Dzienniki resortowe

Dz.Urz.MF.1989.11.32

| Akt utracił moc
Wersja od: 31 grudnia 1989 r.

INSTRUKCJA Nr 6/KI
MINISTRA FINANSÓW
z dnia 30 grudnia 1989 r.
w sprawie zmian w typowych planach kont.

Na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1982 r. o urzędzie Ministra Finansów oraz urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. z 1982 r. Nr 45, poz. 289, z 1985 r. Nr 12, poz. 50 i Nr 50, poz. 262, z 1987 r. Nr 3, poz. 18 i Nr 33, poz. 180 oraz z 1988 r. Nr 16, poz. 112 i Nr 19, poz. 132) oraz w związku z § 2 ust. 3 i § 7 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 9 kwietnia 1985 r. w sprawie planów kont jednostek gospodarki uspołecznionej (Monitor Polski z 1985 r. Nr 12, poz. 95, z 1986 r. Nr 235, poz. 270 i z 1988 r. Nr 15, poz. 128) ustala się, co następuje:
Przepisy wstępne.
§  1.
1. Podmioty gospodarcze dokonają, stosownie do niniejszej instrukcji, zmian w zakładowych planach kont, na podstawie których prowadzą księgowość.
2. Podmioty gospodarcze dostosują użyte w instrukcji symbole i nazwy kont oparte na typowym planie kont dla państwowych przedsiębiorstw przemysłowych do symboli i nazw kont przyjętych w ich zakładowych planach kont.
§  2.
1. Likwiduje się konta:

- 201 "Faktury nie zgłoszone do rozrachunku"

- 202 "Należności inkasowe"

- 203 "Zobowiązania inkasowe"

- 209 "Inne rozrachunki z odbiorcami i dostawcami".

2. Wprowadza się konta:

- 115 "Weksle"

- 200 "Rozrachunki z odbiorcami i dostawcami".

3. Konto 131 "Rachunek rozliczeniowy" otrzymuje nazwę "Rachunek bieżący".

Majątek trwały.

§  3.
1. W przypadku aktualizacji wyceny środków trwałych metodą uproszczoną, polegającą na przeliczeniu - przy zastosowaniu odpowiednich wskaźników przeliczeniowych - łącznej wartości początkowej i umorzenia zbiorów środków trwałych:
1) różnicę z przeceny wartości początkowej środków trwałych odnosi się na konto 001 - "Środki trwałe" (konto szczegółowe "Różnice z przeceny wartości początkowej"),
a) w podmiotach gospodarczych objętych przepisami ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 3, poz. 10 i Nr 74, poz. 437) - korespondencji z kontem 803 - "Fundusz założycielski" i 813 - "Fundusz przedsiębiorstwa",
b) w pozostałych podmiotach gospodarczych, innych aniżeli przedsiębiorstwa państwowe - w korespondencji z kontem właściwego funduszu zasadniczego np. zasobowego, rezerwowego;
2) różnicę z przeceny umorzenia odnosi się na konto 011 - "Umorzenie środków trwałych" (konto szczegółowe "Różnice z przeceny umorzenia") w korespondencji z kontami funduszy wymienionymi w pkt 1.

Nie wprowadza się do ewidencji szczegółowej prowadzonej dla poszczególnych obiektów środków trwałych różnic z przeceny, o których mowa w pkt 1 i 2.

2. Wartość rozchodu, np. na skutek likwidacji, sprzedaży środków trwałych przecenionych metodą uproszczoną ustala się w wysokości ich wartości początkowej i umorzenia, wynikających z zapisów w ewidencji szczegółowej tych obiektów, skorygowanej o odpowiednią część różnic ustalonych przy aktualizacji wyceny dokonanej metodą uproszczoną. Różnice te wyksięgowuje się w ewidencji szczegółowej z kont: "Różnice z przeceny wartości początkowej" i "Różnice z przeceny umorzenia".
3. Podmioty gospodarcze które amortyzują i umarzają środki trwałe lub tylko umarzają je - począwszy od dnia, na który przeprowadzano aktualizację wyceny - podwyższają łączną kwotę amortyzacji i umorzenia zbiorów środków trwałych (lub tylko umorzenia), obliczoną za poszczególne okresy przy zastosowaniu wskaźników przeliczeniowych, o których mowa w ust. 1.
§  4.
1. Konto 051 - "Wartości niematerialne i prawne obciąża się za różnice kursowe z tytułu kredytów i pożyczek inwestycyjnych zaciągniętych w walutach obcych z wyjątkiem różnic dotyczących inwestycji i socjalnych i mieszkaniowych. Są one umarzane i amortyzowane. W razie aktualizacji wyceny środków trwałych nie umorzona część ich wartości jest rozliczana z różnicą z tytułu aktualizacji wyceny środków trwałych.
2. Konto 056 - "Inne wartości trwałe" obciąża się za wydatki na nabycie:
1) prawa do lokalu użytkowego w spółdzielczym budownictwie mieszkaniowym - w korespondencji z odpowiednimi kontami zespołu 1 - "Środki pieniężne i rachunki bankowe" lub zespołu 2 "Rozrachunki i roszczenia",
2) terenów wraz z wartością odszkodowań za wywłaszczenie nieruchomości oraz opłatami z tytułu nabycia gruntów rolnych i leśnych - w korespondencji z kontem 084 - "Rozliczenie inwestycji".

Wydatki, o których mowa w pkt 1 i 2, nie są ani umarzane, ani amortyzowane.

Papiery wartościowe.

§  5.
1. Konto 115 "Weksle" służy do ewidencji weksli obcych i własnych. Ewidencję weksli prowadzi się w ich wartości nominalnej, a w przypadku weksli zagranicznych także w walucie obcej.
2. Na stronie Wn konta 115 księguje się w szczególności:
1) wykup weksli własnych lub indosowanych przedstawionych do zapłaty przez kontrahentów - w korespondencji z właściwym kontem zespołu 1 "Środki pieniężne i rachunki bankowe",
2) otrzymanie weksli obcych od kontrahentów - w korespondencji z właściwym kontem zespołu 2 "Rozrachunki i roszczenia" lub zespołu 7 "Dochody i zyski", zależnie od momentu otrzymania weksla,
3) zwrot weksli obcych przez bank, dostawców lub inne podmioty gospodarcze - w korespondencji z właściwym kontem zespołu 2,
4) oprotestowane weksle obce wskutek odmowy zapłaty lub niewykupienia w terminie; powoduje to zmianę w ewidencji szczegółowej,
5) odpisanie zobowiązań z tytułu weksli własnych przedawnionych w korespondencji z kontem 770 "Zyski nadzwyczajne".
3. Na stronie Ma konta 115 księguje się w szczególności:
1) przekazanie weksli własnych kontrahentem - w korespondencji z właściwym kontem zespołu 2 lub 3,
2) wykup, w tym również dyskonto, weksli obcych oraz wykup weksli oprotestowanych - w korespondencji z właściwym kontem zespołu 1,
3) oprotestowanie weksli obcych wskutek odmowy zapłaty lub niewykupienia w terminie; powoduje to zmianę w ewidencji szczegółowej,
4) odpisanie należności z tytułu weksli obcych przedawnionych lub nieściągalnych na konto 470 "Straty nadzwyczajne".
4. Wszelkie przychody i koszty finansowe z tytułu dyskonta, także koszty protestu weksli księguje się na koncie 761 "Sprzedaż wartości pieniężnych" - w korespondencji z właściwym kontem zespołu 1 lub 2. Na koniec roku odpowiednią część dyskonta, dotyczącą niewykupionych na ten dzień weksli można przenieść z konta 761 na konto 845 "Dochody przyszłych okresów".
5. Ewidencja szczegółowa do konta 115 powinna zapewnić możność ustalenia cech każdego weksla (np. wystawca, suma wekslowa, data płatności, żyranci) oraz ich łącznego stanu z podziałem na weksle własne, obce oprotestowane i pozostałe obce.
§  6. W ewidencji pozabilansowej na koncie "Zobowiązania warunkowe - weksle obce przekazane" ujmuje się zobowiązania z tytułu weksli obcych przekazanych do dyskonta lub indosowanych. Na stronie Ma tego konta księguje się zobowiązania z tytułu weksli obcych przekazanych, a na stronie Wn konta - wygaśnięcie zobowiązania z chwilą wykupu weksli zdyskontowanych względnie indosowanych lub ich zwrotu.
§  7.
1. Zakupione obligacje emitowane przez instytucje państwowe i podmioty gospodarcze wyrażające wierzytelności pieniężne o terminie wykupu (realizacji) do 1 roku ujmuje się na loncie 109 "Inne środki pieniężne", a o terminie wykupu dłuższym niż rok - na koncie 056 "Inne wartości trwałe".
2. Ewidencję obligacji, jeżeli zasady emisji nie stanowią inaczej, prowadzi się w cenie ich zakupu. Jeżeli w myśl zasad emisji korzyści (odsetki) związane z nabyciem obligacji zostają zrealizowane w dniu ich zakupu, ewidencję obligacji prowadzi się w ich wartości nominalnej.
3. Zakup obligacji księguje się - w korespondencji z właściwym kontem zespołu 1 oraz ze stroną Ma konta 761, jeżeli przepisy o emisji obligacji przewidują realizację różnicy między ich ceną zakupu a wartością nominalną w momencie zakupu.
4. Rozchód obligacji księguje się w korespondencji z właściwym kontem zespołu 1 lub 2 oraz z kontem 761, na którym ujmuje się różnice między ceną po której dokonano zakupu a ceną po której nastąpiła sprzedaż lub wykup obligacji, jeżeli różnic tych nie ustala się w momencie zakupu obligacji.

Działalność gospodarcza prowadzona na warunkach agencji i zlecenia.

§  8.
1. W razie zawarcia umowy agencyjnej na prowadzenie przez osoby fizyczne placówek handlowych, usługowych, eksploatację środków trwałych itp. zlecający podmiot gospodarczy ewidencjonuje w prowadzonej przez siebie księgowości pełne przychody z wykonywanej przez agenta działalności i pełne koszty tej działalności - analogicznie, jak przychody i koszty działalności prowadzonej bezpośrednio przez podmiot gospodarczy. Określoną w umowie agencyjnej prowizję, traktowaną jako wynagrodzenie agenta (oraz osób z nim współpracujących), księguje się według zasad ogólnych, przewidzianych dla ewidencji wynagrodzeń; kwotę ewentualnego ryczałtu na wydatki rzeczowe ujmuje się na koncie 429 - "Inne usługi materialne".
2. W razie zawarcia z osobą fizyczną umowy na prowadzenie placówek handlowych, usługowych, eksploatację środków trwałych itp. na warunkach zlecenia podmiot gospodarczy księguje sprzedane agentom składniki majątku, dotyczące przekazywanego zakładu lub obiektu:
1) środki trwałe (według aktualnej wartości bieżącej) - Wn konta 249 "Inne rozrachunki" oraz Ma konto 765 "Sprzedaż materiałów oraz inne dochody zewnętrzne" z jednoczesnym wyksięgowaniem wartości ewidencyjnej sprzedanych środków trwałych:
a) wartość początkowa: Wn konto 765 oraz Ma konto 001 "Środki trwałe";
b) dotychczasowe umorzenie: Wn konto 011 "Umorzenie środków trwałych" oraz Ma konto 765,
2) przedmioty nietrwałe (według aktualnej wartości bieżącej) - Wn konto 249 oraz Ma konto 765 z jednoczesnym wyksięgowaniem wartości ewidencyjnej sprzedanych przedmiotów nietrwałych:
a) wartość początkowa: Wn konto 765 oraz Ma konto 351 "Przedmioty nietrwałe w użytkowaniu",
b) dotychczasowe umorzenie: Wn konto 361 "Umorzenie przedmiotów nietrwałych" oraz Ma konto 765,
3) towary (według cen detalicznych, pomniejszonych o marżę detaliczną): Wn konto 249 oraz Ma konto 734 "Sprzedaż innych towarów handlowych" z jednoczesnym wyksięgowaniem z zapasów jednostki przekazującej wartości ewidencyjnej sprzedanych towarów, Wn konto 739 "Koszt własny sprzedaży innych towarów handlowych" oraz Ma właściwe konto zapasów towarów. Rozliczenie odchyleń od cen ewidencyjnych przypadające na sprzedane towary następuje według ogólnych zasad,
4) materiały i opakowania (według aktualnych cen detalicznych, a opakowania kaucjonowane według aktualnych stawek kaucji): Wn konto 249 oraz Ma konto 765 z jednoczesnym wyksięgowaniem z zapasów jednostki przekazującej wartości ewidencyjne sprzedanych materiałów i opakowań: Wn konto 765 oraz Ma konto 311 "Materiały i przedmioty nietrwałe na składzie".

Rozliczenie odchyleń od cen ewidencyjnych przypadających na sprzedane materiały i opakowania następuje według ogólnych zasad. Opakowania wypożyczone od innych kontrahentów a przekazane agentowi wykazuje się tylko w ewidencji pozabilansowej, jako rozliczenie dotychczas obciążonej osoby materialnie odpowiedzialnej z obowiązkiem rozliczenia się z nich przez agenta.

3. W razie rozłożenia na raty spłaty należności od agenta, z którym zawarto umowę na warunkach zlecenia, wniesione przez agenta z tego tytułu zabezpieczenie w postaci weksla gwarancyjnego lub książeczki czekowej PKO, ujmuje się w ewidencji pozabilansowej jako "Gwarancje otrzymane".
4. W razie wydzierżawienia przez podmiot gospodarczy środków trwałych i przedmiotów nietrwałych, podmiot gospodarczy zachowuje je nadal w swojej ewidencji (z określeniem w analityce - komu te środki zostały wydzierżawione). Koszty amortyzacji i zużycia tych środków wykazuje się według ogólnych zasad, jako koszt własny dzierżawy (Wn konto 726 "Koszt własny sprzedaży usług niematerialnych"), a należną tenutę dzierżawną księguje się: Wn konto 249 oraz Ma konto 721 "Sprzedaż usług niematerialnych".
5. Należną od agenta, z którym zawarto umowę na warunkach zlecenia, zryczałtowaną odpłatność ustaloną w umowie księguje się: Wn konto 249 oraz Ma konto 721. Ponoszone przez podmiot gospodarczy koszty objęte zryczałtowaną odpłatnością agenta obciążają według ogólnych zasad właściwe konta w zespole 4 z dalszym ich rozliczeniem na stronie Wn konta 726 "Koszt własny sprzedaży usług niematerialnych". Ponadto agenta obciąża się (Wn konto 249) za należne od niego składki na ubezpieczenie społeczne - w korespondencji z kontem 249 (konto ZUS).
6. Wykonane przez agentów świadczenia na rzecz podmiotów gospodarczych, które zawarły umowę agencyjną lub na warunkach zlecenia, księguje się według zasad ogólnie stosowanych do ewidencji zakupu dostaw, robót i usług od podwykonawców.

Przepisy końcowe.

§  9.
1. Na koncie 200 "Rozrachunki z odbiorcami i dostawcami" księguje się operacje ujmowane dotychczas na koncie 201, 202, 203 i 209, a dotyczące rozliczeń finansowych z tytułu dostaw, robót i usług.

Na koncie 200 można również księgować rozrachunki z dostawcami i odbiorcami ujmowane dotychczas na koncie 282 "Rozrachunki i roszczenia działalności inwestycyjnej".

2. Konta 202 i 203 prowadzi się do czasu zakończenia przez banki obsługi rozliczeń inkasowych.
§  10. Podmioty gospodarcze, po uprzednim otwarciu ksiąg, przeniosą na dzień 1 stycznia 1990 r.:
1) na konto 115 "Weksle" - wartość weksli figurującą na koncie 109 "Inne środki pieniężne",
2) na konto 056 "Inne wartości trwałe" - wartość początkową i umorzenie poniesionych w latach ubiegłych wydatków na cele, o których mowa w § 4 ust. 2 figurujące na koncie 051 "Wartości niematerialne i prawne" i 053 "Umorzenie wartości niematerialnych i prawnych".
§  11. W instrukcji nr 1/KI Ministra Finansów z dnia 1 lutego 1989 r. w sprawie zmian w typowych planach kont (Dz. Urz. Min. Fin. Nr 1, poz. 2) wprowadza się następujące zmiany:
1) w § 3 ust. 1 dodaje się pkt 7 w brzmieniu:

"7) nieodpłatne otrzymanie budynków i związanych z nimi budowli przez przedsiębiorstwo państwowe od innej jednostki państwowej na podstawie decyzji organu administracji państwowej - w korespondencji z kontem 803 - "Fundusz założycielski",

2) w § 3 ust. 2 dodaje się pkt 9 w brzmieniu:

"9) nieodpłatne przekazanie budynków i związanych z nimi budowli przez przedsiębiorstwo państwowe innej jednostce państwowej na podstawie decyzji organu administracji państwowej - w korespondencji z kontem 803 - "Fundusz założycielski",

3) w § 4:
a) w ust. 1 dodaje się pkt 10 w brzmieniu:

"10) nieodpłatne przekazanie budynków i związanych z nimi budowli przez przedsiębiorstwo państwowe innej jednostce państwowej na podstawie decyzji organu administracji państwowej - w korespondencji z kontem 803 - "Fundusz założycielski",

b) w ust. 2 dodaje się pkt 6 w brzmieniu:

"6) nieodpłatne otrzymanie budynków i związanych z nimi budowli przez przedsiębiorstwo państwowe od innej jednostki państwowej - na podstawie decyzji organu administracji państwowej - w korespondencji z kontem 803 - "Fundusz założycielski",

4) w § 13:
a) w ust. 2 - w ostatnim zdaniu skreśla się wyrazy: "oraz naliczenie odsetek od obligacji",
b) w ust. 4 pkt 16 dodaje się wyrazy: "w tym również z tytułu zwłoki w zapłacie za dostarczone towary wykonane roboty i usługi",
5) w § 14:
a) w ust. 2 - w ostatnim zdaniu skreśla się wyrazy: "oraz uzyskania odsetek od obligacji",
b) w ust. 3 pkt 8 dodaje się wyrazy: "w tym również z tytułu zwłoki w zapłacie za dostarczone towary, wykonywane roboty i usługi",
§  12. Instrukcję stosuje się z dniem ogłoszenia i ma zastosowanie do operacji ujmowanych w księgach rachunkowych począwszy od roku 1990, z tym że przepisy § 11 pkt 1-3 obowiązują od dnia 1 stycznia 1989 r.