpieczeństwa w myśli filozoficznej na przestrzeniu wieków.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: interpretacji tekstów filozoficznych; stawiania pytań filozoficznych i poszukiwania odpowiedzi; formułowania własnego stanowiska; prowadzenia sporów i dyskusji z użyciem argumentów zaczerpniętych z nauk filozoficznych.

2. Kształcenie w zakresie historii

Treści kształcenia: Źródła sukcesów w tworzeniu i umacnianiu państwowości oraz budowy potęgi Polski Piastów i Jagiellonów. Przyczyny upadku I Rzeczypospolitej. Próby odzyskania niepodległości w powstaniach narodowych. Źródła zwycięstwa w wojnie 1918-1920 roku oraz przyczyny klęski Polski w 1939 roku. Wkład Polski w zwycięstwo nad Niemcami. Funkcjonowanie Polski w Układzie Warszawskim. Odzyskanie suwerenności państwowej Polski w latach 1970-1989.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia istoty wiedzy historycznej; analizy przyczyn sukcesów i porażek w tworzeniu i umacnianiu państwowości oraz bezpieczeństwa Polski w ujęciu historycznym.

3. Kształcenie w zakresie geografii

Treści kształcenia: Geografia - nauka o środowisku geograficznym. Nieswoiste (przyrodnicze i antropogeniczne) oraz swoiste (inni ludzie) elementy geografii. Specyficzne cechy geografii - dualność przyrodniczo-humanistyczna (społeczna) oraz kompleksowość i przestrzenność ujęcia (skala globalna, regionalna i lokalna zjawiska). Struktura wiedzy geograficznej - geografia ogólna i regionalna, specyficzne działy geografii ogólnej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia istoty i specyfiki geograficznego ujęcia rzeczywistości; rozumienia geografii jako nauki i wiedzy praktycznej o środowisku życia człowieka; interpretacji mapy fizycznej, gospodarczej i politycznej.

4. Kształcenie w zakresie ekonomii

Treści kształcenia: Miejsce ekonomii w nauce. Wybór ekonomiczny. Rynek - popyt, podaż, elastyczność popytu i podaży, cena. Gospodarstwo konsumenckie i jego równowaga. Przedsiębiorstwo - funkcja produkcji, koszty, przychody (utargi), równowaga przedsiębiorstwa na różnych rynkach. Rynek czynników produkcji - pracy, kapitału. Formy zawodności rynku i sposoby przeciwdziałania. Rachunek PKB i wielkości pokrewnych. Państwo, budżet państwa, deficyt i dług publiczny. Równowaga makroekonomiczna w ujęciu keynesowskim i w ujęciu klasycznym. Handel zagraniczny - korzyści z wymiany, bilans płatniczy. Pieniądz i system bankowy. Rynek pieniądza. Bank Centralny. Problemy bezrobocia i inflacji. Równowaga w gospodarce otwartej - model Mundella-Fleminga. Wzrost gospodarczy.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia kategorii ekonomicznych; opisu i interpretacji zjawisk ekonomicznych i procesów gospodarczych; rozumienia zasad działania głównych podmiotów gospodarujących - gospodarstw domowych, przedsiębiorstw, państwa; rozumienia roli cen i pieniądza w gospodarce; rozumienia istoty inflacji, bezrobocia i globalizacji; wykorzystywania narzędzi analizy ekonomicznej do rozwiązywania problemów ekonomicznych.

5. Kształcenie w zakresie wiedzy o państwie i prawie

Treści kształcenia: Pojęcie i istota prawa. Koncepcje genezy państwa. Państwo, społeczeństwo, naród i jednostka oraz ich relacje w rozwoju historycznym. Formy państwa. Cele, funkcje i zadania państwa. Koncepcje państwa we współczesnej myśli polityczno-prawnej. Państwo narodowe i jego przemiany. Rewolucja, transformacja, integracja i globalizacja. Państwo a wojna. Pojęcie prawa. Norma prawna. Przepis prawny. Stosunek prawny. Źródła prawa. System prawa.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia podstawowych kategorii pojęciowych opisujących państwo i prawo; rozumienia procesów zachodzących w organizacji i funkcjonowaniu współczesnych państw; interpretacji przepisów prawnych, szczególnie w obszarze bezpieczeństwa narodowego.

6. Kształcenie w zakresie administracji

Treści kształcenia: Istota, zakres i obszar zainteresowań nauki o administracji publicznej. Wybrane modele administracji publicznej na świecie i w Europie. Zasady i mechanizmy działania organów władzy publicznej, ze szczególnym uwzględnieniem władzy wykonawczej. Organizacja administracji publicznej w Polsce. Centralizacja i decentralizacja administracji. Organizacja administracji terenowej - w tym zespolonej administracji rządowej i administracji samorządowej. Terenowe jednostki organizacyjne administracji specjalnej. Pracownicy administracji publicznej. Władztwo administracyjne.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zasad organizacji administracji publicznej w Polsce i innych państwach; rozpoznawania rodzajów administracji na poszczególnych szczeblach organizacji państwa; analizowania kompetencji i zadań administracji rządowej i samorządowej oraz administracji specjalnej, z uwzględnieniem realizacji zadań na rzecz bezpieczeństwa narodowego.

7. Kształcenie w zakresie organizacji i zarządzania

Treści kształcenia: Pojęcie i obszar zainteresowań organizacji i zarządzania. Relacje między organizacją a otoczeniem - funkcje, cele, kryteria efektywności oraz etapy rozwoju. Ewolucja i dyfuzja metod organizacji i zarządzania. Polityka i proces strategiczny w organizacjach. Analiza strategiczna, zarządzanie i planowanie strategiczne. Struktury organizacyjne - dynamika i autodynamika. Społeczna odpowiedzialność organizacji, organizacyjne patologie. Motywowanie i zarządzanie potencjałem społecznym. Władza i przywództwo w organizacjach. Kontrola organizacyjna - mechanizmy i uwarunkowania skutecznej kontroli.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: analizowania i interpretacji problemów organizacji i procesów zarządzania; identyfikacji węzłowych problemów funkcjonowania organizacji; znajdowania powiązań i wzajemnych relacji między wiedzą o bezpieczeństwie narodowym a wiedzą z zakresu organizacji i zarządzania; samodzielnego poszukiwania sposobów rozwiązywania problemów zarządzania; stosowania podstawowych metod i technik zarządzania organizacjami, w tym będącymi w sytuacjach kryzysowych.

8. Kształcenie w zakresie współczesnych systemów politycznych

Treści kształcenia: Istota i elementy systemu politycznego. Relacje między elementami systemu politycznego a innymi segmentami systemu społecznego. Formy systemów politycznych. Demokratyczne i niedemokratyczne systemy polityczne w Europie i na świecie. Koncepcja podziału i jedności władzy. System parlamentarno-gabinetowy. Prezydencki i semiprezydencki system polityczny. Kanclerski system polityczny. Specyfika systemów politycznych w Europie Środkowowschodniej. Systemy i zachowania wyborcze. Istota, funkcje i typy partii politycznych w Europie, w tym w Polsce.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozpoznawania typów systemów politycznych i ich elementów składowych; rozumienia roli organizacji i instytucji politycznych w życiu współczesnych społeczeństw; rozróżniania specyfiki systemów politycznych w Europie i czynników warunkujących ich charakter.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie teorii bezpieczeństwa

Treści kształcenia: Podstawy wiedzy o bezpieczeństwie. Geneza, cele i treści bezpieczeństwa. Tradycyjne i współczesne (nowoczesne) pojęcie bezpieczeństwa narodowego. Typologia bezpieczeństwa narodowego. Doktrynalne i instytucjonalne przesłanki bezpieczeństwa. Znaczenie ideologicznych, religijnych i narodowościowych czynników teorii bezpieczeństwa. Ewolucja poglądów na rolę mocarstw w kształtowaniu bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego. Prognoza rozwoju bezpieczeństwa: uniwersalistyczna, ogólnoeuropejska, euroatlantycka.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia kategorii bezpieczeństwa; opisu i interpretacji zjawisk towarzyszących bezpieczeństwu; analizy i oceny przyczynowo-skutkowej procesów zachodzących w obszarze bezpieczeństwa.

2. Kształcenie w zakresie prawnych podstaw bezpieczeństwa

Treści kształcenia: Prawo jako podstawa organizacji bezpieczeństwa demokratycznego państwa. Związki między prawem krajowym a prawem międzynarodowym w obszarze bezpieczeństwa. Międzynarodowe prawo konfliktów zbrojnych. Międzynarodowe prawo humanitarne. Stany nadzwyczajne - istota i zasady konstytucyjne, stan wojenny, stan wyjątkowy, stan klęski żywiołowej. Stan wojny.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: poszukiwania źródeł, interpretacji i stosowania prawa w obszarze bezpieczeństwa; dostrzegania związków i zależności między prawem krajowym a europejskim i międzynarodowym; oceny zgodności prawa polskiego z prawem międzynarodowym w obszarze bezpieczeństwa.

3. Kształcenie w zakresie polityki bezpieczeństwa

Treści kształcenia: Obszar zainteresowań, zakres, cele i uwarunkowania polityki bezpieczeństwa w światowych i europejskich systemach bezpieczeństwa. Podstawy teorii polityki bezpieczeństwa państwa. Doktrynalne i instytucjonalne elementy funkcjonowania państwowych i niepaństwowych kreatorów stosunków międzynarodowych kształtujących środowisko bezpieczeństwa. Problemy globalne w polityce bezpieczeństwa. Problemy polityki bezpieczeństwa w ujęciu ewolucyjnym i prognostycznym.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: opisu i interpretacji zjawisk towarzyszących polityce bezpieczeństwa; rozumienia relacji między teorią a praktyką polityki bezpieczeństwa państwa.

4. Kształcenie w zakresie strategii bezpieczeństwa

Treści kształcenia: Geneza, istota i zakres strategii bezpieczeństwa. Źródła wiedzy i wiarygodności strategicznej. Znaczenie strategii bezpieczeństwa w dziejach Polski. Podstawowe kategorie i dyrektywy strategiczne. Środki strategii bezpieczeństwa. Metodyka tworzenia strategii, w tym strategii bezpieczeństwa.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia kategorii i dyrektyw strategicznych; znajomości środków strategicznych i sposobów ich wykorzystania w strategii bezpieczeństwa.

5. Kształcenie w zakresie systemu bezpieczeństwa narodowego

Treści kształcenia: Podmiotowy i przedmiotowy zakres systemu bezpieczeństwa narodowego. Organizacja systemu bezpieczeństwa narodowego. Organy kierowania systemem bezpieczeństwa narodowego. Podmioty wykonawcze systemu bezpieczeństwa narodowego. Organizacja i funkcjonowanie gminnych, powiatowych i wojewódzkich systemów bezpieczeństwa. Zasady funkcjonowania systemu bezpieczeństwa narodowego w sytuacjach kryzysowych i w stanach nadzwyczajnych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia misji, funkcji i zadań systemu bezpieczeństwa narodowego; opisu elementów kierujących i wykonawczych systemu bezpieczeństwa narodowego; rozpoznawania relacji występujących między elementami systemu bezpieczeństwa na wszystkich poziomach jego organizacji - gminy, powiatu, województwa, kraju.

6. Kształcenie w zakresie zarządzania kryzysowego

Treści kształcenia: Zakres, zadania i podstawowe kategorie zarządzania kryzysowego. Teoretyczne aspekty zarządzania kryzysowego. Prawne aspekty zarządzania kryzysowego. Klęski żywiołowe i ich skutki dla ludności, mienia, infrastruktury i środowiska. Zadania i kompetencje organów władzy publicznej oraz instytucji i organizacji państwowych w sytuacjach kryzysowych. Organizacja i zadania centrum reagowania w gminie oraz centrum zarządzania kryzysowego w powiecie i województwie. Sposób tworzenia gminnego zespołu reagowania oraz powiatowych i wojewódzkich zespołów reagowania kryzysowego. Siły i środki gminnego zespołu reagowania. Metodyka pracy gminnego zespołu reagowania w czasie klęski żywiołowej. Planowanie i kierowanie akcją przez gminny zespół reagowania w sytuacji kryzysowej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia podstawowych problemów i przyczyn powstawania sytuacji kryzysowych; podejmowania zadań i pełnienia kompetencji organów władzy publicznej oraz instytucji i organizacji w sytuacjach kryzysowych; planowania i kierowania akcją na szczeblu gminy.

7. Kształcenie w zakresie logistyki w sytuacjach kryzysowych

Treści kształcenia: Aspekty logistyczne w sytuacjach kryzysowych. Terenowa infrastruktura logistyczna i rezerwy państwowe. Misje, cele i zadania zabezpieczenia logistycznego ludności w sytuacji zagrożeń. Sposoby i procedury organizacji zabezpieczenia logistycznego w rejonach zagrożeń. Świadczenia osobiste i rzeczowe w realizacji zadań logistycznych w sytuacjach kryzysowych. Wykorzystanie pododdziałów (oddziałów) wojskowych w sytuacjach kryzysowych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia istoty podstawowych mechanizmów organizacji zabezpieczenia logistycznego w sytuacjach kryzysowych; podejmowania zadań logistycznych na rzecz poszkodowanej ludności.

8. Kształcenie w zakresie międzynarodowych stosunków politycznych

Treści kształcenia: Przedmiot zainteresowań, zakres oraz podstawowe kategorie międzynarodowych stosunków politycznych. Czynniki kształtujące międzynarodowe stosunki polityczne. Państwo jako zasadniczy podmiot stosunków międzynarodowych. Geneza i ewolucja układu bipolarnego (dwubiegunowego) - od konfrontacji do negocjacji. Rozpad układu bipolarnego w międzynarodowych stosunkach politycznych oraz jego skutki regionalne i globalne. Powstanie nowego układu stosunków międzynarodowych - dominująca rola Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Znaczenie Polski w międzynarodowych stosunkach politycznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia istoty politycznego charakteru stosunków międzynarodowych; korzystania z politycznego myślenia w praktyce przeciwdziałania zagrożeniom i kształtowania bezpieczeństwa.

9. Kształcenie w zakresie międzynarodowych stosunków wojskowych

Treści kształcenia: Rola i miejsce stosunków wojskowych w obszarze stosunków międzynarodowych. Mechanizmy, metody i formy stosunków wojskowych - ich ewolucja na przełomie wieków. Ewolucja sił zbrojnych we współczesnych stosunkach międzynarodowych na tle głównych konfliktów i sporów XX i XXI wieku. Instytucjonalne formy stosunków wojskowych - sojusze i organizacje wojskowe i wojskowo-polityczne. Zbrojenia i rozbrojenie - ograniczenie zbrojeń w systemie Ligi Narodów, Organizacji Narodów Zjednoczonych i systemach regionalnych. Wojskowe środki budowy zaufania. Model europejski KBWE/OBWE. Regionalizacja i globalizacja międzynarodowych stosunków wojskowych. Dyplomacja wojskowa. Atachatty wojskowe w służbie zagranicznej. Protokół wojskowy. Międzynarodowa współpraca wojskowa Polski po 1989 r. Perspektywy i wyzwania w dziedzinie międzynarodowych stosunków wojskowych w XXI wieku.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia celów i zasad utrzymywania międzynarodowych stosunków wojskowych; analizy przyczyn i konsekwencji współczesnych sojuszy i organizacji wojskowych oraz wojskowo-politycznych.

IV.

 PRAKTYKI

Praktyki powinny trwać nie krócej niż 6 tygodni.

Zasady i formę odbywania praktyk ustala jednostka uczelni prowadząca kształcenie.

V.

 INNE WYMAGANIA

1. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu wychowania fizycznego - w wymiarze 60 godzin, którym można przypisać do 2 punktów ECTS; języków obcych - w wymiarze 120 godzin, którym należy przypisać 5 punktów ECTS; technologii informacyjnej - w wymiarze 30 godzin, którym należy przypisać 2 punkty ECTS. Treści kształcenia w zakresie technologii informacyjnej: podstawy technik informatycznych, przetwarzanie tekstów, arkusze kalkulacyjne, bazy danych, grafika menedżerska i/lub prezentacyjna, usługi w sieciach informatycznych, pozyskiwanie i przetwarzanie informacji - powinny stanowić co najmniej odpowiednio dobrany podzbiór informacji zawartych w modułach wymaganych do uzyskania Europejskiego Certyfikatu Umiejętności Komputerowych (ECDL - European Computer Driving Licence).

2. Programy nauczania powinny zawierać treści poszerzające wiedzę humanistyczną w wymiarze nie mniejszym niż 60 godzin, którym należy przypisać nie mniej niż 3 punkty ECTS.

3. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu ochrony własności intelektualnej, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii.

4. Przynajmniej 50 % zajęć powinny stanowić seminaria, ćwiczenia lub konwersatoria.

5. Student otrzymuje 10 punktów ECTS za przygotowanie do egzaminu dyplomowego (w tym także za przygotowanie pracy dyplomowej, jeśli przewiduje ją program nauczania).

ZALECENIA

Wskazana jest znajomość języka angielskiego.

B.

 STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia drugiego stopnia trwają nie krócej niż 4 semestry. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 800. Liczba punktów ECTS nie powinna być mniejsza niż 120.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent powinien posiadać rozszerzoną - w stosunku do studiów pierwszego stopnia -wiedzę i umiejętności twórczego rozwiązywania problemów bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego - również w sytuacjach niestandardowych, na podstawie niekompletnych informacji. Zdobytą wiedzę i umiejętności powinien umieć wykorzystać w pracy zawodowej z zachowaniem zasad prawnych i etycznych. Powinien umieć kompetentnie i zgodnie z zasadami etyki kierować pracą zespołów ludzkich i organizować operacje reagowania kryzysowego. Powinien być przygotowany do pracy w strukturach administracji publicznej na stanowiskach kierowniczych, organizacjach działających na rzecz bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego, instytutach naukowo-badawczych, oświatowych i akademickich zajmujących się problematyką bezpieczeństwa. Absolwent powinien mieć ukształtowane nawyki ustawicznego kształcenia i rozwoju zawodowego oraz być przygotowany do podejmowania wyzwań badawczych i podjęcia studiów trzeciego stopnia (doktoranckich).

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH15019
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH19524
Razem34543

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

15019
1. Socjologii30
2. Psychologii zagrożeń30
3. Historii bezpieczeństwa30
4. Geografii bezpieczeństwa30
5. Prawa obronnego Rzeczypospolitej Polskiej30
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

19524
1. Międzynarodowych stosunków ekonomicznych
2. Regionalizacji i instytucjonalizacji bezpieczeństwa
3. Strategii bezpieczeństwa narodowego
4. Zarządzania kryzysowego
5. Zarządzania logistycznego w sytuacjach kryzysowych
6. Metodologii badań bezpieczeństwa

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie socjologii

Treści kształcenia: Obszar zainteresowań i funkcje socjologii. Kultura w społeczeństwie oraz kultura zachowań społecznych. Struktury i nierówności społeczne. Zmiana i rozwój społeczny. Gospodarka jako system społeczny. Socjologia organizacji. Elementy teorii zachowań społecznych. Opiekuńczość państwa wobec interesu indywidualnego i społecznego. Elementy teorii integracji i dezintegracji społecznej. Państwo i zbiorowości terytorialne. Socjologiczne teorie zmian i rozwoju społecznego. Zastosowanie badań socjologicznych w diagnozowaniu procesów społecznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia socjologicznych zachowań społecznych; stosowania socjologii w opisie; wyjaśnienia zjawisk i procesów społecznych; korzystania z wiedzy socjologicznej w procesie kierowania zespołami ludzkimi.

2. Kształcenie w zakresie psychologii zagrożeń

Treści kształcenia: Zakres, zadania i podstawowe pojęcia psychologii jako dziedziny nauki. Procesy, metody i techniki badawcze stosowane w psychologii. Koncepcja psychologiczna człowieka. Poznawcze i emocjonalne regulatory zachowań. Psychologia władzy i przywództwa. Psychologiczne aspekty zagrożeń bezpieczeństwa państwa. Uwarunkowania i przejawy patologii współczesnej cywilizacji. Człowiek w sytuacji zagrożenia. Funkcjonowanie grup i zbiorowości społecznych w sytuacjach ekstremalnych. Zasady i metody interwencji kryzysowej. Psychologiczne aspekty ratownictwa. Psychologiczne aspekty przygotowania żołnierzy i ludności cywilnej do działania w warunkach zagrożenia.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia psychologicznych mechanizmów współczesnego życia społecznego; stosowania psychologii w opisie oraz wyjaśnianiu zjawisk i procesów zachowania grup i zbiorowości społecznych w sytuacji zagrożeń; korzystania z wiedzy psychologicznej w praktyce przeciwdziałania zagrożeniom i kształtowania bezpieczeństwa.

3. Kształcenie w zakresie historii bezpieczeństwa

Treści kształcenia: historia jako podstawowe źródło wiedzy i wyznacznik bezpieczeństwa Polski w XXI wieku. Organizacja i efektywność bezpieczeństwa narodowego w całej historii Polski. Źródła sukcesów i przyczyny klęsk w tworzeniu bezpieczeństwa narodowego w ujęciu historycznym. Postawy państw sąsiednich wobec suwerenności Polski. Znaczenie sojuszy politycznych, militarnych i gospodarczych dla bezpieczeństwa narodowego. Wnioski z historii Polski dla tworzenia bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: opisu i interpretacji doświadczeń historycznych dla potrzeb kształtowania bezpieczeństwa narodowego; oceny wydarzeń historycznych i ich wzajemnych relacji; dostrzegania związków historii z współczesnością.

4. Kształcenie w zakresie geografii bezpieczeństwa

Treści kształcenia: Zakres, struktura i metody badań stosowane w geografii bezpieczeństwa. Wpływ czynników przyrodniczych na działalność człowieka i organizacji. Zagrożenia naturalne bezpieczeństwa. Zarządzanie środowiskowe w działalności organizacji - aspekty środowiskowe i przestrzenne. Systemy informacji geoprzestrzennej dla potrzeb bezpieczeństwa. Sposoby wykorzystania informacji geograficznej i cyfrowych produktów geograficznych w zarządzaniu bezpieczeństwem. Geograficzne uwarunkowania bezpieczeństwa Polski. Społeczno-przestrzenne aspekty funkcjonowania systemów infrastruktury narodowej. Metody oceny zagrożeń i identyfikacja obszarów kryzysowych we współczesnym świecie.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia problemów geografii bezpieczeństwa; rozpoznawania obszarów kryzysowych we współczesnym świecie; wykorzystywania informacji geograficznej i cyfrowych produktów geograficznych do rozwiązywania problemów bezpieczeństwa.

5. Kształcenie w zakresie prawa obronnego Rzeczypospolitej Polskiej

Treści kształcenia: Pojęcie prawa obronnego - źródła, charakter, systematyzacja i zakres przedmiotowy. Podstawowe elementy prawa Unii Europejskiej i NATO w obszarze polskiego prawa obronnego. Konstytucyjny i ustawowy obowiązek obrony RP. Prawne podstawy działania Sił Zbrojnych RP. Prawo obronne w obszarze zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego, ochrony ludności, ochrony granicy państwowej, porządku konstytucyjnego, ochrony gospodarki i infrastruktury krytycznej. Prawne podstawy wykonywania obowiązków obronnych przez obywateli, organizacje pozarządowe i przedsiębiorców. Odpowiedzialność karna za niewykonywanie obowiązków obronnych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: interpretacji i stosowania przepisów prawa obronnego; poszukiwania powiązań i wzajemnych inspiracji obronnego prawa Unii Europejskiej i NATO z polskim prawem obronnym; twórczego rozwiązywania problemów prawnych z uwzględnieniem specyfiki bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie międzynarodowych stosunków ekonomicznych

Treści kształcenia: Organizacja i funkcjonowanie światowego systemu gospodarczego. Międzynarodowy podział pracy. Zagraniczna i międzynarodowa polityka ekonomiczna. Międzynarodowy obrót gospodarczy. Międzynarodowy przepływ czynników produkcji. Rynek międzynarodowy.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia istoty podstawowych mechanizmów światowego systemu gospodarczego; rozumienia zagranicznej i międzynarodowej polityki ekonomicznej; dostrzegania wpływu międzynarodowej wymiany czynników produkcji na sytuację gospodarczą państwa.

2. Kształcenie w zakresie regionalizacji i instytucjonalizacji bezpieczeństwa

Treści kształcenia: Zakres i kryteria regionalizmu i wyodrębniania regionów we współczesnym świecie. Podstawy teorii integracji regionalnej. Mechanizmy bezpieczeństwa regionalnego w Europie po 1989 roku. Współpraca regionalna i rola, jaką pełni w niej: Unia Europejska, Rada Europy, Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE). Współdziałanie subregionalne państw w obszarze bezpieczeństwa, w tym rola: Grupy Wyszehradzkiej, Inicjatywy Środkowoeuropejskiej, Rady Państw Morza Bałtyckiego oraz Wspólnoty Niepodległych Państw. Znaczenie euroregionów. Rola Rzeczpospolitej Polskiej we współpracy regionalnej i subregionalnej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia istoty regionalizmu i instytucjonalizacji bezpieczeństwa; rozumienia mechanizmów integracji regionalnej; rozumienia roli współdziałania subregionalnego w tworzeniu bezpieczeństwa.

3. Kształcenie w zakresie strategii bezpieczeństwa narodowego

Treści kształcenia: Uwarunkowania, wyznaczniki i problemy strategii bezpieczeństwa narodowego. Założenia strategii bezpieczeństwa innych państw oraz NATO i Unii Europejskiej. Założenia strategii ochrony i obrony narodowej. Środki strategiczne ochrony i obrony narodowej. Tradycyjna i nowoczesna strategia wojskowa. Środki narodowej strategii wojskowej. Strategiczne przeglądy obronne. Proces wdrażania strategii bezpieczeństwa. Aktualizacja strategii bezpieczeństwa. Rola przywództwa i edukacji strategicznej społeczeństwa w tworzeniu bezpieczeństwa narodowego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia założeń strategii bezpieczeństwa narodowego RP, innych państw oraz NATO i Unii Europejskiej; stosowania wiedzy strategicznej w rozwiązywaniu problemów bezpieczeństwa; rozumienia roli przywództwa i edukacji w tworzeniu strategii bezpieczeństwa narodowego.

4. Kształcenie w zakresie zarządzania kryzysowego

Treści kształcenia: Organizacja i funkcjonowanie systemu reagowania kryzysowego na szczeblu powiatu i województwa. Zadania instytucji, służb, inspekcji, straży i innych jednostek organizacyjnych na szczeblu powiatu i województwa w sytuacjach kryzysowych. Metodyka procesu podejmowania decyzji i opracowania zamiaru przez organy zarządzania kryzysowego. Zasady i procedury pracy sztabowej w zespołach reagowania kryzysowego na szczeblu powiatu i województwa. Organizacja i kierowanie operacjami kryzysowymi przez zespoły reagowania kryzysowego w powiecie i województwie. Organizacja i prowadzenie ćwiczeń (gier decyzyjnych) z członkami zespołów reagowania kryzysowego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia treści i procedur zarządzania kryzysowego; wykorzystywania metodyki procesu podejmowania decyzji i wypracowywania zamiaru przez organy zarządzania kryzysowego; stosowania zasad i procedur pracy sztabowej w zespołach reagowania kryzysowego; wykorzystywania zasad i procedur kierowania operacją przez zespoły reagowania kryzysowego w sytuacji kryzysu na szczeblu powiatu i województwa.

5. Kształcenie w zakresie zarządzania logistycznego w sytuacjach kryzysowych

Treści kształcenia: Istota i właściwości zarządzania logistycznego w sytuacjach kryzysowych. Organy kierowania oraz ich zadania w realizacji zarządzania logistycznego. Planowanie logistyczne w sytuacjach kryzysowych. Udział grup logistycznych organów zarządzania kryzysowego w procesie decyzyjnym. Kierowanie zabezpieczeniem logistycznym poszkodowanej ludności w sytuacjach kryzysowych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia istoty zarządzania logistycznego w sytuacjach kryzysowych; stosowania procedur kierowania realizacją zadań logistycznych w sytuacjach kryzysowych.

6. Kształcenie w zakresie metodologii badań bezpieczeństwa

Treści kształcenia: Nauka i wiedza naukowa. Prawa nauki i teorie naukowe. Podstawy badań naukowych. Problemy badawcze i cele badań. Teren badań. Założenia i ograniczenia badawcze. Bezpieczeństwo jako dziedzina badań naukowych. Metodologiczne uwarunkowania badań nad bezpieczeństwem. Metody politologiczne i socjologiczne w badaniach nad bezpieczeństwem. Metody z zakresu organizacji i zarządzania w badaniach nad bezpieczeństwem. Metody historyczne i ekonomiczne w badaniach nad bezpieczeństwem. Metody empiryczne i formalne w badaniach nad bezpieczeństwem. Złożoność i wielowymiarowość badań nad bezpieczeństwem.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: poszukiwania, opisywania i opracowywania źródeł w procesie badania bezpieczeństwa; korzystania z modeli i metod badań nad bezpieczeństwem; kształtowania i rozwijania własnego warsztatu badawczego.

IV.

 INNE WYMAGANIA

1. Przynajmniej 50 % zajęć powinny stanowić seminaria, ćwiczenia lub konwersatoria.

2. Za przygotowanie pracy magisterskiej i przygotowanie do egzaminu dyplomowego student otrzymuje 20 punktów ECTS.

ZAŁĄCZNIK Nr  11

 Standardy kształcenia dla kierunku studiów:

Bezpieczeństwo wewnętrzne

A.

 STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia pierwszego stopnia trwają nie krócej niż 6 semestrów. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 2.000. Liczba punktów ECTS (European Credit Transfer System) nie powinna być mniejsza niż 180.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent powinien posiadać ogólną wiedzę z zakresu zagadnień społecznych i prawnych tworzącą podbudowę dla rozumienia istoty bezpieczeństwa wewnętrznego. Powinien rozumieć i umieć analizować zjawiska związane z bezpieczeństwem w skali globalnej, państwowej, regionalnej i lokalnej. Absolwent powinien posiadać podstawową wiedzę z zakresu nauk społecznych, praw człowieka i zasad funkcjonowania państwa - jego ustroju i struktury. Powinien znać podział władzy w państwie oraz zadania i zasady funkcjonowania organów państwa, w tym usytuowanie i rolę administracji publicznej odpowiedzialnej za bezpieczeństwo wewnętrzne. Absolwent powinien znać zagadnienia związane z bezpieczeństwem wewnętrznym, a w szczególności regulacje prawne w tym zakresie. Powinien znać zasady funkcjonowania instytucji państwa, zakres zadań administracji publicznej oraz problematykę zarządzania w sytuacjach kryzysowych. Powinien umieć rozwiązywać proste problemy zawodowe oraz uczestniczyć w pracy zespołowej. Powinien umieć: kierować małymi zespołami ludzkimi, komunikować się z otoczeniem oraz zbierać, hierarchizować, przetwarzać i przekazywać informacje. Absolwent powinien znać język obcy na poziomie biegłości B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy. Absolwent powinien być przygotowany do pracy w administracji publicznej z ukierunkowaniem na jednostki organizacyjne służb państwowych odpowiedzialne za bezpieczeństwo wewnętrzne państwa. Absolwent powinien być przygotowany do podjęcia studiów drugiego stopnia.

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH15019
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH43555
Razem58574

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

15019
1. Psychologii i socjologii30
2. Organizacji i zarządzania30
3. Nauki o państwie i prawie45
4. Bezpieczeństwa państwa30
5. Bezpieczeństwa wewnętrznego w Unii Europejskiej15
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

43555
1. Praw człowieka i etyki zawodowej funkcjonariuszy służb państwowych
2. Kryminologii i kryminalistyki
3. Zwalczania przestępczości
4. Bezpieczeństwa w komunikacji powszechnej i transporcie
5. Bezpieczeństwa społecznego
6. Ochrony osób, mienia, obiektów i obszarów
7. Bezpieczeństwa społeczności lokalnych i kształtowania bezpiecznych przestrzeni
8. Ochrony danych osobowych i informacji niejawnych
9. Zwalczania terroryzmu
10. Zarządzania w sytuacjach kryzysowych

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie psychologii i socjologii

Treści kształcenia: Elementy psychologii ogólnej - procesy emocjonalno-motywacyjne, stres, psychologia konfliktów międzyludzkich. Elementy psychologii społecznej - wywieranie wpływu na ludzi, spostrzeganie ludzi, agresja. Psychologia w działaniu na rzecz bezpieczeństwa - psychologiczne aspekty przesłuchań, wsparcie psychologiczne udzielane ofiarom przestępstw, psychologia tłumu. Socjologia jako nauka o społeczeństwie. Jednostka a społeczeństwo. Grupy i zbiorowości społeczne. Kontrola społeczna. Zmiana społeczna. Konflikt społeczny. Komunikacja społeczna. Oddziaływanie środków komunikowania masowego. Społeczeństwo informacyjne.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozpoznawania głównych mechanizmów funkcjonowania człowieka w sytuacjach trudnych; inspirowania zachowań konstruktywnych; wywierania wpływu na ludzi; określania rzeczywistości i struktury społecznej; rozumienia procesów społecznych w kontekście miejsca i roli jednostki w strukturze społecznej; skutecznego komunikowania.

2. Kształcenie w zakresie organizacji i zarządzania

Treści kształcenia: Podstawowe aspekty problematyki kierowania i zarządzania. Organizacja instytucji. Kierowanie jako proces decyzyjny. Motywowanie do pracy. Dynamika procesów grupowych w organizacji. Przywództwo i jego style. Synergia i efekt organizacyjny. Sterowanie, kierowanie, zarządzanie. Proces zarządzania - planowanie, organizowanie, zatrudnianie, kierowanie, motywowanie, kontrolowanie. Efektywność organizacji. Zarządzanie w ujęciu historycznym. Struktury organizacyjne - typy, projektowanie ze szczególnym uwzględnieniem warunków techniczno-technologicznych. Procesy informacyjno-decyzyjne.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: zatrudniania, kierowania i zarządzania pracownikami; podejmowania decyzji; przewodzenia w zmiennym otoczeniu; wykorzystywania efektu synergicznego; doskonalenia i projektowania otoczenia instytucji; tworzenia systemów informacyjnych.

3. Kształcenie w zakresie nauki o państwie i prawie

Treści kształcenia: Miejsce nauki o państwie i prawie w prawoznawstwie. Podział nauki o państwie i prawie na części składowe. Znaczenie znajomości prawa dla obywatela. Pojęcie państwa. Formy i funkcje państwa. Aparat państwowy. Prawo w państwie. Prawo a inne systemy normatywne. Norma prawna i przepis prawny. Tworzenie prawa. System prawa i jego charakterystyka. Prawo wewnętrzne a prawo wspólnotowe. Stosowanie prawa. Wykładnia prawa. Zasada państwa prawa. Działania organów władzy publicznej. Stosunek prawny.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zasad funkcjonowania państwa oraz stosowania prawa przez jego organy; rozumienia terminologii z zakresu prawa; posługiwania się aktami prawnymi; analizy poszczególnych gałęzi prawa.

4. Kształcenie w zakresie bezpieczeństwa państwa

Treści kształcenia: Współczesne zagrożenia w obszarze bezpieczeństwa państwa. System bezpieczeństwa i obronności Rzeczypospolitej Polskiej. Zasady funkcjonowania organów władzy i instytucji publicznych w okresie sytuacji kryzysowych i wojny. Organizacja systemu szczególnej ochrony obiektów (obszarów i urządzeń) ważnych dla bezpieczeństwa i obronności państwa.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia i dostrzegania zagrożeń w obszarze bezpieczeństwa państwa; analizy zagrożeń; rozumienia mechanizmów funkcjonowania instytucji publicznych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo państwa w okresie pokoju i wojny.

5. Kształcenie w zakresie bezpieczeństwa wewnętrznego w Unii Europejskiej

Treści kształcenia: Identyfikacja głównych zagrożeń na obszarze Europy. Europejski system bezpieczeństwa zewnętrznego - II filar Unii Europejskiej. Europejski system bezpieczeństwa wewnętrznego. Współdziałanie Unii Europejskiej z organizacjami międzynarodowymi w zakresie bezpieczeństwa.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia i oceny bezpieczeństwa europejskiego; rozpoznawania zjawisk i faktów związanych z obszarami bezpieczeństwa europejskiego; rozumienia zasad współpracy międzynarodowej.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie praw człowieka i etyki zawodowej funkcjonariuszy służb państwowych

Treści kształcenia: Pojawienie się pojęcia praw człowieka. Ewolucja koncepcji i doktryn ochrony praw człowieka. Prawa człowieka w systemie uniwersalnym. Regionalne systemy ochrony praw człowieka. Przestrzeganie praw i podstawowych wolności na poziomie Narodów Zjednoczonych i na poziomie regionalnym. Organizacja bezpieczeństwa i współpracy w Europie. Ochrona praw człowieka w europejskim prawie wspólnotowym. Ochrona praw jednostki w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Prawne aspekty przeciwdziałania dyskryminacji. Organizacje pozarządowe a ochrona praw człowieka. Moralność a etyka. Regulatory życia społecznego. Naczelne wartości moralne społeczeństw demokratycznych w kontekście etyki zawodowej. Etyki profesjonalne a etyka w administracji publicznej. Sfery infrastruktury etycznej w życiu publicznym. Kultura organizacji jako główny element kształtowania etycznego oblicza instytucji. Obowiązki moralne pracownika administracji w świetle uwarunkowań etyki urzędniczej. Rodzaje dylematów etycznych a sztuka podejmowania etycznych rozstrzygnięć.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wykorzystywania przepisów w zakresie praw i wolności człowieka; rozumienia procedur roszczeniowych jednostki wobec państwa; dostrzegania moralności i etyki jako szczególnych stymulatorów życia osobniczego i społecznego; postępowania zgodnego z etyką zawodową.

2. Kształcenie w zakresie kryminologii i kryminalistyki

Treści kształcenia: Przedmiot, działy i zadania kryminologii. Metody badań kryminologicznych. Koncepcje etiologii przestępczości. Charakterystyka przestępczości i sprawców przestępstw w Polsce. Elementy patologii społecznej i wiktymologii. Kryminalistyka - ewolucja pojęcia, struktura, interdyscyplinarność. Kryminalistyczna charakterystyka wybranych rodzajów śladów i badań. Sprzęt i środki techniki kryminalistycznej. Czynności procesowe a kryminalistyka. Determinanty i kierunki rozwoju kryminalistyki.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: korzystania z wiedzy kryminologicznej; dostrzegania przejawów i rozumienia uwarunkowań patologii społecznej; zapobiegania patologiom społecznym; odnajdowania miejsca kryminalistyki w nauce; wykorzystywania osiągnięć kryminalistycznych w działaniach identyfikacyjnych i zapobiegawczych; wnioskowania ze śladów w procesie wykrywczym.

3. Kształcenie w zakresie zwalczania przestępczości

Treści kształcenia: Współczesne tendencje przestępczości kryminalnej, gospodarczej i zorganizowanej. Sposoby popełniania przestępstw gospodarczych i kryminalnych. Skala przestępczości zorganizowanej w Polsce i na świecie. Wybrane aspekty i rodzaje przestępczości zorganizowanej. Rola policji i organów ścigania w zwalczaniu i zapobieganiu przestępczości kryminalnej, gospodarczej i zorganizowanej. Współpraca z krajowymi i zagranicznymi organami ścigania.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: identyfikowania symptomów przestępczości kryminalnej, gospodarczej i zorganizowanej; rozumienia mechanizmów zwalczania przestępczości; analizowania zagrożeń przestępczością; formułowania programów zapobiegania przestępczości; rozumienia roli współpracy międzynarodowej w zwalczaniu przestępczości.

4. Kształcenie w zakresie bezpieczeństwa w komunikacji powszechnej i transporcie

Treści kształcenia: Stan bezpieczeństwa w komunikacji powszechnej i transporcie w Polsce i na świecie. Regulacje prawne w zakresie bezpieczeństwa w komunikacji powszechnej i transporcie - podmioty działające na rzecz bezpieczeństwa. Działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa w komunikacji powszechnej i transporcie. Organizowanie transportu i transport towarów niebezpiecznych. Wykorzystanie dróg w sposób szczególny. Ochrona środowiska w kontekście bezpieczeństwa w komunikacji społecznej i transporcie. Elementy inżynierii ruchu drogowego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: korzystania z aktów prawnych regulujących bezpieczeństwo i porządek w komunikacji powszechnej i transporcie; definiowania działań na rzecz bezpieczeństwa; organizowania komunikacji powszechnej i transportu; stosowania procedur administracyjnych związanych z bezpiecznym transportem osób i towarów.

5. Kształcenie w zakresie bezpieczeństwa społecznego

Treści kształcenia: Istota i zakres bezpieczeństwa społecznego. Uwarunkowania historyczne i aktualna polityka społeczna państwa polskiego w zakresie bezpieczeństwa społecznego. Modele polityki społecznej. Zagrożenia dla bezpieczeństwa społecznego i bezpieczeństwa społeczności lokalnych - przestępczość pospolita, patologie społeczne, bezrobocie, ubóstwo, bezdomność, migracje zarobkowe. Rola administracji publicznej w utrzymaniu bezpieczeństwa społecznego. Rządowe i pozarządowe programy i inicjatywy na rzecz bezpieczeństwa społecznego. Zadania i funkcje ośrodków pomocy społecznej. Demografia a bezpieczeństwo społeczne. Perspektywy poprawy bezpieczeństwa społecznego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: identyfikowania determinantów bezpieczeństwa społecznego; rozumienia mechanizmów polityki społecznej; definiowania roli administracji rządowej i samorządowej w utrzymywaniu bezpieczeństwa społecznego; wspierania programów i inicjatyw na rzecz bezpieczeństwa społecznego i bezpieczeństwa społeczności lokalnych; przewidywania zagrożeń bezpieczeństwa społecznego.

6. Kształcenie w zakresie ochrony osób, mienia, obiektów i obszarów

Treści kształcenia: Prawne i organizacyjne aspekty bezpieczeństwa i porządku publicznego. Podmioty posiadające uprawnienia do ingerencji w sferę praw i wolności obywatelskich. Prawne uregulowania w zakresie ochrony obiektów, wartości pieniężnych, broni i amunicji oraz dokumentów zawierających tajemnicę.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: określania zasad ochrony i utrzymania bezpieczeństwa osób, mienia, obiektów i obszarów; organizowania fizycznej i technicznej ochrony obiektów; definiowania obowiązków i uprawnień podmiotów kompetentnych do ingerencji w sferę praw i wolności obywatelskich; organizowania i nadzorowania służb ochronnych.

7. Kształcenie w zakresie bezpieczeństwa społeczności lokalnych i kształtowania bezpiecznych przestrzeni

Treści kształcenia: Zasady i metody zapobiegania przestępczości. Lokalne koalicje na rzecz bezpieczeństwa. Kompetencje i zakres działania władz lokalnych. Pobudzenie aktywności obywatelskiej. Lokalne strategie zapewniania bezpieczeństwa. Zachowania antyspołeczne a poczucie zagrożenia. Rozwiązywanie problemów społeczności lokalnych. Community Policing. Projektowanie działań profilaktycznych. Elementy kryminologii środowiskowej. Założenia koncepcji secured by design oraz strategii Crime Prevention Through Environmental Design drugiej generacji. Budowa przestrzeni antyprzestępczej. Rozwijanie kontroli społecznej. Naturalna obserwacja, wyodrębnienie terenu, kontrola dostępu, zarządzanie i konserwacja.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: stosowania prawa w zakresie bezpieczeństwa społeczności lokalnych; określania zasad zapobiegania przestępczości; rozwijania polityki i strategii działania w ramach Community Policing; rozwiązywania lokalnych problemów bezpieczeństwa; definiowania elementów kryminologii środowiskowej; rozumienia koncepcji secured by design oraz strategii Crime Prevention Through Environmental Design; zmieniania kryminogennych aspektów przestrzeni.

8. Kształcenie w zakresie ochrony danych osobowych i informacji niejawnych

Treści kształcenia: Prawo o ochronie danych osobowych. Zasady ochrony danych osobowych. Odpowiedzialność za naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych. Podstawowe pojęcia ustawowe dotyczące ochrony informacji niejawnych. Kategorie klauzul tajności. Dostęp do informacji niejawnych. Sporządzanie i oznaczanie materiałów niejawnych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia i ochrony danych osobowych i informacji niejawnych; rozwiązywania problemów związanych z ochroną danych osobowych i informacji niejawnych.

9. Kształcenie w zakresie zwalczania terroryzmu

Treści kształcenia: Podstawowe pojęcia związane z terroryzmem. Przedmiot zamachu terrorystycznego. Charakterystyka sprawców zamachu terrorystycznego. Akt terrorystyczny jako sytuacja kryzysowa. Prawne aspekty zwalczania terroryzmu. Działania ratownicze w przypadku katastrof naturalnych i awarii technicznych będących skutkiem ataku terrorystycznego. Terror kryminalny. Bioterroryzm.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: definiowania i rozpoznawania zagrożeń terrorystycznych; oceny sytuacji międzynarodowej w kontekście zagrożeń terrorystycznych; oceny sytuacji kryzysowej w przypadku ataku terrorystycznego; określania procedur postępowania służb w przypadku ataku terrorystycznego; definiowania zagrożenia i możliwości zwalczania terroru kryminalnego; dostrzegania zagrożeń oraz określania zasad postępowania w przypadku ataku bioterrorystycznego.

10. Kształcenie w zakresie zarządzania w sytuacjach kryzysowych

Treści kształcenia: Koordynacja, zarządzanie i kierowanie w sytuacji kryzysu wewnętrznego na szczeblu krajowym, wojewódzkim, powiatowym i gminnym. Centrum Powiadamiania Ratunkowego jako element nowoczesnego zarządzania i koordynacji działań w sytuacjach kryzysowych. Organizacyjne i prawne aspekty działań w warunkach awarii technicznych i katastrof naturalnych. Wybrane aspekty organizacji i zabezpieczania imprez, uroczystości i zgromadzeń publicznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozpoznawania systemu zarządzania kryzysowego w Polsce; rozumienia zasad organizacji i realizacji zadań przez podmioty odpowiedzialne za bezpieczeństwo w sytuacjach kryzysowych; wykorzystywania mechanizmów zapewniających bezpieczeństwo imprez, uroczystości i zgromadzeń publicznych.

IV.

 PRAKTYKI

Praktyki powinny trwać nie krócej niż 4 tygodnie.

Zasady i formę odbywania praktyk ustala jednostka uczelni prowadząca kształcenie.

V.

 INNE WYMAGANIA

1. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu wychowania fizycznego - w wymiarze 60 godzin, którym można przypisać do 2 punktów ECTS; języków obcych - w wymiarze 120 godzin, którym należy przypisać 5 punktów ECTS; technologii informacyjnej - w wymiarze 30 godzin, którym należy przypisać 2 punkty ECTS. Treści kształcenia w zakresie technologii informacyjnej: podstawy technik informatycznych, przetwarzanie tekstów, arkusze kalkulacyjne, bazy danych, grafika menedżerska i/lub prezentacyjna, usługi w sieciach informatycznych, pozyskiwanie i przetwarzanie informacji - powinny stanowić co najmniej odpowiednio dobrany podzbiór informacji zawartych w modułach wymaganych do uzyskania Europejskiego Certyfikatu Umiejętności Komputerowych (ECDL - European Computer Driving Licence).

2. Programy nauczania powinny zawierać treści humanistyczne w wymiarze nie mniejszym niż 60 godzin, którym należy przypisać nie mniej niż 3 punkty ECTS.

3. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu ochrony własności intelektualnej, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii.

4. Przynajmniej 50 % zajęć powinny stanowić seminaria, ćwiczenia lub konwersatoria.

5. Student otrzymuje 10 punktów ECTS za przygotowanie do egzaminu dyplomowego (w tym także za przygotowanie pracy dyplomowej, jeśli przewiduje ją program nauczania).

B.

 STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia drugiego stopnia trwają nie krócej niż 4 semestry. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 800. Liczba punktów ECTS nie powinna być mniejsza niż 120.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent powinien posiadać pogłębioną wiedzę z zakresu zagadnień społeczno-psychologicznych oraz umiejętności konfrontowania jej z elementami rzeczywistości wpływającej na stan bezpieczeństwa wewnętrznego. Powinien posiadać umiejętności abstrakcyjnego pojmowania idei bezpieczeństwa oraz wyboru konkretnego i optymalnego w danych warunkach sposobu postępowania. Powinien umieć uwzględniać ryzyko i przewidywać skutki podejmowanych decyzji. Powinien umieć: rozwiązywać złożone problemy zawodowe, kierować i kreatywnie uczestniczyć w pracy zespołowej oraz kierować zespołami ludzkimi. Powinien potrafić uzasadnić podjęte działania (decyzje), a jednocześnie umieć ponieść odpowiedzialność za działania niewłaściwe. Absolwent powinien być przygotowany do pracy na kierowniczych stanowiskach w administracji publicznej, w szczególności w jednostkach organizacyjnych służb państwowych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo wewnętrzne. Absolwent powinien być przygotowany do podjęcia studiów trzeciego stopnia (doktoranckich).

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH9011
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH22528
Razem31539

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

9011
1. Filozofii bezpieczeństwa30
2. Strategii bezpieczeństwa wewnętrznego30
3. Komunikacji społecznej15
4. Psychologii społecznej15
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

22528
1. Historii bezpieczeństwa wewnętrznego w Polsce
2. Ochrony ludności i obrony cywilnej
3. Zarządzania systemami bezpieczeństwa wewnętrznego
4. Współczesnych zagrożeń terroryzmem
5. Strategii zapobiegania przestępczości
6. Pozarządowych form bezpieczeństwa
7. Ochrony przed czynnikami masowego rażenia
8. Metodologii badań nad bezpieczeństwem
9. Kontroli i audytu w zakresie bezpieczeństwa
10. Zarządzania jakością w instytucjach odpowiedzialnych za bezpieczeństwo wewnętrzne

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie filozofii bezpieczeństwa

Treści kształcenia: Pojęcie, struktura i funkcje filozofii - szczególnie filozofii bezpieczeństwa. Współczesne kierunki rozwoju filozofii a problematyka bezpieczeństwa świata. Bezpieczeństwo w filozofii starożytnej. Filozofia bezpieczeństwa w okresie średniowiecza. Odrodzeniowe koncepcje bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo jako wartość systemów filozofii XVII i XVIII wieku. Miejsce filozofii bezpieczeństwa we współczesnych koncepcjach filozoficznych i społecznych. Filozofia bezpieczeństwa strukturalnego i personalnego wobec zagrożeń XXI wieku.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia rozwoju myśli ludzkiej i jej naukowego ujmowania w kontekście bezpieczeństwa; rozumienia zmieniającego się historycznie przedmiotu i zakresu refleksji filozoficznej nad bezpieczeństwem; określania współczesnych kierunków filozoficznych; rozumienia znaczenia bezpieczeństwa dla rozwoju cywilizacji; analizowania, uogólniania i wartościowania ludzkich poglądów w relacji do rzeczywistości.

2. Kształcenie w zakresie strategii bezpieczeństwa wewnętrznego

Treści kształcenia: Geneza, istota i zakres strategii bezpieczeństwa. Analiza i prognozowanie zagrożeń dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Strategie przeciwdziałania zagrożeniom bezpieczeństwa i porządku publicznego na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym. Wymóg współpracy z podmiotami działającymi na rzecz bezpieczeństwa i porządku publicznego. Koordynacja współpracy międzynarodowej w zakresie bezpieczeństwa i porządku publicznego. Procesy wdrożeniowe strategii bezpieczeństwa wewnętrznego. Przywództwo i edukacja strategiczna społeczeństwa w tworzeniu bezpieczeństwa wewnętrznego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia założeń strategii bezpieczeństwa wewnętrznego Rzeczypospolitej Polskiej, NATO i Unii Europejskiej; definiowania misji, funkcji i zadań systemów bezpieczeństwa wewnętrznego; kierowania i zarządzania systemami bezpieczeństwa wewnętrznego; identyfikowania współzależności między elementami systemu bezpieczeństwa wewnętrznego; rozumienia znaczenia przywództwa i edukacji strategicznej w bezpieczeństwie wewnętrznym.

3. Kształcenie w zakresie komunikacji społecznej

Treści kształcenia: Komunikacja społeczna jako ważny element relacji urzędnika z petentem. Komunikacja społeczna w obrębie instytucji. Komunikacja interpersonalna w pracy przełożonego. Wizerunek instytucji w społeczeństwie. Administracja publiczna a środki masowego przekazu.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: porozumiewania się z petentami; porozumiewania się w kontaktach wewnątrzorganizacyjnych; tworzenia klimatu sprzyjającego efektywnej realizacji zadań; kreowania wizerunku instytucji; kontaktowania się ze środkami masowego przekazu.

4. Kształcenie w zakresie psychologii społecznej

Treści kształcenia: Uwarunkowania interakcji międzyludzkich. Wpływ osobowości i sytuacji na zachowania społeczne. Atrakcyjność społeczna. Zachowania prospołeczne.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: określania uwarunkowań interakcji międzyludzkich; rozumienia wpływu osobowości i sytuacji na zachowania społeczne; określania czynników wpływających na atrakcyjność społeczną; stymulowania zachowań prospołecznych.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie historii bezpieczeństwa wewnętrznego w Polsce

Treści kształcenia: Organizacja bezpieczeństwa i porządku publicznego w I Rzeczypospolitej (do 1795 roku). Organizacja i działalność służb policyjnych na ziemiach polskich w latach 1795 - 1918. Polskie organizacje bezpieczeństwa w okresie I wojny światowej. Unifikacja służb policyjnych w latach 1918 - 1922. Struktura, zasady funkcjonowania oraz rola i miejsce Policji Państwowej w systemie polityczno-prawnym Polski w latach 1919-1939. Losy policjantów polskich po 1 września 1939 roku. Policja Polska w Generalnym Gubernatorstwie. Działalność Milicji Obywatelskiej na tle dziejów społecznych Polski powojennej. Zmiany w funkcjonowaniu organów porządku publicznego po 1990 roku.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: analizowania dziejów organów policyjnych i systemu bezpieczeństwa wewnętrznego na ziemiach polskich; rozumienia roli i miejsca instytucji policyjnych w systemie prawno-politycznym i w rozwoju społecznym Polski; formułowania sądów na temat historycznych i współczesnych organów i instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo wewnętrzne; stymulowania postaw patriotycznych oraz ofiarności obywatelskiej i ogólnoludzkiej.

2. Kształcenie w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej

Treści kształcenia: Prawne i organizacyjne aspekty ochrony ludności, mienia i dóbr kultury. Identyfikacja i analiza zagrożeń - zarządzanie w sytuacjach kryzysowych. Zadania i kompetencje organów administracji publicznej w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej. Międzynarodowe prawo humanitarne w zakresie ochrony ludności i dóbr kultury. Współdziałanie służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i porządek publiczny. Obrona Cywilna - organizacja, sposoby i zasady osiągania gotowości. Ochrona infrastruktury krytycznej. Obieg informacji i kontakty z mediami - rola w sytuacjach kryzysowych. Zadania wynikające z zobowiązań sojuszniczych, ratyfikowanych umów i konwencji międzynarodowych w zakresie zarządzania kryzysowego, ratownictwa, ochrony ludności, planowania cywilnego oraz ochrony infrastruktury krytycznej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: stosowania przepisów prawa z zakresu ochrony ludności i zarządzania kryzysowego; identyfikowania i analizowania zagrożeń; podejmowania zadań z zakresu ochrony ludności; pełnienia kompetencji władzy publicznej w zakresie ochrony ludności; kierowania działaniami na rzecz ochrony ludności.

3. Kształcenie w zakresie zarządzania systemami bezpieczeństwa wewnętrznego

Treści kształcenia: Koncepcje i cechy zarządzania strategicznego. Istota i typologia strategii oraz zarządzania strategicznego. Czynniki wewnętrzne i zewnętrzne w zarządzaniu strategicznym. Analiza SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities and Threats). Modele zarządzania strategicznego. Kierowanie w okresie zmian i rozwoju organizacji. Zarządzanie strategiczne. Zarządzanie marketingowe. Ewolucja systemów zarządzania jakością w Europie Zachodniej, USA i Japonii. Systemy zapewniania jakości w organizacji. Tworzenie i dokumentowanie systemu zarządzania jakością w organizacji. Certyfikaty i akredytacje.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wykorzystywania nowoczesnych systemów zarządzania; porównywania i wyboru najbardziej efektywnej metody zarządzania; identyfikowania własnej organizacji w systemie innych organizacji; szacowania potencjału organizacji; dokonywania analizy strategicznej; kierowania organizacją z perspektywy strategicznej uwzględniającej dynamikę zmian otoczenia oraz aspekty prawnopolityczne, ekonomiczne, socjo-kulturowe i technologiczne; rozumienia i wykorzystywania podstawowej wiedzy z zakresu zarządzania jakością.

4. Kształcenie w zakresie współczesnych zagrożeń terroryzmem

Treści kształcenia: Idee terroryzmu i strategie działalności terrorystycznej. Finansowanie terroryzmu. Współczesne zagrożenia bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej w kontekście zagrożeń terrorystycznych. Rola i zadania podmiotów systemu bezpieczeństwa państwa w działaniach antyterrorystycznych. Międzynarodowa współpraca w zakresie walki z terroryzmem. Koordynacja działań ratowniczych w przypadku katastrof naturalnych oraz awarii technicznych będących skutkiem ataku terrorystycznego. Działania antyterrorystyczne w wypadku incydentu z udziałem zakładników.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozpoznawania i identyfikowania współczesnych zagrożeń terrorystycznych; rozpoznawania źródeł finansowania terroryzmu; określania zadań podmiotów bezpieczeństwa w działaniach antyterrorystycznych; rozumienia zasad i zakresu współpracy międzynarodowej w działaniach antyterrorystycznych; koordynowania działań służb ratowniczych w przypadku aktów terrorystycznych.

5. Kształcenie w zakresie strategii zapobiegania przestępczości

Treści kształcenia: Geneza i modele zapobiegania przestępczości. Europejskie strategie zapobiegania przestępczości. Rządowe i narodowe strategie zapobiegania przestępczości. Regionalne strategie zapobiegania przestępczości.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia genezy zapobiegania przestępczości; definiowania europejskich, rządowych i narodowych strategii zapobiegania przestępczości; działania zgodnego z regionalnymi strategiami zapobiegania przestępczości.

6. Kształcenie w zakresie pozarządowych form bezpieczeństwa

Treści kształcenia: Społeczeństwo obywatelskie w demokracji. Organizacje pozarządowe w państwie demokratycznym. Międzynarodowe organizacje pozarządowe - misje, funkcje, zadania. Typy organizacji pozarządowych w Polsce. Potencjał i rola organizacji pozarządowych w zapewnianiu bezpieczeństwa wewnętrznego. Współpraca organizacji pozarządowych z administracją rządową i samorządową. Współpraca organizacji pozarządowych z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych i podległymi mu służbami.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia idei społeczeństwa obywatelskiego; identyfikowania organizacji pozarządowych; definiowania potencjału i roli organizacji pozarządowych w bezpieczeństwie wewnętrznym państwa; uczestniczenia we współpracy organizacji pozarządowych z administracją publiczną i ze służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo wewnętrzne.

7. Kształcenie w zakresie ochrony przed czynnikami masowego rażenia

Treści kształcenia: Charakterystyka zagrożeń radiacyjnych, chemicznych i epidemicznych. Elementy bezpieczeństwa jądrowego, chemicznego i epidemicznego. Wykrywanie, ratownictwo i działanie administracji publicznej w przypadkach skażeń radiacyjnych. Wykrywanie, ratownictwo i działanie administracji publicznej w przypadkach skażeń chemicznych. Charakterystyka chorób zakaźnych. Działanie administracji publicznej w przypadkach epidemii. Środki ochrony przed skażeniami i zakażeniami.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: identyfikowania zagrożeń radiacyjnych, chemicznych i epidemicznych; inicjowania działań ratowniczych; definiowania zadań i kompetencji administracji publicznej w przypadkach skażeń radiacyjnych i chemicznych oraz epidemii; wykorzystywania środków ochrony przed skażeniami i zakażeniami.

8. Kształcenie w zakresie metodologii badań nad bezpieczeństwem

Treści kształcenia: Nauka a wiedza. Prawa i teorie naukowe. Założenia i ograniczenia badawcze. Bezpieczeństwo jako dziedzina badań naukowych. Metodologiczne uwarunkowania badań nad bezpieczeństwem. Metody badań. Złożoność i wielowymiarowość badań nad bezpieczeństwem. Opracowywanie i wykorzystywanie wyników badań.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia bezpieczeństwa jako wieloaspektowego obszaru badawczego; poszukiwania, opisywania i opracowywania źródeł w procesie badań nad bezpieczeństwem; korzystania z modeli i metod badań nad bezpieczeństwem; kształtowania i rozwijania własnego warsztatu badawczego.

9. Kształcenie w zakresie kontroli i audytu w zakresie bezpieczeństwa

Treści kształcenia: Pojęcie nadzoru i kontroli. Rodzaje kontroli w administracji publicznej. Systemy kontroli administracji. Kontrola w ujęciu procesowym. Systemy kontroli wewnętrznej. Audyt wewnętrzny - rys historyczny, cele, podstawy prawne, definicje. Różnice między audytem wewnętrznym i zewnętrznym. Zarządzanie ryzykiem w systemie audytu wewnętrznego. Kontrola i audyt w Unii Europejskiej. Instytucje audytu i kontroli finansowej funduszy Unii Europejskiej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia podstawowych pojęć z zakresu nadzoru i kontroli w administracji publicznej; określania systemów i rodzajów kontroli; rozumienia podstaw prawnych i celów audytu wewnętrznego; rozróżniania audytu wewnętrznego i zewnętrznego; zarządzania ryzykiem; rozumienia zasad kontroli i audytu w Unii Europejskiej; opracowywania planu audytu wewnętrznego.

10. Kształcenie w zakresie zarządzania jakością w instytucjach odpowiedzialnych za bezpieczeństwo wewnętrzne

Treści kształcenia: Pojęcie i definicje jakości. Koncepcje zarządzania jakością. Modele zarządzania jakością - Total Quality Management (TQM), European Foundation for Quality Management (EFQM). Systemy zarządzania jakością - International Organization for Standardization (ISO). Metody i techniki zarządzania jakością.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia podstawowych pojęć z zakresu zarządzania jakością; rozpoznawania modeli i systemów zarządzania jakością oraz ich wzajemnych relacji; stosowania metod i technik zarządzania jakością.

IV.

 INNE WYMAGANIA

1. Kształcenie na studiach drugiego stopnia mogą podjąć osoby, które zrealizowały i zaliczyły zajęcia obejmujące wszystkie treści podstawowe i kierunkowe przewidziane w standardach kształcenia dla studiów pierwszego stopnia kierunku bezpieczeństwo wewnętrzne.

2. Przynajmniej 50 % zajęć powinny stanowić seminaria, ćwiczenia lub konwersatoria.

3. Za przygotowanie pracy magisterskiej i przygotowanie do egzaminu dyplomowego student otrzymuje 20 punktów ECTS.

ZAŁĄCZNIK Nr  12

 Standardy kształcenia dla kierunku studiów:

Biologia

A.

 STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia pierwszego stopnia trwają nie krócej niż 6 semestrów. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 2.200. Liczba punktów ECTS (European Credit Transfer System) nie powinna być mniejsza niż 180.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent powinien posiadać wiedzę i umiejętności z zakresu ogólnych zagadnień biologii, oparte na podstawach nauk matematyczno-przyrodniczych. Zdobytą wiedzę i umiejętności powinien umieć wykorzystywać w pracy zawodowej z zachowaniem zasad prawnych i etycznych. Absolwent powinien posiadać umiejętności rozwiązywania problemów zawodowych, gromadzenia, przetwarzania oraz pisemnego i ustnego przekazywania informacji, a także pracy zespołowej. Powinien znać język obcy na poziomie biegłości B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy oraz umieć posługiwać się językiem specjalistycznym z zakresu biologii. Absolwent powinien być przygotowany do pracy w laboratoriach badawczych, kontrolnych i diagnostycznych w zakresie wykonywania podstawowej analityki oraz prowadzenia podstawowych prac badawczych wykorzystujących materiał biologiczny - w: przemyśle, administracji, placówkach ochrony przyrody oraz szkolnictwie - po ukończeniu specjalności nauczycielskiej (zgodnie ze standardami kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela). Absolwent powinien być przygotowany do obsługi aparatury badawczej, samodzielnego rozwijania umiejętności zawodowych oraz do podjęcia studiów drugiego stopnia.

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A.GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH21022
B.GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH67571
Razem88593

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

21022
1. Matematyki45
2. Fizyki i biofizyki45
3. Chemii120
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

67571
1. Biologii molekularnej i biotechnologii
2. Budowy, funkcji i rozwoju organizmów
3. Różnorodności i ewolucji organizmów
4. Biologii środowiskowej

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie matematyki

Treści kształcenia: Ciągi i szeregi liczbowe. Rachunek macierzowy. Równania i układy równań liniowych. Rachunek różniczkowy i całkowy funkcji jednej i wielu zmiennych -pochodna, pochodna cząstkowa, pochodna kierunkowa, różniczka zupełna funkcji wielu zmiennych, całki pojedyncze, całki wielokrotne. Rozwiązywanie równań różniczkowych. Podstawy rachunku prawdopodobieństwa - zdarzenia losowe i prawdopodobieństwo, jednowymiarowe zmienne losowe dyskretne i ciągłe oraz ich rozkłady, funkcja gęstości prawdopodobieństwa i dystrybuanta. Średnia arytmetyczna, geometryczna i harmoniczna. Mediana i wartość modalna. Wariancja, odchylenie standardowe i współczynnik zmienności. Błąd standardowy i przedział ufności. Testowanie hipotez o różnicach między średnimi i związkach między zmiennymi.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się metodami matematycznymi w biologii; opisu matematycznego zjawisk oraz procesów fizycznych i chemicznych w przyrodzie

2. Kształcenie w zakresie fizyki i biofizyki

Treści kształcenia: Podstawowe zjawiska i procesy fizyczne. Podstawy mechaniki klasycznej. Elementy termodynamiki fenomenologicznej - wymiana ciepła, kalorymetria. Grawitacja. Elementy akustyki. Elektryczne i magnetyczne właściwości materii. Metody pomiaru wielkości elektrycznych, w tym potencjałów elektrycznych w żywych organizmach. Fale elektromagnetyczne. Promieniowanie jonizujące i jego oddziaływanie z materią. Elementy optyki falowej i geometrycznej. Mikroskopia optyczna i elektronowa. Spektroskopia atomowa i molekularna. Elementy fizyki jądrowej. Magnetyczny rezonans jądrowy. Podstawy krystalografii. Spektroskopia.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zjawisk i procesów fizycznych w przyrodzie; pomiaru lub określania podstawowych wielkości fizycznych.

3. Kształcenie w zakresie chemii

Treści kształcenia: Podstawowe pojęcia i prawa chemii. Układ okresowy pierwiastków, konfiguracja elektronowa atomów. Wiązania chemiczne. Budowa cząsteczek. Stechiometria. Charakterystyka związków nieorganicznych, organicznych i kompleksowych. Rodzaje reakcji chemicznych. Fazy: gazowa, ciekła i stała. Roztwory - roztwory elektrolitów. Podstawy termodynamiki chemicznej. Równowaga chemiczna - równowagi w roztworach elektrolitów, równowagi kwasowo-zasadowe. Podstawy kinetyki chemicznej. Elektrochemia - ogniwa, elektroliza. Elementy chemii analitycznej. Gospodarowanie chemikaliami.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: opisu właściwości pierwiastków i związków chemicznych; opisu reakcji chemicznych za pomocą równań; wykonywania obliczeń chemicznych; wykonywania analiz ilościowych i jakościowych w zakresie niezbędnym do wyjaśniania zjawisk i procesów biologicznych; bezpiecznego postępowania z chemikaliami.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie biologii molekularnej i podstaw biotechnologii

Treści kształcenia: Molekularna organizacja komórki. Struktura i funkcje białek, kwasów nukleinowych, lipidów i węglowodanów. Budowa i funkcja enzymów. Metabolizm -lokalizacja, regulacja i integracja procesów komórkowych. Zaburzenia metabolizmu. Replikacja DNA. Mutacje i naprawa DNA. Rekombinacja genetyczna. Kod genetyczny. Ekspresja genów i jej regulacja. Metody analizy genetycznej. Chromosomowa teoria dziedziczenia. Dziedziczenie pozachromosomowe. Genomika i proteomika. Molekularne podstawy chorób dziedzicznych i nowotworowych. Inżynieria genetyczna i jej podstawowe narzędzia. Diagnostyka molekularna. Terapia genowa. Budowa i zróżnicowanie mikroorganizmów. Fizjologia drobnoustrojów. Wirusologia molekularna. Molekularne podstawy patogenezy mikroorganizmów. Molekularne i komórkowe podstawy odpowiedzi immunologicznej. Tolerancja i nadwrażliwość immunologiczna. Szczepienia i przeszczepy. Biotechnologia - wykorzystanie organizmów w medycynie, rolnictwie, przemyśle i ochronie środowiska. Organizmy modyfikowane genetycznie.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się podstawowymi technikami biochemicznymi, genetycznymi, mikrobiologicznymi i immunologicznymi; rozumienia molekularnych podstaw funkcjonowania organizmów prokariotycznych i eukariotycznych; rozumienia możliwości wykorzystywania materiału biologicznego w medycynie, rolnictwie, przemyśle i ochronie środowiska.

2. Kształcenie w zakresie budowy, funkcji i rozwoju organizmów

Treści kształcenia: Budowa i funkcjonowanie poszczególnych przedziałów komórkowych. Sygnalizacja wewnątrz i międzykomórkowa. Cykl komórkowy i jego regulacja. Podstawowe procesy fizjologiczne komórki. Metody stosowane w biologii komórki. Funkcjonalne układy tkankowe roślin i zwierząt. Biologia i regulacja rozwoju poszczególnych grup organizmów. Procesy fizjologiczne organizmów roślinnych i zwierzęcych. Współdziałanie i regulacja procesów fizjologicznych. Struktura i funkcja organizmu, a przystosowanie do środowiska. Metody badań in vivo i in vitro. Anatomia funkcjonalna człowieka.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia podstawowych zagadnień dotyczących struktury i funkcji komórki; rozumienia mechanizmów podstawowych procesów życiowych organizmów na różnych poziomach organizacji; stosowania elementarnych technik biologii eksperymentalnej; rozumienia budowy anatomicznej człowieka.

3. Kształcenie w zakresie różnorodności i ewolucji organizmów

Treści kształcenia: Rola i zadania systematyki (taksonomii). Zasady współczesnej nomenklatury biologicznej. Źródła danych i sposoby ich interpretacji w taksonomii. Podstawy systematyki fenetycznej, kladystycznej i ewolucyjnej. Taksonomia molekularna. Główne hipotezy i teorie pochodzenia roślin plechowych i osiowych. Przegląd systematyczny głównych linii rozwojowych roślin. Polifiletyczny charakter glonów. Pochodzenie i główne kierunki rozwojowe roślin lądowych. Stopnie organizacyjne i ich przegląd systematyczny, ze szczególnym uwzględnieniem roślin nasiennych. Budowa i biologia grzybów. Formy troficzne. Mikoryza, endofity, grzyby lichenizowane. Rola grzybów w ekosystemie. Mikologia stosowana. Organizacja komórki pierwotniaków. Przegląd systematyczny pierwotniaków. Teorie pochodzenia tkankowców. Rodzaje symetrii. Gąbki i jamochłony, powstanie Bilateralia. Przegląd typów Metazoa w aspekcie ewolucyjnym. Powstanie strunowców. Przegląd systematyczny kręgowców.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia głównych mechanizmów i tendencji w ewolucji roślin i zwierząt; charakteryzowania roślin korzystając ze źródeł monograficznych; rozpoznawania typów i ważniejszych gromad zwierząt.

4. Kształcenie w zakresie biologii środowiskowej

Treści kształcenia: Struktura i rozwój biosfery - teorie powstania i ciągłości życia na Ziemi. Cykl hydrologiczny. Cyrkulacja atmosferyczna. Produkcja i dekompozycja materii organicznej w środowisku wodnym i lądowym. Depozyty materii organicznej. Cykl węgla, azotu, fosforu, siarki i żelaza. Procesy redoks w biosferze. Bilans energetyczny biosfery. Warunki geologiczne, geochemiczne i klimatyczne a różnorodność i struktura biomów. Trwałość układów przyrodniczych w czasie i przestrzeni. Ekologia jako dziedzina nauk przyrodniczych. Poziomy organizacji systemów ekologicznych. Organizmy a środowisko. Bioenergetyka organizmów. Tolerancja ekologiczna. Adaptacje. Nisza ekologiczna. Rozrodczość, śmiertelność, migracje. Struktura wiekowa, płciowa i socjalna populacji. Strategie życiowe. Dynamika liczebności. Regulacja liczebności. Interakcje między gatunkami. Biocenoza. Sukcesja ekologiczna. Ekosystem. Mechanizmy ewolucji -molekularne podstawy ewolucji, dobór naturalny, genetyka populacji: prawo Hardy'ego i Weinberga, równowaga mutacyjno-selekcyjna, współdziałanie dryfu i doboru, zegar molekularny, dobór naturalny i sztuczny w przypadku cech ilościowych. Ewolucja i utrzymywanie się rozrodu płciowego. Systemy kojarzeń i dobór płciowy. Konflikty wewnątrz genomu. Ewolucja altruizmu biologicznego. Specjacja i radiacje przystosowawcze. Wymieranie gatunków i wielkie wymierania. Prawidłowości makroewolucji. Ochrona przyrody i środowiska - podstawy prawne. Organizacja ochrony przyrody i środowiska w Polsce i Unii Europejskiej. Ochrona gatunkowa i obszarowa. Ochrona różnorodności genetycznej, gatunkowej i biocenotycznej. Strategia ochrony przyrody. Formy eksploatacji środowiska. Degradacja wód, gleb i atmosfery. Monitoring środowiska. Stan środowiska a wzrost gospodarczy. Gospodarowanie zasobami naturalnymi. Strategia zrównoważonego rozwoju. Etyka ochrony przyrody i środowiska.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia podstawowych procesów ekologicznych na poziomie populacji, ekosystemów i biosfery; rozumienia procesu ewolucji; rozumienia problemów ochrony przyrody i środowiska.

IV.

 PRAKTYKI

Praktyki powinny trwać nie krócej niż 3 tygodnie.

Zasady i formę odbywania praktyk ustala jednostka uczelni prowadząca kształcenie.

V.

 INNE WYMAGANIA

1. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu wychowania fizycznego - w wymiarze 60 godzin, którym można przypisać do 2 punktów ECTS; języków obcych - w wymiarze 120 godzin, którym należy przypisać 5 punktów ECTS; technologii informacyjnej - w wymiarze 30 godzin, którym należy przypisać 2 punkty ECTS. Treści kształcenia w zakresie technologii informacyjnej: podstawy technik informatycznych, przetwarzanie tekstów, arkusze kalkulacyjne, bazy danych, grafika menedżerska i/lub prezentacyjna, usługi w sieciach informatycznych, pozyskiwanie i przetwarzanie informacji - powinny stanowić co najmniej odpowiednio dobrany podzbiór informacji zawartych w modułach wymaganych do uzyskania Europejskiego Certyfikatu Umiejętności Komputerowych (ECDL - European Computer Driving Licence).

2. Programy nauczania powinny zawierać treści humanistyczne, z zakresu ekonomii lub inne poszerzające wiedzę humanistyczną w wymiarze nie mniejszym niż 60 godzin, którym przypisać należy nie mniej niż 3 punkty ECTS.

3. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu ochrony własności intelektualnej, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii.

4. Przynajmniej 60 % zajęć powinny stanowić seminaria, ćwiczenia audytoryjne, laboratoryjne lub zajęcia terenowe - ostatnie w wymiarze nie mniejszym niż 120 godzin.

5. Student otrzymuje 10 punktów ECTS za przygotowanie do egzaminu dyplomowego (w tym także za przygotowanie pracy dyplomowej, jeśli przewiduje ją program nauczania).

B.

 STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia drugiego stopnia trwają nie krócej niż 4 semestry. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 1.000. Liczba punktów ECTS nie powinna być mniejsza niż 120.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent powinien posiadać rozszerzoną - w stosunku do studiów pierwszego stopnia -wiedzę z zakresu biologii oraz biegłość w wybranej specjalności. Powinien dysponować wiedzą teoretyczną, pozwalającą na opis i wyjaśnianie procesów oraz zjawisk zachodzących w przyrodzie, a także wiedzą specjalistyczną z zakresu objętego programem nauczania. Zgodnie z posiadaną wiedzą i umiejętnościami uzyskanymi podczas studiów absolwent powinien być przygotowany do pracy w: instytutach naukowo-badawczych oraz laboratoriach badawczych, kontrolnych i diagnostycznych w zakresie podstawowej analityki i podstawowych prac badawczych wykorzystujących materiał biologiczny; przemyśle; administracji; placówkach ochrony przyrody oraz szkolnictwie - po ukończenia specjalności nauczycielskiej (zgodnie ze standardami kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela). Absolwent powinien być przygotowany do obsługi aparatury badawczej, samodzielnego rozwijania umiejętności zawodowych oraz do podjęcia studiów trzeciego stopnia (doktoranckich).

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH758
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH12012
Razem19520

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

758
1. Metodologii nauk przyrodniczych30
2. Metod statystycznych w biologii30
3. Bioetyki15
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

12012
1. Technik mikroskopowych
2. Metod kultur in vitro
3. Paleobiologii
4. Technik rekonstrukcji filogenezy
5. Bioinformatyki
6. Ekologii roślin
7. Hydrobiologii
8. Technik znakowania cząsteczek biologicznych
9. Ekologii ewolucyjnej
10. Biologii wybranych grup organizmów
11. Endokrynologii
12. Biogeografii
13. Genetyki człowieka

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie metodologii nauk przyrodniczych

Treści kształcenia: Wprowadzenie do teorii poznania. Spór o uniwersalia - realizm pojęciowy skrajny i umiarkowany, klasyczna i współczesna postać tego sporu. Spór o istnienie typów ontologicznych. Zagadnienie prawdy. Porządek argumentacyjny w nauce - interpretacja, uzasadnianie, uznawanie. Struktura i funkcje nauki. Rodzaje pytań. Wyjaśnianie. Nauka jako działalność modelująca rzeczywistość. Zagadnienia rozwoju nauki - logika czy historia rozwoju. Struktura teorii i powiązania metodologiczne w biologii.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia filozoficznych uwarunkowań wiedzy przyrodniczej; posługiwania się argumentacją teoretyczną (filozoficzną); formułowania krytyki; rozumienia miejsca i roli procedur sprawdzających.

2. Kształcenie w zakresie metod statystycznych w biologii

Treści kształcenia: Statystyka jako narzędzie badawcze nauk przyrodniczych. Populacja generalna a próba. Średnie i miary rozproszenia. Weryfikowanie hipotez za pomocą rozkładu dwumianowego i normalnego. Przedziały ufności dla średnich. Testy parametryczne i nieparametryczne różnic między średnimi. Testy chi kwadrat. Najważniejsze układy eksperymentalne w biologii. Statystyczna analiza wyników - ANOVA, ANCOVA. Układy czynnikowe i hierarchiczne. Układy z powtarzanymi pomiarami oraz ich kombinacje. Efekty ustalone i losowe. Badanie zależności między zmiennymi - analiza regresji i korelacji.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: prawidłowego planowania eksperymentu; posługiwania się metodami statystyki matematycznej w analizie danych doświadczalnych i obserwacji terenowych.

3. Kształcenie w zakresie bioetyki

Treści kształcenia: Źródła norm etycznych w odniesieniu do zwierząt. Tezy etyki. Eutanazja zwierząt. Problemy etyczne związane z: hodowlą komórek i tkanek in vitro - w tym komórek macierzystych - transplantacją, inżynierią genetyczną, zwierzętami transgenicznymi, badaniami nad ludzkim genomem, geotechnologią, zapłodnieniem in vitro, bankami spermy, magazynowaniem zarodków. Etyka ochrony gatunków, przyrody, środowiska i własności intelektualnej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia i stosowania norm etycznych w pracy zawodowej biologa.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie technik mikroskopowych

Treści kształcenia: Mikroskopia elektronowa transmisyjna i skaningowa. Typy mikroskopów optycznych, układów optycznych i technik oświetlenia obiektu. Rodzaje preparatów mikroskopowych. Techniki utrwalania i barwienia. Autoradiografia. Rodzaje reakcji cyto- i histochemicznych. Techniki cyto- i histochemii powinowactwa. Hybrydyzacja in situ. Lokalizacja komórkowa, w tym z użyciem genów reporterowych. Mikroskopia konfokalna. Komputerowa analiza obrazu.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia wiedzy teoretycznej z zakresu technik mikroskopowych; przeprowadzania eksperymentów z użyciem mikroskopów.

2. Kształcenie w zakresie metod kultur in vitro

Treści kształcenia: Eliminowanie wirusów i bakterii roślinnych poprzez kultury merystemów wierzchołkowych pędów oraz termo- i chemioterapię. Regulacja hormonalna w mikrorozmnażaniu. Wykorzystywanie zmienności somaklonalnej w ulepszaniu cech roślin. Fitochemiczne podstawy uzyskiwania pierwotnych i wtórnych metabolitów. Uzyskiwanie roślin haploidalnych do dalszych prac hodowlanych (dihaploidy). Pokonywanie barier niekrzyżowalności poprzez zapylanie i zapładnianie in vitro. Kultury dojrzałych i niedojrzałych zarodków mieszańcowych. Hybrydyzacja somatyczna.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia podstawowych metod hodowli in vitro; przeprowadzania specjalistycznych prac eksperymentalnych; stymulowania organogenezy poprzez dobór proporcji regulatorów wzrostu.

3. Kształcenie w zakresie paleobiologii

Treści kształcenia: Zapis kopalny - fosylizacja, charakter i niepełność zapisu. Metody badań populacji kopalnych. Problem gatunku w paleontologii. Pozyskiwanie i oznaczanie skamieniałości. Morfologia teoretyczna i funkcjonalna. Biostratygrafia. Paleoekologia -rekonstrukcja trybu życia, warunków życia, środowisk. Tempo ewolucji, masowe wymierania, trendy filetyczne i filogenetyczne. Zmiany klimatu w dziejach Ziemi. Tektonika płyt. Dzieje życia na Ziemi - prekambr, fauny ediakaryjskie, eksplozja kambryjska, powstanie typów świata zwierzęcego, wkroczenie życia na lądy, rewolucja mezozoiczna, ewolucja roślin lądowych, radiacja kręgowców, powstanie człowieka, zlodowacenia.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zalet i ograniczeń zapisu kopalnego, tendencji i mechanizmów rozwoju życia na Ziemi; wykorzystywania danych paleontologicznych w wyjaśnianiu współczesnej różnorodności biologicznej.

4. Kształcenie w zakresie technik rekonstrukcji filogenezy

Treści kształcenia: Koncepcje gatunku, naturalność klasyfikacji, mono-, orto-, para- i polifiletyzm. Taksonomia klasyczna, ewolucyjna, fenetyczna i filogenetyczna. Cechy -homologie i homoplazje, polaryzacja, serie transformacyjne, homologia dla cech molekularnych. Techniki analizy fenetycznej. Analiza filogenetyczna - drzewa ultrametryczne i addytywne, algorytm a model, kryteria optymalizacji, metody algorytmiczne, odległości, maksymalizacja wiarygodności, metoda redukcjonistyczna, techniki Bayesowskie. Problem znalezienia najlepszego drzewa, błędy i wiarygodność rekonstrukcji, wnioskowanie z więcej niż jednego zestawu danych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zasad działania, wad i zalet podstawowych metod analizy fenetycznej i filogenetycznej; rekonstruowania filogenezy na podstawie zestawu danych morfologicznych oraz sekwencji DNA i białek.

5. Kształcenie w zakresie bioinformatyki

Treści kształcenia: Wprowadzenie do baz danych i metod analizy porównawczej sekwencji i struktur makrocząsteczek biologicznych - DNA, RNA, białek. Bioinformatyka kwasów nukleinowych. Bioinformatyka białek.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: korzystania z publicznie dostępnych baz danych sekwencji i struktur; posługiwania się metodami przeszukiwania sekwencji i struktur; posługiwania się programami do wizualizacji i manipulacji zestawami sekwencji - nukleotydowych, aminokwasowych.

6. Kształcenie w zakresie ekologii roślin

Treści kształcenia: Adaptacje roślin do warunków środowiska. Historie i strategie życia. Struktura, dynamika i demografia populacji. Populacyjna struktura roślinności. Procesy ekologiczne na poziomie osobnika, populacji i fitocenozy. Koegzystencja roślin z innymi organizmami. Fitocenoza jako strukturalny i funkcjonalny składnik ekosystemu. Metody wyróżniania i klasyfikowania jednostek roślinności. Bioindykacyjna rola gatunków i jednostek roślinności w ocenie stanu środowiska przyrodniczego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia podstawowych procesów ekologicznych z udziałem roślin i roślinności.

7. Kształcenie w zakresie hydrobiologii

Treści kształcenia: Fizyczne i chemiczne właściwości środowiska wodnego. Typologia środowisk wodnych. Wpływ czynników fizycznych, chemicznych i antropogenicznych na strukturę biocenoz. Znaczenie rozpuszczonej w wodzie materii organicznej. Przegląd podstawowych grup organizmów i ich funkcji w ekosystemach wodnych. Sieci troficzne makro- i mikroorganizmów. Wpływ drapieżników na strukturę i funkcję ekosystemów wodnych. Biomanipulacja. Rewitalizacja biocenoz i ochrona ekosystemów wodnych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zjawisk i procesów w biocenozach i ekosystemach wodnych; oceny środowisk wodnych na podstawie struktury biocenoz.

8. Kształcenie w zakresie technik znakowania cząsteczek biologicznych

Treści kształcenia: Izotopowe metody znakowania kwasów nukleinowych, białek, lipidów, węglowodanów i innych substancji biologicznie czynnych. Nieizotopowe techniki znakowania makrocząsteczek biologicznych. Znakowanie in vivo i in vitro. Markery poszczególnych organelli komórkowych. Metody detekcji sygnałów po znakowaniu cząsteczek biologicznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: stosowania różnorodnych technik znakowania cząsteczek biologicznych; planowania doświadczeń biologicznych wymagających znakowania cząsteczek; analizy danych uzyskanych po doświadczalnym znakowaniu cząsteczek biologicznych.

9. Kształcenie w zakresie ekologii ewolucyjnej

Treści kształcenia: Definicje adaptacji, dostosowania, czynnika bezpośredniego i ultymatywnego. Krytyka koncepcji doboru gatunku i doboru grupowego. Dobór krewniaczy i dostosowanie włączne. Teoria kooperacji. Optymalizacja ewolucyjna. Ewolucja strategii życiowych. Ewolucja płciowości i dobór płciowy. Ewolucyjne aspekty regulacji wielkości populacji. Starzenie organizmów jako problem ewolucyjny.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia problemów z pogranicza ekologii i ewolucji; posługiwania się modelami matematycznymi do badania zagadnień z zakresu ekologii ewolucyjnej.

10. Kształcenie w zakresie biologii wybranych grup organizmów

Treści kształcenia: Morfologiczne, anatomiczne i fizjologiczne przystosowanie organizmów do określonych warunków środowiska. Ekologiczne grupy organizmów wyróżnione na podstawie podobieństw cech przystosowawczych. Wybrane czynniki środowiskowe kształtujące określony typ morfologiczny i metaboliczny organizmów, ich warunki bytowania i rozmieszczenia.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: analizy struktury i funkcji organizmu w zależności od poziomu organizacji i warunków bytowania; wyróżniania grup organizmów na podstawie ich cech biologicznych.

11. Kształcenie w zakresie endokrynologii

Treści kształcenia: Mechanizm działania hormonów. Struktura i czynności układu podwzgórzowo-przysadkowego. Hormony kory i rdzenia nadnerczy - wytwarzanie, uwalnianie, biologiczne działanie i inaktywacja. Regulacja hormonalna w warunkach stresowych. Hormony gruczołu tarczycowego. Regulacja hormonalna gospodarki węglowodanowej oraz wapniowo-fosforanowej. Melatonina i rytmy biologiczne. Steroidogeneza w jajnikach i jądrach. Hormony tkankowe, czynniki wzrostu, neuropeptydy.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia mechanizmów działania hormonów i ich roli w organizmie; oznaczania stężeń hormonów białkowych i steroidowych w płynach ustrojowych.

12. Kształcenie w zakresie biogeografii

Treści kształcenia: Sposoby rozprzestrzeniania się (dyspersji) roślin i zwierząt. Migracja, kolonizacja, ekspansja, inwazja. Wpływ czynników środowiskowych na rozmieszczenie roślin i zwierząt. Zasięgi geograficzne - kształt, wielkość, dynamika. Strefy klimatyczno-roślinne kuli ziemskiej. Kryteria wyróżniania jednostek fito- i zoogeograficznych. Flora i fauna głównych biomów świata. Kształtowanie się współczesnej szaty roślinnej i fauny Polski. Metody badania flory i fauny regionalnej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia mechanizmów kształtowania się zasięgów roślin i zwierząt; określania prawidłowości rozmieszczenia roślin i zwierząt na Ziemi; charakteryzowania najważniejszych jednostek biogeograficznych świata.

13. Kształcenie w zakresie genetyki człowieka

Treści kształcenia: Budowa genomu człowieka. Metody badań stosowane w genetyce człowieka - różnice w stosunku do metod używanych w genetyce innych organizmów. Molekularne podstawy zaburzeń genetycznych u człowieka - metody ich wykrywania. Występowanie chorób genetycznych człowieka w różnych populacjach. Możliwości leczenia chorób genetycznych. Różnorodne praktyczne zastosowania metod genetyki molekularnej człowieka - zapłodnienie in vitro, diagnostyka prenatalna, medycyna sądowa.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia specyfiki genomu człowieka i metod stosowanych w genetyce człowieka; rozumienia przyczyn zaburzeń genetycznych człowieka i możliwości ich leczenia; praktycznego wykorzystywania genetyki molekularnej człowieka.

IV.

 INNE WYMAGANIA

1. Powinny być realizowane wszystkie treści podstawowe oraz treści kierunkowe z co najmniej czterech zakresów kształcenia.

2. Przynajmniej 60 % zajęć powinny stanowić ćwiczenia audytoryjne, laboratoryjne lub terenowe.

3. Za przygotowanie pracy magisterskiej i przygotowanie do egzaminu dyplomowego student otrzymuje 20 punktów ECTS.

ZAŁĄCZNIK Nr  13

 Standardy kształcenia dla kierunku studiów:

Biotechnologia

A.

 STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia licencjackie trwają nie krócej niż 6 semestrów. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 2.200. Liczba punktów ECTS (European Credit Transfer System) nie powinna być mniejsza niż 180.

Studia inżynierskie trwają nie krócej niż 7 semestrów. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 2.500. Liczba punktów ECTS nie powinna być mniejsza niż 210.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent jest przygotowany do sprawnego poruszania się na styku technologii i współczesnych metod biologii eksperymentalnej oraz do podejmowania zadań o charakterze interdyscyplinarnym wymagających współpracy ze specjalistami z innych dziedzin. Absolwent powinien znać język obcy na poziomie biegłości B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy oraz umieć posługiwać się językiem specjalistycznym z zakresu biotechnologii. Absolwent studiów licencjackich powinien być przygotowany do: pracy w przemyśle biotechnologicznym i przemysłach pokrewnych; pracy w laboratoriach badawczych, kontrolnych i diagnostycznych; wykonywania podstawowej analityki i podstawowych prac badawczych z użyciem materiału biologicznego; obsługi aparatury badawczej i/lub urządzeń technologicznych oraz samodzielnego rozwijania własnych umiejętności zawodowych. Absolwent studiów inżynierskich powinien być przygotowany do: pracy w przemyśle biotechnologicznym i przemysłach pokrewnych; pracy w laboratoriach badawczych, kontrolnych i diagnostycznych; wykonywania podstawowej analityki i podstawowych prac badawczych z użyciem materiału biologicznego; wykorzystania urządzeń technologicznych i aparatury badawczej; prowadzenia procesów biotechnologicznych oraz samodzielnego rozwijania własnych umiejętności zawodowych. Absolwent powinien być przygotowany do podjęcia studiów drugiego stopnia.

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
Studia
licencjackieinżynierskie
godzinyECTSgodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH3303539037
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH5706060058
Razem9009599095

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

Studia
licencjackieinżynierskie
godzinyECTSgodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

3303539037
1. Matematyki90150
2. Fizyki i biofizyki9090
3. Chemii150150
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

5706060058
1. Biologii eksperymentalnej
2. Biologicznych aspektów biotechnologii
3. Technologicznych aspektów biotechnologii

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie matematyki

Treści kształcenia: Ciągi i szeregi liczbowe. Funkcje jednej i wielu zmiennych - właściwości. Funkcje elementarne. Rachunek różniczkowy i całkowy funkcji jednej i wielu zmiennych. Rozwiązywanie równań różniczkowych. Rachunek macierzowy - rozwiązywanie układów równań liniowych. Rachunek prawdopodobieństwa i statystyka.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wykorzystania narzędzi matematycznych do opisu zjawisk i procesów fizycznych, chemicznych i biologicznych.

2. Kształcenie w zakresie fizyki i biofizyki

Treści kształcenia: Elementy fizyki i biofizyki niezbędne do zrozumienia i ilościowego opisu zjawisk występujących w organizmach i ich tkankach, komórkach i organellach. Metody fizyczne wykorzystywane w badaniach biologicznych. Mechanika i termodynamika klasyczna. Elektryczne i magnetyczne właściwości materii. Optyczne właściwości materii. Fizyczne podstawy procesów biologicznych. Zastosowanie metod fizycznych do badania organizmów i procesów biologicznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zjawisk i procesów fizycznych w przyrodzie; wykonywania pomiarów; określania podstawowych wielkości fizycznych; wykorzystywania praw przyrody w technice i życiu codziennym.

3. Kształcenie w zakresie chemii

Treści kształcenia: Budowa materii. Rodzaje wiązań chemicznych i oddziaływań między cząsteczkowych. Termodynamika i kinetyka chemiczna. Równowagi fazowe. Elektrochemia. Zjawiska powierzchniowe. Sorpcja. Elementy chemii analitycznej - klasycznej i instrumentalnej. Budowa, właściwości i przemiany związków organicznych. Podstawowe techniki laboratoryjne stosowane w syntezie organicznej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: opisu okresowych właściwości pierwiastków i prostych połączeń chemicznych; opisu właściwości i reaktywności związków nieorganicznych; pomiaru lub wyznaczania wielkości fizykochemicznych; interpretacji i opisu fenomenologicznego właściwości fizykochemicznych; wykonywania analiz ilościowych i jakościowych w zakresie niezbędnym w biotechnologii; posługiwania się metodami racjonalnej syntezy organicznej; korzystania z metod instrumentalnych w ustalaniu budowy i zachowania związków organicznych.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie biologii eksperymentalnej

Treści kształcenia: Podstawy biochemiczne, molekularne i komórkowe funkcjonowania organizmów. Integracja danych dostarczanych z poszczególnych obszarów biologii eksperymentalnej w zakresie hierarchicznej organizacji procesów biologicznych, w tym zależności struktura-funkcja na różnych poziomach organizacyjnych: makrocząsteczek (kwasów nukleinowych, białek, polisacharydów, lipidów), komórek (organizacji strukturalnej komórek i ich funkcji), tkanek i organizmów. Zasady przekazywania i wyrażania (ekspresji) informacji genetycznej i jej przekształcania w układ trójwymiarowych, współpracujących ze sobą cząsteczek. Analiza porównawcza. Analiza procesów molekularnych w organizmach prokariotycznych i eukariotycznych. Podstawowe mechanizmy regulacji procesów rozwojowych i fizjologicznych organizmów żywych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia biochemicznych, molekularnych i komórkowych podstaw funkcjonowania organizmów; pracy doświadczalnej w naukach biologicznych.

2. Kształcenie w zakresie biologicznych aspektów biotechnologii

Treści kształcenia: Izolacja, identyfikacja i określanie właściwości pojedynczych substancji biologicznie aktywnych. Właściwości enzymów i możliwości ich wykorzystania do prowadzenia procesów biotechnologicznych - analiza i przygotowanie do zastosowań przemysłowych i medycznych. Techniki molekularne i technologie wykorzystywane w badaniach materiału genetycznego: PCR, klonowanie i sekwencjonowanie DNA, analizy genowe i genomowe. Mikroorganizmy o znaczeniu przemysłowym. Techniki sterowania metabolizmem komórkowym u różnych organizmów.

Dodatkowo na studiach licencjackich: projektowanie i wykonywanie manipulacji na materiale genetycznym. Wykorzystywanie danych molekularnych w badaniach biologicznych i medycznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia możliwości wykorzystania materiału biologicznego w biotechnologii - od pojedynczych cząsteczek, poprzez kompleksy cząsteczki, makrocząsteczki do organizmów jednokomórkowych i wielokomórkowych; stosowania podstawowych technik eksperymentalnych i laboratoryjnych biologii molekularnej.

3. Kształcenie w zakresie technologicznych aspektów biotechnologii

Treści kształcenia: Elementy mechaniki płynów i reologii. Wpływ warunków hydrodynamicznych na żywe komórki. Inżynieria bioreaktorów - metody bilansowania procesów biochemicznych, kinetyka przemian w bioreaktorach, procesy transportowe (wymiany ciepła i masy) przebiegające w bioreaktorach. Procesy rozdzielania i oczyszczania produktów biotechnologicznych - mechaniczne metody separacji zawiesin i dezintegracji komórek, ekstrakcja, destylacja z rektyfikacją, precypitacja i krystalizacja, sorpcja, techniki membranowe i chromatograficzne, suszenie materiałów biologicznych. Podstawowe aparaty i urządzenia stosowane w technologiach biochemicznych. Zasady organizacji produkcji biotechnologicznej i zapewniania jakości. Typowe technologie stosowane do otrzymywania bioproduktów - biomasy drobnoustrojów, alkoholi, kwasów organicznych, aminokwasów, enzymów, farmaceutyków. Biotechnologie ochrony środowiska - oczyszczanie ścieków i gazów, przetwarzania odpadów stałych, bioremediacja gruntów.

Dodatkowo na studiach inżynierskich: podstawy projektowania i rozwoju linii technologicznych. Powiększanie skali procesów.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: ilościowego opisu podstawowych procesów jednostkowych; wykorzystania technicznych i technologicznych aspektów biotechnologii.

IV.

 PRAKTYKI

Praktyki na studiach licencjackich i studiach inżynierskich powinny trwać nie krócej niż 4 tygodnie.

Zasady i formę odbywania praktyk ustala jednostka uczelni prowadząca kształcenie.

V.

 INNE WYMAGANIA

1. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu wychowania fizycznego - w wymiarze 60 godzin, którym można przypisać do 2 punktów ECTS; języków obcych - w wymiarze 120 godzin, którym należy przypisać 5 punktów ECTS; technologii informacyjnej - w wymiarze 30 godzin, którym należy przypisać 2 punkty ECTS. Treści kształcenia w zakresie technologii informacyjnej: podstawy technik informatycznych, przetwarzanie tekstów, arkusze kalkulacyjne, bazy danych, grafika menedżerska i/lub prezentacyjna, usługi w sieciach informatycznych, pozyskiwanie i przetwarzanie informacji - powinny stanowić co najmniej odpowiednio dobrany podzbiór informacji zawartych w modułach wymaganych do uzyskania Europejskiego Certyfikatu Umiejętności Komputerowych (ECDL - European Computer Driving Licence).

2. Programy nauczania powinny zawierać treści humanistyczne, z zakresu ekonomii lub inne poszerzające wiedzę ogólną w wymiarze nie mniejszym niż 60 godzin, którym należy przypisać nie mniej niż 3 punkty ECTS.

3. Programy nauczania dla studiów inżynierskich powinny przewidywać zajęcia z zakresu grafiki inżynierskiej.

4. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu ochrony własności intelektualnej, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii.

5. Przynajmniej 50 % zajęć powinny stanowić ćwiczenia audytoryjne, laboratoryjne lub projektowe.

6. Na studiach licencjackich student otrzymuje 10 punktów ECTS za przygotowanie do egzaminu dyplomowego (w tym także za przygotowanie pracy dyplomowej, jeśli przewiduje ją program nauczania).

7. Na studiach inżynierskich student otrzymuje 15 punktów ECTS za przygotowanie pracy dyplomowej (projektu inżynierskiego) i przygotowanie do egzaminu dyplomowego.

ZALECENIA

1. Wskazana jest znajomość języka angielskiego.

2. Przy tworzeniu programów nauczania na studiach inżynierskich mogą być stosowane kryteria FEANI (Fédération Européenne d'Associations Nationales d'Ingénieurs).

3. Zalecane jest prowadzenie zajęć z bioinformatyki, w zakresie pozwalającym na dokonywanie podstawowych analiz z użyciem ogólnie dostępnych narzędzi informatycznych.

B.

 STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia drugiego stopnia trwają nie krócej niż 4 semestry, gdy dotyczą absolwentów studiów licencjackich. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 1.000. Liczba punktów ECTS nie powinna być mniejsza niż 120.

Studia drugiego stopnia trwają nie krócej niż 3 semestry, gdy dotyczą absolwentów studiów inżynierskich. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 900. Liczba punktów ECTS nie powinna być mniejsza niż 90.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent powinien dysponować wiedzą teoretyczną pozwalającą na opis i wyjaśnienie procesów i zjawisk zachodzących w przyrodzie i życiu codziennym, a także wiedzą specjalistyczną z zakresu kierunku studiów. Absolwent powinien być przygotowany do: wykorzystania posiadanej wiedzy przy opracowywaniu i optymalizacji procesów biotechnologicznych; projektowania i prowadzenia procesów ukierunkowanych na otrzymanie produktów o pożądanych cechach; projektowania i prowadzenia eksperymentu oraz prowadzenia prac badawczych w zakresie biotechnologii. Absolwent powinien być przygotowany do pracy w: jednostkach zaplecza naukowo-badawczego przemysłu biotechnologicznego i przemysłów pokrewnych, laboratoriach badawczych, kontrolnych i diagnostycznych oraz jednostkach projektowych zajmujących się procesami biotechnologicznymi. Absolwent powinien mieć wpojone nawyki ustawicznego kształcenia i rozwoju zawodowego oraz być przygotowany do podejmowania wyzwań badawczych i podjęcia studiów trzeciego stopnia (doktoranckich).

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH303
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH12015
Razem15018

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

303
1. Metodologii pracy doświadczalnej30
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

12015
1. Ekologicznych, społecznych i ekonomicznych aspektów biotechnologii

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie metodologii pracy doświadczalnej

Treści kształcenia: Opracowanie hipotez wyjściowych. Planowanie eksperymentów.

Optymalizacja technik doświadczalnych. Opracowanie i weryfikacja danych doświadczalnych.

Przygotowanie danych do publikacji.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: samodzielnego planowania i prowadzenia prac doświadczalnych; opracowywania wyników doświadczalnych w formie nadającej się do publikacji.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie ekologicznych, społecznych i ekonomicznych aspektów biotechnologii

Treści kształcenia: Złożoność powiązań w ekosystemach. Ocena korzyści i zagrożeń wynikających z uwolnienia organizmów modyfikowanych genetycznie do środowiska. Etyczne aspekty manipulacji genetycznych i komórkowych. Formy i procedury ochrony własności intelektualnej i przemysłowej w zakresie biotechnologii. Systemy zarządzania jakością w biotechnologii i przemysłach pokrewnych. Ekonomiczne i organizacyjne zagadnienia biotechnologii.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia ekologicznych, ekonomicznych i społecznych uwarunkowań biotechnologii; oceny korzyści i ryzyka wykorzystywania biotechnologii; stosowania procedur ochrony intelektualnej; stosowania systemów zarządzania jakością w biotechnologii.

IV.

 INNE WYMAGANIA

1. Przynajmniej 50 % zajęć powinno być przeznaczone na ćwiczenia audytoryjne, laboratoryjne lub projektowe.

2. Za przygotowanie pracy magisterskiej i przygotowanie do egzaminu dyplomowego student otrzymuje 20 punktów ECTS.

ZALECENIA

Zalecane jest prowadzenie zajęć z bioinformatyki, w zakresie pozwalającym na dokonywanie złożonych operacji analitycznych z użyciem ogólnie dostępnych narzędzi informatycznych.

ZAŁĄCZNIK Nr  14

 Standardy kształcenia dla kierunku studiów:

Budownictwo

A.

 STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia pierwszego stopnia trwają nie krócej niż 7 semestrów. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 2.500. Liczba punktów ECTS (European Credit Transfer System) nie powinna być mniejsza niż 210.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent posiada wiedzę z zakresu: wykonawstwa obiektów budownictwa mieszkaniowego, komunalnego, przemysłowego i komunikacyjnego; projektowania podstawowych obiektów i elementów budowlanych; technologii i organizacji budownictwa; kierowania zespołami i firmą budowlaną; wytwarzania, doboru i stosowania materiałów budowlanych oraz technik komputerowych i nowoczesnych technologii w praktyce inżynierskiej. Absolwent jest przygotowany do: kierowania wykonawstwem wszystkich typów obiektów budowlanych; współudziału w projektowaniu obiektów użyteczności publicznej, przemysłowych i komunikacyjnych; organizowania produkcji elementów budowlanych; nadzoru wykonawstwa budowlanego oraz ustawicznego samokształcenia i doskonalenia zawodowego. Absolwent jest przygotowany do pracy w: przedsiębiorstwach wykonawczych; nadzorze budowlanym; wytwórniach betonu i elementów budowlanych; przemyśle materiałów budowlanych oraz jednostkach administracji państwowej i samorządowej związanych z budownictwem i architekturą. Absolwent powinien znać język obcy na poziomie biegłości B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy oraz posiadać umiejętności posługiwania się językiem specjalistycznym z zakresu kierunku studiów. Absolwent jest przygotowany do podjęcia studiów drugiego stopnia.

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH31531
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH66064
Razem97595

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

31531
1. Matematyki120
2. Fizyki45
3. Chemii45
4. Geologii30
5. Mechaniki teoretycznej45
6. Metod obliczeniowych30
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

66064
1. Geometrii wykreślnej i rysunku technicznego
2. Geodezji
3. Materiałów budowlanych
4. Wytrzymałości materiałów
5. Mechaniki budowli
6. Budownictwa ogólnego
7. Mechaniki gruntów
8. Fundamentowania
9. Konstrukcji betonowych
10. Konstrukcji metalowych
11. Instalacji budowlanych
12. Budownictwa komunikacyjnego
13. Fizyki budowli
14. Hydrauliki i hydrologii
15. Organizacji produkcji budowlanej
16. Technologii robót budowlanych
17. Kierowania procesem inwestycyjnym
18. Ekonomiki budownictwa

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie matematyki

Treści kształcenia: Funkcje jednej zmiennej - pochodne, przebieg zmienności, całka nieoznaczona, całka oznaczona, całki niewłaściwe, całkowanie przez części i przez podstawianie, twierdzenia o wartości średniej, twierdzenie Taylora, szeregi. Funkcje wielu zmiennych - ekstrema, całki podwójne i potrójne, całka krzywoliniowa, całka powierzchniowa, twierdzenie Gaussa. Równania różniczkowe zwyczajne. Równania różniczkowe pierwszego i drugiego rzędu. Układy równań różniczkowych liniowych. Liczby zespolone. Rachunek macierzowy. Wyznacznik. Macierz osobliwa. Macierz odwrotna. Rozwiązywanie układów równań liniowych. Wartości i wektory własne macierzy symetrycznej. Elementy geometrii analitycznej. Rachunek prawdopodobieństwa. Zmienne losowe - ich rozkłady i parametry. Statystyka stosowana. Estymacja parametrów, parametryczne i nieparametryczne testy istotności, korelacja i regresja.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia podstawowych zagadnień analizy matematycznej, geometrii analitycznej, rachunku prawdopodobieństwa i statystyki; stosowania całek pojedynczych i wielokrotnych w geometrii i technice; rozwiązywania układów równań liniowych i równań różniczkowych zwyczajnych; opracowywania wyników badań i testowanie hipotez statystycznych.

2. Kształcenie w zakresie fizyki

Treści kształcenia: Właściwości stanów skupienia materii. Podstawy mechaniki klasycznej. Elementy termodynamiki fenomenologicznej. Mechanizmy transportu energii i ciepła, izolacyjność termiczna. Elementy hydromechaniki. Grawitacja. Elementy akustyki. Elektryczne i magnetyczne właściwości materii. Elektryczność. Fale elektromagnetyczne. Budowa atomu i jądra atomowego. Elementy mechaniki kwantowej. Kwantowa natura materii i energii. Poziomy energetyczne, model pasmowy ciał stałych. Promieniotwórczość naturalna i sztuczna. Elementy fizyki jądrowej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wykonywania pomiaru podstawowych wielkości fizycznych; rozumienia podstawowych zjawisk i procesów fizycznych występujących w budownictwie; wykorzystywania praw przyrody w technice i życiu codziennym.

3. Kształcenie w zakresie chemii

Treści kształcenia: Budowa i właściwości gazów, cieczy i ciał stałych. Siły spójności tworzyw jednorodnych i niejednorodnych. Podstawy termodynamiki i kinetyki chemicznej. Fizykochemia wody. Układy koloidalne - otrzymywanie, właściwości, trwałość. Podział i zastosowania emulsji. Zjawiska powierzchniowe - ich znaczenie w budownictwie. Reakcje chemiczne ze szczególnym uwzględnieniem reakcji hydratacji i hydrolizy. Chemia mineralnych materiałów budowlanych ze szczególnym uwzględnieniem materiałów wiążących. Chemia tworzyw sztucznych i tworzyw bitumicznych. Procesy korozji tworzyw cementowych. Chemia metali - procesy korozji.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: opisu właściwości stanów materii; rozumienia podstawowych procesów chemicznych mających znaczenie w budownictwie; bezpiecznego stosowania materiałów budowlanych oraz postępowania z materiałami budowlanymi; selekcji i utylizacji odpadów materiałowych w budownictwie.

4. Kształcenie w zakresie geologii

Treści kształcenia: Budowa Ziemi. Podstawowe procesy geologiczne. Powstawanie gruntów - erozja, procesy eoliczne, działalność lodowca, aktywność sejsmiczna. Podstawowe pojęcia z mineralogii i petrografii, ze szczególnym uwzględnieniem elementów najbardziej istotnych dla inżynierów budownictwa. Rozpoznawanie minerałów i skał. Zagadnienia tektoniki. Czytanie map geologicznych. Przekroje geologiczne na podstawie map geologicznych. Elementy prawa geologicznego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: oceny stratygrafii i litologii terenu; identyfikowania budowy geologicznej terenu w szerokim kontekście geologicznym; rozumienia procesów geologicznych, które uformowały teren i które mają wpływ na jego właściwości.

5. Kształcenie w zakresie mechaniki teoretycznej

Treści kształcenia: Modele ciał w mechanice. Siła i jej odwzorowanie. Pewniki mechaniki klasycznej. Moment siły względem punktu i osi. Równoważność par sił. Składanie par sił. Redukcja układów sił. Oś centralna, skrętnik. Pojęcie wypadkowej i równowagi sił. Przypadki szczególne równowagi i redukcji sił. Stopnie swobody układu materialnego. Modele więzów - ich oddziaływanie. Siły czynne i bierne. Układy statycznie wyznaczalne. Przeguby w układach prętowych. Redukcja wewnętrzna w układach prętowych. Kratownice płaskie. Wyznaczanie sił w prętach kratownicy. Zjawisko tarcia. Prawa tarcia suchego. Problem tarcia w zastosowaniach inżynierskich. Ruch punktu i bryły sztywnej. Ruch złożony. Dynamika punktu, układu punktów materialnych i bryły sztywnej. Drgania własne, wymuszone, tłumione. Energia kinetyczna, energia potencjalna, zasada zachowania energii mechanicznej. Zasada prac przygotowanych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: przygotowywania schematów konstrukcji prętowych; identyfikowania konstrukcji statycznie wyznaczalnych i przesztywnionych; budowania układów równań równowagi i wyznaczania reakcji w konstrukcjach kratowych, belkowych i ramowych; przewidywania występowania obciążeń dynamicznych i zjawiska rezonansu; stosowania praw dynamiki do analizy ruchu układów punktów materialnych i brył sztywnych.

6. Kształcenie w zakresie metod obliczeniowych

Treści kształcenia: Modelowanie matematyczne - sformułowanie lokalne i globalne. Aproksymacja i interpolacja. Klasyczna metoda różnic skończonych. Metody przybliżonych rozwiązań zagadnień mechaniki - metoda Ritza i residuów ważonych. Podstawy metody elementów skończonych dla ustrojów prętowych i zadań dwuwymiarowych - ustalony przepływ ciepła, płaski stan naprężenia.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia teoretycznych podstaw metod aproksymacyjnych; stosowania algorytmu metody elementów skończonych dla rozwiązywania zagadnień stacjonarnych; stosowania programów wykorzystujących metody elementów skończonych.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie geometrii wykreślnej i rysunku technicznego

Treści kształcenia: Metody odwzorowania i restytucji elementów przestrzeni. Wielościany, bryły i powierzchnie w kształtowaniu obiektów budowlanych. Geometria przekryć budowlanych. Zagadnienia inżynierskie związane z ukształtowaniem terenu. Aksonometria jako rysunek poglądowy w formie szkicu odręcznego. Rysunek architektoniczno-budowlany i konstrukcyjny na bazie podstaw rysunku technicznego. Zastosowanie programów CAD (Computer Aided Design) w opracowaniu graficznym przygotowywanych szkicowo tematów. Stosowanie technik komputerowych w opracowywaniu dokumentacji budowlanej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: stosowania metod rzutowania w praktyce inżynierskiej; przygotowywania rysunków architektoniczno-budowlanych oraz konstrukcyjnych metodą tradycyjną z uwzględnieniem zarysu elementu głównego, opisów oraz wymiarowania; przygotowywania dwuwymiarowych rysunków architektoniczno-budowlanych oraz konstrukcyjnych z zastosowaniem programów komputerowego wspomagania projektowania (CAD); odczytywania informacji zawartych w archiwalnych rysunkach architektoniczno-budowlanych oraz konstrukcyjnych wykonanych metodą tradycyjną i z użyciem CAD.

2. Kształcenie w zakresie geodezji

Treści kształcenia: Dokumentacja geodezyjna w budowlanym procesie inwestycyjnym. Prawo geodezyjne. Geodezyjne techniki pomiarowe. Aparatura geodezyjna: dalmierze, teodolity, niwelatory, GPS (Global Positioning System). Dokładność pomiaru. Układy współrzędnych. Mapa zasadnicza, mapa numeryczna, SIT (System Informacji o Terenie). Geodezyjne pomiary sytuacyjne, wysokościowe i realizacyjne. Pomiary inwentaryzacyjne - techniki pomiaru i prezentacji wyników.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: korzystania z geodezyjnych materiałów i dokumentacji przygotowanej w technologii tradycyjnej oraz w Systemie Informacji o Terenie; formułowania zadań geodezyjnych; wykorzystywania technik geodezyjnych w celu wykonania pomiaru długości, kątów oraz wyznaczenia różnic wysokości metodą niwelacji geometrycznej i trygonometrycznej; obliczenia powierzchni i objętości; oceny dokładności pomiaru.

3. Kształcenie w zakresie materiałów budowlanych

Treści kształcenia: Podstawowe informacje dotyczące normalizacji materiałów i wyrobów budowlanych. Ogólna klasyfikacja materiałów budowlanych. Metody badań. Trwałość materiałów budowlanych. Materiały kamienne. Ceramika budowlana. Drewno. Bitumy i materiały hydroizolacyjne. Materiały termoizolacyjne i do izolacji akustycznej. Metale. Materiały wiążące. Kruszywa. Podstawowe informacje o tworzywach sztucznych. Przegląd wyrobów budowlanych. Atestacja i kontrola jakości materiałów i wyrobów budowlanych. Cementy. Zaprawy budowlane. Podstawowe informacje dotyczące normalizacji i klasyfikacji betonów cementowych. Składniki betonów - ich rola. Właściwości mieszanki i betonu stwardniałego. Metody projektowania składu betonów. Podstawowe procesy technologiczne zachodzące w betonach. Kontrola jakości betonów.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia procesów zachodzących w materiałach budowlanych; stosowania materiałów budowlanych; kontroli jakości materiałów i wyrobów budowlanych.

4. Kształcenie w zakresie wytrzymałości materiałów

Treści kształcenia: Problem brzegowy liniowej teorii sprężystości. Charakterystyki geometryczne figur płaskich. Siły wewnętrzne w układach prętowych. Proste przypadki wytrzymałościowe - zginanie ukośne, mimośrodowe rozciąganie, zginanie z udziałem sił poprzecznych. Obliczanie ugięć belek. Energia sprężysta. Niesprężyste właściwości materiałów, plastyczność. Hipotezy wytrzymałościowe. Stateczność pręta prostego. Nośność graniczna przekrojów pręta i układów prętowych. Elementy mechaniki prętów cienkościennych. Laboratoryjne badania materiałów.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wyznaczania sił wewnętrznych w układach prętowych; identyfikowania przypadków wytrzymałościowych; wymiarowania przekrojów prętów ze względu na stan graniczny nośności i użytkowania; rozumienia różnicy między wymiarowaniem w stanie sprężystym i w plastycznym stanie granicznym; analizowania stateczności konstrukcji i jej elementów.

5. Kształcenie w zakresie mechaniki budowli

Treści kształcenia: Układy prętowe statycznie wyznaczalne - siły przekrojowe, linie wpływu. Zasada prac przygotowanych. Zasada wzajemności prac. Obliczanie przemieszczeń układów statycznie wyznaczalnych. Analiza statycznie niewyznaczalnych układów prętowych - metoda sił i metoda przemieszczeń. Stateczność układów prętowych. Wyznaczanie obciążeń krytycznych. Teoria drugiego rzędu. Dynamika układów prętowych o skończonej liczbie stopni swobody.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wyznaczania i wykorzystywania w projektowaniu linii wpływu wielkości statycznych; rozwiązywania statycznie niewyznaczalnych układów prętowych i oceny wyników obliczeń; oceny stateczności układów prętowych.

6. Kształcenie w zakresie budownictwa ogólnego

Treści kształcenia: Elementy budynków i konstrukcji budowlanych. Układy konstrukcyjne - terminologia. Obciążenia konstrukcji - klasyfikacja, zasady ustalania, kombinacje obciążeń. Wymiarowanie i zasady konstruowania murów z elementów drobnowymiarowych. Ściany w budynkach - konstrukcja ścian w budynkach wykonanych w technologii tradycyjnej. Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie na podstawie przepisów wykonawczych do ustawy - Prawo Budowlane. Przenoszenie obciążeń poziomych przez ściany budynków wznoszonych w technologii tradycyjnej - sztywność przestrzenna budynków. Zasady doboru i wykonania przewodów kominowych w budynkach. Kryteria doboru i wymagania stawiane pionowym i poziomym przegrodom budowlanym. Konstrukcja i zasady kształtowania schodów. Stropy gęstożebrowe - zasady projektowania i konstruowania, kryteria doboru elementów. Dachy i stropodachy oraz balkony i tarasy w budynkach wykonywanych w technologii tradycyjnej - rodzaje konstrukcji, kształtowanie połaci dachowych, pokrycia, odprowadzanie wód opadowych. Kryteria doboru stolarki i ślusarki budowlanej. Dylatacje w budynkach wznoszonych metodami tradycyjnymi - zasady doboru i konstruowania. Konstrukcje drewniane w budownictwie mieszkaniowym i użyteczności publicznej. Wymiarowanie elementów z drewna litego i klejonego warstwowo. Wymiarowanie połączeń w konstrukcjach drewnianych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: stosowania przepisów technicznych i kryteriów doboru elementów konstrukcyjnych i izolacji w budynkach wznoszonych w technologii tradycyjnej; projektowania stropu, ścian i dachu w budynkach wykonywanych w technologii tradycyjnej; stosowania przepisów dotyczących utrzymania budynków mieszkalnych i użyteczności publicznej.

7. Kształcenie w zakresie mechaniki gruntów

Treści kształcenia: Elementy gruntoznawstwa. Podstawy teoretyczne mechaniki gruntów. Grunt jako ośrodek trójfazowy - szkielet mineralny, woda, gaz. Modele konstytutywne gruntów. Hipotezy wytrzymałościowe i mechanizmy niszczenia gruntów. Woda w gruncie, filtracja. Stany graniczne gruntów.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: identyfikowania podłoża i jego oceny z punktu widzenia posadowienia budowli; ustalania charakterystyk geotechnicznych gruntu; rozwiązywania prostych zadań inżynierskich; wyznaczania osiadania podłoża; sprawdzania stateczność skarp.

8. Kształcenie w zakresie fundamentowania

Treści kształcenia: Fundamentowanie bezpośrednie - kształtowanie fundamentu i jego wymiarowanie w relacji do rodzaju podłoża. Fundamentowanie głębokie. Pale. Technologie palowania. Studnie. Głębokie wykopy. Konstrukcje oporowe. Ścianki szczelne. Elementy budowli ziemnych. Nasypy. Odwodnienie. Techniki zbrojenia gruntu. Wzmacnianie gruntu. Wzmacnianie fundamentów.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: opracowywania koncepcji posadowienia budowli w zależności od rodzaju obiektu i warunków gruntowych; modelowania teoretycznego i wymiarowania konstrukcji fundamentowej.

9. Kształcenie w zakresie konstrukcji betonowych

Treści kształcenia: Zasady idealizacji geometrii, obciążeń i zachowania się konstrukcji pod obciążeniem. Beton jako materiał konstrukcyjny - wytrzymałość, odkształcalność doraźna i reologiczna. Stal zbrojeniowa - wytrzymałość obliczeniowa, odkształcalność. Współdziałanie betonu i zbrojenia - przyczepność, zakotwienie, naprężenia. Stan graniczny nośności - modele obliczeniowe, wpływ smukłości na nośność słupów. Stany graniczne użytkowalności - modele obliczeniowe, trwałość konstrukcji z betonu. Ogólne zasady konstruowania zbrojenia. Obliczanie i konstruowanie elementów budowlanych (belek, płyt, słupów, fundamentów) oraz budynków szkieletowych i halowych. Konstrukcje sprężone. Budownictwo przemysłowe.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia istoty konstrukcji betonowych; rozumienia nieliniowej charakterystyki konstrukcji betonowych; projektowania typowych elementów i konstrukcji betonowych; oceny stanu technicznego istniejących konstrukcji.

10. Kształcenie w zakresie konstrukcji metalowych

Treści kształcenia: Materiały i wyroby hutnicze. Zasady idealizacji geometrii, obciążeń i zachowania się konstrukcji pod obciążeniem. Połączenia spawane i na śruby. Nośność i wymiarowanie elementów i połączeń. Słupy. Belki pełnościenne - walcowane i złożone. Dachy. Stropy. Wiązary kratowe. Wiaty i hale. Konstrukcje zespolone - stalowo-betonowe. Ochrona antykorozyjna i antyogniowa konstrukcji.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: kształtowania i wymiarowania stalowych elementów konstrukcyjnych i ich połączeń; projektowania prostych konstrukcji budownictwa stalowego.

11. Kształcenie w zakresie instalacji budowlanych

Treści kształcenia: Instalacje elektryczne w budynku i na placu budowy. Instalacje alarmowe i sygnalizacyjne. Instalacje ogrzewcze - rozdział energii, systemy sterowania ogrzewaniem. Instalacje wodne w budynku, przyłączenia do wodociągu, ujęcia własne. Instalacje gazowe. Instalacje wentylacyjne. Instalacje hydrauliczne, odprowadzenie ścieków.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zasad działania budowlanych urządzeń instalacyjnych; projektowania typowych instalacji budowlanych.

12. Kształcenie w zakresie budownictwa komunikacyjnego

Treści kształcenia: Charakterystyka transportu lądowego. Elementy kształtowania i projektowania dróg kołowych. Nawierzchnia drogowa. Odwodnienie dróg. Elementy eksploatacji i utrzymania dróg. Komunikacja zbiorowa. Elementy inżynierii ruchu. Nawierzchnia kolejowa. Elementy drogi kolejowej. Komunikacyjne obiekty inżynierskie -mosty, wiadukty, estakady, przepusty, tunele.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: projektowania prostych obiektów komunikacyjnych; rozumienia zasad organizacji i nadzoru nad robotami budowlanymi związanymi z powstawaniem i utrzymaniem elementów infrastruktury komunikacyjnej.

13. Kształcenie w zakresie fizyki budowli

Treści kształcenia: Podstawowe pojęcia z zakresu fizyki cieplnej budowli. Transport ciepła i masy w materiałach budowlanych oraz w budynkach. Izolacyjność termiczna przegród i elementów budowlanych. Bilans cieplny budynku. Oświetlenie wnętrz budowlanych. Podstawowe pojęcia akustyki budowlanej. Izolacyjność akustyczna od dźwięków powietrznych i uderzeniowych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zjawisk fizycznych zachodzących w budynku i jego elementach; stosowania pojęć i metod z zakresu: teorii wymiany ciepła i masy w przegrodach budowlanych, komfortu cieplnego pomieszczeń budynku, bilansu energetycznego budynków mieszkalnych, oświetlenia pomieszczeń oraz akustyki.

14. Kształcenie w zakresie hydrauliki i hydrologii

Treści kształcenia: Elementy kinematyki płynów. Modele konstytutywne w mechanice płynów. Elementy hydrostatyki. Dynamiczne oddziaływanie płynu na ciało stałe. Ruch cieczy. Przepływ pod ciśnieniem. Ruch w korytach otwartych. Spiętrzenia. Światło mostów i przepustów. Ruch wód gruntowych. Rowy i studnie. Odwadnianie wykopów. Filtracja. Bilans wodny. Pomiary hydrometryczne. Stany rzek i przepływ w rzekach.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zjawisk z zakresu statycznego i dynamicznego oddziaływania płynu i budowli; projektowania sieci hydraulicznych; obliczania parametrów przepływu w korytach otwartych; rozumienia zasad kształtowania środowiska wodnego budowli.

15. Kształcenie w zakresie organizacji produkcji budowlanej

Treści kształcenia: Ewolucja metod zarządzania. Współczesne metody zarządzania. Podstawy zarządzania. Metody organizacji procesów budowlanych. Problemy rozdziału zasobów. Problemy lokalizacyjno-transportowe. Metody planowania budowy. Metody harmonogramowania robót budowlanych. Zagospodarowanie placu budowy. Bezpieczeństwo i ochrona zdrowia na budowie.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: identyfikowania ograniczeń robót; analizy, przygotowania i projektowania realizacji robót; organizowania budowy.

16. Kształcenie w zakresie technologii robót budowlanych

Treści kształcenia: Mechanizacja i automatyzacja procesów budowlanych. Technologia i organizacja transportu i robót ładunkowych. Technologia i organizacja robót ziemnych. Technologia i organizacja robót betonowych. Prefabrykacja. Montaż konstrukcji budowlanych. Technologia i organizacja robót wykończeniowych. Technologie systemowe w budownictwie. Technologia robót nawierzchniowych. Specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: analizy i doboru technologii robót; organizacji robót zgodnie z ich technologią; kierowania robotami zgodnie ze specyfikacją techniczną i obowiązującymi przepisami budowlanymi.

17. Kształcenie w zakresie kierowania procesem inwestycyjnym

Treści kształcenia: Proces inwestycyjny w budownictwie. Uczestnicy procesu inwestycyjnego. Zamawianie robót budowlanych i zarządzanie procesem inwestycyjnym. Systemy realizacji przedsięwzięć budowlanych. Kontrakty budowlane. Zarządzanie cyklem życia przedsięwzięcia budowlanego.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: kierowania procesem inwestycyjnym na jego różnych etapach; formułowania i negocjacji kontraktów budowlanych.

18. Kształcenie w zakresie ekonomiki budownictwa

Treści kształcenia: Analiza i rachunek kosztów w budownictwie. Metody oceny efektywności przedsięwzięć budowlanych. Metody i podstawy określania kosztów prac projektowych i kosztów robót budowlanych. Metody i podstawy kosztorysowania robót budowlanych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: planowania i monitorowania kosztów realizacyjnych; szacowania efektywności przedsięwzięć budowlanych; sporządzania kosztorysów budowlanych.

IV.

 PRAKTYKI

Praktyki powinny trwać nie krócej niż 8 tygodni.

Zasady i formę odbywania praktyk ustala jednostka uczelni prowadząca kształcenie.

V.

 INNE WYMAGANIA

1. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu wychowania fizycznego - w wymiarze 60 godzin, którym można przypisać do 2 punktów ECTS; języków obcych - w wymiarze 120 godzin, którym należy przypisać 5 punktów ECTS; technologii informacyjnej - w wymiarze 30 godzin, którym należy przypisać 2 punkty ECTS. Treści kształcenia w zakresie technologii informacyjnej: podstawy technik informatycznych, przetwarzanie tekstów, arkusze kalkulacyjne, bazy danych, grafika menedżerska i/lub prezentacyjna, usługi w sieciach informatycznych, pozyskiwanie i przetwarzanie informacji - powinny stanowić co najmniej odpowiednio dobrany podzbiór informacji zawartych w modułach wymaganych do uzyskania Europejskiego Certyfikatu Umiejętności Komputerowych (ECDL - European Computer Driving Licence).

2. Programy nauczania powinny obejmować treści humanistyczne w wymiarze nie mniejszym niż 60 godzin, którym przypisać należy nie mniej niż 3 punkty ECTS.

3. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu ochrony własności intelektualnej, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii.

4. Przynajmniej 50 % zajęć powinno być przeznaczone na ćwiczenia audytoryjne, laboratoryjne lub projektowe.

5. Za przygotowanie pracy dyplomowej (projektu inżynierskiego) i przygotowanie do egzaminu dyplomowego student otrzymuje 15 punktów ECTS.

ZALECENIA

Przy tworzeniu programów nauczania mogą być stosowane kryteria FEANI (Fédération Européenne d'Associations Nationales d'Ingénieurs).

B.

 STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia drugiego stopnia trwają nie krócej niż 3 semestry. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 900. Liczba punktów ECTS nie powinna być mniejsza niż 90.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent uzyskuje zaawansowaną wiedzę z zakresu: projektowania i wykonawstwa złożonych obiektów budownictwa mieszkaniowego, komunalnego, przemysłowego i komunikacyjnego; technologii i organizacji budownictwa; technik komputerowych i nowoczesnych technologii w praktyce inżynierskiej; doboru i stosowania materiałów budowlanych oraz kierowania zespołami i firmą budowlaną. Absolwent jest przygotowany do: rozwiązywania złożonych problemów projektowych, organizacyjnych i technologicznych; opracowywania i realizacji programów badawczych; podejmowania przedsięwzięć o zasięgu międzynarodowym; uczestniczenia w marketingu i promocji wyrobów budowlanych; kontynuacji edukacji i uczestniczenia w badaniach w dziedzinach związanych bezpośrednio z budownictwem i produkcją budowlaną; ustawicznego podnoszenia swych kwalifikacji i uzupełniania wiedzy oraz kierowania dużymi zespołami ludzkimi. Absolwent jest przygotowany do pracy w: biurach konstrukcyjno-projektowych; instytutach naukowo-badawczych i ośrodkach badawczo-rozwojowych oraz instytucjach zajmujących się poradnictwem i upowszechnianiem wiedzy z zakresu szeroko rozumianego budownictwa. Absolwent jest przygotowany do podjęcia studiów trzeciego stopnia (doktoranckich).

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH303
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH15015
Razem18018

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

303
1. Zaawansowanej matematyki30
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

15015
1. Teorii sprężystości i plastyczności
2. Metod komputerowych
3. Złożonych konstrukcji metalowych
4. Złożonych konstrukcji betonowych
5. Zarządzania przedsięwzięciami budowlanymi

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie zaawansowanej matematyki

Treści kształcenia: Równania różniczkowe cząstkowe - równania eliptyczne, paraboliczne i hiperboliczne. Zastosowania równań różniczkowych. Elementy rachunku wariacyjnego. Rachunek tensorowy. Transformacja i szeregi Fouriera.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: formułowania typowych zagadnień brzegowych i brzegowo-początkowych; posługiwania się rachunkiem tensorowym.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie teorii sprężystości i plastyczności

Treści kształcenia: Odkształcenia. Warunek zgodności odkształceń. Wektor naprężenia. Tensory naprężenia. Prawa zachowania masy, pędu, momentu pędu, energii. Uogólnione prawo Hooke'a. Izotropia. Techniczne parametry materiałowe. Równania Lamego. Naprężeniowe, przemieszczeniowe i mieszane zagadnienia brzegowe. Zasada prac przygotowanych. Twierdzenie o energii potencjalnej i komplementarnej. Jednoznaczność rozwiązań. Metoda Ritza. Płaski stan naprężenia, płaski stan odkształcenia. Teorie płyt cienkich. Materiał sprężysto-plastyczny. Potencjał plastyczności. Wzmocnienie materiału. Parametry wewnętrzne. Nośność graniczna.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia zachowania się tarcz i płyt w stanie sprężystym i sprężysto-plastycznym; rozumienia i analizy plastycznego stanu granicznego; formułowania problemu brzegowego odpowiadającego typowym zagadnieniom konstrukcji płyt i tarcz.

2. Kształcenie w zakresie metod komputerowych

Treści kształcenia: Podstawy matematyczne i modelowanie Metodą Elementów Skończonych (MES). Płytowe i powłokowe elementy skończone. Analiza problemów własnych wyboczenia i dynamiki. Całkowanie równań ruchu. Algorytm MES dla zagadnień nieliniowych. Koncepcje alternatywnych metod dyskretyzacyjnych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: rozumienia i stosowania zasad modelowania MES dla układów o dowolnej geometrii; rozumienia i stosowania algorytmów MES do rozwiązywania zaawansowanych zagadnień mechaniki konstrukcji; rozumienia i stosowania metod obliczeniowych współcześnie wykorzystywanych w praktyce inżynierskiej.

3. Kształcenie w zakresie złożonych konstrukcji metalowych

Treści kształcenia: Przekrycia strukturalne. Zbiorniki. Maszty. Szkieletowe budynki wysokie. Wieże. Estakady suwnicowe. Kominy stalowe.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: projektowania złożonych konstrukcji inżynierskich; identyfikowania problemów technicznych wymagających stosowania nietypowych metod analizy.

4. Kształcenie w zakresie złożonych konstrukcji betonowych

Treści kształcenia: Idealizacje nieliniowe zachowania się konstrukcji. Redystrybucja sił wewnętrznych. Obliczanie i konstruowanie tarcz, tarczownic, zbiorników, powłok. Konstrukcje sprężone. Konstrukcje w budownictwie przemysłowym.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: projektowania złożonych konstrukcji inżynierskich; identyfikowania problemów technicznych wymagających stosowania nietypowych metod analizy.

5. Kształcenie w zakresie zarządzania przedsięwzięciami budowlanymi

Treści kształcenia: Optymalizacja rozwiązań technologicznych i organizacyjnych. Metody podejmowania decyzji. Analiza ryzyka przedsięwzięć budowlanych. Optymalizacja harmonogramów budowlanych. Normowanie nakładów rzeczowych w budownictwie. Inteligentne systemy zarządzania w budownictwie. Niezawodność ciągów produkcyjnych. Zarządzanie operacyjne w budownictwie.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: analizy wariantowej rozwiązań technologicznych i organizacyjnych (analiza wariantów); analizy ryzyka i niepewności; zarządzania projektami.

IV.

 INNE WYMAGANIA

1. Co najmniej 50 % zajęć winno być przeznaczone na ćwiczenia audytoryjne, laboratoryjne lub projektowe.

2. Za przygotowanie pracy magisterskiej i przygotowanie do egzaminu dyplomowego student otrzymuje 20 punktów ECTS.

ZAŁĄCZNIK Nr  15

 Standardy kształcenia dla kierunku studiów:

Chemia

A.

 STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia licencjackie trwają nie krócej niż 6 semestrów. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 2.200. Liczba punktów ECTS nie powinna być mniejsza niż 180.

Studia inżynierskie trwają nie krócej niż 7 semestrów. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 2.500. Liczba punktów ECTS nie powinna być mniejsza niż 210.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Studia licencjackie

Absolwent studiów licencjackich powinien posiadać wiedzę i umiejętności z zakresu ogólnych zagadnień chemii, opartą na podstawach nauk matematyczno-przyrodniczych. W pracy zawodowej powinien umieć wykorzystywać zdobytą wiedzę i umiejętności oraz przestrzegać zasad etyki i przepisów prawa - w szczególności w zakresie otrzymywania, analizowania, charakteryzowania i bezpiecznego stosowania wyrobów chemicznych, postępowania z odpadami oraz promowania zrównoważonego rozwoju. Absolwent powinien posiadać umiejętności rozwiązywania problemów zawodowych, gromadzenia, przetwarzania oraz pisemnego i ustnego przekazywania informacji, a także pracy zespołowej.

Studia inżynierskie

Absolwent studiów inżynierskich powinien posiadać umiejętność posługiwania się wiedzą z zakresu podstawowych zagadnień chemii i technologii chemicznej, opartą na szerokich podstawach matematyki, nauk przyrodniczych i technicznych oraz korzystania z tej wiedzy w pracy zawodowej - w szczególności otrzymywania i bezpiecznego stosowania wyrobów chemicznych, postępowania z towarami zużytymi i odpadami, promowania zrównoważonego rozwoju, aktywnego uczestniczenia w pracy grupowej, kierowania zespołami ludzkimi wykonującymi zadania zlecone, posługiwania się literaturą fachową oraz przepisami prawnymi w zakresie działalności gospodarczej. Absolwent powinien znać podstawowe procesy technologiczne - w szczególności procesy przyjazne środowisku, a także posiadać umiejętność interpretacji i ilościowego opisu podstawowych zjawisk fizykochemicznych, prowadzenia prac laboratoryjnych oraz organizowania bezpiecznie i efektywnie działających stanowisk takiej pracy.

Absolwent studiów pierwszego stopnia powinien znać język obcy na poziomie biegłości B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy oraz umieć posługiwać się językiem specjalistycznym z zakresu chemii. Absolwent powinien być przygotowany do pracy w przemyśle chemicznym i przemysłach pokrewnych, drobnej wytwórczości, administracji oraz szkolnictwie - po ukończeniu specjalności nauczycielskiej (zgodnie ze standardami kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela). Absolwent powinien być przygotowany do podjęcia studiów drugiego stopnia.

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
Studia
licencjackieinżynierskie
godzinyECTSgodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH7207472074
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH90924024
Razem8108396098

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

Studia
licencjackieinżynierskie
godzinyECTSgodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

7207472074
1. Matematyki75120
2. Fizyki4560
3. Biochemii i biologii60
4. Chemii540540
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

90924024
1. Chemii materiałów
2. Chemii stosowanej i zarządzania chemikaliami
3. Technologii chemicznej
4. Aparatury i inżynierii chemicznej
5. Modelowania i projektowania procesów technologicznych

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie matematyki

Treści kształcenia: Ciągi i szeregi liczbowe. Rachunek różniczkowy funkcji jednej zmiennej (funkcje elementarne, ciągłość i granica funkcji, pochodna funkcji i jej zastosowania). Rachunek całkowy funkcji jednej zmiennej (całka oznaczona i nieoznaczona, metody obliczania całek, zastosowania całek oznaczonych). Liczby zespolone. Algebra liniowa: macierze, układy równań, wyznaczniki, wartości i wektory własne. Funkcje wielu zmiennych. Pochodna funkcji wielu zmiennych. Podstawy teorii równań różniczkowych. Elementy geometrii analitycznej. Elementy geometrii przestrzennej. Podstawy teorii grup. Szeregi Fouriera. Elementy rachunku prawdopodobieństwa i statystyki.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się metodami matematycznymi w chemii; opisu matematycznego zjawisk i procesów fizycznych oraz chemicznych; abstrakcyjnego rozumienia problemów z zakresu fizyki i chemii.

2. Kształcenie w zakresie fizyki

Treści kształcenia: Podstawy mechaniki klasycznej. Elementy hydromechaniki. Grawitacja. Drgania i fale w ośrodkach sprężystych. Elektryczne i magnetyczne właściwości materii. Elektryczność. Fale elektromagnetyczne. Polaryzacja, interferencja i dyfrakcja fal. Elementy optyki falowej i geometrycznej. Elementy akustyki. Elementy fizyki ciała stałego. Promieniotwórczość naturalna i sztuczna. Elementy fizyki jądrowej. Elementy kosmologii.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: pomiaru lub określania podstawowych wielkości fizycznych; rozumienia zjawisk i procesów fizycznych w przyrodzie; wykorzystywania praw przyrody w technice i życiu codziennym.

3. Kształcenie w zakresie biochemii i biologii

Treści kształcenia: Molekularne podłoże życia, teorie powstania życia na Ziemi. Poziomy organizacji życia - formy bezkomórkowe, komórki, tkanki, narządy. Organizmy jedno- i wielokomórkowe. Biologiczne pojęcie gatunku, procesy powstawania i wymierania gatunków. Budowa i fizjologia organizmów priokariotycznych i eukariotycznych. Budowa i funkcje błon biologicznych. Budowa oraz funkcje biologiczne białek, kwasów nukleinowych, lipidów i węglowodanów. Zależności między strukturą a funkcją biologiczną związków. Podstawowe szlaki metaboliczne. Fotosynteza i inne szlaki anaboliczne. Podstawy genetyki klasycznej, populacyjnej i molekularnej. Podstawy biotechnologii.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: opisu i interpretacji zjawisk i procesów zachodzących w przyrodzie ożywionej; opisu znaczenia makrocząsteczek w przyrodzie oraz ich właściwości w relacji do budowy; posługiwania się podstawowymi technikami biochemii; wykorzystania prostych procesów biologicznych w chemii i technice.

4. Kształcenie w zakresie chemii

Treści kształcenia: Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne. Budowa atomu, orbitale atomowe, konfiguracja elektronowa. Układ okresowy a właściwości pierwiastków. Wiązania chemiczne. Reakcje chemiczne - podstawowe rodzaje. Stany materii. Równowagi chemiczne i równowagi fazowe. Roztwory, równowagi kwasowo-zasadowe, jonowe i redoksowe. Klasyfikacja, budowa, właściwości, reaktywność i zastosowanie związków nieorganicznych. Oznaczalność i wykrywalność pierwiastków oraz substancji chemicznych. Pobieranie i przygotowywanie prób do analiz. Podstawy analizy jakościowej i ilościowej (rozdzielanie i identyfikacja wybranych jonów w roztworach, analiza grawimetryczna i wolumetryczna). Metody spektrofotometryczne, elektrochemiczne, chromatograficzne i spektroskopowe w analizie chemicznej. Statystyczne opracowanie wyników. Standaryzacja i ocena wiarygodności metod analitycznych. Nazewnictwo związków organicznych. Hybrydyzacja, typy wiązań, rezonans, aromatyczność, elektroujemność i polaryzacja wiązań. Wolne rodniki, karbokationy, karboaniony, karbeny. Izomeria. Analiza konformacyjna. Systematyka związków organicznych. Budowa, synteza, właściwości i zastosowania następujących klas związków organicznych: alkanów, cykloalkanów, alkenów, alkinów, dienów, węglowodorów aromatycznych, wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, dioksyn, związków halogenoorganicznych, związków metaloorganicznych, alkoholi, fenoli, eterów, aldehydów, ketonów, kwasów karboksylowych i ich pochodnych, amin, tlenowych zasad organicznych, organicznych związków siarki i fosforu, związków heterocyklicznych. Monosacharydy, disacharydy i polisacharydy oraz aminokwasy, peptydy, polipeptydy i kwasy nukleinowe. Stereochemia (chiralność, enancjomery, diastereoizomery, związki mezo). Typy i mechanizmy reakcji związków organicznych: addycja elektrofilowa do wiązań wielokrotnych, addycja nukleofilowa do grupy karbonylowej, substytucja rodnikowa i nukleofilowa w układach alifatycznych, substytucja elektrofilowa i nukleofilowa w układach aromatycznych (wpływ kierujący podstawników), eliminacja. Reakcje przegrupowania, izomeryzacji, dehydratacji, kondensacji, utleniania i redukcji. Reakcje pericykliczne. Elementy planowania syntezy organicznej. Metody analizy związków organicznych. Związki metaloorganiczne - otrzymywanie, budowa, właściwości, zastosowania. Podstawy termodynamiki chemicznej. Fenomenologiczna i molekularna interpretacja energii i entropii. Termochemia. Termodynamiczne kryteria równowagi, stała równowagi. Termodynamika roztworów. Termodynamika procesów nieodwracalnych. Funkcjonowanie przyrody na gruncie termodynamiki. Procesy destylacji, rektyfikacji, krystalizacji i ekstrakcji. Zjawiska powierzchniowe i transportu. Kinetyka chemiczna procesów prostych i złożonych. Teoria kompleksu aktywnego. Kataliza homo- i heterogeniczna. Podstawy elektrochemii. Korozja. Układy koloidalne. Elektryczne i magnetyczne właściwości substancji. Elementy fotochemii i radiochemii. Podstawy spektroskopii elektronowej, oscylacyjnej, Ramana, magnetycznego rezonansu jądrowego oraz spektrometrii mas. Stan krystaliczny. Elementy krystalografii geometrycznej. Podstawy chemii kwantowej. Rozwiązania równania Schrödingera dla atomu wodoru i jonu molekularnego H2+. Przybliżenie jednoelektronowe. Metoda Hartree-Focka. Metoda LCAO MO. Metody obliczeniowe chemii kwantowej. Zastosowania chemii kwantowej - optymalizacja geometrii, określanie właściwości fizykochemicznych i charakterystyk atomów oraz cząsteczek. Elementy termodynamiki statystycznej, określanie entropii i energii termicznej zbiorów cząsteczek.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: Posługiwania się terminologią i nomenklaturą chemiczną; opisu właściwości pierwiastków i związków chemicznych oraz stanów materii; syntezowania, oczyszczania, analizowania składu i określania struktury związków chemicznych z zastosowaniem metod klasycznych i instrumentalnych; opisu podstawowych typów reakcji chemicznych oraz ich mechanizmów; określania podstawowych właściwości oraz reaktywności związków nieorganicznych i organicznych w aspekcie termodynamicznym i kinetycznym; pomiaru lub wyznaczania wartości oraz oceny wiarygodności wielkości fizykochemicznych; przeprowadzania analizy statystycznej oraz oceny wiarygodności wyników oznaczeń; określania relacji między strukturą a reaktywnością połączeń chemicznych; interpretacji i opisu fenomenologicznego i molekularnego procesów i właściwości fizykochemicznych; wykorzystania podstawowych metod kwantowo-chemicznych do opisu właściwości, struktury i reaktywności układów chemicznych; bezpiecznego postępowania z chemikaliami oraz selekcji i utylizacji odpadów chemicznych.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie chemii materiałów

Treści kształcenia: Polimery - metody otrzymywania, budowa, właściwości i zastosowania. Żywice fenolowe, epoksydowe i poliestrowe. Polimery biodegradowalne. Elementy chemii supramolekuł. Materiały metaliczne, stopy - obróbka cieplna, korozja, erozja. Materiały ceramiczne, szkło - otrzymywanie, właściwości, stosowanie. Materiały specjalnego przeznaczenia.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się metodyką chemiczną w opisie budowy polimerów i innych materiałów; oceny cech i zachowania materiałów w relacji do ich budowy; oceny możliwości praktycznego wykorzystania materiałów oraz ich utylizacji - po wykorzystaniu.

2. Kształcenie w zakresie chemii stosowanej i zarządzania chemikaliami

Treści kształcenia: Koncepcja zrównoważonego rozwoju - chemia przyjazna człowiekowi i otoczeniu (zielona chemia). Zanieczyszczenia i ochrona powietrza. Uzdatnianie i wykorzystywanie wody do celów komunalnych, konsumpcyjnych i przemysłowych. Oczyszczanie ścieków. Zanieczyszczenia gleby, nawozy sztuczne, rekultywacja. Dodatki do produktów spożywczych. Odpady z gospodarstw domowych - segregacja, recykling, utylizacja, zagospodarowanie. Środki piorące i czyszczące - stosowanie, oddziaływanie na środowisko, utylizacja odpadów. Środki ochrony roślin - stosowanie, szkodliwość, zabezpieczenia w trakcie stosowania. Materiały budowlane, powłoki malarskie, paliwa, oleje, rozpuszczalniki - zabezpieczenia w trakcie stosowania, postępowanie z odpadami. Odnawialne źródła surowców i energii.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: stosowania zasad zrównoważonego rozwoju w życiu codziennym; racjonalnego i bezpiecznego stosowania chemikaliów i materiałów; racjonalnego korzystania z dóbr naturalnych i wytwarzanych przez człowieka; posługiwania się przepisami prawa w zakresie zarządzania chemikaliami.

3. Kształcenie w zakresie technologii chemicznej

Treści kształcenia: Fizykochemiczne podstawy procesów technologicznych. Zasady technologiczne. Kataliza przemysłowa. Schematy technologiczne. Surowce przemysłu chemicznego. Przegląd ważniejszych technologii chemicznych. Technologie materiałów specjalnego przeznaczenia. Technologie bezodpadowe. Wybrane procesy biotechnologiczne. Kryteria oceny jakości surowców i produktów przemysłu chemicznego i wytwórczości chemicznej. Wybrane metody i techniki analizy technicznej. Regulacje prawne w przemyśle chemicznym.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się wiedzą chemiczną w ocenie możliwości realizacji procesu w skali przemysłowej; doboru optymalnych surowców dla uzyskania określonego produktu; kontroli procesu przemysłowego oraz oceny jakości produktu; oceny możliwości utylizacji i zagospodarowania odpadów produkcyjnych - wskazania możliwości ograniczenia odpadów względnie zastosowania technologii bezodpadowej; doboru optymalnych - pod kątem przydatności i ceny - metod analitycznych; posługiwania się normami - krajowymi i międzynarodowymi - w zakresie techniki oznaczeń oraz oceny jakości i wartości surowców i towarów.

4. Kształcenie w zakresie aparatury i inżynierii chemicznej

Treści kształcenia: Operacje i aparatura do: przenoszenia ciepła, transportu gazów, cieczy i ciał stałych, rozdrabniania i przesiewania, mieszania, rozdzielania zawiesin, suszenia, rozdzielania składników mieszanin - destylacji, rektyfikacji, krystalizacji, ekstrakcji, absorpcji, adsorpcji, odwróconej osmozy, filtracji, flotacji. Podstawowe typy i eksploatacja reaktorów chemicznych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: opisu procesów jednostkowych jakie towarzyszą chemicznemu przekształceniu materii; obsługi aparatury chemicznej; bezpiecznej pracy i postępowania w warunkach wystąpienia awarii; postępowania w przypadku katastrof chemicznych.

5. Kształcenie w zakresie modelowania i projektowania procesów technologicznych

Treści kształcenia: Modelowanie empiryczne, analogowe, fizyczne i matematyczne. Schemat i typy modeli. Symulacja, optymalizacja i zwiększanie skali. Modelowanie i projektowanie procesów chemicznych i reaktorów. Technologiczne wykorzystanie efektów modelowania.

Efekty kształcenia umiejętności i kompetencje: wykorzystania zasad modelowania i ich znaczenia w nowoczesnych technologiach; posługiwania się istotnymi dla modelowania narzędziami informatycznymi; doboru materiałów do budowy reaktorów i innych urządzeń stosowanych w technologii chemicznej; doboru pokrycia, zabezpieczeń przeciwkorozyjnych i ognioodpornych; stosowania materiałów w zmieniających się warunkach technologicznych; rozumienia problemu zwiększania skali procesu technologicznego.

IV.

 PRAKTYKI

Na studiach licencjackich praktyki powinny trwać nie krócej niż 3 tygodnie, a na studiach inżynierskich nie krócej niż 6 tygodni.

Zasady i formę odbywania praktyk ustala jednostka uczelni prowadząca kształcenie.

V.

 INNE WYMAGANIA

1. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu wychowania fizycznego - w wymiarze 60 godzin, którym można przypisać do 2 punktów ECTS; języków obcych - w wymiarze 120 godzin, którym należy przypisać 5 punktów ECTS; technologii informacyjnej - w wymiarze 30 godzin, którym należy przypisać 2 punkty ECTS. Treści kształcenia w zakresie technologii informacyjnej: podstawy technik informatycznych, przetwarzanie tekstów, arkusze kalkulacyjne, bazy danych, grafika menedżerska i/lub prezentacyjna, usługi w sieciach informatycznych, pozyskiwanie i przetwarzanie informacji - powinny stanowić co najmniej odpowiednio dobrany podzbiór informacji zawartych w modułach wymaganych do uzyskania Europejskiego Certyfikatu Umiejętności Komputerowych (ECDL - European Computer Driving Licence).

2. Programy nauczania powinny zawierać treści humanistyczne, z zakresu ekonomii lub inne poszerzające wiedzę humanistyczną w wymiarze nie mniejszym niż 60 godzin, którym należy przypisać nie mniej niż 3 punkty ECTS.

3. Programy nauczania na studiach inżynierskich powinny przewidywać zajęcia z zakresu grafiki inżynierskiej.

4. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu ochrony własności intelektualnej, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii.

5. Kształcenie na studiach licencjackich powinno obejmować wszystkie treści podstawowe oraz treści kierunkowe w zakresie: chemii materiałów, chemii stosowanej i zarządzania chemikaliami oraz technologii chemicznej. Kształcenie na studiach inżynierskich powinno obejmować wszystkie treści podstawowe i wszystkie treści kierunkowe.

6. Przynajmniej 60 % zajęć powinny stanowić ćwiczenia projektowe, audytoryjne bądź laboratoryjne.

7. Za techniczne uznaje się treści z zakresu: chemii materiałów, technologii chemicznej, aparatury i inżynierii chemicznej, modelowania i projektowania procesów technologicznych.

8. Na studiach licencjackich student otrzymuje 10 punktów ECTS za przygotowanie do egzaminu dyplomowego (w tym także za przygotowanie pracy dyplomowej, jeśli przewiduje ją program nauczania).

9. Na studiach inżynierskich student otrzymuje 15 punktów ECTS za przygotowanie pracy dyplomowej (projektu inżynierskiego) i przygotowanie do egzaminu dyplomowego.

ZALECENIA

1. Wskazana jest znajomość języka angielskiego.

2. Przy tworzeniu programów nauczania mogą być stosowane kryteria FEANI (Fédération Européenne d'Associations Nationales d'Ingénieurs).

B.

 STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia drugiego stopnia trwają nie krócej niż 4 semestry, gdy dotyczą absolwentów studiów licencjackich. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 1.000. Liczba punktów ECTS nie powinna być mniejsza niż 120.

Studia drugiego stopnia trwają nie krócej niż 3 semestry, gdy dotyczą absolwentów studiów inżynierskich. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 900. Liczba punktów ECTS nie powinna być mniejsza niż 90.

II.

 KWALIFIKACJE ABSOLWENTA

Absolwent powinien posiadać rozszerzoną - w stosunku do studiów pierwszego stopnia - wiedzę z zakresu chemii oraz wykazać biegłość w wybranej specjalności. Powinien posiadać wiedzę i umiejętności pozwalające na rozwiązywanie problemów chemicznych - również w niestandardowych sytuacjach - a także umieć wydawać opinie na podstawie niekompletnych lub ograniczonych informacji z zachowaniem zasad prawnych i etycznych. Powinien umieć dyskutować na tematy chemiczne zarówno ze specjalistami, jak i niespecjalistami a także organizować pracę grupową i kierować pracą zespołową. Absolwent powinien posiadać umiejętności umożliwiające podjęcie pracy w przemyśle chemicznym i przemysłach pokrewnych, w administracji państwowej i samorządowej oraz być przygotowany do pracy w szkolnictwie (po ukończeniu specjalności nauczycielskiej - zgodnie ze standardami kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela). Absolwent powinien mieć wpojone nawyki ustawicznego kształcenia i rozwoju zawodowego oraz być przygotowany do podejmowania wyzwań badawczych i podjęcia studiów trzeciego stopnia (doktoranckich).

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH15015
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH909
Razem24024

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

15015
1. Chemii teoretycznej75
2. Analizy instrumentalnej75
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

909
1. Spektroskopii
2. Krystalografii

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie chemii teoretycznej

Treści kształcenia: Podstawy teoretyczne metod ab initio i półempirycznych. Granice dokładności przybliżenia jednoelektronowego - energia korelacji. Mieszanie konfiguracji. Metody wychodzące poza przybliżenie jednoelektronowe. Teoria funkcjonału gęstości elektronowej. Oddziaływania międzycząsteczkowe na gruncie chemii kwantowej: niespecyficzne i specyficzne - elektrono-donorowo-akceptorowe oraz wiązania wodorowe. Kwantowo-mechaniczny opis układów o symetrii translacyjnej. Mechanika oraz dynamika molekularna - określanie struktury oraz zmian konformacyjnych makrocząsteczek. Termodynamika statystyczna w opisie zachowania układów gazowych i krystalicznych. Termodynamika i kinetyka reakcji chemicznych na gruncie chemii kwantowej. Przewidywanie charakterystyk widmowych metodami mechaniki kwantowej. Zastosowania teorii grup w chemii kwantowej i spektroskopii molekularnej.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: posługiwania się metodami chemii kwantowej, termodynamiki statystycznej oraz mechaniki i dynamiki molekularnej; wykorzystania metod chemii teoretycznej do określenia struktury, charakterystyk spektralnych, właściwości oraz zachowania związków chemicznych w różnych stanach skupienia; opisu reakcji chemicznych na gruncie chemii teoretycznej

2. Kształcenie w zakresie analizy instrumentalnej

Treści kształcenia: Precyzja i dokładność pomiaru. Efekty interferencyjne. Kalibracja. Klasyfikacja metod instrumentalnych. Czułość, selektywność i specyficzność metod instrumentalnych. Zastosowania analityczne spektroskopii: elektronowej, absorpcyjnej i emisyjnej, oscylacyjnej, rezonansu jądrowego i elektronowego, promieniowania rentgenowskiego, absorpcji atomowej oraz spektrometrii mas. Zastosowania analityczne metod elektrochemicznych: woltamperometrii, potencjometrii, oscylometrii, kulometrii oraz konduktometrii. Elektroforeza. Chromatografia gazowa, cieczowa oraz jonowa. Chromatografia w warunkach nadkrytycznych. Techniki łączone. Metody radiometryczne. Analiza termiczna. Analiza specjacyjna, wieloskładnikowa, lokalna i strukturalna.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wyboru metod i aparatury do wykonywania określonego oznaczenia analitycznego; posługiwania się wybranym sprzętem; pozyskiwania danych analitycznych; oceny dokładności, precyzji i wiarygodności oznaczenia; oceny przydatności metod instrumentalnych w analityce chemicznej; oceny kosztochłonności pomiaru i wyboru metody optymalnej.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie spektroskopii

Treści kształcenia: Widma absorpcyjne i emisyjne, prawa absorpcji. Elektronowa spektroskopia absorpcyjna i emisyjna, absorpcyjna spektroskopia w podczerwieni i rozproszeniowa spektroskopia Ramana, spektroskopia rotacyjna, magnetycznego rezonansu jądrowego oraz elektronowego rezonansu paramagnetycznego - aparatura, techniki pomiaru oraz rejestracji widm, podstawowe charakterystyki widmowe. Zastosowanie analizy widmowej do identyfikacji oraz określania budowy związków chemicznych. Kwantowo-mechaniczna interpretacja widm.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: wyboru technik spektroskopowych do rozwiązywania określonego problemu; pomiaru lub rejestracji widm w wybranych obszarach spektralnych; interpretacji widm pod kątem relacji z budową związków; posługiwania się wynikami obliczeń w interpretacji widm.

2. Kształcenie w zakresie krystalografii

Treści kształcenia: Proces krystalizacji - metody otrzymywania kryształów. Promieniowanie rentgenowskie. Zjawisko dyfrakcji. Sieć odwrotna. Intensywność wiązek dyfrakcyjnych i symetria obrazu dyfrakcyjnego kryształu. Elektronografia i neutronografia. Elementy rentgenografii substancji polikrystalicznych: wskaźnikowanie dyfraktogramów oraz analiza fazowa. Elementy rentgenografii monokryształów: wyznaczanie parametrów sieci krystalicznej, symetria kryształu, wyznaczanie współrzędnych atomowych, interpretacja wyników rentgenowskiej analizy strukturalnej. Strukturalne bazy danych.

Efekty kształcenia - umiejętności i kompetencje: uzyskiwania kryształów przydatnych do badań strukturalnych; posługiwania się techniką dyfrakcyjną w chemii i jej stosowania do rozwiązywania problemów analitycznych, identyfikacyjnych i strukturalnych; korzystania z krystalograficznych baz danych; użycia danych strukturalnych w opisie właściwości i zachowania faz krystalicznych.

IV.

 INNE WYMAGANIA

1. Przynajmniej 60 % zajęć powinno być przeznaczone na ćwiczenia laboratoryjne bądź audytoryjne.

2. Za przygotowanie pracy magisterskiej i przygotowanie do egzaminu dyplomowego student otrzymuje 20 punktów ECTS.

ZAŁĄCZNIK Nr  16

 Standardy kształcenia dla kierunku studiów:

Dietetyka

A.

 STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia pierwszego stopnia trwają nie krócej niż 6 semestrów. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 3.000. Liczba punktów ECTS (European Credit Transfer System) nie powinna być mniejsza niż 180.

II.

 SYLWETKA ABSOLWENTA

Absolwent powinien posiadać podstawową wiedzę z zakresu żywienia człowieka zdrowego i chorego oraz technologii przygotowywania potraw. Jest przygotowany do: planowania racjonalnego żywienia dla różnych grup ludności; planowania i przygotowywania potraw wchodzących w skład poszczególnych diet zgodnie z obowiązującą klasyfikacją; oceny stanu odżywienia, sposobu żywienia i rozpoznania niedożywienia; zapobiegania chorobom żywieniowo-zależnym; oceny wzajemnego wpływu farmakoterapii i żywienia; kontrolowania jakości produktów żywnościowych i warunków ich przechowywania oraz produkcji potraw zgodnie z zasadami systemu Analizy Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontroli (Hazard Analyzes Critical Control Points - HACCP); oceny wpływu choroby na stan odżywienia i wpływu żywienia na wyniki leczenia chorób; organizowania żywienia indywidualnego, zbiorowego i leczniczego dostosowanego do wieku i stanu zdrowia pacjentów oraz prowadzenia edukacji żywieniowej. Absolwent jest przygotowany do pracy w: publicznych i niepublicznych zakładach opieki zdrowotnej; zakładach żywienia zbiorowego i zakładach dostarczających pożywienie do szpitali i innych placówek zbiorowego żywienia (catering); organizacjach konsumenckich; placówkach sportowych i innych (w zależności od rodzaju dodatkowych kwalifikacji) oraz szkolnictwie - po ukończeniu specjalności nauczycielskiej (zgodnie ze standardami kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela). Absolwent powinien znać język obcy na poziomie biegłości B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy oraz posiadać umiejętności posługiwania się językiem specjalistycznym z zakresu medycyny. Absolwent powinien posiadać predyspozycje psychofizyczne do pracy z ludźmi zdrowymi i chorymi. Powinien posiadać ponadto przygotowanie ogólne i zawodowe obowiązujące w ochronie zdrowia. Absolwent powinien być przygotowany do podjęcia studiów drugiego stopnia.

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH36024
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH57038
Razem93062

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

36024
1. Anatomii człowieka45
2. Fizjologii człowieka60
3. Psychologii ogólnej30
4. Biochemii ogólnej i żywności45
5. Chemii żywności30
6. Mikrobiologii ogólnej i żywności45
7. Parazytologii30
8. Genetyki30
9. Kwalifikowanej pierwszej pomocy45
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

57038
1. Żywienia człowieka120
2. Dietetyki pediatrycznej60
3. Klinicznego zarysu chorób60
4. Farmakologii i farmakoterapii żywieniowej oraz interakcji leków z żywnością45
5. Edukacji żywieniowej45
6. Prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia30
7. Analizy i oceny jakości żywności45
8. Higieny, toksykologii i bezpieczeństwa żywności45
9. Technologii żywności i potraw oraz towaroznawstwa90
10. Organizacji pracy30

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie anatomii człowieka

Treści kształcenia: Podstawy anatomii człowieka ze szczególnym uwzględnieniem układu pokarmowego, jego budowy i funkcji. Układ ruchu. Układ oddechowy. Układ krążenia. Układ moczowo-płciowy. Gruczoły wydzielania wewnętrznego. Układ nerwowy ośrodkowy, obwodowy i autonomiczny. Anatomia czynnościowa.

2. Kształcenie w zakresie fizjologii człowieka

Treści kształcenia: Neurohormonalna regulacja procesów fizjologicznych. Przemiana materii. Gospodarka wodno-elektrolitowa. Równowaga kwasowo-zasadowa. Fizjologia układu pokarmowego, układu oddechowego, układu krążenia, gruczołów wydzielania wewnętrznego i układu nerwowego. Trawienie, wchłanianie i metabolizm składników pokarmowych. Narządy zmysłów.

3. Kształcenie w zakresie psychologii ogólnej

Treści kształcenia: Psychologiczne uwarunkowania kontaktu z pacjentem. Style komunikowania. Bariery w komunikowaniu. Psychologiczno-pedagogiczne podstawy edukacji żywieniowej. Psychologiczne i etyczne problemy wykonywania zawodu dietetyka.

4. Kształcenie w zakresie biochemii ogólnej i żywności

Treści kształcenia: Biochemia jako nauka o życiu. Struktura komórki jako środowiska przemian metabolicznych. Charakterystyka biochemiczna węglowodanów, tłuszczów, aminokwasów, witamin i kwasów nukleinowych. Enzymy, hormony - budowa i działanie. Procesy utleniania. Cykl azotowy. Metabolizm.

5. Kształcenie w zakresie chemii żywności

Treści kształcenia: Funkcjonalne właściwości oraz przemiany biochemiczne i chemiczne składników żywności. Wpływ warunków przechowywania i przetwarzania na składniki żywności. Substancje mutagenne i rakotwórcze w żywności. Interakcje między dodatkami do żywności a żywnością.

6. Kształcenie w zakresie mikrobiologii ogólnej i żywności

Treści kształcenia: Miejsce drobnoustrojów w przyrodzie. Mikroflora przewodu pokarmowego. Charakterystyka różnych grup drobnoustrojów ważnych w technologii żywności i żywieniu. Zadania mikrobiologii żywności. Zatrucia pokarmowe. Procesy technologiczne a stan mikrobiologiczny żywności. Ocena mikrobiologiczna procesów produkcyjnych i gotowej żywności.

7. Kształcenie w zakresie parazytologii

Treści kształcenia: Parazytologia kliniczna. Pierwotniaki i robaczyce jelitowe. Pierwotniaki tkankowe i robaczyce tkankowe. Pasożytnicze inwazje egzotyczne. Inwazje pasożytniczych stawonogów. Postępowanie wobec pacjentów grup ryzyka.

8. Kształcenie w zakresie genetyki

Treści kształcenia: Mechanizmy dziedziczenia. Genetyczne i środowiskowe uwarunkowania cech człowieka. Choroby uwarunkowane genetycznie. Leczenie dietetyczne chorób uwarunkowanych genetycznie. Farmakogenetyka i ekogenetyka. Inżynieria genetyczna.

9. Kształcenie w zakresie kwalifikowanej pierwszej pomocy

Treści kształcenia: Rozpoznanie sytuacji zagrażającej zdrowiu lub życiu człowieka. Ocena podstawowych funkcji życiowych człowieka w stanie zagrożenia. Przywrócenie, podtrzymanie i stabilizacja podstawowych funkcji życiowych - czynności układu oddechowego i krążenia. Zabezpieczenie i stabilizacja różnych obszarów ciała uszkodzonych w wyniku działania czynników zewnętrznych. Podejmowanie kwalifikowanych działań ratunkowych w szczególnych rodzajach zagrożeń środowiskowych. Organizacja i przeprowadzenie kwalifikowanego i bezpiecznego transportu osób w stanie nagłego zagrożenia zdrowia lub życia.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie żywienia człowieka

Treści kształcenia: Rys historyczny ewolucji odżywiania. Skład organizmu człowieka. Żywienie a rozwój osobniczy. Białka, węglowodany, tłuszcze - podział, rola w żywieniu, trawienie i wchłanianie, wartość odżywcza, źródła, normy. Błonnik pokarmowy. Rola wody w organizmie. Składniki mineralne, witaminy - funkcje w organizmie, zapotrzebowanie i źródła. Procesy przemiany materii, bilans energetyczny ustroju. Źródła energii. Normy żywienia i wyżywienia. Podział produktów spożywczych. Klasyfikacja i charakterystyka diet. Żywność wzbogacona. Żywność funkcjonalna. Zasady planowania jadłospisów. Ocena sposobu żywienia i stanu odżywienia. Normy żywieniowe w Polsce. Żywienie w sporcie. Żywienie osób dorosłych i osób w wieku podeszłym. Wegetarianizm. Weganizm. Niedożywienie. Postępowanie dietetyczne w chorobach. Podstawy leczenia dietetycznego chorób żywieniowo-zależnych. Leczenie żywieniowe. Psychogenne zaburzenia odżywiania. Żywienie w alergiach, nietolerancji pokarmowej i zespołach złego wchłaniania. Żywienie w otyłości.

2. Kształcenie w zakresie dietetyki pediatrycznej

Treści kształcenia: Zasady żywienia kobiety ciężarnej i karmiącej. Żywienie w stanach patologicznych ciąży. Naturalne i sztuczne żywienie niemowląt, zasady i warunki sporządzania posiłków dla niemowląt zdrowych i chorych. Asortyment i wartość odżywcza preparatów mlecznych, przetworów zbożowych, mięsnych i owocowo-warzywnych dla niemowląt i dzieci starszych. Celiakia - zasady żywienia dzieci i młodzieży, asortyment i zastosowanie preparatów bezglutenowych. Diety eliminacyjne w fenyloketonurii, galaktozemii, w niedoborach aktywności laktazy i sacharazy. Alergie pokarmowe.

3. Kształcenie w zakresie klinicznego zarysu chorób

Treści kształcenia: Pojęcie: zdrowia, choroby, zapalenia, zakażenia. Choroby układu: pokarmowego, krążenia, oddechowego, moczowego, nerwowego. Choroby alergiczne i zaburzenia immunologiczne. Choroby zakaźne i pasożytnicze. Choroby metaboliczne. Choroby żywieniowo-zależne. Nowotwory. Patologie wieku starszego - geriatria. Urazy. Wpływ chorób na stan odżywienia. Wpływ niedożywienia na przebieg chorób.

4. Kształcenie w zakresie farmakologii i farmakoterapii żywieniowej oraz interakcji leków z żywnością

Treści kształcenia: Leki i ich oddziaływanie na organizm. Leki stosowane w chorobach układu pokarmowego. Farmakoterapia żywieniowa. Wpływ stanu odżywienia na działanie leków. Rodzaje interakcji leków z pożywieniem.

5. Kształcenie w zakresie edukacji żywieniowej

Treści kształcenia: Cele i zadania edukacji żywieniowej. Organizacja poradnictwa żywieniowego. Zadania dietetyka w ochronie zdrowia. Poradnictwo indywidualne i grupowe, pokazy żywieniowe. Czynniki ekonomiczne w planowaniu prawidłowego żywienia. Zagrożenia zdrowotne wynikające z niewłaściwego odżywiania. Profilaktyka chorób cywilizacyjnych na tle wadliwego żywienia. Wpływ środków masowego przekazu na żywienie człowieka.

6. Kształcenie w zakresie prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia

Treści kształcenia: Sytuacja żywnościowa i żywieniowa w Polsce i na świecie. Polityka zdrowotna państwa. Źródła i sposoby finansowania świadczeń zdrowotnych. Jakość w ochronie zdrowia. Kontrakty na usługi medyczne. Wybrane zagadnienia z zakresu prawa pracy i prawa gospodarczego.

7. Kształcenie w zakresie analizy i oceny jakości żywności

Treści kształcenia: Techniki stosowane w ocenie jakości żywności. Metody oznaczania podstawowych składników żywności. Normy jakości żywności. Zasady pobierania prób do analiz.

8. Kształcenie w zakresie higieny, toksykologii i bezpieczeństwa żywności

Treści kształcenia: Substancje antyodżywcze występujące w żywności. Substancje celowo dodawane do żywności. Zanieczyszczenia biologiczne i chemiczne żywności. Substancje azotowe w surowcach i żywności. Skażenia radiologiczne żywności. Pestycydy. Metale ciężkie. Wpływ procesów technologicznych na zanieczyszczenie żywności.

9. Kształcenie w zakresie technologii żywności i potraw oraz towaroznawstwa

Treści kształcenia: Procesy technologiczne stosowane w produkcji żywności oraz przygotowywaniu i przechowywaniu surowców i potraw - ich wpływ na jakość produktów spożywczych. Maszyny i urządzenia do: obróbki wstępnej surowca, obróbki cieplnej oraz mycia i sterylizacji naczyń. Obróbka wstępna i cieplna surowców. Projektowanie pomieszczeń produkcyjnych i ekspedycyjnych. Praktyczne wykonywanie potraw. Techniki zabezpieczania żywności przed zepsuciem.

10. Kształcenie w zakresie organizacji pracy

Treści kształcenia: Podstawy organizowania pracy. Prawna ochrona pracy, zasady BHP i przeciwpożarowe. Wymogi higienicznosanitarne dla zakładów żywienia zbiorowego. Ocena funkcjonalności działów żywienia. Dokumentacja żywieniowa. Organizacja stanowiska pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii.

IV.

 PRAKTYKI

Czas trwania: 20 tygodni razy 35 godzin = 700 godzin
GodzinyECTS
1.Wstępna praktyka w szpitalu (po pierwszym roku studiów)105
2.Praktyka w poradni dietetycznej i dziale żywienia w szpitalu (po drugim roku studiów)1406
3.Praktyka w poradni chorób układu pokarmowego1053
i chorób metabolicznych
4.Praktyka w szpitalu dziecięcym (oddziale szpitalnym, kuchni ogólnej i niemowlęcej, żłobku, poradni dietetycznej, magazynie żywności)1053
5.Praktyka w szpitalu dla dorosłych (oddziale szpitalnym, kuchni ogólnej, dziale żywienia)1053
6.Praktyka w domu opieki społecznej702
7.Praktyka z technologii potraw702
Razem70019

V.

 INNE WYMAGANIA

1. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu wychowania fizycznego - w wymiarze 60 godzin, którym można przypisać do 2 punktów ECTS; języków obcych - w wymiarze 120 godzin, którym należy przypisać 5 punktów ECTS; technologii informacyjnej - w wymiarze 30 godzin, którym należy przypisać 2 punkty ECTS. Treści kształcenia w zakresie technologii informacyjnej: podstawy technik informatycznych, przetwarzanie tekstów, arkusze kalkulacyjne, bazy danych, grafika menedżerska i/lub prezentacyjna, usługi w sieciach informatycznych, pozyskiwanie i przetwarzanie informacji - powinny stanowić co najmniej odpowiednio dobrany podzbiór informacji zawartych w modułach wymaganych do uzyskania Europejskiego Certyfikatu Umiejętności Komputerowych (ECDL - European Computer Driving Licence).

2. Programy nauczania powinny zawierać treści z przynajmniej jednego z wymienionych zakresów: biologii medycznej, etyki, ekologii i ochrony przyrody, pedagogiki, statystyki, psychologii lub socjologii w wymiarze nie mniejszym niż 60 godzin, którym należy przypisać nie mniej niż 3 punkty ECTS.

3. Programy nauczania powinny przewidywać zajęcia z zakresu ochrony własności intelektualnej.

4. Za przygotowanie do egzaminu dyplomowego (w tym za przygotowanie pracy dyplomowej, jeśli przewiduje ją program nauczania) student otrzymuje 10 punktów ECTS.

ZALECENIA

Przy tworzeniu programów nauczania mogą być stosowane kryteria EFAD (European Federation of the Associations of Dietitians) określające status dietetyka i chroniące tytuł zawodowy dietetyka w państwach Unii Europejskiej.

B.

 STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

I.

 WYMAGANIA OGÓLNE

Studia drugiego stopnia trwają nie krócej niż 4 semestry. Liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 2.000. Liczba punktów ECTS nie powinna być mniejsza niż 120.

II.

 SYLWETKA ABSOLWENTA

Absolwent powinien - w oparciu o dobre przygotowanie teoretyczne i dostosowane do profilu kształcenia zajęcia praktyczne - uzyskać zaawansowaną wiedzę i umiejętności w zakresie żywienia człowieka zdrowego i chorego oraz profilaktyki chorób żywieniowo-zależnych. Absolwent jest specjalistą w zakresie: planowania i wdrażania opartego o podstawy naukowe żywienia indywidualnego, zbiorowego i leczniczego dla zróżnicowanych pod względem wieku, zawodu oraz warunków życia grup ludności; profilaktyki i leczenia dietetycznego chorób żywieniowo-zależnych; przygotowywania potraw wchodzących w skład poszczególnych diet; rozpoznawania, zapobiegania i leczenia niedożywienia, w tym niedożywienia szpitalnego; oceny stanu odżywienia, sposobu żywienia i zapotrzebowania na makro- i mikroskładniki odżywcze pacjentów; stosowania żywienia klinicznego z wykorzystaniem diet naturalnych oraz produktów leczniczych specjalnego żywieniowego przeznaczenia w leczeniu chorób przebiegających z niedożywieniem lub powstających na tle wadliwego żywienia i chorób; prowadzenia oświaty zdrowotnej w zakresie zasad prawidłowego żywienia (edukacja żywieniowa) oraz prowadzenia dokumentacji dotyczącej żywienia pacjentów. Absolwent powinien być przygotowany do prowadzenia badań w dziedzinie żywności i żywienia oraz do kontroli jakości żywności, warunków jej przechowywania i produkcji potraw. Powinien znać podstawy marketingu, prawa żywnościowego oraz prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia. Absolwent jest przygotowany do pracy w: publicznych i niepublicznych placówkach ochrony zdrowia; domach opieki społecznej i zakładach żywienia zbiorowego; szkolnictwie - po ukończeniu specjalności nauczycielskiej (zgodnie ze standardami kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela); instytutach naukowo-badawczych i ośrodkach badawczo-rozwojowych oraz jednostkach zajmujących się poradnictwem i upowszechnianiem wiedzy z zakresu żywienia człowieka. Powinien opanować umiejętność pracy z ludźmi chorymi, kierowania zespołami terapeutycznymi oraz zarządzania placówkami prowadzącymi poradnictwo dietetyczne. Powinien mieć wpojone nawyki ustawicznego kształcenia i rozwoju zawodowego oraz być przygotowany do podjęcia studiów trzeciego stopnia (doktoranckich).

III.

 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

1. GRUPY TREŚCI KSZTAŁCENIA, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS
GodzinyECTS
A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH36016
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH51024
Razem87040

2. SKŁADNIKI TREŚCI KSZTAŁCENIA W GRUPACH, MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH ORAZ MINIMALNA LICZBA PUNKTÓW ECTS

GodzinyECTS
B. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

36016
1. Patofizjologii klinicznej60
2. Demografii i epidemiologii żywieniowej45
3. Psychologii klinicznej45
4. Immunologii30
5. Zdrowia publicznego30
6. Zarządzania i marketingu30
7. Ustawodawstwa żywnościowo-żywieniowego i polityki wyżywienia30
8. Diagnostyki laboratoryjnej30
9. Metodologii badań60
B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

Treści kształcenia w zakresie:

51024
1. Żywienia klinicznego90
2. Żywienia kobiet ciężarnych, karmiących i niemowląt60
3. Dietoprofilaktyki i leczenia dietetycznego chorób niezakaźnych i żywieniowo-zależnych60
4. Fizjologii żywienia człowieka45
5. Zasad i organizacji żywienia zbiorowego i żywienia w szpitalach45
6. Edukacji i poradnictwa żywieniowego45
7. Jakości i bezpieczeństwa żywności45
8. Produkcji potraw i towaroznawstwa90
9. Przechowalnictwa żywności30

3. TREŚCI I EFEKTY KSZTAŁCENIA

A. GRUPA TREŚCI PODSTAWOWYCH

1. Kształcenie w zakresie patofizjologii klinicznej

Treści kształcenia: Przedmiot badań patofizjologii. Zmiany czynnościowe prowadzące do wystąpienia choroby i towarzyszące chorobie. Czynniki chorobotwórcze. Zmiany komórkowe, tkankowe i narządowe wywołane przez czynniki chorobotwórcze.

2. Kształcenie w zakresie demografii i epidemiologii żywieniowej

Treści kształcenia: Metody analizy demograficznej. Współczesne podejście do zdrowia i choroby. Statystyka epidemiologiczna: chorobowość, zapadalność, umieralność, współczynniki standaryzowane. Epidemiologia żywieniowa. Standardowe badania stanu zdrowia i sposobu żywienia. Czynniki ryzyka chorób żywieniowo-zależnych.

3. Kształcenie w zakresie psychologii klinicznej

Treści kształcenia: Psychologia jako nauka o człowieku. Determinanty zachowania człowieka. Zaburzenia osobowości. Psychologiczne problemy człowieka chorego. Reakcja na chorobę. Zdrowie psychiczne. Psychologiczne uwarunkowania zaburzeń w odżywianiu. Pomoc psychologiczna jako element leczenia człowieka chorego. Psychologia społeczna.

4. Kształcenie w zakresie immunologii

Treści kształcenia: Mechanizmy odporności. Odporność wrodzona i nabyta. Układ chłonny błony śluzowej. Odporność humoralna i komórkowa. Podstawowe testy immunologiczne. Niedożywienie a odporność.

5. Kształcenie w zakresie zdrowia publicznego

Treści kształcenia: Założenia i zadania zdrowia publicznego w ramach systemowej koncepcji ochrony zdrowia. Społeczne i ekonomiczne uwarunkowania zdrowia publicznego. Założenia modelu ochrony zdrowia w Polsce. Programy promocji zdrowia i ich realizacja w Polsce i krajach zachodnich. Miejsce i zadania dietetyka w kształtowaniu pożądanych nawyków żywieniowych w rodzinie i społeczeństwie. Struktura i zakres świadczeń zdrowotnych w podstawowej opiece zdrowotnej. Zasady funkcjonowania różnych systemów ochrony zdrowia oraz form ich finansowania. Instytucja lekarza rodzinnego. Negatywne czynniki wpływające na stan zdrowia społeczeństwa. Rola żywienia w profilaktyce chorób cywilizacyjnych.

6. Kształcenie w zakresie zarządzania i marketingu

Treści kształcenia: Teoria i praktyka zarządzania. Kierowanie zespołami. Zarządzanie i podstawy marketingu. Zasady i funkcje marketingu. Marketingowa koncepcja produktu. Znak towarowy, opakowanie, marka. Ochrona znaku towarowego. Reklama. Badania marketingowe.

7. Kształcenie w zakresie ustawodawstwa żywnościowo-żywieniowego i polityki wyżywienia

Treści kształcenia: Polskie i europejskie prawo żywnościowe. Codex Alimentarius. Prawo żywnościowe jako gwarant bezpieczeństwa żywności i ochrony zdrowia konsumenta. Nadzór i kontrola urzędowa żywności. System Dobrej Praktyki Produkcyjnej oraz System Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontroli - ich znaczenie w podnoszeniu jakości produkcji żywności. Organizacja i kontrola jakości produkcji w przemyśle spożywczym. Uregulowania prawne dotyczące pracy dietetyka oraz zatrudniania dietetyków w Polsce i Europie. Odpowiedzialność zawodowa. Ochrona tytułu zawodowego.

8. Kształcenie w zakresie diagnostyki laboratoryjnej

Treści kształcenia: Podstawowe badania laboratoryjne przydatne w ocenie stanu zdrowia pacjenta i planowaniu postępowania dietetycznego mające znaczenie w diagnostyce chorób żywieniowo-zależnych. Interpretacja badań biochemicznych.

9. Kształcenie w zakresie metodologii badań

Treści kształcenia: Planowanie badania naukowego. Piśmiennictwo. Korzystanie z bibliotek, baz danych i sieci Internet. Zdefiniowanie celów badania. Materiał. Randomizacja. Metoda podwójnie ślepej próby. Statystyka. Konstrukcja pracy naukowej. Zasady Dobrej Praktyki Klinicznej (Good Clinical Practice - GCP). Rola i zadania Komisji Etycznej w realizacji badań naukowych wykonywanych na ludziach i zwierzętach. Medycyna oparta na faktach. Samokształcenie.

B. GRUPA TREŚCI KIERUNKOWYCH

1. Kształcenie w zakresie żywienia klinicznego

Treści kształcenia: Mechanizmy regulujące spożywanie pokarmu. Zasady prawidłowego żywienia osób dorosłych. Modele zaleceń żywieniowych. Wskaźnik jakości żywieniowej. Produkty zamienne. Index glikemiczny. Planowanie i metody oceny jadłospisów. Alternatywne sposoby odżywiania. Żywienie dzieci, młodzieży i osób w wieku podeszłym. Odrębności żywienia w warunkach wzmożonego wysiłku fizycznego. Bilans energetyczny. Żywienie w chorobach układu pokarmowego, chorobach metabolicznych i innych chorobach prowadzących do zaburzeń w stanie odżywienia. Metody interwencji żywieniowej. Żywienie pozajelitowe i dojelitowe. Wspomaganie żywieniowe. Ocena skuteczności leczenia żywieniowego. Wpływ aktywności fizycznej na metabolizm składników odżywczych. Metody badania stanu odżywienia i sposobu żywienia. Rodzaje, przyczyny i następstwa niedożywienia związanego z chorobą. Otyłość jako forma niedożywienia.

2. Kształcenie w zakresie żywienia kobiet ciężarnych, karmiących i niemowląt

Treści kształcenia: Zapotrzebowanie na makro - i mikroskładniki odżywcze w ciąży i w połogu. Rola kwasu foliowego w zapobieganiu wadom cewy nerwowej u płodu. Wpływ odżywienia na rozwój płodu i późniejszy rozwój dziecka. Stosowanie używek w ciąży. Metabolizm i żywienie w okresie okołoporodowym. Żywienie w okresie karmienia piersią. Przyjmowanie leków w okresie ciąży, połogu i karmienia piersią. Żywienie w powikłaniach ciąży. Znaczenie prawidłowego odżywiania w okresie przed planowaną ciążą. Choroby metaboliczne a ciąża. Niedokrwistość ciężarnych. Karmienie niemowląt - naturalne i sztuczne. Skład mleka kobiecego. Żywienie wcześniaków i noworodków z niską i bardzo niską urodzeniową masą ciała.

3. Kształcenie w zakresie dietoprofilaktyki i leczenia dietetycznego chorób niezakaźnych i żywieniowo zależnych

Treści kształcenia: Choroby niezakaźne jako przyczyna chorób i zgonów. Wpływ żywienia na występowanie chorób żywieniowo-zależnych i nowotworów. Zespół metaboliczny. Żywienie ekologiczne. Rola włókien pokarmowych w żywieniu. Aktywność fizyczna, a występowanie chorób układu krążenia i metabolicznych. Rola dietetyków w realizacji globalnej strategii Światowej Organizacji Zdrowia (World Health Organization - WHO) dotyczącej zapobiegania i zwalczania chorób niezakaźnych.

4. Kształcenie w zakresie fizjologii żywienia człowieka

Treści kształcenia: Podstawy fizjologii klinicznej. Neurohormonalna regulacja procesów fizjologicznych - trawienia i wchłaniania składników pokarmowych. Transport metabolitów. Energetyka procesów metabolicznych. Metabolizm białek, tłuszczów i węglowodanów. Wydalanie produktów przemiany materii. Wpływ głodzenia na przebieg procesów metabolicznych.

5. Kształcenie w zakresie zasad i organizacji żywienia zbiorowego i żywienia w szpitalach

Treści kształcenia: Organizacja i ekonomika żywienia zbiorowego z zachowaniem warunków bezpieczeństwa i zasad zdrowego odżywiania. Organizacja żywienia i nadzór sanitarny w zakładach żywienia zbiorowego. Organizacja działalności gastronomicznej. Wymagania zdrowotne dotyczące personelu zakładów zbiorowego żywienia. Organizacja i zasady żywienia w szpitalach. Zespoły leczenia żywieniowego. Ocena i monitorowanie stanu odżywienia chorych przyjmowanych do leczenia szpitalnego. Niedożywienie szpitalne. Żywienie w szpitalach jako element leczenia. Rola dietetyka w rozpoznaniu niedożywienia oraz zapobieganiu i leczeniu niedożywienia szpitalnego.

6. Kształcenie w zakresie edukacji i poradnictwa żywieniowego

Treści kształcenia: Zasady, metody i znaczenie edukacji żywieniowej. Kształtowanie umiejętności przekazywania zdobytej wiedzy w zakresie odżywiania. Profilaktyka i leczenie chorób cywilizacyjnych. Kryteria doboru treści kształcenia. Środki dydaktyczne. Ocena wyników edukacji żywieniowej. Prowadzenie poradnictwa żywieniowego.

7. Kształcenie w zakresie jakości i bezpieczeństwa żywności

Treści kształcenia: Metody oceny jakości żywności. Kontrola żywności. Zasady pobierania i przygotowywania prób do analizy. Metody określania zawartości suchej masy, związków azotowych, cukrowców prostych i złożonych, tłuszczów, popiołu oraz wybranych składników mineralnych i witamin. Substancje antyodżywcze i naturalne substancje toksyczne w produktach żywnościowych. Zagrożenia związane ze stosowaniem substancji dodatkowych. Zanieczyszczenia biologiczne i chemiczne żywności. Następstwa zdrowotne związane z przetwarzaniem żywności.

8. Kształcenie w zakresie produkcji potraw i towaroznawstwa

Treści kształcenia: Technologiczne, ekonomiczne i zdrowotne aspekty produkcji potraw. Wpływ obróbki cieplnej na wartość odżywczą i właściwości organoleptyczne żywności. Dobór metod obróbki cieplnej do cech jakościowych surowców. Kształtowanie cech jakościowych potraw poprzez dobór parametrów cieplnych. Metody rozmrażania potraw, surowców, półproduktów oraz ich wpływ na jakość i wartość odżywczą potraw. Technologia i charakterystyka potraw z warzyw, owoców, drobiu, mięsa zwierząt rzeźnych, ryb i jaj. Skład surowcowy i technologie ciast. Podział i technologia deserów. Momenty newralgiczne w produkcji potraw. Potrawy różnych narodów. Elementy towaroznawstwa.

9. Kształcenie w zakresie przechowalnictwa żywności

Treści kształcenia: Cele i zadania przechowalnictwa żywności. Czynniki limitujące trwałość przechowalniczą. Chłodnictwo. Znaczenie ciągłości łańcucha chłodniczego. Pakowanie aseptyczne. Pakowanie żywności w warunkach próżniowych. Optymalizacja warunków przechowalniczych dla różnych produktów żywnościowych. Wpływ rodzaju i czasu przechowywania na zachowanie jakości żywności. Dodatki przedłużające trwałość żywności i przydatność do spożycia. Środki konserwujące. Potencjalne zagrożenia dla konsumentów. Opakowania żywności. Informacja żywieniowa. Przechowywanie surowca i produktów żywnościowych pochodzenia roślinnego i zwierzęcego. Wpływ przechowywania i obróbki na wartość odżywczą żywności.

IV.

 PRAKTYKI

GodzinyECTS
1.Praktyka w poradni dietetycznej 70 4
2.Praktyka w: szpitalu dziecięcym, na oddziale szpitalnym, w kuchni ogólnej i niemowlęcej, w żłobku, poradni dietetycznej oraz magazynie żywności105