Ograniczanie zagrożeń ze strony szkodliwych owadów, grzybów patogenicznych i innych zjawisk szkodotwórczych w lasach w 2016 roku.

Dzienniki resortowe

B.I.LP.2016.5.77

| Akt obowiązujący
Wersja od: 6 kwietnia 2016 r.

ZARZĄDZENIE Nr 21
DYREKTORA GENERALNEGO LASÓW PAŃSTWOWYCH
z dnia 6 kwietnia 2016 r.
w sprawie ograniczania zagrożeń ze strony szkodliwych owadów, grzybów patogenicznych i innych zjawisk szkodotwórczych w lasach w 2016 roku

ZO.7100.2.2016

Na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach 1 , w związku z § 6 Statutu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe 2 - w wykonaniu zadania Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, określonego m.in. w art. 33 ust. 3 pkt 3 i 4 ustawy o lasach 3 - zarządzam, co następuje:

§  1.
Zobowiązuję kierowników jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych do zapoznania się i wykorzystywania w bieżącej działalności "Krótkoterminowej prognozy występowania ważniejszych szkodników i chorób infekcyjnych drzew leśnych w Polsce w 2016 roku", opracowanej przez Instytut Badawczy Leśnictwa (IBL). Wyżej wymieniona prognoza znajduje się na stronie intranetowej LP.
§  2.
1.
Powołuję Zespoły Zadaniowe, zwane dalej Terenowymi Stacjami Ochrony Lasu (TSOL).
2.
Skład osobowy i lokalizację TSOL oraz Punktów Obserwacyjnych, zwanych dalej PO, zawiera załącznik nr 1 do zarządzenia.
3.
Termin rozpoczęcia i zakończenia pracy TSOL uzależniony jest od biologii monitorowanych szkodników owadzich.
4.
Do obowiązków kierowników TSOL należy:
-
zorganizowanie i koordynowanie pracy TSOL;
-
opracowywanie ocen rozwoju populacji szkodliwych owadów i innych czynników szkodotwórczych, z uwzględnieniem zapisów "Instrukcji ochrony lasu" i "Instrukcji działania Zespołów Ochrony Lasu" oraz przekazywanie tych ocen właściwemu nadleśniczemu, który podejmuje decyzje o zabiegach ochronnych;
-
sporządzenie sprawozdania końcowego z działalności TSOL w terminie jednego miesiąca od zakończenia pracy.
5.
Zalecenia w zakresie postępowania ze szkodliwymi owadami liściożernymi w 2016 roku określa załącznik nr 2 do zarządzenia.
§  3.
Zobowiązuję:
1.
Dyrektorów Regionalnych Dyrekcji Lasów Państwowych (RDLP) do bieżącego monitorowania zagrożeń ze strony czynników biotycznych, ustalania ich sprawców i podejmowania skutecznych działań profilaktycznych oraz ochronnych w celu niedopuszczenia do istotnych gospodarczo szkód w lasach.
2.
Kierowników Zespołów Ochrony Lasu (ZOL) do świadczenia stałej pomocy dyrektorom RDLP i nadleśniczym w rozpoznawaniu i ograniczaniu zagrożeń oraz do bieżącego informowania Wydziału Ochrony Lasu w Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych (DGLP) o sytuacji.
3.
Nadleśniczych do zorganizowania niezbędnej służby ochrony lasu zwalczającej zagrożenia, którą należy wspierać w miarę potrzeby odpowiednią pomocą ze strony RDLP i ZOL, a w szczególnych przypadkach także DGLP i IBL.
§  4.
1.
Zobowiązuję Wydział Ochrony Lasu w DGLP i Zakład Produkcyjno Usługowo Handlowy Lasów Państwowych w Olsztynie do realizacji zadań, w przedmiocie centralnych zakupów i dystrybucji środków ochrony roślin, na potrzeby poszczególnych RDLP.
2.
Zakupu pozostałych środków ochrony roślin dopuszczonych do stosowania w lasach i niezbędnych do prowadzenia gospodarki leśnej dokonują nadleśnictwa w uzgodnieniu z właściwym RDLP, ZOL lub IBL.
3.
Przy zakupach, o których mowa w ust. 2, należy kierować się listą pestycydów dopuszczonych do stosowania w 2016 roku, opracowaną przez IBL w broszurze pt. "Środki ochrony roślin oraz produkty do rozkładu pni drzew leśnych zalecane do stosowania w leśnictwie w roku 2016", zamieszczoną na stronie internetowej i intranetowej LP.
4.
Usługodawców lotniczych i warunki korzystania z usług lotniczych w 2016 roku określają odpowiednie umowy zawarte przez DGLP i RDLP.
5.
Rozwiązania techniczne, jakie powinny być zastosowane podczas wykonywania zabiegów przy użyciu sprzętu agrolotniczego, określa Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 kwietnia 2013 roku (Dz. U. 2013, poz. 504).
6.
W roku 2016 obowiązuje zasada dofinansowania kosztów akcji ograniczania populacji szkodników liściożernych techniką lotniczą z wykorzystaniem środków związanych z funduszem leśnym w następującym zakresie:
-
użycia sprzętu lotniczego, zgodnie z zawartymi umowami;
-
zakupu środków ochrony roślin i ich nośników (adiuwantów);
-
magazynowania i transportu środków ochrony roślin
oraz naziemną (tylko w wypadku ograniczania populacji chrabąszczowatych, w tym zbiór ręczny) w ramach kwot określonych w planie finansowo-gospodarczym PGL Lasy Państwowe. Rozliczenie finansowe należy przekazać do DGLP niezwłocznie po całkowitym zakończeniu ww. akcji.
§  5.
1.
Wszelkie działania związane z ograniczaniem liczebności szkodliwych owadów i skutków aktywności grzybów patogenicznych powodujących szkody w lasach powinny być prowadzone w sposób niezakłócający funkcjonowania ekosystemów na obszarach objętych zabiegami i muszą być zgodne z etykietą stosowanego środka ochrony roślin.
2.
Zaleca się upowszechnianie biologicznych, mechanicznych i agrotechnicznych metod ograniczania liczebności szkodliwych owadów, grzybów patogenicznych i innych czynników szkodotwórczych, przedstawionych w wykonanych przez IBL opracowaniach "Metodyka integrowanej ochrony drzewostanów iglastych" oraz "Metodyka integrowanej ochrony drzewostanów liściastych". W przypadkach największego zagrożenia lasu dopuszczalne jest łączenie powyższych metod z metodą chemiczną, polegającą na wykorzystaniu środków ochrony roślin zarejestrowanych dla leśnictwa.
3.
Wyznaczając drzewostany do zabiegów ograniczania szkodliwych owadów, grzybów patogenicznych i innych czynników szkodotwórczych na obszarach Natura 2000, należy zwracać szczególną uwagę na przedmiot ochrony na tych obszarach.
4.
Wszystkie czynności związane z ochroną lasu w 2016 roku powinny być wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
§  6.
Nadleśniczowie nadleśnictw, na terenie których prowadzone będą zabiegi ochronne, odpowiadają za techniczne i organizacyjne warunki prawidłowego przeprowadzenia zabiegów ograniczających zagrożenia lasów ze strony czynników szkodotwórczych. Działania te powinny uwzględniać w szczególności:
1.
Wyegzekwowanie od wykonawców usług lotniczych spełnienia warunków technicznych zawartych w umowach oraz zapewnienie realizacji obowiązków wynikających z tych umów dla jednostek Lasów Państwowych.
2.
Przekazanie do DGLP (za pośrednictwem RDLP) danych dotyczących obszarów leśnych przewidywanych do zabiegów agrolotniczych w 2016 roku - współrzędnych geograficznych lotnisk, lądowisk, innych terenów startów i lądowań oraz pól zabiegowych - w celu uzyskania od Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej priorytetu na wykorzystanie przestrzeni powietrznej podczas ww. zabiegów.
3.
Przeszkolenie pracowników jednostek LP kierowanych do udziału w zabiegach ochronnych w zakresie stosowanych metod i środków ochrony roślin oraz wymogów wynikających z przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
4.
Zabezpieczenie odbioru ilościowego i jakościowego środków ochrony roślin, dostarczanych na potrzeby ograniczania liczebności szkodliwych owadów oraz dopilnowanie prawidłowej ich dystrybucji.
5.
Zapewnienie odpowiednich warunków lokalowych, niezbędnego wyposażenia i udzielanie wszechstronnej pomocy w organizacji i funkcjonowaniu TSOL.
6.
Nadzór nad przebiegiem przygotowań do zabiegów ochronnych oraz bieżącą kontrolę realizacji zadań ochronnych.
7.
Składanie drogą elektroniczną, za pośrednictwem RDLP, do DGLP cotygodniowych meldunków (w czwartki) o zaawansowaniu realizacji zabiegów ochronnych w lasach, według wzoru stanowiącego załącznik nr 3 do zarządzenia.
8.
Opracowanie sprawozdania końcowego z przebiegu zabiegów ochronnych w 2016 roku. RDLP przekazują zbiorcze sprawozdanie do DGLP po całkowitym zakończeniu akcji zwalczania.
§  7.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem podpisania.

ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK Nr  1

SKŁAD OSOBOWY I LOKALIZACJA

Terenowych Stacji Ochrony Lasu (TSOL)

oraz Punktów Obserwacyjnych (PO)

w 2016 roku

1. Zespół Ochrony Lasu w Łopuchówku - TSOL dla RDLP w Zielonej Górze.

Siedziba TSOL - biuro Nadleśnictwa Sława Śląska.

Skład osobowy:

- Małgorzata Stachowiak - ZOL w Łopuchówku - kierownik TSOL,

- Robert Zander - ZOL w Łopuchówku,

- Mirosław Maciąg - ZOL w Łopuchówku,

- Radosław Cieślak - ZOL w Łopuchówku,

- Marta Wiler - RDLP w Zielonej Górze,

- Piotr Nietopiel - RDLP w Zielonej Górze.

Barczatka sosnówka - PO w nadleśnictwach: Nowa Sól, Sława Śląska, Brzózka, Bytnica, Krosno, Krzystkowice, Lubsko, Torzym, Wolsztyn.

Brudnica mniszka - PO w nadleśnictwach: Sława Śląska, Nowa Sól, Krosno, Wolsztyn, Wymiarki, Gubin, Cybinka.

Boreczniki sosnowe - PO w Nadleśnictwie Wolsztyn.

2. Zespół Ochrony Lasu w Łopuchówku - TSOL dla RDLP w Poznaniu.

Siedziba TSOL - biuro ZOL w Łopuchówku.

Skład osobowy:

- Małgorzata Stachowiak - ZOL w Łopuchówku - kierownik TSOL,

- Mirosław Maciąg - ZOL w Łopuchówku,

- Robert Cieślak - ZOL w Łopuchówku,

- Robert Zander - ZOL w Łopuchówku,

- Marlena Kowalkowska - RDLP w Poznaniu,

- Marian Załóg - RDLP w Poznaniu.

Osnuja gwiaździsta - PO w Nadleśnictwie Przedborów.

Brudnica mniszka - PO w nadleśnictwach: Przedborów, Grodziec, Sieraków, Oborniki.

Barczatka sosnówka - PO w nadleśnictwach: Antonin, Grodziec, Oborniki.

Chrabąszczowate (imago) - PO w nadleśnictwach: Sieraków, Gniezno, Czerniejewo.

Foliofagi drzewostanów dębowych - PO w nadleśnictwach: Krotoszyn, Piaski.

Kuprówka rudnica - PO w Nadleśnictwie Krotoszyn.

3. Zespół Ochrony Lasu w Gdańsku - TSOL dla RDLP w Toruniu.

Siedziba TSOL - biuro Nadleśnictwa Trzebciny.

Skład osobowy:

- Piotr Fleischer - ZOL w Gdańsku - kierownik TSOL,

- Piotr Gawęda - ZOL w Gdańsku,

- Izabela Waszak - ZOL w Gdańsku,

- Jadwiga Gostyńska - ZOL w Gdańsku.

Boreczniki - PO w Nadleśnictwie Osie.

Strzygonia choinówka - PO w Nadleśnictwie Przymuszewo.

Chrabąszczowate (imago) - PO w nadleśnictwach: Trzebciny, Gołąbki.

Zespół szkodników wtórnych drzewostanów iglastych - PO w nadleśnictwach: Brodnica, Osie, Trzebciny.

4. Zespół Ochrony Lasu w Gdańsku - TSOL dla RDLP w Gdańsku.

Siedziba TSOL - biuro ZOL w Gdańsku.

Skład osobowy:

- Piotr Gawęda - ZOL w Gdańsku - kierownik TSOL,

- Izabela Waszak - ZOL w Gdańsku,

- Jadwiga Gostyńska - ZOL w Gdańsku.

Chrabąszczowate (imago) - PO w Nadleśnictwie Lubichowo.

Zespół szkodników wtórnych drzewostanów iglastych - PO w nadleśnictwach: Gdańsk, Kwidzyń, Wejherowo.

5. Zespół Ochrony Lasu w Krakowie - TSOL dla RDLP w Krakowie.

Siedziba TSOL - biuro ZOL w Krakowie.

Skład osobowy:

- Jarosław Plata - ZOL w Krakowie - kierownik TSOL,

- Marek Kozioł - ZOL w Krakowie,

- Agnieszka Bielawska - ZOL w Krakowie,

- Marcin Pawelec - RDLP w Krakowie,

- Jan Widełka - RDLP w Krakowie,

- Wojciech Skupień - RDLP w Krakowie.

Osnuja gwiaździsta - PO w nadleśnictwach: Dąbrowa Tarnowska, Dębica, Niepołomice.

6. Zespół Ochrony Lasu w Krakowie - TSOL dla RDLP w Krośnie.

Siedziba TSOL - biuro ZOL w Krakowie.

Skład osobowy:

- Jarosław Plata - ZOL w Krakowie - kierownik TSOL,

- Marek Kozioł - ZOL w Krakowie,

- Agnieszka Bielawska - ZOL w Krakowie,

- Piotr Brewczyński - RDLP w Krośnie,

- Tomasz Najbar - RDLP w Krośnie.

Osnuja gwiaździsta - PO w nadleśnictwach: Głogów, Kolbuszowa, Mielec.

7. Zespół Ochrony Lasu w Łodzi - TSOL dla RDLP w Łodzi.

Siedziba TSOL - biuro ZOL w Łodzi.

Skład osobowy:

- Małgorzata Olczyk - ZOL w Łodzi - kierownik TSOL,

- Cezary Kieszek - ZOL w Łodzi,

- Michał Onuszko - ZOL w Łodzi.

Osnuja gwiaździsta - PO w nadleśnictwach: Kolumna, Złoczew.

8. Zespół Ochrony Lasu w Łodzi - TSOL dla RDLP w Warszawie.

Siedziba TSOL - biuro Nadleśnictwa Łochów.

Skład osobowy:

- Andrzej Kulesza - ZOL w Łodzi - kierownik TSOL.

- Cezary Kieszek - ZOL w Łodzi,

- Michał Onuszko - ZOL w Łodzi.

Chrabąszczowate (imago) - PO w nadleśnictwach: Wyszków, Pułtusk.

9. Zespół Ochrony Lasu w Olsztynie - TSOL dla RDLP w Olsztynie.

Siedziba TSOL - biuro ZOL w Olsztynie.

Skład osobowy:

- Janusz Szwałkiewicz - ZOL w Olsztynie - kierownik TSOL,

- Grażyna Jędryczko - ZOL w Olsztynie

- Wojciech Chmielewski - ZOL w Olsztynie,

- Rafał Zagroba - ZOL w Olsztynie.

Boreczniki - PO w nadleśnictwach: Myszyniec, Ostrołęka, Parciaki, Wielbark.

Zespół szkodników wtórnych drzewostanów iglastych - PO w nadleśnictwach: Wichrowo, Spychowo.

10. Zespół Ochrony Lasu w Olsztynie - TSOL dla RDLP w Białymstoku.

Siedziba TSOL - biuro ZOL w Olsztynie.

Skład osobowy:

- Janusz Szwałkiewicz - ZOL w Olsztynie - kierownik TSOL,

- Grażyna Jędryczko - ZOL w Olsztynie,

- Wojciech Chmielewski - ZOL w Olsztynie,

- Rafał Zagroba - ZOL w Olsztynie.

Foliofagi drzewostanów dębowych - PO w nadleśnictwach: Bielsk, Czerwony Dwór, Giżycko, Rudka.

Boreczniki - PO w Nadleśnictwie Nowogród.

Zespół szkodników wtórnych drzewostanów iglastych - PO w nadleśnictwach: Białowieża, Browsk, Hajnówka, Borki, Czarna Białostocka, Maskulińskie, Supraśl, Żednia.

11. Zespół Ochrony Lasu w Opolu - TSOL dla RDLP w Katowicach.

Siedziba TSOL - biuro ZOL w Opolu.

Skład osobowy:

- Grzegorz Guzik - ZOL w Opolu - kierownik TSOL,

- Andrzej Radzik - ZOL w Opolu,

- Dariusz Hutka - ZOL w Opolu.

Osnuja gwiaździsta - PO w Nadleśnictwie Lubliniec.

Poproch cetyniak - PO w Nadleśnictwie Olesno.

12. Zespół Ochrony Lasu w Radomiu - TSOL dla RDLP w Radomiu.

Siedziba TSOL - biuro ZOL w Radomiu.

Skład osobowy:

- Przemysław Jakubiński - ZOL w Radomiu - kierownik TSOL,

- Hanna Michalewska - ZOL w Radomiu,

- Wojciech Krawczyk - ZOL w Radomiu,

- Jerzy Zawadzki - RDLP w Radomiu.

Boreczniki sosnowe - PO w Nadleśnictwie Włoszczowa. Brudnica mniszka - PO w Nadleśnictwie Kielce.

Osnuja gwiaździsta - PO w nadleśnictwach: Barycz, Łagów, Staszów.

Chrabąszczowate (imago) - PO w nadleśnictwach: Chmielnik, Dobieszyn, Kozienice, Marcule, Ostrowiec Świętokrzyski, Pińczów, Zwoleń.

13. Zespół Ochrony Lasu w Radomiu - TSOL dla RDLP w Lublinie.

Siedziba TSOL - biuro ZOL w Radomiu.

Skład osobowy:

- Sławomir Michalewski - ZOL w Radomiu - kierownik TSOL,

- Piotr Lasota - ZOL w Radomiu,

- Dariusz Piasecki - RDLP w Lublinie,

- Andrzej Marzęda - RDLP w Lublinie.

Barczatka sosnówka - PO w nadleśnictwach: Nowa Dęba, Rozwadów, Rudnik, Puławy.

Brudnica mniszka - PO w nadleśnictwach: Gościeradów, Janów Lubelski, Józefów, Nowa Dęba, Puławy, Zwierzyniec, Rudnik, Rozwadów.

Osnuja gwiaździsta - PO w nadleśnictwach: Gościeradów, Janów Lubelski, Rozwadów, Nowa Dęba.

Chrabąszczowate (imago) - PO w nadleśnictwach: Świdnik, Tomaszów.

Zespół szkodników wtórnych drzewostanów iglastych - PO w nadleśnictwach: Chełm, Lubartów, Międzyrzec, Parczew, Tomaszów, Sobibór.

14. Zespół Ochrony Lasu w Szczecinku -TSOL dla RDLP w Pile.

Siedziba TSOL - biuro ZOL w Szczecinku.

Skład osobowy:

- Stanisław Ciesielski - ZOL w Szczecinku - kierownik TSOL,

- Stefan Perz - ZOL w Szczecinku,

- Sławomir Majewski - RDLP w Pile,

- Maciej Bujacz - RDLP w Pile.

Barczatka sosnówka - PO w nadleśnictwach: Krucz, Płytnica.

Brudnica mniszka - PO w nadleśnictwach: Krucz, Płytnica.

15. Zespół Ochrony Lasu w Szczecinku - TSOL dla RDLP w Szczecinie.

Siedziba TSOL - biuro Nadleśnictwa Międzychód.

Skład osobowy:

- Mirosław Gracjasz - ZOL w Szczecinku - kierownik TSOL,

- Stefan Perz - ZOL w Szczecinku,

- Mieczysław Zachaś - RDLP w Szczecinie,

- Józef Nizio - RDLP w Szczecinie.

Chrabąszczowate (imago) - PO w nadleśnictwach: Bolewice, Ośno.

Barczatka sosnówka - PO w nadleśnictwach: Międzychód, Skwierzyna.

Brudnica mniszka - PO w Nadleśnictwie Karwin.

Zespół szkodników wtórnych drzewostanów iglastych - PO w nadleśnictwach: Rokita, Skwierzyna.

Szkodniki szyszek i nasion plantacji modrzewiowych - PO w nadleśnictwach: Nowogard, Sulęcin.

16. Zespół Ochrony Lasu w Szczecinku - TSOL dla RDLP w Szczecinku.

Siedziba TSOL - biuro ZOL w Szczecinku.

Skład osobowy:

- Mirosław Matusiak - ZOL w Szczecinku - kierownik TSOL,

- Stefan Perz - ZOL w Szczecinku,

- Rafał Perz - ZOL w Szczecinku,

- Wojciech Osuch - RDLP w Szczecinku,

- Gerard Bartknecht - RDLP w Szczecinku.

Brudnica mniszka - PO w Nadleśnictwie Niedźwiady.

Zespół szkodników wtórnych drzewostanów iglastych - PO w nadleśnictwach: Leśny Dwór, Miastko, Świdwin.

17. Zespół Ochrony Lasu we Wrocławiu - TSOL dla RDLP we Wrocławiu.

Siedziba TSOL - biuro ZOL we Wrocławiu.

Skład osobowy:

- Jarosław Góral - ZOL we Wrocławiu - kierownik TSOL,

- Katarzyna Nowik - ZOL we Wrocławiu,

- Katarzyna Skałecka - ZOL we Wrocławiu,

- Grzegorz Rogowski - ZOL we Wrocławiu,

- Wojciech Mazur - RDLP we Wrocławiu,

- Katarzyna Adamczyk - RDLP we Wrocławiu,

- Tadeusz Włodarczyk - RDLP we Wrocławiu.

Chrabąszczowate (imago) - PO w nadleśnictwach: Legnica, Lubin, Oborniki Śląskie, Oleśnica Śląska, Oława.

Foliofagi drzewostanów dębowych - PO w nadleśnictwach: Oława, Wołów.

ZAŁĄCZNIK Nr  2

ZALECENIA W ZAKRESIE POSTĘPOWANIA

ze szkodliwymi owadami liściożernymi w 2016 r.

W pierwszym kwartale każdego roku Instytut Badawczy Leśnictwa przygotowuje prognozę zagrożenia drzewostanów iglastych i liściastych przez szkodniki owadzie. Na jej podstawie, po szczegółowej analizie zagrożenia drzewostanów przez różne gatunki owadów i szkód, jakie mogłyby wyrządzić w ekosystemach leśnych, opracowywane są zalecenia dla praktyki.

W 2016 r. zaleca się następujące postępowanie ochronne:

1. W związku ze spodziewaną intensywną rójką chrabąszczy na powierzchni około 20 tys. ha, głównie na terenie RDLP w Toruniu, Warszawie i Wrocławiu, należy stosować zarówno agrolotnicze zabiegi ochronne, jak i inne metody ograniczania liczebności tych owadów.

2. W drzewostanach sosnowych z dużym udziałem gatunków liściastych w drugim piętrze lub w podszycie, oprócz zabiegów agrolotniczych, wskazane jest wykonanie także naziemnych zabiegów ochronnych na obrzeżach drzewostanów.

3. Na obszarach, gdzie chemiczna metoda nie może być zastosowana, zaleca się przeprowadzenie ręcznego zbioru dorosłych postaci w trakcie rójki, w zakresie ustalonym przez nadleśniczego. Dodatkowo należy rozważyć możliwość zastosowania różnych materiałów, np. agrowłókniny, siatki o drobnych oczkach itp., uniemożliwiających składanie jaj przez samice chrabąszczy do gleby w szkółkach lub świeżo zakładanych uprawach.

4. Decyzję o konieczności ograniczania liczebności populacji innych szkodników liściożernych w drzewostanach liściastych podejmuje nadleśniczy w porozumieniu z RDLP i ZOL. Przed podjęciem decyzji konieczne jest dokładne rozpoznanie głównych gatunków występujących w koronach drzew i śledzenie ich rozwoju w celu prawidłowego wyznaczenia terminu przeprowadzenia zabiegu ochronnego.

5. W 2016 r. największe zagrożenie drzewostanów sosnowych będzie stanowiła osnuja gwiaździsta. W porównaniu z 2015 r. nastąpił nieznaczny spadek ogólnej powierzchni zagrożenia, jednak na terenie RDLP w Krakowie i Katowicach jest ona nadal względnie duża, a na terenie RDLP w Poznaniu doszło do jej zwiększenia. Decyzje o ograniczaniu liczebności tego gatunku owada należy podejmować indywidualnie, z uwzględnieniem aktualnych i lokalnych uwarunkowań, takich jak wiek drzewostanów, siedlisko, czas trwania gradacji i jej fazy, udział diapauzujących osobników, stopień defoliacji drzewostanów itp. czynniki.

6. W zależności od okresu trwania diapauzy larw osnui gwiaździstej zabiegi ochronne można przeprowadzać jednorazowo lub w kolejnych dwóch/trzech latach. Należy je wykonywać na młodsze stadia rozwojowe larw. W przypadku masowego pojawu parazytoidów jaj z zabiegów chemicznych można zrezygnować.

7. W 2016 r., w porównaniu z poprzednim rokiem, przewiduje się wzrost powierzchni zagrożenia większości pozostałych gatunków foliofagów sosny, oprócz boreczników sosnowych. Jednoczesny wzrost powierzchni drzewostanów zagrożonych w stopniu ostrzegawczym może wskazywać na początek kolejnej gradacji strzygoni choinówki, brudnicy mniszki i barczatki sosnówki po krótkim okresie międzygradacyjnym. Na duże prawdopodobieństwo początku gradacji brudnicy mniszki w latach 2016-2018 na terenie różnych RDLP wskazują także średnioterminowe prognozy.

8. Mimo wzrostu powierzchni zagrożenia większość drzewostanów jest zagrożona w stopniu słabym, a tempo rozwoju gradacji poszczególnych gatunków owadów będzie zależało od potencjału gradacyjnego poszczególnych gatunków owadów (przeżywalności w różnych stadiach rozwojowych, udziału i płodności samic) oraz warunków meteorologicznych w ważnych okresach ich rozwoju, m.in. rójki i wylęgu gąsienic z jaj. W związku z powyższym zaleca się prowadzenie ciągłych obserwacji rozwoju populacji poszczególnych gatunków owadów różnymi metodami nadzwyczajnych kontroli, zgodnie z "Instrukcja ochrony lasu".

9. Zabiegi ochronne w 2016 r. należy przeprowadzić przy zagrożeniu drzewostanów w stopniu silnym (+++) i średnim (++). Drzewostany zagrożone w stopniu słabym należy włączyć do powierzchni przeznaczonej do oprysku, jeśli znajdują się one na granicy lub wewnątrz pól zabiegowych.

10. W pierwszej kolejności zabiegi ochronne należy stosować w drzewostanach:

- z defoliacją powyżej 60%, ponieważ tempo obumierania drzew zależy od stopnia uszkodzenia aparatu asymilacyjnego: im bardziej jest uszkodzony, tym tempo obumierania jest szybsze;

- na żyźniejszych siedliskach, ponieważ po żerach może nastąpić intensywne wydzielanie się posuszu;

- w wieku od 20 do 50 lat, gdyż przeżywalność młodszych drzewostanów jest mniejsza niż starszych;

- z dużym udziałem drzew przygłuszonych oraz o podwyższonej liczebności populacji szkodników wtórnych.

11. W zabiegach ochronnych należy stosować środki ochrony roślin zalecane w leśnictwie (publikacja jest dostępna na stronie internetowej LP w zakładce publikacje → gospodarka leśna → ochrona lasu → środki ochrony roślin).

12. Wyższe dawki zalecanych preparatów należy stosować w przypadku zagrożenia silnego (+++) i średniego (++), uwzględniając również fazę gradacji (progradacja lub kulminacja gradacji), a także defoliację drzewostanów w latach ubiegłych i zagrożenie z tytułu szkodników wtórnych.

13. Po wykonaniu zabiegu ochronnego należy ocenić jego skuteczność, a wyniki wpisać do protokołu (formularz nr 32 "Instrukcji ochrony lasu"). Jeżeli liczba żywych larw szkodnika, pozostałych po zabiegu w koronach drzew, nie przekracza 20% liczby krytycznej dla danego gatunku owada, zabieg należy uznać za skuteczny.

14. Chociaż niniejsze zalecenia dotyczą postępowania z owadami foliofagicznymi, ze względu na warunki pogodowe w 2015 r. sprzyjające osłabieniu drzewostanów oraz rozwojowi szkodników wtórnych bardzo ważne jest prowadzenie ciągłych obserwacji stanu drzewostanów i populacji ww. szkodników. Należy stosować wszelkie znane sposoby postępowania w celu niedopuszczenia do namnożenia się szkodników kambiofagicznych.

15. Przedstawione zalecenia mają charakter ogólny. Szczegółowa strategia postępowania winna być dostosowana do każdego gatunku, z uwzględnieniem aspektów ekologicznych i ekonomicznych oraz zaakceptowana przez RDLP, ZOL i nadleśnictwo.

ZAŁĄCZNIK Nr  3

MELDUNEK NR...

z dnia ...... 2016 roku

Ograniczanie populacji szkodliwych owadów w 2016 roku techniką lotniczą i naziemną

RDLPNadleśnictwoRodzaj sprzętu*Powierzchnia zabiegu (ha)Gatunek

dominujący

Środek

ochrony roślin

Ilość zużytego środka (I lub kg)Uwagi**
ogółemw tym:
zabieg

powtórny

LN

* Rodzaj sprzętu - samolot, śmigłowiec, sprzęt naziemny (w wypadku chrabąszczowatych), zbiór ręczny (w wypadku chrabąszczowatych).

** Uwagi - np. jednorazowa zgoda MRiRW, zabieg w ramach doświadczeń IBL.

1 Art. 33. 1. ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 2100) stanowi że "Lasami Państwowymi kieruje Dyrektor Generalny przy pomocy dyrektorów regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych".
2 Statut Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe został nadany zarządzeniem nr 50 Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 18 maja 1994 r.; w § 6 Statut Lasów Państwowych stanowi, że w wykonaniu zadań określonych przez ustawę (o lasach) oraz przez przepisy wykonawcze do ustawy, a także innych przepisów prawnych, Dyrektor Generalny wydaje zarządzenia i decyzje obowiązujące w Lasach Państwowych.
3 Przepis art. 33 ust. 3 pkt 3 ustawy o lasach stanowi, że Dyrektor Generalny Lasów Państwowych inicjuje, organizuje oraz koordynuje przedsięwzięcia na rzecz ochrony lasów, racjonalnej gospodarki leśnej i rozwoju leśnictwa, a pkt 4, że Dyrektor Generalny Lasów Państwowych organizuje planowanie urządzeniowe w lasach i prognozowanie w leśnictwie.