Umowne ustroje majątkowe. - Dział 3 - Prawo małżeńskie majątkowe. - Dz.U.1946.31.196 - OpenLEX

Dział 3 - Umowne ustroje majątkowe. - Prawo małżeńskie majątkowe.

Dziennik Ustaw

Dz.U.1946.31.196

Akt utracił moc
Wersja od: 11 marca 1947 r.

Dział III.

Umowne ustroje majątkowe.

Przepisy ogólne.

§  1.
Osoby, wstępujące w związek małżeński, mogą ustanowić w majątkowej umowie małżeńskiej ustrój odmienny od ustroju ustawowego.
§  2.
W majątkowej umowie małżeńskiej można ustanowić rozdzielność majątkową, ogólną wspólność majątkową lub wspólność dorobku.
§  3.
Nadto można ustanowić inny ustrój umowy na zasadach, przewidzianych dla ustroju ustawowego oraz dla ustrojów, o których mowa w paragrafie poprzedzającym. W szczególności można poddać wspólności majątkowej oznaczoną część majątku lub włączyć do wspólności niektóre przedmioty z majątku osobistego małżonków, jak również ustanowić ogólną wspólność majątkową na przypadek śmierci.

Małżonkowie mogą podczas trwania małżeństwa przez majątkową umowę małżeńską zmienić dotychczasowy ustrój na inny.

Zastrzeżenie na rzecz małżonka udziału przewyższającego połowę masy, jaka ulegnie podziałowi przy ustaniu ustroju majątkowego, nie może naruszyć zachowku spadkobierców zmarłego współmałżonka.

Przez zmianę ustroju w czasie trwania małżeństwa nie można ograniczyć odpowiedzialności małżonków za długi, powstałe przed tą zmianą.

Przed zmianą ustroju małżonkowie powinni dokonać rozrachunku ostatecznego z tytułu dotychczasowych stosunków majątkowych według zasad tego ustroju, któremu podlegali przed zmianą.

Majątkowa umowa małżeńska powinna być pod nieważnością sporządzona w formie aktu notarialnego.

Majątkowa umowa małżeńska stanowi podstawę do wpisu w księgach hipotecznych (gruntowych), w rejestrze handlowym oraz w innych rejestrach.

Ustrój rozdzielności majątkowej.

§  1.
Przy rozdzielności majątkowej każdy z małżonków zachowuje swój majątek jako też zarząd, użytkowanie oraz możność rozporządzania tym majątkiem.
§  2.
Można zastrzec w majątkowej umowie małżeńskiej, że zarząd i użytkowanie majątku jednego z małżonków należeć będzie do drugiego z małżonków.

Ustrój ogólnej wspólności majątkowej.

§  1.
Przy ogólnej wspólności majątkowej majątek obojga małżonków z wyjątkiem ich osobistego majątku, zarówno należący do nich przed ustanowieniem tego ustroju, jak i nabyty w czasie jego trwania, należy wspólnie do obojga małżonków.
§  2.
Majątkiem osobistym małżonka jest majątek, któremu małżonkowie w majątkowej umowie małżeńskiej nadali taki charakter, jak również majątek nabyty w zamian osobistego oraz majątek, któremu prawo nadaje charakter majątku osobistego.
§  3.
Nie można rozporządzać udziałem w majątku wspólnym ani zajmować tego udziału, dopóki trwa wspólność.

Majątek osobisty małżonków z mocy prawa stanowią:

1)
przedmioty potrzebne do wykonywania zawodu i przedmioty osobistego użytku, jak ubranie, bielizna;
2)
prawa niezbywalne oraz prawa związane ściśle z osobą małżonka, jako to: prawo autorskie, służące małżonkowi jako twórcy, prawo wynalazcy, roszczenia z tytułu naprawienia doznanej szkody osobistej lub zadośćuczynienia za krzywdę moralną.

Dochód z majątku osobistego małżonka oraz dochód z jego pracy stanowi majątek wspólny, jeżeli małżonkowie nie postanowili odmiennie w majątkowej umowie małżeńskiej.

W razie wątpliwości majątek uważa się za wspólny.

Każdy z małżonków może zarządzać i rozporządzać swoim majątkiem osobistym, o ile prawo niniejsze nie stanowi inaczej.

§  1. 2
Zarząd majątkiem wspólnym należy do obojga małżonków wspólnie.
§  2.
Można zastrzec w majątkowej umowie małżeńskiej, że zarząd sprawować będzie samodzielnie każdy z małżonków albo jeden z nich.
§  3.
Do zarządu majątkiem wspólnym stosuje się odpowiednio przepisy prawa rzeczowego o współwłasności, o ile przepisy prawa niniejszego nie stanowią inaczej.
§  1.
Małżonek sprawujący zarząd samodzielnie nie może bez zgody drugiego z małżonków wyrażonej pod nieważnością na piśmie:
1)
zbywać ani obciążać nieruchomości oraz wierzytelności hipotecznych;
2)
zbywać ani obciążać przedsiębiorstw zarobkowych;
3)
zaciągać pożyczek i zobowiązań wekslowych;
4)
czynić darowizn, chyba że chodzi o darowizny odpowiadające obowiązkowi moralnemu, względom przyzwoitości lub zwyczajom;
5)
zawierać umów o dożywocie;
6)
wypuszczać nieruchomości w najem lub dzierżawę na czas powyżej lat sześciu.
§  2.
Brak zgody drugiego z małżonków może być zastąpiony przez zezwolenie sądu na zasadach, przewidzianych w przepisach o ustroju ustawowym, które stosuje się odpowiednio również do skutków czynności dokonanej bez wymaganej zgody współmałżonka lub zezwolenia sądu.
§  1.
Na żądanie jednego z małżonków sąd może odebrać drugiemu z małżonków zarząd majątkiem wspólnym, jeżeli ten małżonek:
1)
wykonywa zarząd w sposób sprzeczny z interesem rodziny lub małżonka, który występuje z takim żądaniem;
2)
wskutek ułomności fizycznych lub psychicznych jest niezdolny do prawidłowego wykonywania zarządu.
§  2.
W razie odebrania zarządu małżonkowi, drugi z nich będzie sprawował zarząd samodzielnie.
§  1.
Małżonek odpowiada względem wierzycieli zarówno z majątku osobistego, jak i z majątku wspólnego.
§  2.
Jednakże małżonek odpowiada względem wierzycieli wyłącznie z majątku osobistego, jeżeli:
1)
w umowie z wierzycielem ograniczył swą odpowiedzialność tylko do tego majątku;
2)
zobowiązanie dotyczy majątku osobistego;
3)
zobowiązanie zostało zaciągnięte bez prawem wymaganej zgody drugiego z małżonków lub zastępującego ją zezwolenia sądu, chyba że wierzyciel był w dobrej wierze co do tego, że zgoda nie była potrzebna albo że została należycie wyrażona.

W rozrachunkach między małżonkami na majątku osobistym małżonka ciążą jego zobowiązania powstałe:

1)
przed ustanowieniem wspólności, chyba że zaciągnięte zostały w związku z nabyciem prawa, które weszło do majątku wspólnego;
2)
z czynów niedozwolonych;
3)
z tytułu czynności prawnych, dotyczących substancji majątku osobistego;
4)
z tytułu szkody wyrządzonej przez czynność małżonka, przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem wspólnym, albo przez zarząd nim rozrzutny, niedbały lub z zamiarem pokrzywdzenia drugiego małżonka;
5)
z tytułu zaległych należności na rzecz majątku wspólnego.

Jeżeli małżonek użył środków z majątku osobistego na rzecz majątku wspólnego lub środków z majątku wspólnego na rzecz majątku osobistego, należy z majątku wzbogaconego zwrócić wartość środków, które zostały użyte. Powstała w ten sposób wierzytelność jest niezbywalna i nie przechodzi na spadkobierców.

Małżonek nie może żądać od drugiego z małżonków zwrotów z majątku osobistego na rzecz majątku wspólnego ani z majątku wspólnego na rzecz osobistego, jeżeli należność powstała dawniej niż przed trzema laty i nie jest stwierdzona dowodami na piśmie.

§  1.
Z chwilą ustania wspólności majątek wspólny, jaki okaże się po potrąceniu jego obciążeń, przechodzi po połowie na każdego z małżonków lub jego spadkobierców.
§  2.
Można zastrzec w majątkowej umowie małżeńskiej, że podział majątku wspólnego dokonany będzie w częściach nierównych.

Jeżeli podział majątku wspólnego nastąpił przed zaspokojeniem ciążących na nim zobowiązań, każdy z małżonków odpowiada względem wierzycieli do wysokości otrzymanego udziału, chyba że z innego tytułu ponosi odpowiedzialność w szerszym zakresie.

Małżonek, który ukrył część majątku wspólnego, podlegającego podziałowi, traci prawo do swego udziału w części ukrytej.

Ustrój wspólności dorobku.

Przy wspólności dorobku każdy z małżonków zachowuje swój majątek osobisty; majątek dorobkowy należy wspólnie do obojga małżonków.

Przepisy ustroju ogólnej wspólności majątkowej stosuje się odpowiednio do ustroju wspólności dorobku z tym jednak wyjątkiem, że w braku odmiennych zastrzeżeń skład majątku dorobkowego oraz majątku osobistego ustala się według przepisów ustroju ustawowego.

2 Art. 43 § 1 zmieniony przez pkt 3 obwieszczenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 marca 1947 r. o sprostowaniu błędów (Dz.U.47.24.95).