Lekarz.2018.9.14

| Akt nieoceniany
Wersja od: 14 września 2018 r.

STANOWISKO Nr 31/18/VIII
PREZYDIUM NACZELNEJ RADY LEKARSKIEJ
z dnia 14 września 2018 r.
w sprawie projektu Kodeksu branżowego dla sektora medycznego - wersja z dnia 18 sierpnia 2018 r.

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej, po zapoznaniu się z projektem Kodeksu branżowego dla sektora medycznego (wersja z 18 sierpnia 2018 r.), przekazanym przez przedstawiciela podmiotów wspierających - Kancelarię Domański, Zakrzewski, Palinka z zadowoleniem przyjmuje, iż w obecnie opiniowanej wersji Kodeksu branżowego uwzględniono większość uwag samorządu lekarskiego, przekazanych w Stanowisku Nr 9/18/VIII Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 22 czerwca 2018 r. w sprawie projektu Kodeksu branżowego dla sektora medycznego, do projektu w wersji z 25 maja 2018 r.

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej po zapoznaniu się z kolejną wersją projektu Kodeksu przedstawia dalsze uwagi do ww. dokumentu:

1) Punkt 4.1.1. projektowanego Kodeksu branżowego przewiduje, że podstawą prawną przetwarzania danych osobowych Pacjentów w celach zdrowotnych przez podmioty wykonujące działalność leczniczą są bezpośrednio właściwe przepisy RODO pozostające w związku z przepisami krajowego prawa medycznego. W przypadku realizacji praw wskazanych w art. 13, 14 oraz 15 RODO, Administrator danych w odniesieniu do podstawy prawnej przetwarzania podaje co najmniej przepis RODO i nazwę aktu prawnego, określonego w szczególności w pkt. 4.1.4 i 4.1.5. Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej postuluje, aby w przypadku podstawy prawnej przetwarzania co do zasady za wystarczające należałoby uznać wskazanie właściwego przepisu RODO, a jedynie w przypadku, gdy przepis RODO uzależnia przetwarzanie od istnienia obowiązku prawnego lub szczególnego uprawnienia administratora wynikających z przepisów prawa należałoby podawać również nazwę aktu prawnego z którego uprawnienie lub obowiązek wynika.
2) W punkcie 4.2.2.3. oraz 4.2.2.4 zostały wyodrębnione dwa odrębne cele przetwarzania danych. Pierwszy z nich to diagnoza medyczna i leczenie, drugi zapewnienie opieki zdrowotnej oraz zarządzanie systemami i usługami opieki zdrowotnej. Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej wskazuje, iż diagnoza medyczna i leczenie mieści się w pojęciu zapewnienia opieki zdrowotnej. Zapewnienie opieki zdrowotnej polega m.in. na udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Świadczenia zdrowotne to z kolei działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania. Jest więc oczywistym, iż świadczenia zdrowotne obejmują swoim zakresem diagnozę medyczną oraz leczenie, a co za tym idzie nie ma konieczności rozdzielania tych dwóch celów przetwarzania danych osobowych.
3) W punktach 4.5.3 oraz 4.5.7. projektu Kodeksu pojawiło się pojęcie "podmiot danych", które albo powinno być zastąpione przez pojęcie "Pacjent" lub powinno zostać zdefiniowane w rozdziale 2 "DEFINICJE I SKRÓTY".
4) Punkt 4.8.5.1 projektu Kodeksu przewiduje, iż upoważnienie powinno mieć formę pisemną. Powołany w przypisie wyrok NSA, o sygn. akt 1134/16 nie dotyczy formy upoważnienia, a możliwości złożenia przez pacjentów ustnego wniosku o udostępnienie dokumentacji medycznej. Zapis o dowolnej formie upoważnienia, a więc również formie ustnej stoi w sprzeczności z zapisami punktu 4.8.6., który stanowi, jakie minimalne elementy powinno takie upoważnienie zawierać.
5) Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej ponownie zwraca uwagę na konieczność rozważenia zasadności zmiany sposobu zrealizowania przez PWDL obowiązku informacyjnego względem pacjentów (pkt 6.3 Kodeksu). W ocenie Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej obowiązek informacyjny należałoby uznać za wykonany przez podjęcie któregokolwiek z działań wskazanych w pkt od 6.3.2.1.1. do 6.3.2.1.3. Wprowadzanie obowiązku podjęcia aż dwóch ze wskazanych działań wydaje się zbędnym obciążeniem PWDL, tym bardziej, że sposobami informowania są klauzule informacyjne umieszczone w dokumentach przekazywanych Pacjentom oraz tablice informacyjne umieszczone w przestrzeniach ogólnodostępnych. Szczególnie zaś za nieuzasadnione należy uznać zobowiązanie do ponownego wykonania obowiązku informacyjnego w sytuacji, gdy klauzula informacyjna została zamieszczona w dokumencie przekazywanym pacjentowi indywidualnie (np. w umowie o świadczeniu usług medycznych).

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej zwraca ponadto uwagę, iż zapis dotyczący sposobu zrealizowania przez PWDL obowiązku informacyjnego względem pacjentów w obecnym kształcie nie uwzględnia możliwości wykonania tego obowiązku w przypadku indywidualnej praktyki lekarskiej prowadzonej wyłącznie w miejscu wezwania lub indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej wyłącznie w miejscu wezwania. Zasadnym wydaje się zatem wprowadzenie dodatkowego sposobu wykonania obowiązku informacyjnego, możliwego do wykonania w przypadku indywidualnej lub indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej wyłącznie w miejscu wezwania.

6) Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej zwraca ponownie uwagę na zapis projektowanego punktu 6.5.3. (poprzednio pkt 5.5.3), zgodnie z którym PWDL informuje Pacjenta o możliwości uzyskania nieodpłatnej pierwszej kopii przetwarzanych danych osobowych, w tym danych zawartych w dokumentacji medycznej zgodnie z art. 15 ust. 3 RODO, w terminie wskazanym w art. 12 ust. 3 RODO, w sposób wskazany w pkt. 5.3.2. Kodeksu. Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej podkreśla, iż uprawnienie pacjenta do dostępu do dokumentacji medycznej jest uprawnieniem odrębnym od prawa żądania dostępu do danych osobowych i to pierwsze uprawnienie jest uprawnieniem szerszym. Powyższe zostało podkreślone również na stronie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych https://uodo.gov.pl/pl/138/440 . Należałoby zatem uznać, iż kwestia opłat za udostępnienie dokumentacji medycznej została uregulowana w art. 28 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Mając na uwadze powyższe proponuje się wykreślenie z ww. zapisu zwrotu "w tym danych zawartych w dokumentacji medycznej". Podobnie proponuje się wykreślić zwrot: "w tym kopii danych zawartych w dokumentacji medycznej oraz innych danych osobowych Pacjenta" z punktu 6.5.5.3. kodeksu. W kontekście powyższego należy wskazać, iż również zapis pkt 6.5.8 niezgodny jest z ww. opinią przedstawioną na stronie Prezesa UODO.
7) Wątpliwości Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej budzą zapisy Rozdziału 7 Przyjęcie oraz zmiany Kodeksu, stosowanie Kodeksu, który powstał dopiero w aktualnej wersji projektu Kodeksu z 18 sierpnia 2018 r. W ocenie Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej zapisy tego rozdziału nie uwzględniają specyfiki działania podmiotów wykonujących działalność leczniczą małych rozmiarów, m.in. indywidualnych praktyk lekarskich w aspekcie stosowania przepisów ww. Kodeksu. Proponowana konieczność przejścia procedury oceny zdolności PWDL i podmiotów przetwarzających do stosowania Kodeksu, poddanie się audytowi i uzyskanie pozytywnej oceny zdolności PWDL lub podmiotu przetwarzającego może być barierą do stosowania Kodeksu dla praktyk lekarskich. W ocenie Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej dla podjęcia się stosowania Kodeksu przez PWDL wystarczającą formą byłoby samo złożenia oświadczenia przez PWDL, że dostosował zasady postępowania z danymi do wymogów Kodeksu. Dodać w tym miejscu należy, iż przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. U. UE. L. z 2016 r. Nr 119, str. 1 z późn. zm.) nie wskazują sposobu, w jaki podmiot zamierzający stosować Kodeks ma wejść do grona podmiotów stosujących Kodeks.
8) Katalog podmiotów wskazanych w pkt 7.1.1 tworzących Komitet Sterujący jest częściowo katalogiem otwartym (zrzeszenia i inne podmioty reprezentujące PWDL, co w ocenie uniemożliwia określenie zamkniętej listy członków tego Komitetu (ilości członków uprawnionych do głosowania). Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej nie znajduje również uzasadnienia do udzielenia Komitetowi Sterującemu prawa do limitowania liczby podmiotów monitorujących (pkt 7.1 Kodeksu).
9) W pkt 7.2.6 projektu przewiduje się, iż podmiot monitorujący może zlecić wykonanie części czynności o charakterze techniczno-organizacyjnym związanych z wykonywaniem jego zadań członkom Komitetu sterującego lub samorządom zawodowym w odniesieniu do zrzeszonych w nich PWDL lub podmiotów przetwarzających. Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej zwraca uwagę, iż samorządy zawodowe nie zrzeszają PWDL, a jedynie osoby wykonujące zawody medyczne. Ponadto w ocenie Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej niemożliwe wydaje się zlecanie zadań samorządowi zawodowemu w sposób inny, niż za pośrednictwem ustawy, określającej jednocześnie sposób finansowania tych zadań.
10) Zgodnie z pkt 7.3.2.3. oświadczenie o spełnianiu wymogów wynikających z Kodeksu powinno zawierać pozytywną opinię wydaną przez Inspektora Ochrony Danych lub inny podmiot dysponujący odpowiednim poziomem wiedzy fachowej w dziedzinie będącej przedmiotem Kodeksu, stwierdzającą spełnianie przez PWDL lub podmiot przetwarzający wymogów Kodeksu. Na gruncie powyższych zapisów nie jest jasne kto i na jakiej podstawie ma oceniać poziom fachowej wiedzy innego podmiotu, a co za tym idzie niemożliwe jest wskazanie podmiotów, których pozytywna opinia może być załączona do oświadczenia. Ta sama uwaga dotyczy również pkt 7.4.3.
11) Kolejną przeszkodą do uzyskania przez indywidualną praktykę lekarską statusu podmiotu przestrzegającego Kodeks może być wysokość opłaty, którą proponuje się w pkt 7.3.14.3 projektu Kodeksu.